Wspomnienie - Prof. dr hab. Jan Krzymański

Memory - Professor dr hab. Jan KrzymańskiWspomnienie - Profesor dr hab. Jan Krzymańsk

Odporność na mączniaka prawdziwego (Blumeria graminis f.sp. hordei) odmian jęczmienia jarego włączonych do Programu Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego w roku 2022

Powdery mildew caused by the fungus Blumeria graminis f.sp. hordei (Bgh) is one of the most important barley disease of barley. Therefore, this work was carried out to determine the presence specific genes for resistance in genomes of the 52 varieties evaluated under the national post-registration variety testing (PDO) trials conducted by the Center for Research on Crop Varieties (COBORU) in the seedling stage. In total 3 known resistance genes, which were alone or associated with other unknown genes were determined. The mlo gene was present in genomes of 32 varieties (62.5% of the tested) and the symptoms of infection type were assessed as 0(4). Presence of the Mla3 associated with other unknown genes was postulated in 5 varieties (Magnus, MHR Filar, MHR Krajan, Poemat, RGT Gagarin). Resistance of the Bente and Sting varieties was determined by the very effective Sl-1 gene. For Kakadu it was found that the Sl-1 gene was associated with other unknown genes.Mączniak prawdziwy powodowany przez grzyba Blumeria graminis f.sp. hordei (Bgh) należy do ważnych pod względem gospodarczym chorób jęczmienia. Dlatego realizowane są prace mające na celu określenia uwarunkowań odporności na tego patogena odmian wprowadzonych do Krajowego Rejestru genami specyficznymi jak i niespecyficznymi. W bieżących badaniach uwzględniono 52 odmiany jęczmienia jarego włączone do Programu Porejestrowego doświadczalnictwa odmianowego (PDO) prowadzonego przez Centralny Ośrodek Badania Roślin Użytkowych (COBORU) w 2022 roku. Ponieważ geny specyficzne są efektywne już we wczesnych stadiach rozwoju roślin, testy fitopatologiczne wykonano na roślinach w stadium siewki. Stwierdzono, że odporność 32 odmian (62.5% badanych) uwarunkowana była genem mlo, a objawy porażenia oceniano jako 0(4). Odporność 5 innych odmian była uwarunkowana genem dominującym Mla3 oraz innymi dominującymi genami uzupełniającymi w tym Mlk (Magnus, MHR Filar, MHR Krajan, Poemat, RGT Gagarin). Odporność odmiany Bente i Sting uwarunkowana była bardzo efektywnym genem Sl-1. Dla odmiany Kakadu stwierdzono, że jej odporność była uwarunkowana genem Sl-1 powiązanym z innymi genami i uwarunkowaniami funkcjonalnymi

Parametry selekcyjne w hodowli nowych odmian pszenicy w aspekcie produkcji żywności funkcjonalnej

