Breast cancer prediction from mammography images using deep learning techniques

Teknolojik ilerlemeler, birçok sektörde olduğu gibi sağlık alanında da akıllı makinelerin karar verme süreçlerine dahil edilmesine olanak tanımıştır. İnsanlardan daha hızlı analitik düşünebilme ve ilişkileri saptama yetenekleri sayesinde bu makineler, uzmanlara doğru kararların alınmasında önemli ölçüde destek sağlamaktadır. Özellikle kanserin erken teşhisinin hayati öneme sahip olması, bu alanda yapılan yapay zeka çalışmalarını hızlandırmıştır. Kanserin erken tanısı, hastaların sağkalım oranlarının artırılması, organ kaybının önlenmesi ve radyoterapi, kemoterapi gibi tedavilerin en az düzeyde uygulanması bakımından kritik önem taşımaktadır. Memede oluşan küçük lezyonların tespiti genellikle mümkün olmamaktadır. Bu da hastalığın ilerlemesine ve ileri safhalarda fark edilmesine sebep olmaktadır. Kontrastlı Spektral Mamografi (CESM), bu tespit zorluğunu gidermek için geliştirilmiş yeni bir görüntüleme tekniğidir. Meme hücrelerine enjekte edilen kontrast madde ile lezyonları görünür kılan Kontrastlı Spektral Mamografi, dijital mamografide gözden kaçabilen lezyonları yakalamaya yardımcı olur. Doktorların daha güvenilir tanı koymasına ve hastalığa erken fark edilmesine olanak tanır. Bu tez çalışmasında, meme kanserinin teşhis sürecine odaklanılarak Kontrastlı Spektral Mamografi (CESM) görüntüleri kullanılmıştır. Çalışmada iki farklı veri seti üzerinde çeşitli derin öğrenme modelleri eğitilerek analizler gerçekleştirilmiştir. Kullanılan bu veri setleri CDD-CESM veri seti ve CESM@UCBM veri setleridir. CDD-CESM veri setinde toplamda 2006 görüntü bulunmaktadır. Bu görüntülerin 1003 tanesi düşük enerjili görüntü, 1003 tanesi ise bileşik görüntüdür. CESM@UCBM veri setinde ise 1138 adet görüntü bulunmaktadır. Bu görüntülerden 569 tanesi düşük enerjili, 569 tanesi ise bileşik görüntüdür. Bu çalışma kapsamında yapılan eğitimlerde veri setlerine 20 farklı açıdan yaklaşılmıştır. Veri seti 3 sınıflı (Normal, İyi Huylu, Kötü Huylu) ve 2 sınıflı (İyi Huylu, Kötü Huylu) olarak, ayrı ayrı ve birlikte olacak şekilde eğitilmiştir. Aynı zamanda bu ele alım şekillerine veri artırma yöntemleri uygulanarak veriler tekrar eğitilmiştir. Bu kapsamda, ResNet50, DenseNet121, EfficientNetB0, VGG16 ve VGG19 mimarileri uygulanmış ve beşli çapraz doğrulama sonucunda DenseNet121 modeliyle %76,46 kesinlik (precision), %95,35 duyarlılık (recall) ve %84,81 F1-Skor değerleri elde edilmiştir. Bu sonuçlar, önerilen yöntemin meme kanseri tanısında etkin bir destek aracı olabileceğini göstermektedir.Technological advancements have enabled the integration of intelligent machines into decision-making processes in various sectors, including healthcare. With their ability to perform analytical thinking and detect relationships faster than humans, these machines provide significant support to experts in making accurate decisions. The critical importance of early cancer diagnosis has accelerated artificial intelligence research in this field. Early cancer diagnosis is crucial for increasing patient survival rates, preventing organ loss, and minimizing the need for treatments such as radiotherapy and chemotherapy. The detection of small lesions in the breast is often challenging, leading to the disease progressing and being detected at advanced stages. Contrast-Enhanced Spectral Mammography (CESM) is an innovative imaging method designed to address the challenges associated with detection. By making lesions visible with a contrast agent injected into the breast cells, CESM helps to capture lesions that may be missed in digital mammography. It allows doctors to make more reliable diagnoses and detect the disease early. This thesis centers on diagnosing breast cancer through the analysis of Contrast-Enhanced Spectral Mammography (CESM) images. The study analyzed various deep learning models trained on two different datasets. The datasets used were the CDD-CESM dataset and the CESM@UCBM dataset. The CDD-CESM dataset contains a total of 2006 images, with 1003 low-energy images and 1003 subtracted images. The CESM@UCBM dataset contains 1138 images, with 569 low-energy and 569 subtracted images. In the training conducted within the scope of this study, data sets were approached from 20 different angles. The dataset was trained as 3-class (Normal, Benign, Malignant) and 2-class (Benign, Malignant), separately and together. Data augmentation methods were also applied to these datasets and the data was retrained. In this context, ResNet50, DenseNet121, EfficientNetB0, VGG16 and VGG19 architectures were applied, and as a result of five-fold cross-validation, an accuracy of 76.46%, sensitivity of 95.35% and F1-score of 84.81% were obtained with the DenseNet121 model. The findings suggest that the proposed approach could serve as a valuable tool in aiding the diagnosis of breast cancer

