Работилница по Мануелно мускулно тестирање (ММТ) и Постизометрична релаксација (ПИР)

Мануелнотомускулно тестирање (ММТ) е метод за оценка на силата на определен мускул или мускулна група, т.е. за степенот на нивната активна контракција. Во оценката, која што ни ја дава ММТ, е изразена можноста на болниот, волево да ги скрати мускулите и да изврши соодветно движење. Тоа движење е специфично за различните мускули и се нарекува тестирачкодвижење. •ММТ претставува збир од разработени и систематизирани движења за одделните мускули и мускулни групи, и секое движење се извршува од точно определена почетна положба. Според начинот на извршување на самото движење, по неговата сила и отпорот кој што го надминува, се утврдуваат силата и функционалните можности на тестираните мускули.Реципрочна инервација (инхибиција). Прифатените модели на механизми по кои функционира нервно мускулниот систем при различни движења, се базираат на законот на реципрочна инервација или инхибиција. •Според овој закон, кога даден мускул се контрахира, неговиот антагонист се релаксира по пат на реципрочна инхибиција, што дозволува и изведување на движењето

Management of Dyslipidemia in Patients with Diabetes Mellitus and Cardiovascular Disease

Introduction: Diabetes mellitus and cardiovascular diseases remain the leading causes of death worldwide. there are approximately 366 million people with diabetes globally, and by 2030, it is projected that this number will reach 520 million, or 6.3% of the world’s population, affected by diabetes. Dyslipidemia and diabetes are the main contributors to cardiovascular diseases. Diabetic dyslipidemia is characterized by disturbances in all lipid fractions (increased triglycerides, increased lDl-cholesterol, and low HDl-cholesterol levels). Purpose of the study: this study aimed to assess hyperlipidemia as a risk factor for cardiovascular disease in patients with diabetes Mellitus. Materials and Methods: the study was a prospective cohort (“cross-sectional”). Results: a total of 200 participants were included: 100 patients with diabetes mellitus (60 with type 1 and 40 with type 2), and 100 healthy individuals serving as controls. among the diabetes patients (100), 45 (45%) were female, with a mean age of 58.00 ± 14.00 years, while 55 (55%) were male, with a mean age of 59.60 ± 12.00 years. the control group comprised 100 voluntary blood donors, 45 (45%) women and 55 (55%) men, with a mean age of 58.40 ± 13.60 years. the results are shown in the following tables (numbers 3-6). Conclusion: Dyslipidemia and hyperglycemia are the principal risk factors and are independent of the development of premature atherosclerosis and cardiovascular disease. Treating primary or secondary dyslipidemia early is crucial and can significantly help prevent early atherosclerotic processes and cardiovascular diseases. recent studies on the treatment of dyslipidemia have shown a strong positive effect of statins (40 mg dose), which appear to help prevent cardiovascular disease

Fintech and data envelopment analysis: A Bibliometric mapping of efficiency evaluation studies

Global financial services and markets have been thoroughly redefined with the emergence of FinTech. The integration of these new financial technologies into the financial services and financial products have improved the process through which the users’ personal expectations are satisfied. On the one hand, these new technologies have the potential to enhance efficiency; on the other hand, they also present certain challenges. These challenges are particularly evident in the ability of regulatory bodies to promptly adapt to the rapidly changing fintech landscape. This paper presents a comprehensive bibliometric mapping of research at the intersection of Financial Technology (FinTech) and Data Envelopment Analysis (DEA), focusing on efficiency evaluation within financial innovation. Using the PRISMA framework and the Bibliometrix R-tool, 386 Scopus-indexed publications were systematically analyzed to identify intellectual structures, thematic trends, and key contributors in this emerging field. The results reveal that research on FinTech efficiency is growing in scope and methodological sophistication, with DEA serving as a dominant analytical approach for measuring productivity, performance, and sustainability. China emerges as the leading country in terms of publication output and citation impact, while core themes such as efficiency, productivity, technical efficiency, and sustainable development dominate the scholarly landscape. The analysis highlights a gradual shift from traditional efficiency assessments toward more integrated approaches that incorporate digital innovation, environmental considerations, and policy relevance. By mapping research evolution and identifying knowledge gaps, this study offers valuable insights for academics, practitioners, and policymakers aiming to enhance the efficiency and resilience of FinTech ecosystems through data-driven methodologies