Wheat grain, a principal bread cereal in the world, represents a substantial source of dietary fiber and antioxidants in the modern human diet. A recent systematic increase in consumer attention paid to functional food, being an important element in preventing and treatment of civilization diseases, is observed in Poland. This points to a need for the breeding of new wheat cultivars recommended for functional food production. Grains of 46 winter wheat lines were evaluated with respect to their water extract viscosity, total phenolics content and the amount and composition of dietary fiber. A small number of lines were characterized by high grain extract viscosity, a primary factor that controls, among others, a decrease in glucose and cholesterol levels after consumption of cereal-based products. The grain extract viscosity was positively correlated with soluble arabinoxylan content. However, in many cases, high extract viscosity genotypes had markedly lower content of these polysaccharides, indicating paramount importance of their structural characteristics for viscosity level. Especially significant is the length of polysaccharide chain (molecular weight) that was assessed indirectly as grain extract viscosity per unit mass of arabinoxylans. Amongst wheat lines studied, only two of them exhibited both high grain extract viscosity and high concentration of phenolic compounds. Genotypes, combing high viscous potential with high  antioxidant capacity as well as increased share of soluble dietary fiber polysaccharides, should represent the starting material for the breeding of new wheat cultivars designed for production of functional food.Ziarno pszenicy, podstawowego zboża chlebowego na świecie, jest ważnym źródłem błonnika pokarmowego i przeciwutleniaczy w diecie współczesnego człowieka. Systematyczny wzrost zainteresowania konsumentów żywnością funkcjonalną w Polsce, która może być istotnym elementem profilaktyki i leczenia chorób cywilizacyjnych, zwraca uwagę na potrzebę hodowli polskich odmian pszenicy rekomendowanych do produkcji takiej żywności. Ziarno 46 linii pszenicy ozimej zostało ocenione pod względem lepkości ekstraktu wodnego, zawartości substancji fenolowych oraz ilości i składu błonnika pokarmowego. Stwierdzono niewielką grupę genotypów, które charakteryzowały się wysoką lepkością ekstraktu ziarna, podstawowego parametru warunkującego, miedzy innymi, spadek poziomu glukozy i cholesterolu we krwi po spożyciu produktów zbożowych. Wykazano dodatnią korelację pomiędzy lepkością ekstraktu ziarna a zawartością arabinoksylanów rozpuszczalnych. Jakkolwiek w wielu przypadkach obserwowano wysoką lepkość ekstraktu ziarna przy niskiej koncentracji arabinoksylanów w ekstrakcie, co wskazywało na nadrzędne znaczenie cech strukturalnych tych polisacharydów w odniesieniu do poziomu lepkości. Szczególne istotna jest długość łańcucha polisacharydowego (masa cząsteczkowa), którą szacowano pośrednio jako lepkość ekstraktu ziarna przypadającą na jednostkę masy arabinoksylanów rozpuszczalnych. Spośród ocenianych form pszenicy tylko dwie z nich wykazywały wysoką lepkość ekstraktu ziarna oraz wysoką koncentrację związków fenolowych. Genotypy, które łączą w sobie wysoki potencjał lepki i przeciwutleniający oraz charakteryzują się zwiększonym udziałem rozpuszczalnych polisacharydów błonnika pokarmowego, powinny stanowić punkt wyjścia do hodowli nowych odmian pszenicy przeznaczonych do produkcji żywności funkcjonalnej

Piękno i znaczenie starych sadów tradycyjnych : (esej filozoficzno-rzeczowy)

Gardens near farmsteads have existed since ancient times. For centuries, the backyard garden had only a utilitarian character: it provided food, spices and medicines. From the turn of the 19th and 20th centuries, the peasant garden consisted of a small ornamental garden in front of the house, a vegetable garden and a small orchard. In order to establish a backyard orchard, seedlings of wild fruit trees were collected on balks and inoculated with precious material that reached the countryside through monastery and manor gardens. Since the turn of the last two centuries, along with the general significant development of industry and agriculture and the increase in the material and cultural wealth of the society, also in the countryside, more and more peasant and petty nobility as well as manor backyard orchards with a richer variety of varieties were established. For decades, these traditional orchards blended harmoniously into the diverse and picturesque rural landscapes in Poland and Europe, constituting a very important component of this space. They co-created the unique, modest but charming beauty of rural areas.Ogrody w pobliżu zagród wiejskich istniały od najdawniejszych czasów. Przez stulecia ogród przydomowy miał wyłącznie użytkowy charakter: dostarczał pożywienia, przypraw i leków. Od przełomu XIX i XX wieku przydomowy ogród chłopski składał się z niewielkiego ogródka ozdobnego przed domem, warzywnika i niedużego sadu. W celu założenia sadu przydomowego siewki dziko rosnących drzew owocowych zbierano na miedzach i zaszczepiano szlachetnym materiałem, który docierał na wieś przez ogrody klasztorne i dworskie. Od przełomu dwóch ostatnich wieków, wraz z ogólnym znaczącym rozwojem przemysłu i rolnictwa oraz wzrostem zamożności materialnej i kulturalnej społeczeństwa, także na wsi, zakładano coraz większe chłopskie i drobnoszlacheckie oraz dworskie sady przydomowe o bogatszej różnorodności odmian. Przez dziesięciolecia te tradycyjne sady harmonijnie wtapiały się w różnorodne i malownicze krajobrazy wiejskie w Polsce i Europie, stanowiąc bardzo ważny składnik tej przestrzeni. Współtworzyły one jedyne w swoim rodzaju, skromne, ale urokliwe piękno obszarów wiejskich