Static and dynamic analysis of anchored retaining walls

Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı, İnşaat Mühendisliği Bilim DalıEğimli arazilerde zemini tabii şev açısından daha dik bir açıyla tutmak, zemini kaymaya karşı engellemek, binadaki borum kat perdelerini oluşturmak, köprülerdeki kenar ayak görevini yapmak, derin kazıların yan duvarlarını göçmeye karşı tutmak gibi amaçlar için düşey veya düşeye yakın açılarla yapılan yapılara istinat duvarları denilmektedir. Bu tez çalışması kapsamında; yüksekliği 5 metre olan TİP-1, yüksekliği 10 metre olan TİP-2, yüksekliği 15 metre olan TİP-3 ve yüksekliği 20 metre olan TİP-4 olmak üzere dört farklı tipte malzemeleri aynı olan fakat ebat genişlikleri değişen istinat duvarları seçilmiştir. Seçilen istinat duvarları kumlu zemin ve killi zemin etkisinde olmak üzere: TİP-1 istinat duvarında ankrajsız ve 1 sıra ankrajlı olma durumları; TİP-2 istinat duvarında ankrajsız , 1 sıra ankrajlı ve 2 sıra ankrajlı olma durumları; TİP-3 istinat duvarında ankrajsız , 1 sıra ankrajlı, 2 sıra ankrajlı ve 3 sıra ankrajlı olma durumları; TİP-4 istinat duvarında ankrajsız , 1 sıra ankrajlı, 2 sıra ankrajlı, 3 sıra ankrajlı ve 4 sıra ankrajlı olma durumlarının hem statik hem de dinamik analizleri yapılmıştır. Yapılan analizlerde yer altı su seviyesi çok derinde kabul edilmiştir. Analizler "Plaxis 8.2 Input" ve "Slide" programları kullanılarak yapılmıştır. Plaxis programında dinamik analiz için 2011 Van Depremi'nin dataları kullanılmıştır. Toptan göçmenin dinamik analizi için de Van İli'nin eşdeğer deprem katsayısı kullanılarak Slide programına tanımlanmıştır. Program çıktılarında çıkan sonuçlar istinat duvarı tiplerine göre karşılaştırılmıştır. Yapılan analizlere bakıldığında güvensiz olan istinat duvarlarına ankraj atılarak statik ve dinamik analizlerinin güvenli hale geldiği ya da ankrajsız haline göre deplasmanlarda farklılıklar görülmektedir. Zemin sınıfına bağlı olarak deplasman yönlerinde de farklılıklar görülmektedir. Atılan ankrajlar; dışa doğru olan deplasmanları azaltıcı yönde, içe doğru olan deplasmanları ise arttırıcı yönde etkilediği görülmektedir. Ankraj sıra sayısının arttırılması ve ankrajlar arasındaki mesafenin azaltılması ile dışa deplasman yapan istinat duvarlarında azaltıcı etki yaptığı, içe doğru deplasman yapan istinat duvarlarında ise arttırıcı etki yaptığı görülmektedir. Dinamik analizlerde, statik analizlerdeki durumların aynısı görüldüğü gibi tam tersi durumlar da görülmektedir.In sloping lands, structures made at vertical or near vertical angles for purposes such as keeping the ground at a steeper angle in terms of natural slope, preventing the ground against sliding, creating the borum floor curtains in the building, serving as the side foot in bridges, keeping the side walls of deep excavations against collapse are called retaining walls. Within the scope of this thesis study; four different types of retaining walls, TYPE-1 with a height of 5 metres, TYPE-2 with a height of 10 metres, TYPE-3 with a height of 15 metres and TYPE-4 with a height of 20 metres, were selected with the same materials but varying size widths. The selected retaining walls are under the effect of sandy soil and clay soil: TYPE-1 retaining wall without anchors and with 1 row of anchors; TYPE-2 retaining wall without anchors, with 1 row of anchors and 2 rows of anchors; TYPE-3 retaining wall without anchors, with 1 row of anchors, 2 rows of anchors and 3 rows of anchors; Both static and dynamic analyses were performed for TYPE-4 retaining wall without anchors, with 1 row of anchors, with 2 rows of anchors, with 3 rows of anchors and with 4 rows of anchors. In the analyses, the ground water level was assumed to be very deep. The analyses were performed using "Plaxis 8.2 Input" and "Slide" programmes. The data of the 2011 Van Earthquake were used for the dynamic analysis in Plaxis programme. For the dynamic analysis of the total collapse, the equivalent earthquake coefficient of Van Province was used and defined in the Slide programme. The results of the programme outputs were compared according to the retaining wall types. When When the analyses are examined, it is seen that the static and dynamic analyses of the unsafe retaining walls have become safe by anchoring or there are differences in displacements compared to the situation without anchors. Depending on the soil class, differences are also observed in the displacement directions. It is seen that the anchors affect the outward displacements in a decreasing direction and the inward displacements in an increasing direction. Increasing the number of anchor rows and decreasing the distance between the anchors has a decreasing effect on the outward displacement retaining walls and an increasing effect on the inward displacement retaining walls. In the dynamic analyses, the same conditions as in the static analyses are observed and vice versa

Perceptions of nepotism according to demographic characteristics of employees in family businesses operating as family businesses in the food and beverage sector: Bursa example

Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, İşletme Bilim DalıAile işletmesi, aile bireylerinden biri ya da birkaçı tarafından kurularak işletmenin devamlılığı ve kar elde etmesi amacıyla kurulmuş olan işletme türüdür. Aile işletmelerinin yaygın olması ve işlevleri sebebiyle avantajları bulunurken, aynı sebeplerden dolayı dezavantajları da bulunmaktadır. Aile işletmelerinin nesillerden nesillere aktarılması ve başarılı bir şekilde devredilmesi amaçlanarak, sürdürülebilirliğin sağlanması için stratejiler geliştirilerek, bu stratejiler doğrultusunda planlar yapılması gerekmektedir. Aile şirketlerinin sürdürebilirliğinin sağlanması için en önemli strateji kurumsallaşmadır. Kurumsallaşma bir işletmede sistem kurulması anlamına gelmektedir. Kurumsallaşma öncelikle aile ilişkilerinin iş ilişkilerinden ayrılmasıyla başlayarak, kurumun profesyonelleşmesi ile devam eden bir süreci kapsamaktadır. Kurumsallaşma ile aile anayasası, aile meclisi ve yönetim kurulunun oluşturulması gibi yükümlülükler ortaya çıkmaktadır. Bir aile anayasasına sahip olmak aile içindeki çatışmaları önleyerek, iş ve aile ilişkilerinin ayrıştırılmasında önemli bir rol oynarken işletmenin de sürdürülebilirliğine etki etmektedir. Ancak, sürdürülebilirliğin sağlanamamasındaki en büyük engellerden birisi kurumsallaşmanın doğru zaman ve doğru şekilde yapılamamasından kaynaklanırken bir diğer engel ise, nepotizm olarak gözlemlenmektedir. Aile işletmelerinde, aile bireylerinin kayırılarak üst düzey görevlerde bulundurulması sonucunda iş ve aile ve iş ilişkilerinin iç içe geçmesi gibi problemler ortaya çıkabilmektedir. Nepotizm, istihdam sağlanırken kişilerin bilgi, beceri ve yetenekleri göz önüne alınmadan sadece kan bağı ya da yakınlık yolu ile göreve getirilmesi ve ayrıcalıklar sağlanmasıdır. Bu bağlamda, işletmelerde nepotizmin önüne geçebilmek için de kurumsallaşma büyük bir önem taşımaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, yeme-içme sektöründe aile işletmesi olarak faaliyet gösteren işletme çalışanlarının demografik özelliklerine göre nepotizme ilişkin tutum ve algılarını araştırmaktır. Araştırma kapsamında demografik sorular ve Abdalla, Maghrabi and Al-Dabbagh (1994) tarafından geliştirilen, 14 ifadelik Nepotizm Ölçeğinden oluşan bir anket formu oluşturularak katılımcılara elden ve elektronik posta yoluyla iletilmiştir. Anketlere 231 katılımcıdan dönüş olmuştur ve toplanan veriler SPSS 26.0 paket programında analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, terfi boyutu ile eğitim karakteristiği arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu (p 0,05) göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Aile işletmeleri, nepotizm, kurumsallaşma, örgüt, girişimci, sürdürülebilirlik.A family business is a type of business established by one or more of the family members for the purpose of continuity and profit of the business. While family businesses have advantages due to their prevalence and functions, they also have disadvantages for the same reasons. Strategies should be developed and plans should be made in line with these strategies in order to ensure sustainability with the aim of transferring family businesses from generation to generation and transferring them successfully. The most important strategy to ensure the sustainability of family businesses is institutionalization. Institutionalization means the establishment of a system in an organization. Institutionalization covers a process that starts with the separation of family relations from business relations and continues with the professionalism of the organization. With institutionalization, obligations such as the establishment of the family constitution, family assembly and board of directors emerge. Having a family constitution prevents conflicts within the family and plays an important role in the separation of work and family relationships, in addition to affecting the sustainability of the business. However, one of the biggest obstacles to sustainability is due to the inability of institutionalization to be done at the right time and in the right way, while another obstacle is observed as nepotism. In family businesses, problems such as intertwining of work and family relationships may arise as a result of family members being held primarily in senior positions. Nepotism is the appointment of people to duty only through blood ties or closeness and providing privileges without considering their knowledge, skills and abilities while providing employment. In this sense, institutionalization is of great importance in order to prevent nepotism in businesses. The aim of this thesis is to investigate the attitudes and perceptions of business employees operating as a family business in the food and beverage sector towards nepotism. Within the scope of the research, a questionnaire form consisting of demographic questions and the Nepotism Scale with 14 items, which is developed by Abdalla, Maghrabi and Al-Dabbagh (1994) was formed and sent to the participants by hand and via e-mail. 231 participants responded to the questionnaire forms and the collected data were analyzed in the SPSS 26.0 package program. The findings show that there is a statistically significant relationship between the promotion dimension and educational characteristics (p 0,05). Keywords: Family businesses, nepotism, institutionalization, organization, entrepreneur, sustainability