Zucchelli and Sanctisov Technique with GTR Membrane for Covering Multiple Gingival Recessions – Case Report

Introduction: Gingival recession is always associated with hypersensitivity of the exposed tooth root, and it is one of the most common problems faced by periodontists. Coronally advanced flap (CAF) for root coverage is the most commonly used technique for multiple recessions in combination with GTR membranes. Aim: The purpose of this case is to demonstrate how the Mukoderm membrane can be used in multiple recessions. Material and methods: This case report describes multiple Miller Class I recessions that occurred due to poor tooth brushing technique, combined with tooth crowding in the maxilla (large teeth, small jaw), all of which are associated with hypersensitivity of the patient’s teeth. The case was treated with a modified Zucchi and Sanctis technique for CAF with GTR membrane. Results: This new approach to CAF is very effective for the treatment of multiple recessions. Good stable results were observed in terms of root coverage, and thus the problems of dentin hypersensitivity and increased thickness of the attached gingiva were resolved. This success was short-lived, this case was followed by failure for several reasons: untreated reocclusion of premature contacts on the operated side, as well as mechanical coating of the patient with Solcoseryl, which was not recommended in this case. Conclusion: A multidisciplinary approach to the treatment of recessions is a necessary prerequisite for success, as is long-term training of patients in maintaining oral hygiene and postoperative care. Key words: multiple recession, gingival recession, coronally displaced flap, GTR membran

Времетраењето на постоперативната атријална фибрилација како маркер на тромбоемболиски ризик по кардиохируршка операција

Вовед: Постоперативната атријална фибрилација (ПОАФ) е честа компликација по кардиохируршка операција и е поврзана со зголемен ризик од тромбоемболиски настани, особено цереброваскуларен инсулт (ЦВИ). Сепак, клиничкото значење на времетраењето на ПОАФ, особено кај краткотрајните епизоди, останува недоволно дефинирано. Цел: Да се процени влијанието на времетраењето на ПОАФ (≤48 часа наспроти >48 часа) врз ризикот од цереброваскуларен инсулт во раниот и доцниот постоперативен период. Материјали и методи: Во оваа ретроспективна, опсервациска, моноцентрична кохортна студија беа вклучени пациенти кај кои се развила постоперативна атријална фибрилација по кардиохируршка операција во периодот од јануари 2020–декември 2023.Пациентите беа стратифицирани според времетраењето на ПОАФ (≤48 часа и >48 часа). Примарен исход беше појава на цереброваскуларен инсулт во интрахоспиталниот, раниот (≤6 недели) и доцниот (>6 недели) период. Дополнително беше анализирана прогностичката вредност на CHA₂DS₂-VASc скорот. Резултати: Во интрахоспиталниот период, пациентите со ПОАФ >48 часа имаа значително повисока инциденца на ЦВИ во споредба со оние со ПОАФ ≤48 часа (5,41% наспроти 1,55%; p=0,0113). Во раниот постоперативен период (≤6 недели), инциденцата на ЦВИ беше исклучително ниска, со само еден настан, без статистички значајна разлика меѓу групите и без предиктивна вредност на CHA₂DS₂-VASc скорот (p=0,531). Во доцниот период (>6 недели), инциденцата на ЦВИ остана ниска и слична меѓу групите (1,84% наспроти 1,06%; p=0,6665). Сепак, кај пациентите со ПОАФ >48 часа, CHA₂DS₂-VASc скорот беше независен предиктор за доцен ЦВИ (OR 4,53; 95% CI 1,44–14,28; p=0,010). ЗАКЛУЧОК: Времетраењето на ПОАФ е значаен маркер за раниот тромбоемболиски ризик по кардиохирургија, со значително повисока инциденца на цереброваскуларен инсулт кај епизоди подолги од 48 часа. Иако апсолутниот ризик за доцен ЦВИ е низок, CHA₂DS₂-VASc скорот има прогностичка вредност кај пациентите со пролонгирана ПОАФ. Овие наоди сугерираат дека времетраењето на ПОАФ треба да се земе предвид при индивидуализација на тромбоемболиската превенција. Клучни зборови: постоперативна атријална фибрилација, тромбоемболизам, мозочен удар, антикоагулација, кардиохирургиј