Septorioza plew – choroba pszenicy i pszenżyta powodowana przez grzyb Parastagonospora nodorum

Parastagonospora nodorum is a necrotrophic fungal pathogen with a narrow host range that causes Septoria nodorum blotch, mainly of wheat and triticale. Although infections caused by P. nodorum are commonly observed in seedlings,  they have the greatest effect  on the adult plants. The pathogen reduces the assimilation area of green plant organs, thus limiting crop growth and yield, causing losses in 31%-50% yield. Infections caused by P. nodorum can also affect  on the ear, resulting in glume blotch, which directly affects grain quality. Reports of P. nodorum high evolutionary potential  and its fungicides resistance , the increasing use of  nitrogen and simplified cultivation, combined with changes in climate and agricultural environment, confirm that genetic plants resistance to Septoria nodorum blotch remains a high priority in many wheat and triticale cultivation  regions. This review summarizes current nformation on P. nodorum  population structure and its parasitic specialization. Then  recent advances in the genetics of host resistance to the pathogen and the necrotrophic protein effectors produced by P. nodorum during infection were reviewed. Finally, the available tools in plant breeding that contribute to the Septoria nodorum blotch reduction were presented.Parastagonospora nodorum to nekrotroficzny patogen grzybowy o wąskim zasięgu żywiciela, który powoduje septoriozę plew zbóż, głównie pszenicy i pszenżyta. Infekcje wywołane przez P. nodorum powszechnie obserwowane są na siewkach, jednak mają największy wpływ na rośliny dorosłe. Patogen redukuje powierzchnię asymilacyjną zielonych organów roślin, tym samym ogranicza wzrost i plonowanie powodując 31%-50% strat plonów. Infekcje wywołane przez P. nodorum mogą występować również na kłosie, co bezpośrednio wpływa na jakość ziarna. Doniesienia literaturowe o wysokim potencjale ewolucyjnym P. nodorum i jego odporności na fungicydy, stosowanie wysokich dawek azotu oraz uprawy uproszczonej, a także zmiany klimatu i środowiska rolniczego potwierdzają pilną potrzebę wprowadzenia odporności genetycznej roślin na septoriozę plew w wielu regionach uprawy pszenicy i pszenżyta. W tym przeglądzie podsumowano aktualne informacje na temat struktury populacji P. nodorum oraz jego specjalizacji pasożytniczej. Następnie dokonano przeglądu postępów w genetyce odporności żywiciela na patogen oraz nekrotroficzne efektory białkowe, wytwarzane przez P. nodorum podczas infekcji. Przedstawiono również dostępne narzędzia w hodowli roślin, które przyczyniają się do ograniczenia septoriozy plew

Zmienne towarzyszące jako dodatkowe źródło zmienności w doświadczeniu

Covariates characterize and complement the variables analyzed in the experiment. They can explain various reactions of observed experimental units to the studied phenomenon or process. The basic statistical tools used to analyze experimental data considering covariates are regression analysis and analysis of covariance. While regression function analysis is a method often used in the analysis of experimental data, this is not the case with analysis of covariance. There are relatively few works presenting the practical use of this method. The aim of this paper is to present the analysis of covariance and its practical use. The paper describes the method of analysis of covariance on the example of a single classification and its use is shown in two agronomical examples.Zmienne towarzyszące charakteryzują i uzupełniają zmienne analizowane w danym doświadczeniu lub eksperymencie. Mogą one tłumaczyć różne reakcje obserwowanych jednostek doświadczalnych na badane zjawisko lub proces. Podstawowymi narzędziami statystycznymi służących do analizy danych doświadczalnych z uwzględnieniem zmiennych towarzyszących są analiza regresji i analiza kowariancji. O ile analiza funkcji regresji jest metodą często stosowaną w analizie danych doświadczalnych, to z analizą kowariancji już tak nie jest. Prac prezentujących praktyczne wykorzystanie tej metody jest stosunkowo niewiele. Celem niniejszej pracy jest przybliżenie analizy kowariancji i przedstawienie jej praktycznego wykorzystania. W pracy opisano metodę analizy kowariancji na przykładzie klasyfikacji pojedynczej oraz pokazano jej wykorzystanie na dwóch przykładach rolniczych