Production and characterization of pure and nano-doped TiO2 films

Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İleri Teknolojiler Ana Bilim Dalı, Malzeme Bilimi ve Mühendisliği Bilim DalıBir yarı iletken olan titanyum dioksit (TiO2), sadece ultraviyole (UV) ışığı ile aktive edilebilen bir fotokatalisttir. Ancak UV ışığı, elektromanyetik spektrumun sınırlı bir aralığını kapsamaktadır. Bu sınırlı aralık TiO2' nin pratik uygulamalardaki kullanımını kısıtlamaktadır. Bu kısıtlamanın önüne geçmek için atılacak rasyonel adımlardan ilki, TiO2' nin aktive olduğu elektromanyetik spektrum aralığını genişletmektir. Bu bağlamda uygulanan stratejilerin en başında katkılandırma işlemi gelmektedir. Mevcut tez çalışmasında, saf ve yapısında ağırlıkça % 32 oranında grafen bulunan çok katmanlı karbon nanotüp (ÇKKNT-ağ.%32G) katkılı TiO2 filmlerin sol-jel yöntemiyle soda-kireç-silis (SLS) cam alttaşlar üzerine kaplanması, elde edilen kompozit filmlerin kristalografik, morfolojik, fotokatalitik, optik ve yüzey özelliklerinin sistematik ve kapsamlı olarak araştırılması amaçlanmıştır. Literatüre göre TiO2' nin en üstün fotokatalitik özellikler gösterdiği anataz fazı ısıl işlem esnasında oluşurken, SLS camın yapısında bulunan sodyum, kalsiyum gibi alkaliler film kaplamaların içerisine göç ederek kristalizasyonu olumsuz yönde etkilemektedir. Bu durumun önüne geçmek için TiO2 filmler oluşturulmadan önce SLS cam yüzeyleri silisyum dioksit (SiO2) ile kaplanarak anataz fazının oluşum süreci optimize edilmiştir. Sol-jel yöntemiyle yüzey aktif madde kullanılmadan hazırlanan saf ve altı farklı konsantrasyonda (% 0.025, % 0.05, % 0.1, % 0.2, % 0.3, % 0.4) katkılandırılmış TiO2 filmler, SiO2 kaplı SLS alttaşlar üzerine daldırma yöntemiyle kaplanmış, anataz fazının oluşumu için 500oC sıcaklıkta 1 saat ısıl işlem görmüştür. Elde edilen saf ve ÇKKNT-ağ.%32G katkılı TiO2 filmlerin faz analizleri X-ışını difraksiyonu (XRD) ve Raman spektroskopi yöntemleri ile kimyasal yapı analizi X-ışını fotoelektron spektrometresi (XPS) yöntemi ile belirlenmiştir. ÇKKNT-ağ.%32G/TiO2 sollerinin kurutulmasıyla elde edilen tozların yüzey alanı ölçümünde ise Branauer-Emmett-Teller (BET) yöntemi kullanılmıştır. Morfolojik analizler ise taramalı elektron mikroskobu (SEM) ve geçirimli elektron mikroskobu (TEM) ile gerçekleştirilmiştir. Filmlerin pürüzlülüğü ve yüzey topografileri atomik kuvvet mikroskobu (AFM) ile incelenmiştir. Yine film yüzeylerinin ıslanabilirliği su temas açısı (WCA) doğrultusunda optik tensiyometre cihazı ile ölçülmüştür. Optik özellikler ultraviyole-görünür (UV-vis) ışık spektrofotometresi yardımıyla belirlenirken yasak bant aralıkları Tauc grafiği yöntemiyle hesaplanmıştır. Fotokatalitik aktivite araştırmalarında ise ISO 10678:2010 standartı kullanılarak metilen mavisinin (MB) degredasyonu üzerinden tespitlerde bulunulmuştur. XRD analizi ile saf ve ÇKKNT-ağ.%32G katkılı TiO2 film kaplamalar için seçilen 500o C' nin SLS cam alttaşı deformasyona uğratmadan anataz fazını oluşturan optimum sıcaklık olduğu tespit edilmiştir. Yine XPS analizi ile numune yüzeyinde bulunan ana elementlerin titanyum, oksijen ve karbon olduğu belirlenmiş, bağlanma enerjileri ve spin yörünge yerleşimlerinden kimyasal hali tespit edilmiştir. Buna ek olarak Raman analizi ile anataz TiO2' ye ait aktif mod bantları ilgili dalga boylarında büyük bir netlikle gözlemlenirken ÇKKNT-ağ.%32G katkısına ait mod bantları katkı oranı arttıkça belirginleşmiştir. Saf ve ÇKKNT-ağ.%32G katkılı TiO2 film kaplamaların yüzeylerine ait SEM görüntüleri karşılaştırıldığında, tüm kaplamaların genel olarak homojen olduğu gözlenmiştir. ÇKKNT-ağ.%32G katkılı TiO2 tozlarına ait çeşitli büyütmelerde alınan TEM aydınlık alan görüntüleri ile TiO2 partiküllerinin ÇKKNT-ağ.%32G nano-partiküllerinin etrafında kümelendiği, ÇKKNT-ağ.%32G nano partiküllerinin ise bu küme içinde yatay düzlemde dağınık bir yerleşim gösterdiği tespit edilmiştir. (101) kristal düzlemine sahip anataz fazının varlığı ise yine TEM analizine ait hızlı Fourier dönüşümü (FFT) ve ters hızlı Fourier dönüşümü (IFFT) görüntüleri ile hesaplanmıştır. ÇKKNT-ağ.%32G/TiO2 xerojellerinin BET analizine göre, katkı oranı artıkça yüzey alanının da arttığı belirlenmiştir. Saf ve ÇKKNT-ağ.%32G katkılı TiO2 film numunelerinin AFM analizine göre ÇKKNT-ağ.%32G katkısının bir boşluk doldurucu misyonunu üstlenerek yüzeyde TiO2' nin boşluklarını doldurduğu gözlenmiştir. WCA hesaplamalarından elde edilen sonuçlara göre kaplanmış tüm yüzeyler kaplanmamış SLS cam alttaş yüzeye göre daha fazla hidrofilik davranış göstermiştir. Tüm yüzeylerin temas açısı AFM analizinden elde edilen pürüzlülük değerleriyle uyumluluk göstermiştir. Kaplamalı yüzeylere uygulanan 1 saatlik UV ışımasından sonra da yine tüm yüzeylerde temas açısı azalarak beklenen süperhidrofilik özelliğini sürdürmüştür. UV-vis ışık spektrofotometresi analizlerine göre görünür bölgede tüm katkı oranlarındaki geçirgenlik değeri saf TiO2' nin geçirgenlik değerinin üstünde kalmıştır. Absorbans değeri de hem UV bölgede hem de görünür bölgede katkı oranı arttıkça artış göstermiştir. Tauc grafikleriyle ise yasak bant aralığı enerjisinin katkı oranı arttıkça azalma gösterdiği hesaplanmıştır. Saf ve ÇKKNT-ağ.%32G katkılı TiO2 film numunelerinin fotokatalitik aktivite davranışları sulu ortamda MB degradasyonu çerçevesinde incelendiğinde saf TiO2 film kaplama ve % 0.1 - % 0.2 -% 0.3 - % 0.4 katkı oranına sahip ÇKKNT ağ.