Leveraging AI for Adaptive Narratology in Children's Literature: Enhancing Reader Engagement through Interactive Storytelling

A vital component of children's development is literature. Children's literature is an effective means of promoting kids' societal, emotional, and mental growth. It helps kids to recognize legal and moral quandaries by seeing the lifestyles, encounters, and moral difficulties of others. Outside the traditional position of passive individuals, interaction elements in visual storytelling encourage people to thoroughly engage with the narrative. Engagement and emotions are two important factors that greatly impact a reader's perspective throughout a reading job. One statistical technique that aids in determining and evaluating an individual's emotions through written material is sentiment evaluation. Various instruments and approaches were used to analyze text data employing artificial intelligence methods to identify mixed emotions. Employing the Random Forest (RF) method, a 5-fold cross-validation method was used to distinguish between optimistic and sad emotions. In the end, the grid-search strategy was used to adjust the hyperparameters, and the outcomes were contrasted with those of five standard methods: AdaBoost, XGBoost, Support Vector Machine (SVM), LSTM, and Naïve Bayes (NB). According to the research results, the suggested framework outperformed all five cutting-edge techniques with corresponding margins of 4.64%,10.80%,19.45%,21.1%, and 56.6 %, achieving an accuracy percentage of 99.64% on the 4000 stories database. It's noteworthy to note that the suggested approach also produced better outcomes in terms of additional traditional efficiency criteria, including temporal complication, recall, precision, and specificity. All things considered, the suggested framework has enormous possibilities for use in academic settings, child psychology studies, and the monitoring of kid-friendly material, typically aiding in the comprehension of kids' emotions and activities in the electronic sphere

Economic Resilience and Sustainability - Vol. 2 Factors Influencing Consumer Attitude Toward E-commerce: The Case of the Republic of North Macedonia

In an era of globalization and numerous opportunities for growth and development, e-commerce represents a revolution in the many marketing benefits for companies that market their products and services online. Nevertheless, the benefits of e-commerce cannot be realized without proper marketing strategies. Companies are constantly looking for methods to study consumer behavior in e-commerce to comprehend how the consumer makes decisions to purchase products and services. This information helps business managers understand the reasons behind the customer’s purchase or rejection of a product or service. This research paper discusses how various factors influence e-consumers purchasing behavior. The Theory of Planned Behavior (TPB) is used as a theoretical framework to describe consumers’ behavior in the online environment. The results indicate that in the Republic of North Macedonia, citizens are aware of the benefits of electronic purchasing of products and services and revealed that consumers’ attitudes toward e-commerce significantly impacted their intent to purchase products and services

Наставникот како креатор на наставата во 21 век

Во последните години светот многу се промени. Стана покомплициран, посложен и попредизвикувачки. Предизвиците со кои се соочуваме денес се многу различни од оние со кои се соочија нашите родители во нивното време. Според истражувањето спроведено од интернатските училишта во Дехрадун, образованието во 21 век има за цел да ги подготви учениците за животот во 21 век преку учење вештини како што се решавање проблеми, критичко размислување и комуникација.Во улогата на наставниците во 21 век, образованието е повеќе од само учење факти. Станува збор за развивање вештини што ви помагаат да успеете во свет на постојани промени. Во 21 век, наставниците и администраторите се соочуваат со предизвикот да ги подготват учениците за еден свет кој постојано се менува. Учениците треба критички да размислуваат, да решаваат проблеми и ефикасно да комуницираат. Наставниците мора да обезбедат настава релевантна за потребите на своите ученици во рамките на променливата глобална економија. Еден начин да се направи ова е преку технолошки подобрени средини за учење. Технологијата стана составен дел од нашето секојдневие; затоа, не треба да биде изненадувачки што е интегрирана во образованието. Наставниците можат да користат неколку видови технологии за да ги подобрат своите часови: компјутери; таблети; мобилни уреди како што се паметни телефони или е-читачи; конзоли за видео игри; паметни табли (големи интерактивни бели табли). Во 21 век, наставниците мора да бидат опремени со соодветни алатки и обука за да им обезбедат на своите ученици првокласно искуство за учење. Едукаторите имаат уште поголема улога во обезбедувањето учениците да бидат подготвени за иднината. Работата на наставниците е сложена и предизвикувачка. Наставниците играат суштинска улога во образованието во 21 век бидејќи се одговорни за да им ги дадат на учениците вештините и знаењето што им се потребни за да напредуваат во денешната економија