Zastosowanie metody odciętych liści do oceny patogeniczności izolatów grzybów Ascochyta fabae i Botrytis fabae wobec bobiku

The most important diseases of the faba bean include Ascochyta blight caused by the fungus Ascochyta fabae and chocolate spot caused by the fungus Botrytis fabae. The pathogenicity of isolates of A. fabae and B. fabae was investigated  to six cultivars of faba bean. The technique of detached leaves was used. The leaves were inoculated with pycnidial and conidial spores of the pathogens tested. After incubation, the sizes of necrotic spots produced by pathogens were determined. Significant variation in the pathogenicity of isolates of both fungi was found. The varieties showed differential resistance to Ascochyta blight and chocolate spot. The variation in resistance of cultivars to chocolate spot was lower than resistance to Ascochyta blight. The possibility of using the ImageJ image analysis software to measure the surface of necrotic spots was described.        Do najważniejszych chorób bobiku należą askochytoza powodowana przez grzyb Ascochyta fabae oraz czekoladowa plamistość powodowana przez grzyb Botrytis fabae. Przebadano patogeniczność izolatów A. fabae i B. fabae wobec sześciu odmian bobiku. Zastosowano technikę odciętych liści. Liście inokulowano zarodnikami piknidialnymi i konidialnymi badanych patogenów. Po inkubacji określano rozmiary plam nekrotycznych wytwarzanych przez patogeny.  Stwierdzono istotne zróżnicowanie patogeniczności izolatów obu grzybów. Odmiany wykazały zróżnicowaną odporność na askochytozę i czekoladową plamistość. Zróżnicowanie odporności odmian na czekoladową plamistość było mniejsze niż odporności na askochytozę. Opisano możliwość wykorzystania programu do analizy obrazu ImageJ do pomiaru powierzchni plam nekrotycznych. &nbsp

Wspomnienie - Dr Krystyna Grzelak

Memory - Dr Krystyna Grzelak (1934-2023)  Wspomnienie - Dr Krystyna Grzelak (1934-2023

Namnażanie cennego genotypu Aesculus hippocastanum L. metodą mikropropagacji

Horse chestnut (Aesculus hippocastanum L.) is a deciduous tree, native to Balkan Peninsula. It is one of the most popular ornamental trees in Poland and all over the Europe. Thanks to the aescin, A. hippocastanum is widely used for medicinal and cosmetic preparations. The horse chestnut leaf miner moth (Cameraria ohridella) is the most dangerous parasite for European horse chestnut. The insect induces tree defoliation. Second leafing and flowering occur, which result in decrease of the frost hardiness. The most frequently used control measures, although have impact on the leaf miner populations, do not protect the tree completely. The use of modern biotechnology to micropropagate unique genotypes could save this woody plant. The aim of this study was to establish method of efficient propagation protocol for the A. hippocastanum genotype resistant to the horse chestnut life miner using micropropagation. Explants from crown branches were used for culture initiation. Explants were sterilized by rinsing in 15% NaClO and then placed on propagation medium — MS ½ NO3 supplemented with (1 mg/l) BAP. Plant material was transferred to a fresh medium every 4 weeks. The propagation gave satisfying results. The mean number of newly formed shoots was 3–5 during five multiplication cycles. For root induction different treatments were compared. However, all media which were used, did not bring expected result. Therefore, research with rooting and acclimatization of A. hippocastanum needs to be continued.Kasztanowiec zwyczajny (Aesculus hippocastanum L.) jest drzewem liściastym, wywodzącym się z Półwyspu Bałkańskiego. Odkąd został sprowadzony do Polski stanowi popularne drzewo wykorzystywane do nasadzeń w parkach oraz alejach. Z uwagi na zawartość escyny o działaniu przeciwobrzękowym, przeciwzapalnym oraz uszczelniającym naczynia krwionośne znalazł również zastosowanie w medycynie i kosmetyce. W ostatnich latach największym zagrożeniem dla drzewa jest motyl — szrotówek kasztanowcowiaczek (Cameraria ohridella). Owad żerując na liściach prowadzi do defoliacji drzewa, a w konsekwencji do powtórnego listnienia i kwitnienia na jesień, przez co drzewo staje się mniej odporne na mrozy. Najczęściej stosowane metody zwalczania szkodnika, pomimo iż prowadzą do zmniejszenia jego liczebności, nie chronią drzewa w sposób całkowity. Przyszłością w ochronie tego gatunku może być wykorzystanie nowoczesnych narzędzi biotechnologii przez zastosowanie mikropropagacji cennych genotypów. Celem badań było opracowanie skutecznej i wydajnej metody namnażania wyselekcjonowanego genotypu A. hippocastanum, odpornego na szrotówka kasztanowcowiaczka, metodą mikropropagacji. Kultury zainicjowano poprzez pobranie z rośliny matecznej eksplantatów, które poddano sterylizacji w 15% roztworze podchlorynu sodu i umieszczono na pożywce do namnażania — MS ½ NO3 zawierającą fitohormon BAP (1 mg/l). Pasaż na świeżą pożywkę odbywał się co 4 tygodnie. Zastosowana do namnażania pożywka przyniosła satysfakcjonujące wyniki propagacji roślin. Współczynnik namnażania w pięciu kolejnych cyklach namnożeniowych oscylował w granicach 3–5. W celu indukcji ukorzeniania rozmnożonych pędów zastosowano kilka rodzajów pożywek z różną kombinacją hormonów i ich stężeń. Jednak wszystkie użyte na etapie ukorzeniania podłoża nie przyniosły oczekiwanych rezultatów, stąd prace nad ukorzenianiem i aklimatyzacją sadzonek A. hippocastanum wymagają kontynuacji