%32G/TiO2 film kaplamaların fotonik verim eşiğini geçtiği gözlenmiştir.Titanium dioxide (TiO2), a semiconductor, is a photocatalyst that can be activated only by ultraviolet (UV) light. However, UV light covers a limited range of the electromagnetic spectrum. This limited range restricts the use of TiO2 in practical applications. The first rational step to be taken to avoid this limitation is to expand the electromagnetic spectrum range in which TiO2 is activated. In this context, doping is the primary strategy implemented. In this study, pure and 32 weight % graphene-doped multi-walled carbon nanotubes doped TiO2 films produced by sol-gel method using soda-lime-silica (SLS) glass as substrates. Thus, it is aimed to systematically and comprehensively investigate the crystallographic, morphological, photocatalytic, optical and surface properties of the composite films obtained. According to the literature, the anatase phase, where TiO2 exhibits the most superior photocatalytic properties, is formed during heat treatment, while alkalis such as sodium and calcium in the structure of SLS glass migrate into the film coatings and negatively affects crystallization. To prevent this situation, the formation process of the anatase phase was optimized by coating SLS glass surfaces with silicon dioxide (SiO2) before coating TiO2 films. Pure and doped TiO2 films at six different concentrations (0.025 %, 0.05 %, 0.1 %, 0.2 %, 0.3 %, 0.4 %), prepared by the sol-gel method without using surfactants, were dip-coated on SiO2-coated SLS substrates for the formation of the anatase phase. It was heat treated at 500oC for 1 hour. Phase analysis of the obtained pure and MWCNTs-32wt%G doped TiO2 films were determined by X-ray diffraction (XRD) and Raman spectroscopy methods, and chemical state analysis was determined by X-ray photoelectron spectrometry (XPS) method. Branauer Emmett-Teller (BET) method was used to measure the surface area of the powders obtained by drying MWCNTs-32wt%G/TiO2 sols. Morphological analyzes were carried out using scanning electron microscopy (SEM) and transmission electron microscopy (TEM). The roughness and surface topography of the films were examined by atomic force microscopy (AFM). Again, the wettability of the film surfaces was measured with an optical tensiometer device in the direction of the water contact angle (WCA). While optical properties were determined with the help of ultraviolet-visible (UV-vis) light spectrophotometer, forbidden band gaps were calculated by the Tauc plot method. In photocatalytic activity research, determinations were made through the degradation of methylene blue (MB) using the ISO 10678:2010 standard. By XRD analysis, it was determined that 500o C, which was chosen for pure and MWCNTs-32wt%G/TiO2 film coatings, was the optimum temperature to form the anatase phase without deforming the SLS glass substrate. Again, by XPS analysis, the main elements on the sample surface were determined to be titanium, oxygen and carbon, and their chemical state was determined from their binding energies and spin orbital placements. In addition, with Raman analysis, while the active mode bands of anatase TiO2 were observed with great clarity at the relevant wavelengths, the mode bands of the MWCNTs-32wt%G dopant became more evident as the doping ratio increased. When the SEM images of the surfaces of pure and MWCNTs-32wt%G doped TiO2 film coatings were compared, it was observed that all coatings were generally homogeneous. With the TEM light field images taken at various magnifications of MWCNTs-32wt%G doped TiO2 powders, it has been determined that TiO2 particles are clustered around MWCNTs-32wt%G nanoparticles, while MWCNTs-32wt%G nanoparticles show a dispersed arrangement in the horizontal plane within the TiO2 cluster. The existence of the anatase phase with the (101) crystal plane was also calculated with the fast Fourier transform (FFT) and inverse fast Fourier transform (IFFT) images of the TEM analysis. According to the BET analysis of MWCNTs-32 wt%G/TiO2 xerogels, it was determined that the surface area increased as the doping ratio increased. AFM analysis exhibited that MWCNTs-32wt%G dopant took on a space filler mission and filled the space of the surface of TiO2. According to the results obtained from WCA calculations, all coated surfaces exhibited more hydrophilic behavior than the uncoated SLS glass substrate surface. The contact angle of all surfaces was compatible with the roughness values obtained from AFM analysis. After 1 hour of UV irradiation applied to the coated surfaces, the contact angle decreased on all surfaces and maintained its expected super hydrophilic feature. According to UV-vis light spectrophotometer analysis, the transmittance values at all dopant ratios in the visible region remained above the transmittance value of pure TiO2. Absorbance values increased both in the UV region and in the visible region as the doping ratio increased. With Tauc plots, it was calculated that the band gap energy decreases as the doping ratio increases. When the photocatalytic activity behaviors of pure and MWCNTs-32wt%G/TiO2 film samples were examined within the framework of MB degradation in aqueous environment, it was observed that pure TiO2 and MWCNTs-32wt%G/TiO2 film coatings with 0.1 % - 0.2 % - 0.3 % - 0.4 % doping ratio exceeded the photonic efficiency threshold

