Социоекономските разлики помеѓу семејствата на деца со зголемена телесна тежина и дебелина во Северна Македонија

Abstract

Globally, the prevalence of overweight and obesity is increasing among children and adolescents. Halting the rise in obesity is a significant challenge because of the complex interplay of factors and influences. We aimed to explore the role of family socioeconomic status (SES) indicators in relation to overweight and obesity prevalence rates among primary school children in North Macedonia. Materials and methods: Data were collected on a nationally representative sample of children and their parent(s)/caregiver(s) participating in the 6th round of World Health Organization (WHO)-European Childhood Obesity Surveillance Initiative (COSI) in North Macedonia. Every child had their height and weight objectively measured and their family sociodemographic and SES data were obtained through a self-reported record form by their parent(s)/caregiver(s). According to COSI reporting, responses on three SES indicators (parental educational attainment, parental employment status and family-perceived wealth) were categorized in levels for data analysis. Overweight and obesity rates were estimated based on 2007 WHO growth references. Pearson’s χ2-tests, corrected with the Rao-Scott method, were used to test differences in overweight and obesity across various subgroups. Results: The sample consisted of primarily native-born children (97.3%) and parents (mothers - 96.2%; fathers - 97.6%), living in urban areas (66.9%), in two-parent families (84.9%) and spoke Macedonian at home (59.8%). The majority of children lived in families with low to medium SES level. Prevalence of overweight was 30.5% [95% CI: 28.5-32.7], whilst of obesity 14.1% [95% CI: 12.3-16.0]. There were no significant differences observed across family SES indicators in overweight or obesity rates.  Conclusion: Our findings contribute towards reporting on family SES among children living with overweight and obesity to better understand and address potential obesity risk factors. Future research should focus on exploring family SES within the long-term context of children’s health-related behaviours.На глобално ниво, стапката на преваленција од зголемена телесна тежина и дебелина кај деца и адолесценти се зголемува. Запирањето на порастот на дебелината е значаен предизвик поради комплексната интеракција на многу фактори и влијанија. Цел на студијата беше да се истражи улогата на социоекономскиот статус (СЕС) на семејството во однос на преваленцијата на зголемена телесна тежина и дебелина кај децата, ученици во основните училишта во Северна Македонија.  Материјали и методи: Податоците беа собрани на национално репрезентативен примерок на деца и нивните родител(и)/старател(и), учесници во 6-от круг на СЗО - Европската иницијатива за следење на дебелината (COSI) во Северна Македонија. Телесната висина и тежина на секое дете беше објективно измерена, а социодемографските и СЕС податоци беа добиени од прашалникот за семејство пополнет од страна на нивните родител(и)/старател(и). Според претходни COSI публикации, одговорите за трите СЕС индикатори (степен на образование, работен статус и перцепции за економската благосостојба) беа категоризирани во нивоа за анализа на податоците. Стапките на зголемена телесна тежина и дебелина беа пресметани врз основа на СЗО референците за раст од 2007 година. Pearson-ов χ2-тест, коригиран со Rao-Scott методот, беа употребени за тестирање на разликите во стапките на зголемена телесна тежина и дебелина помеѓу различните подгрупи. Резултати: Примерокот за анализа се состоеше примарно од деца (97,3%) и родители мајка - 96,2%; татко - 97,6%) кои се родени во Македонија, живеат во урбани средини (66,9%), како двородителски семејства (84,9%), и зборуваат дома на македонски јазик (59,8%). Поголемиот број деца живееја во семејства со низок до среден социоекономски статус. Преваленцијата на зголемена телесна телесна тежина беше 30,5% [95% CI: 28.5-32.7], додека на дебелина 14,1% [95% CI: 12.3-16.0]. Не беа забележани значајни разлики помеѓу индикаторите на семејниот СЕС и превалентноста на зголемена телесна тежина и дебелина.  Заклучок: Нашите резултати придонесуваат кон евидентирање на социоекономскиот статус на семејството кај децата кои живеат со зголемена телесна тежина и дебелина со подобро разбирање и адресирање на потенцијалните ризик-фактори на дебелина. Идните истражувања треба да се фокусираат кон анализирање на семејниот СЕС во долгорочен контекст на поврзаноста со однесувањата поврзани со здравјето кај децата