Структурни и функционални механизми на пенилната ерекција

Erectile function is a highly coordinated biological process that integrates anatomical, neurological, vascular, endocrine, and psychological mechanisms into a single functional response. Understanding these mechanisms is essential not only for clinical medicine in urology and andrology, but also for interdisciplinary fields such as cardiology, endocrinology, and neurology. Anatomically, the penis is composed of two corpora cavernosa and one corpus spongiosum, surrounded by a highly organized fibroelastic structure – the tunica albuginea. The microarchitecture of the cavernous tissue, composed of sinusoidal spaces lined by endothelium and surrounded by smooth muscle cells, allows for dynamic regulation of blood flow and intracavernous pressure. Arterial vascularization originates from the a. pudenda interna, via the a. profunda penis and a. dorsalis penis, while venous outflow is regulated through a subtle mechanism of venous occlusion, followed by compression of the subtunical venules. The integrity of these structures is a prerequisite for achieving and maintaining a rigid erection. Physiologically, an erection is the result of a complex neurovascular cascade. Central structures, including the hypothalamus and limbic system, play a key role in psychogenic stimulation, while reflexogenic erection is mediated through sacral segments S2–S4. Parasympathetic activation leads to the release of nitric oxide (NO) from neuronal and endothelial isoforms of NO synthetase. Nitric oxide activates soluble guanylate cyclase, resulting in increased production of cyclic guanosine monophosphate (cGMP) and relaxation of smooth muscle in the corpus cavernosum. This process allows for increased arterial inflow, expansion of sinusoidal spaces, and mechanical compression of venous outflow, thereby creating functional venous occlusion and increased intracavernous pressure. Detumescence is mediated through sympathetic activation and increased phosphodiesterase type 5 (PDE5) activity, which leads to the breakdown of cGMP and smooth muscle contraction. Hormonal status, particularly testosterone levels, plays a key role in maintaining the structural integrity of the cavernous tissue, the regulation of NO synthetase, and sexual desire. Dehydroepiandrosterone plays a small but important role in activating NO synthetase, which contributes to the hormonal mechanism of erection. Modern research positions erectile dysfunction as a marker of systemic endothelial dysfunction and cardiovascular risk, further emphasizing the need for an integrative approach to diagnostics and treatment

Адхеренција кон терапијата со лекови кај пациентите со хронични болести-имплементација, интервенции и бариери