Investigation of landslide risk of Mollaarap Neighborhood in Bursa province

Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Geoteknik Bilim DalıGünümüzde hızla artan insan nüfusu ile birlikte eğimli yamaçlarda yerleşim alanları da çoğalmaktadır. Bu durum, heyelan açısından riskli alanların artmasına yol açmaktadır. Eğimli arazilerdeki yerleşim bölgelerinde, şev topuk kısımlarına yapılan özensiz kazı ve çalışmalar, tarım amacıyla mevcut ağaçların kesilip kökleri toprağın derinlerine inmeyen bitkilerin ekilmesi, atık suların şevi oluşturan malzemeye akması, yamaca ekstra yük bindirecek yapıların inşası, yeni yolların yapımı ve mevcut yollarda genişletme faaliyetleri, yeterli drenaj yapılmaması sonucu yağmur ve yüzey sularının etkisiyle boşluk suyu basınçlarındaki artışlar, depremler, şiddetli doğal afetler, volkanik olaylar ve ani sıcaklık değişimleri gibi faktörler, bu tür arazilerin yapısında bozulmalara neden olarak zeminde stabilite sorunları ve heyelanlar oluşturabilmektedir. Heyelanlar, toprak ve kaya gibi malzemelerin eğim ve yerçekimi faktörlerinin etkisiyle aşağı doğru hareket etmesi sonucu meydana gelir. Uzun süreli yoğun yağış alan, nemli iklime sahip ve dik topoğrafik yapıya sahip bölgelerde sıklıkla görülmektedir.Heyelan, depremden sonra yıkımı en fazla olan doğal afet olup, sel ve taşkınların oluşumunda etkili olduğu için, can ve mal kayıplarına da neden olmaktadır. Bu nedenle heyelan riskinin yüksek olduğu bölgelerde, olası heyelanların risk analizlerinin yapılması son derece önemlidir. Bu tez çalışmasında, Slide2D (Limit Denge Yöntemi) ve Plaxis2D (Sonlu Elemanlar Yöntemi) paket programları kullanılarak Bursa İli Mollaarap Mahallesi bölgesindeki heyelan risklerinin araştırılması ve oluşacak heyelanların önlenmesine yönelik zemin iyileştirme yöntemlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bursa İli Mollaarap Mahallesi'nde, Köşk Caddesi ile Hünkar Sokak arasında kalan bölgelerde meydana gelen heyelanların analizi ve bu heyelanları önlemek için zeminin iyileştirilmesine yönelik çalışmalar yapılmış ve inceleme alanından elde edilen veriler, sayısal modelleme yapmak için Plaxis2D ve Slide2D paket programlarına aktarılmıştır. Kritik kesitler üzerinde statik, eşdeğer statik ve dinamik şev stabilite analizleri gerçekleştirilmiştir. Slide2D programında elde edilen kritik kayma daireleri ile Plaxis2D programında elde edilen deformasyon yüzeyleri kıyaslanmıştır. Son olarak Plaxis2D programında zemin güvenlik sayısının artırılması için zeminde fore kazık ile iyileştirmeler yapılmış ve sonuçları irdelenmiştir.Today, settlements on sloping slopes are increasing with the rapidly increasing human population. This situation leads to an increase in landslide risk areas. In settlements on sloping lands, sloppy excavations and works on the slope heels, cutting of existing trees for agricultural purposes and planting of plants whose roots do not go deep into the soil, drainage of wastewater into the material forming the slope, construction of structures that will put extra load on the slope cause an increase in landslide risk, Factors such as construction of new roads and widening of existing roads, increased pore water pressures due to rainfall and surface water as a result of inadequate drainage, earthquakes, severe natural disasters, volcanic events and sudden temperature changes can cause deterioration in the structure of such lands, leading to ground stability problems and landslides. Landslides occur when materials such as soil and rock move downward under the influence of gravity and slope. Landslides are frequently observed in regions with long-term heavy rainfall, humid climates and steep topography. Landslides, the most destructive natural disaster after earthquakes, cause loss of life and property as they are effective in the formation of floods and overflows. Landslides are the most destructive natural disaster after earthquakes and cause loss of life and property as they are effective in the formation of floods and overflows. For this reason, it is extremely important to conduct risk analysis of possible landslides in areas with high landslide risk. In this thesis, Slide2D (Limit Equilibrium Method) and Plaxis2D (Finite Element Method) package programs were used to investigate landslide risks in Mollaarap Neighborhood of Bursa Province and to determine ground improvement methods to prevent landslides. Analysis of landslides occurring in the areas between Köşk Avenue and Hünkar Street in Mollaarap Neighborhood of Bursa Province and ground improvement studies for the prevention of these landslides were carried out and the data obtained from the investigation area were transferred to Plaxis2D and Slide2D package programs for numerical modeling. Static, pseudostatic and dynamic slope stability analyses were performed on critical sections. The critical slip circles obtained in Slide2D program were compared with the deformation surfaces obtained in Plaxis2D program. Finally, in Plaxis2D program, improvements were made on the ground with bored piles to increase the soil safety factor and the results were examined

Examination of energy and environmental potentials of photovoltaic and biogas energy systems: The case of a dairy cattle farm

Doğal kaynaklardan enerji kazanımları dünya genelinde yaygınlaşmaya başlamıştır. Günümüzde de sık duyduğumuz rüzgar, güneş, biyogaz, jeotermal vs. yenilenebilir enerji sistemleri yatırımcıların da ilgisini çekmektedir. Bu kaynakların avantajları arasında da fosil yakıt kullanımını azaltarak karbondioksit emisyon miktarını azaltma, yerli kaynak oldukları için enerjide dışa bağımlılığı azaltma, çevre dostu enerji tüketimi sağlama gibi birçok faydaları vardır. Bu enerji sistemlerinin uygun bölgede uygun yatırımlar ile kurulması büyük kazançlar elde edilmesini sağlamıştır. Ayrıca enerjiyi daha çevreci ve yatırımcıyı da daha karlı duruma getirmiştir. Yenilenebilir enerji kaynakları tüm sektörlerde kullanılabildiği gibi hayvancılık ve tarım sektörlerinde kullanılması ile de sektörlerin kendi enerji tüketimlerini karşılayarak dışarıya olan enerji bağımlılığını azaltmaktadır. İklim ve çevre koşulları, tarım ve hayvancılık sektöründe enerji kaynaklarının kullanımı ve ekonomik olması açısından son derece önemlidir. Tarım ve hayvancılık sektöründe kullanılan başlıca yenilenebilir enerji sistemleri; biyokütle, güneş, rüzgâr enerji sistemleridir. Bu çalışmada Bursa’nın Karacabey ilçesinde bir süt sığırı çiftliğine güneş veya biyogaz enerji sistemlerinden birinin kurulumu için, enerji ve çevresel potansiyelleri incelenmiş, iki enerji sistem arasında karşılaştırma yapılmıştır. Güneş enerji sistemi için RETScreen programı kullanılarak sistemin toplamda 1.030.419 kWh/yıl’lık elektrik üreteceği ve toplamda 346 tCO2/yıl sera gazı emisyonu azaltabileceği tespit edilmiştir. Biyogaz sistemi için 2023 yılının sonunda çiftlikten üretilecek toplam elektrik üretim potansiyeli 1.012.158 kWh/yıl olduğu ve toplamda 692,316 tCO2/yıl emisyonun engellenebileceği belirlenmiştir. Çiftliğin yıllık tüketilen elektrik enerjisi miktarının 885.855 kWh/yıl olduğu tespit edilmiştir. Güneş enerji sistemi ile çiftliğin yıllık elektrik enerjisi tüketim miktarının daha fazla karşılanacağı fakat seragazı emisyonunu ise biyogaz tesisinin daha fazla engelleyeceği sonucuna varılmıştır. Bu karşılaştırmalara ilaveten ekonomik ve çevresel dezavantajlar açısından da kıyaslama yapıldığında süt sığırı çiftliğine güneş enerjisi sisteminin kurulmasına karar verilmiştir.Energy gains from natural resources have become widespread around the world. Renewable energy systems such as wind, solar, biogas, geothermal, etc., which we often hear about today, also attract the attention of investors. Among the advantages of these resources, there are many benefits such as reducing the amount of carbon dioxide emissions by reducing the use of fossil fuels, reducing foreign dependence on energy since they are domestic resources, and providing environmentally friendly energy consumption. The establishment of these energy systems in the appropriate region with appropriate investments has led to great gains. It has also made energy more environmentally friendly and the investor more profitable. Renewable energy sources can be used in all sectors, as well as in the livestock and agriculture sectors, reducing energy dependence on foreign energy by meeting the sectors' own energy consumption. Climate and environmental conditions are extremely important for the use and economical use of energy resources in the agriculture and livestock sector. The main renewable energy systems used in the agriculture and livestock sector are biomass, solar and wind energy systems. In this study, the energy and environmental potentials for the installation of either solar or biogas energy systems on a dairy farm in Karacabey district of Bursa were examined and a comparison was made between the two energy systems. Using the RETScreen program for the solar energy system, it was determined that the system would generate a total of 1.030.419 kWh/year of electricity and reduce a total of 346 tCO2/year of greenhouse gas emissions. For the biogas system, it was determined that the total electricity generation potential to be produced from the farm at the end of 2023 is 1.012.158 kWh/year and a total of 692,316 tons/year of CO2 emissions can be prevented. It has been determined that the annual electricity consumption of the farm is 885.855 kWh/year. It was concluded that the annual electrical energy consumption of the farm will be met more with the solar energy system, but the biogas plant will prevent greenhouse gas emissions more. In addition to these comparisons in terms of economic and environmental disadvantages, it was decided to install a solar energy system on the dairy farm