Przydatność wybranych gatunków roślin do rekultywacji glebotwórczego gruntu z wapna poflotacyjnego

The effect of differentiated nitrogen doses on growth and development of tall fescue (Festuca arundinacea Schreb.) and the Jerusalem artichoke (Helianthus tuberosus L.) was investigated. Plants were grown on the ground of post reclamation lime substrate enriched with various doses 250, 500 i 750 m3·ha-1) of municipal savage sludge, on post-mining terrain of „Jeziórko” Sulphur Mine. Green matter yield and height of the tall fescue’s plants increased proportionally to increasing rate of nitrogen fertilization applied in all three combinations of substrate enrichment with the savage sludge. It was stated that the plant density and number of developed generative shoots generated by reed fescue plants increased significantly under the influence of the lowest and the average nitrogen doses at each level of substance enrichment with the savage sludge in relation to the control version. The height of Jerusalem artichoke plants was variable and ranged from 100,9 to 181,0 cm and all nitrogen doses stimulated height of plants with reference to the control plants on each three levels of ground enrichment with savage sludge. Rates of applied savage sludge were less effective than the nitrogen fertilization as regard the values of the investigated plants traits.Określono wpływ stosowania zróżnicowanych dawek azotu na wzrost i rozwój kostrzewy trzcinowej i topinamburu rosnących na podłożu wapna poflotacyjnego wzbogaconego trzema dawkami osadów ścieków komunalnych tj. 250, 500 i 750 m3·ha-1 na terenach poeksploatacyjnych Kopalni Siarki „Jeziórko”. Plon zielonej masy i wysokość roślin kostrzewy trzcinowej wzrastały istotnie i proporcjonalnie do rosnących dawek nawożenia azotowego użytego na wszystkich trzech poziomach wzbogacania podłoża osadami ściekowymi w odniesieniu do wariantów kontrolnych. Stwierdzono, że obsada roślin i liczba wykształconych pędów generatywnych wytworzonych przez rośliny kostrzewy trzcinowej rosnącej na bezglebowym podłożu wzbogaconym każdym z trzech poziomów osadów ściekowych wzrastała istotnie pod wpływem średniej i najwyższej dawki azotu w odniesieniu do wariantu kontrolnego. Wysokość roślin topinamburu była zróżnicowana i zawierała się w przedziale od 100,9 do 181,0 cm., a wszystkie dawki azotu wpływały na przyrost wysokości roślin w porównaniu do wariantu kontrolnego na każdym z trzech poziomów wzbogacania podłoża osadami ściekowymi. Dawki osadów ściekowych wpływały mniej efektywnie na wartość badanych cech niż nawożenie azotowe