Вовед: Адхеренцијата кон терапијата со лекови претставува клучна компонента на ефективното управување со болестите, особено кај хроничните состојби што бараат долгорочна фармакотерапија. Меѓународните искуства покажуваат дека слабото придржување кон терапијата придонесува за прогресија на болеста, дополнителни компликации, неизбежни хоспитализации и значителен финансиски товар врз здравствените системи. Во Косово, адхеренцијата кон терапијата со лекови останува недоволно проучено поле, под влијание на социо-економските ограничувања, ограничената здравствена писменост, фрагментираните здравствени услуги и несоодветните и ненасочените национални здравствени политики. И покрај критичната улога на здравствените професионалци – меѓу кои лекарите, фармацевтите и медицинските сестри – недостасуваат стандардизирани алатки, дигитална инфраструктура и координирани стратегии за следење, поддршка и унапредување на адхеренцијата кон терапијата со лекови. Разбирањето на перспективите на давателите на здравствени услуги, пациентите и институционалните претставници е од суштинско значење за развојот на специфични и одржливи решенија. Цел: Ова истражување имаше за цел да ја процени адхеренцијата кон терапијата со лекови во Косово преку испитување на ставовите, практиките и предизвиците кај пациентите со хронични заболувања, здравствените работници (Healthcare professionals, HPs) и креаторите на клучни мислења (Key Opinion Creators, KOCs). Дополнително, студијата се стремеше да ги идентификува системските бариери и празнините во здравствената политика и професионалната практика, како и да предложи практични и интервенции засновани на докази за подобрување на адхеренцијата кон терапијата со лекови на клиничко, популационо и институционално ниво во Косово. Материјали и методи: Применет беше комбиниран, пресечен дизајн на студија со цел да се обезбеди сеопфатно разбирање на адхеренцијата кон терапијата со лекови. Развиени беа три структурирани и културно адаптирани прашалници – за пациенти со хронични заболувања, за здравствени професионалци (фармацевти и лекари, HPs) и за институционални претставници - креаторите на клучни мислења (KOCs). Податоците беа собрани помеѓу април и декември 2024 година. Квантитативните податоци беа анализирани со дескриптивна и инференцијална статистика, додека квалитативните податоци беа обработени преку тематска анализа според шестчекорната рамка на Браун и Кларк. Етичко одобрување за студијата беше добиено од Етичките комитети на институциите и во Косово и во Северна Македонија. Резултати и дискусија: Вкупно 101 здравствен работник, 100 пациенти со хронични заболувања и 15 KOCs учествуваа во истражувањето. Меѓу HPs, мнозинството беа фармацевти кои работат во аптеки, што ја рефлектира структурата на здравствениот систем во Косово. Повеќето здравствени професионалци (82,18%) изјавија дека даваат сеопфатни инструкции на новодијагностицираните хронични пациенти, иако помал број (71,29%) одржуваат конзистентно советување во текот на контролните посети. Како најзастапени хронични заболувања беа идентификувани хипертензијата и дијабетесот мелитус. Пациентите покажаа различни степени на знаење и придржување кон терапијата со лекови, при што социо-економските предизвици, вклучувајќи ниски приходи, недостаток на здравствено осигурување и ограничен пристап до услуги, негативно влијаат врз адхеренцијата кон терапијата со лекови. Квалитативните сознанија од KOCs открија шест централни теми: (1) Потребата од мултидисциплинарно вклучување во управувањето со адхеренцијата кон терапијата со лекови; (2) Отсуство на национални политики и стандардизирани упатства посветени на адхеренцијата; (3) Слаби системи за следење и известување, вклучувајќи недостиг на функционален дигитален здравствен информациски систем; (4) Технологијата претставува и можност и бариера, во зависност од дигиталната писменост и достапноста; (5) Системски и социо-културни бариери, вклучувајќи ниска здравствена писменост кај пациентите и ограничена доверба во фармацевтите; (6) Приоритетни интервенции, како што се персонализираното советување, поедноставени режими на дозирање, рутински контроли, дигитални потсетници и посилна институционална координација. Испитаниците истакнаа дека, иако здравствените професионалци се мотивирани, системските ограничувања го отежнуваат конзистентното спроведување на стратегиите за поддршка на адхеренцијата. Заклучок: Адхеренцијата кон терапијата со лекови меѓу пациентите со хронични болести во Косово е под влијание на комплексна интеракција на индивидуални, клинички, структурни и социо-културолошки детерминанти. Иако здравствените професионалци покажуваат силна посветеност на едукацијата на пациентите, нивните напори не се адекватно поддржани од националните политики, дигитални системи или во институционални рамки. Подобрувањето на адхеренцијата бара мултидисциплинарен пристап којшто интегрира дигитални здравствени иновации, интерпрофесионална соработка, пациент-центрирана едукација, поедноставени терапевтски режими и развој на национални упатства прилагодени на здравствената средина во Косово. Ова истражување обезбедува клучни почетни докази кои можат да им помогнат на носителите на одлуки, институциите и давателите на здравствени услуги во дизајнирањето на одржливи и контекстуално чувствителни стратегии насочени кон унапредување на придржувањето кон терапијата со лекови и подобрување на долгорочните здравствени исходи кај пациентите со хронични заболувања. Клучни зборови: адхеренција, хронични заболувања, здравствени професионалци, здравствена политика, креатори на клучни мислења, Косово, пациенти, фармацевти