An examination of relationship between childhood traumas and parental abuse awareness

Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Psikoloji Bilim DalıBu tez çalışmasında ebeveynlerin çocukluk çağı travmaları geçmişi ile ebeveynlerin duygu düzenleme becerileri, ebeveynlerin kendi ilişkilerinde çatışma çözme yöntemleri ve istismar ve ihmal farkındalıkları arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bu çalışmaya Türkiye'de yaşayan, 3-6 yaş arasında çocuğu olan 494 ebeveyn katılmıştır. Yapılan uç değer analizi sonucunda 45 katılımcı analiz sonuçlarının etkilenmemesi adına veri setinden çıkartılmıştır. Yapılan işlem sonrasında 449 katılımcı ile analizler yürütülmüştür. 449 katılımcının 398'i (%88,6) kadın 51'i (%11,4) erkek katılımcılardan oluşmaktadır. Çalışmada veri toplamak amacıyla Demografik Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Romantik İlişkilerde Çatışma Çözme Stilleri Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Form ve Ebeveyn Çocuk İstismar ve İhmal Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Veri analizleri SPSS 25 paket programı ve AMOS 26 programı üzerinden yapılmıştır. Araştırma dahilinde çocukluk çağı travmaları, duygu düzenleme güçlüğü, çatışma çözümü ve istismar ve ihmal farkındalığı arasında kurulan model yapısal eşitlik modellemesi ile sınanmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi AMOS 26 (Analysis of Momement Structure) programı aracılığıyla yapılmıştır. Cinsel istismar boyutu uç değerler çıkartıldığında dahi çarpıklık ve basıklık değerleri kabul edilebilir aralıkta olmadığı için analizlere dahil edilmemiştir. Fiziksel istismar alt ölçeğinin ise Alfa katsayısının kabul edilebilir değer olan.70'in çok altında olması nedeniyle fiziksel istismar boyutu da analizlere dahil edilmemiştir. Bu nedenle model analizleri duygusal istismar, duygusal ihmal ve fiziksel ihmal değişkenleri ile yürütülmüştür. Sonuçlara göre katılımcılar arasında duygusal istismarın yaygınlık oranı %32,5, duygusal ihmalin yaygınlık oranı %38,08 ve duygusal ihmalin %46,32'dir. Çocuk istismarı ve ihmali farkındalık düzeylerine bakıldığında ise katılımcıların %10,2'sinin orta düzeyde; %71,9'unun yüksek düzeyde; %17,8'inin ise çok yüksek düzeyde farkındalık sahibi olduğu bulunmuştur. Analiz sonuçlarına göre duygusal istismar, duygusal ihmal ve fiziksel ihmal duygu düzenleme güçlüğünü pozitif yönde yordamıştır. Duygusal istismar olumsuz çatışma çözümünü pozitif yönde yordamış, olumlu çatışma çözümü ile anlamlı düzeyde ilişkisi olmadığı bulunmuştur. Duygusal ihmalin ise olumsuz çatışma çözümünü pozitif yönde yordadığı, olumlu çatışma çözümünü ise negatif yönde yordadığı bulunmuştur. Fiziksel ihmale bakıldığında ise olumsuz çatışma çözümü ile anlamlı bir ilişkisi bulunmamış, olumlu çatışma çözümünü ise negatif yönde yordadığı görülmüştür. Duygusal istismar ve duygusal ihmalin istismar ve ihmal farkındalığı ile ilişkisi bulunmamıştır. Fiziksel ihmal, istismar ve ihmal farkındalığını negatif yönde yordamıştır. Olumlu çatışma çözümü istismar ve ihmal farkındalığını pozitif yönde yordamıştır. Duygu düzenleme güçlüğü ve olumsuz çatışma çözümünün istismar ve ihmal farkındalığı ile ilişkisi bulunmamıştır. Dolaylı ilişkilere bakıldığında ise duygusal istismar, duygusal ihmal ve fiziksel ihmalin olumsuz çatışma çözümü ile ilişkisinde duygu düzenleme güçlüğünün aracılık ettiği bulunmuştur. Ayrıca, duygusal ihmal ve istismar ve ihmal farkındalığı arasındaki ilişkide olumlu çatışma çözümü aracılık ettiği görülmüştür.In this thesis, the relationships between parents' childhood trauma history, parents' emotion regulation skills, conflict resolution methods in their own relationships, and parents' awareness of abuse and neglect were examined. A total of 494 parents living in Turkey with children aged between 3-6 years participated in this study. As a result of outlier analysis, 45 participants were excluded from the dataset to ensure the integrity of the analysis results. Following this process, analyses were conducted with 449 participants. Among these participants, 398 (88.6%) were female and 51 (11.4%) were male. To collect data for the study, the following instruments were utilized: Demographic Information Form, Childhood Trauma Questionnaire, Conflict Resolution Styles Scale in Romantic Relationships, Difficulty in Emotion Regulation Scale - Short Form, and Parent-Child Abuse and Neglect Awareness Scale. Data analyses were performed using SPSS 25 and AMOS 26 software packages. The model, which included childhood trauma, emotion regulation difficulty, conflict resolution, and abuse and neglect awareness, was tested using structural equation modeling. Structural equation modeling was conducted using the AMOS 26 (Analysis of Moment Structures) program. Due to the unacceptable skewness and kurtosis values even after removing outliers from the sexual abuse dimension, this dimension was not included in the analyses. Similarly, the physical abuse dimension was not included in the analyses due to its alpha coefficient being well below the acceptable value of .70. Therefore, model analyses were conducted with emotional abuse, emotional neglect, and physical neglect variables. According to the results, the prevalence rate of emotional abuse among participants was 32.5%, emotional neglect was 38.08%, and physical neglect was 46.32%. When looking at the levels of awareness of child abuse and neglect, it was found that 10.2% of the participants had moderate awareness, 71.9% had high awareness, and 17.8% had very high awareness. Analysis results indicated that emotional abuse, emotional neglect, and physical neglect positively predicted emotion regulation difficulty. Emotional abuse positively predicted negative conflict resolution, while no significant relationship was found with positive conflict resolution. Emotional neglect positively predicted negative conflict resolution and negatively predicted positive conflict resolution. Regarding physical neglect, no significant relationship was found with negative conflict resolution, but it negatively predicted positive conflict resolution. There was no relationship between emotional abuse, emotional neglect, and awareness of abuse and neglect. Physical neglect negatively predicted awareness of abuse and neglect. Positive conflict resolution positively predicted awareness of abuse and neglect. There was no relationship between emotion regulation difficulty and negative conflict resolution with awareness of abuse and neglect. In terms of indirect relationships, emotion regulation difficulty was found to mediate the relationship between emotional abuse, emotional neglect, and physical neglect with negative conflict resolution. Additionally, positive conflict resolution was found to mediate the relationship between emotional neglect and awareness of abuse and neglect

Techno-economic analysis for a biogas plant based on agricultural and animal waste in Bilecik province

Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Çevre Mühendisliği Bilim DalıGünümüzde dünya üzerinde kullanılan enerji kaynakları büyük ölçüde fosil kaynaklıdır ve fosil kaynaklar gün geçtikçe tükenmektedir. Dünya'da giderek artan nüfusun da etkisiyle beraber enerji talebi de aynı doğrultuda artmaya devam etmektedir ve fosil yakıtlar yakın gelecekte enerji talebini doğrudan karşılayamamaya başlayacaktır. Aynı zamanda fosil yakıtların kullanımı esnasında oluşturdukları emisyon değerleri de birçok farklı çevre kirliliğine yol açmaktadır. Bu nedenle, daha çevreci, sürekliliği sağlanabilecek alternatif enerji kaynakları günümüzde popüler hale gelmektedir. Bu çalışmada güdülen amaç, hem fosil yakıtların kullanımı sebebiyle oluşan kirlilik yükünü azaltmak, hem sürekliliği sağlanabilen bir enerji türünü yaygınlaştırmak, hem de ülkemizde mevcut olan enerji dışa bağımlılığından kurtulma konusunda, biyogaz tesisi aracılığıyla bir alternatif sunmanın mantıklı olup olmadığını gözler önüne sermektir. Bu çalışma hazırlanırken, Bilecik iline ait tarımsal üretim miktarları ve hayvan sayıları TÜİK'den veri olarak temin edilmiştir. Bu veriler doğrultusunda, il içerisindeki bu kaynaklarla elde edilebilecek biyogaz potansiyeli hesaplanmıştır. Oluşan biyogaz sonucunda elde edilebilecek elektrik miktarı verilmiştir. Bu elektrik miktarıyla beraber tesisin kurulu gücü hesaplanmıştır. Kurulu güce göre maliyetlendirme analizi yapılmış olup şehir içerisindeki optimum konum belirlenmiştir. Bu maliyetin geri ödeme süresi belirlenemiştir. Elde edilen sonuçlarda, Bilecik ilinin hayvansal ve tarımsal atık miktarından elde edilebilecek biyogaz potansiyeli 54.290.955 m3/yıl'dır. Buradan elde edilebilecek elektrik enerjisi de 126.569.317 kWh/yıl'dır. Bu elektrik enerjisinin karşılık geldiği toplam kurulu güç 15,43 MW'dır. Toplam şehir potansiyeli 8 ayrı tesise bölünmüştür. Her bir tesis için geri ödeme süresi ayrı ayrı 6,4 yıl olarak hesaplanmıştır. Tesis konumlandırmaları hammaddeye yakınlık için 5 adet Osmaneli, 1'er adet Merkez, Gölpazarı ve Yenipazar ilçelerine konumlandırılmıştır. Şehirde 8 adet biyogaz tesisini işletebilecek kapasite görülmüştür, dolayısıyla biyogaz tesisinin kurulmasının, şehrin enerji tüketimine fazlasıyla katkı sağlayacağına karar verilmiştir.The energy sources used on Earth today are largely fossil-based, and these fossil resources are depleting day by day. With the increasing global population, energy demand is also rising accordingly, and in the near future, fossil fuels will no longer be able to directly meet this demand. Additionally, the emission values produced during the use of fossil fuels lead to various types of environmental pollution. Therefore, more environmentally friendly, and sustainable alternative energy sources are becoming popular nowadays. The aim of this study is to assess whether it is feasible to present biogas plants as an alternative to reduce the pollution burden caused by the use of fossil fuels, promote a sustainable energy source, and help our country reduce its dependence on foreign energy. During the preparation of this study, agricultural production quantities and animal numbers specific to Bilecik province were obtained from the Turkish Statistical Institute (TÜİK). Based on this data, the biogas potential that could be obtained from these resources within the province was calculated. The amount of electricity that could be generated from the resulting biogas was provided. The installed capacity of the plant was calculated based on this electricity amount. A cost analysis was conducted according to the installed capacity, and the optimal location within the city was determined. The payback period for this cost was also determined. The results showed that the biogas potential from the animal and agricultural waste in Bilecik province is 54,290,955 m³/year. The electricity that can be generated from this biogas is 126,569,317 kWh/year. The total installed capacity of this electricity is 15.43 MW. The total city potential was divided into 8 separate plants. The payback period for each plant was calculated to be 6.4 years. The plant locations were determined with a preference for proximity to raw materials, with 5 in Osmaneli, 1 each in Merkez, Gölpazarı, and Yenipazar districts. It was concluded that Bilecik has the capacity to operate 8 biogas plants, and thus, establishing biogas plants would significantly contribute to the city's energy consumption

Generation of python programming language code from Turkish natural language texts

Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Bilgisayar Mühendisliği Bilim DalıDil insanların birbirleriyle iletişim kurmak, duygu ve düşüncelerini karşısında bulunan kişiye aktarmak amacıyla kullandıkları iletişim aracıdır. İnsan yaşamının vazgeçilemez bir parçasıdır. Bilgisayar dünyası açısından bakıldığında ise diller insanların günlük yaşamda kullandıkları İngilizce, Arapça, Türkçe gibi doğal diller ve belli kurallar çerçevesinde geliştirilen, bilgisayarların anlayıp makine koduna çevirebildiği ifadeler olan programlama dilleri olarak 2'ye ayrılabilir. Günümüzde çok sayıda programlama dili kullanılmaktadır. Bu dillerinin her birinin kendine özgü yazım kuralları olması dil öğrenimini ve diller arası geçişi zorlaştırmaktadır. Özellikle programlama dilini öğrenmeye yeni başlayan kişilerin bu kurallara alışması zaman almaktadır. Programlama dillerinin sentaksının İngilizce olması da farklı dillerden gelen kişilerin bu adaptasyon sürecini daha zor hale getirmektedir. Bu gibi problemler araştırmacıları doğal dilde programlama yapma fikrine sevk etmiştir. Günlük yaşamda birçok işlemde doğal dil işleme kullanan uygulamalara rastlanmaktadır. Bu uygulamalara örnek verilmek istenirse Bankalardaki sesli yanıt sistemleri, akıllı uygulamalarda karşılaştığımız sohbet robotları, diller arası çeviri programları, yazım denetim programları, metin özetleme sistemleri, dil bilgisi kontrol sistemleri, mesajlaşmalarımızda kullandığımız sonraki kelimenin tahmin edilmesi çalışmaları gibi örnekler verilebilir. Teknolojik cihazlar hayatımızın vazgeçilmez öğelerinden biri konumundadır. Günlük hayatımız da bu denli teknolojinin kullanılması programlama ile profesyonel olarak ilgilenmeyen, eğitim hayatında programlama dersi görmemiş kişilerin de yazılım teknolojilerine ilgi duymasına yol açmaktadır. Diğer bir taraftan da doğal dil işleme çalışmalarının bu kadar ilerlemesiyle birçok araştırmacı doğal dil ifadelerinden programlama dili ifadeleri oluşturma üzerine çalışmıştır. Bu tez çalışmasında Türkçe konuşma dilinde yazılmış doğal dil metinleri kullanılarak, kullanıcının isteklerini karşılayan Python programlama dili kodunun üretimini sağlayan bir sistem tasarımı oluşturulmaktır. Kullanıcıların sorabileceği olası sorulardan oluşan veri setleri çeşitli doğal dil işleme teknikleriyle bir dizi işlemden geçirilmiştir. Ön işleme aşamaları tamamlanan bu veriler Transformer Mimarisi kullanılarak eğitilmiştir. Bu eğitim verisinden elde edilen sonuçlar kullanılarak kullanıcıların girdiği doğal dildeki metinlerini anlamak ve sonuç üretebilmek için bir yapı kurulmuştur. Bu tez çalışmasının amacı Türkçe doğal dilinde yazılmış cümleleri analiz edip, isteklere karşılık gelen Python programlama dili kodu üretimi sağlayan bir yapı tasarlayarak Türkçe dilinde programlar yazabilme imkânı sunmaktır. Literatürde daha önce yapılan çalışmalar incelendiğinde Türkçe dili kullanılarak programlama dili kodu üretilmesi konusunda sınırlı sayıda çalışmaya rastlanmakta, çoğu çalışmanın İngilizce için yapıldığı görülmektedir. Bu nedenle bu alanda yapılacak Türkçe çalışmalar önem arz etmektedir. Yapılan bu çalışmayla hem otomatik programlama dili kodu üretilmesi konusunda Türkçe doğal dil işleme alanında literatürde bulunan bu eksikliğin doldurulmasına katkı sağlanacak hem de Python gibi çok kullanılan bir dil tercih edilerek bu dili öğrenme konusunda problem yaşayan kişiler için kolaylık sağlanacaktır.Language is a communication tool that people use to communicate with each other and to convey their feelings and thoughts to the other person. It is an indispensable part of human life. From the point of view of the computer world, languages can be divided into natural languages such as English, Arabic, Turkish, which people use in daily life, and programming languages, which are expressions developed within the framework of certain rules, which computers can understand and translate into machine code. There are many programming languages in use today. The fact that each of these languages has its own writing rules makes language learning and transition between languages difficult. It takes time to get used to these rules, especially for people who are new to learning a programming language. The fact that the syntax of programming languages is English also makes this adaptation process more difficult for people from different languages. Such problems have led researchers to the idea of natural language programming. There are applications that use natural language processing in many processes in daily life. Examples of these applications are voice response systems in banks, chat robots that we encounter in smart applications, interlingual translation programs, spell checking programs, text summarization systems, grammar control systems, prediction of the next word we use in our messaging. Technological devices are one of the indispensable elements of our lives. The use of so much technology in our daily lives causes people who are not professionally interested in programming and who have not taken a programming course in their education life to be interested in software technologies. On the other hand, with the advancement of natural language processing, many researchers have worked on creating programming language expressions from natural language expressions. The aim of this thesis is to design a system that uses natural language texts written in Turkish spoken language to generate Python programming language code that meets the user's requests. Data sets consisting of possible questions that users may ask were subjected to a series of operations using various natural language processing techniques. After the pre-processing stages were completed, these data were trained using the Transformer Architecture. Using the results obtained from this training data, a structure was built to understand the natural language texts entered by users and to produce results. The aim of this thesis is to analyze sentences written in Turkish natural language and to design a structure that generates Python programming language code that responds to the requests and provides the opportunity to write programs in Turkish language. When the previous studies in the literature are examined, it is seen that there is a limited number of studies on generating programming language code using the Turkish language, and most of the studies are conducted in English. For this reason, Turkish studies in this field are important. This study will contribute to filling this gap in the literature on automatic programming language code generation in the field of natural language processing in Turkish, and by choosing a widely used language such as Python, it will provide convenience for people who have problems in learning this language

Production of fire-resistant wood polymer composite from recycled ABS

Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Orman Endüstri Mühendisliği Bilim DalıBu çalışmada, lignoselülozik malzeme olarak mobilya firması atığı olan testere tozlarından alınmış kayın odun unu ve termoplastik polimer olarak da yine mobilya firmasından atık olarak temin edilmiş ABS polimeri kullanılarak ekstrüzyon yöntemiyle odun plastik kompozitleri üretilmiştir. Sıcak presleme ile levha ürertimi gerçekleştirilen OPK malzemenin performans özellikleri belirlenmiştir. Odun plastik kompozitlerin (OPK) performanslarını iyileştirmek için uyumlaştırıcı ve yangın geciktiriciler kullanılmış, ve levha üzerindeki etkileri incelenmiştir. Birinci kısımda uyumlaştırıcı takviyesi yapılarak odun plastik kompozitler üretilmiştir. Üretilen kompozit malzemelerin termal, mekanik ve fiziksel özellikleri üzerinde yapılan çalışmalar sonucunda yanmaya dayanıklı ABS ahşap polimer kompozit üretiminde orman endüstri atıklarından elde edilen odun unu ve atık ABS'nin alternatif hammadde kaynağı olarak başarılı bir şekilde değerlendirilebileceği gösterilmiştir. Yangın geciktirici ilavesiyle kontrol örneklerinin daha iyi yanmazlık özellikleri kazandırdığı belirlenmiştir. Ayrıca, borlu bileşikler (BB) ve amonyum polifosfat (APP) yangın geciktirici olarak da odun plastik kompozit (OPK) üretiminde değerlendirilmiştir. Çalışmanın ikinci kısmında mekanik dayanımın yüksek olduğu uyumlaştırıcı içermeyen numune gruplarına yangın geciktirici eklenerek üretilen odun polimer kompozitler üzerinde analizler yapılmış ve yangın geciktirici malzemelerin, numunelerin yoğunluk miktarını, su alma ve kalınlık artışı miktarlarını az da olsa arttırdığı görülmüştür. Ayrıca, yangın geciktirici malzemelerin, odun unu içermeyen numunelerde çekme, eğilme direncinin ve çekme, eğilme elastikiyet modülünün bir miktar artmasını sağlarken, odun unu içeren numunelerde ise az miktarda olmasına rağmen bir düşüş yaşandığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, yapılan analizler ve testler ışığında atık ABS matrisli ve atık odun unu takviyeli yanmaz bir kompozit malzemenin üretilebileceği ortaya konmuştur. Bu çalışma, çevre kirliliği, atık dönüşümü ve alternatif malzeme ihtiyacı gibi konuların önemine dikkat çekmiş ve sürdürülebilirlik ile geri dönüşümün önemini vurgulamıştır.In this study, wood plastic composites were produced using beech wood flour obtained from sawdust waste of a furniture company as the lignocellulosic material, and ABS polymer, also sourced as waste from the same furniture company, as the thermoplastic polymer through the extrusion method. The performance properties of the WPC material, which was manufactured into sheets via hot pressing, were determined. To enhance the performance of the wood plastic composites (WPC), compatibilizers and flame retardants were used, and their effects on the sheets were examined. In the first part, wood plastic composites were produced by adding compatibilizers. Studies on the thermal, mechanical, and physical properties of the produced composite materials demonstrated that wood flour obtained from forest industry waste and waste ABS can be successfully evaluated as alternative raw materials in the production of flame-resistant ABS wood polymer composites. It was determined that the addition of flame retardants provided the control samples with better fire resistance properties. Additionally, boron compounds (BC) and ammonium polyphosphate (APP) were also evaluated as flame retardants in the production of wood plastic composites (WPC). In the second part of the study, analyses were performed on wood polymer composites produced by adding flame retardants to compatibilizer-free sample groups with high mechanical strength. It was observed that flame retardant materials slightly increased the density, water absorption, and thickness swelling of the samples. Moreover, it was found that flame retardant materials caused a slight increase in the tensile and flexural strength and tensile and flexural modulus of elasticity in samples without wood flour, while a slight decrease was observed in samples containing wood flour. As a result, the analyses and tests conducted demonstrated that a flame-resistant composite material reinforced with waste ABS matrix and waste wood flour can be produced. This study highlighted the importance of issues such as environmental pollution, waste recycling, and the need for alternative materials, emphasizing the significance of sustainability and recycling