Orientalne zakątki jaźni: Iluzja przed naturą. Klee, Rilke, Hofmannsthal – oślepieni pierwotnością

The aim of this article is to trace the influence of the Orient on the work of Paul Klee, Hugo von Hofmannsthal, and Rainer Maria Rilke. The Orient – understood broadly and perceived approached symbolically rather than literally – stimulated their imagination even before they had the opportunity to experience its atmosphere and aura in person. Yet even then, their imagination competed with the reality they later experienced. The multitude of impressions, despite their efforts to comprehend them, overwhelmed them as their Western European cognitive apparatus was incompatible with the boundlessness they perceived there. All three artists undertook both an intellectual and a physical journey into a world they knew from the One Thousand and One Nights. Each, in his own way, discovered his technical and cognitive shortcomings, confronted the limits of his perception, and understood the enormous power of the idea of “wholeness.” They learned to accept their limitations by working on them in creative ways. Animals served as their guides to this alternative reality, accompanying them on their journeys from rigid norms and established patterns to a sensual, primal world, embarrassing in its purity and authenticity. Through this journey, full of inexplicable phenomena, they discovered fundamental truths about existence and gained access to a reality that surprised them with the splendour of previously unknown colours and the intensity of experiences.Celem niniejszego artykułu jest prześledzenie wpływu Orientu na twórczość Paula Kleego, Hugona von Hofmannsthala i Rainera Marii Rilkego. Orient, rozumiany w szerokim sensie i postrzegany raczej symbolicznie niż dosłownie, pobudzał ich wyobraźnię, zanim jeszcze sami poznali jego zapach i aurę. Nawet wtedy jednak ich wyobraźnia konkurowała z rzeczywistym światem. Mnogość wrażeń, choć starali się stawić im czoła, przytłoczyła ich, gdyż dysponowali zachodnioeuropejskim aparatem poznawczym, niekompatybilnym z bezkresnością, jakiej tam doświadczyli. Wszyscy trzej podjęli zarówno intelektualną, jak i rzeczywistą podróż do świata, który znali z opowieści Księgi tysiąca i jednej nocy. Każdy z nich na swój sposób odkrył swoje braki warsztatowe i poznawcze, osiągnął granice percepcji, zrozumiał, jak ogromną pojemność ma słowo całość, i nauczył się akceptować swoje ograniczenia, przepracowując je twórczo. Za przewodników po tej alternatywnej rzeczywistości posłużyły zwierzęta, towarzyszące im w drodze od skostniałych norm i utartych schematów do zmysłowego, pierwotnego świata, zawstydzającego swoją czystością i autentycznością. Dzięki tej podróży, pełnej niewytłumaczalnych zjawisk, odkryli fundamentalne prawdy o istnieniu i uzyskali dostęp do rzeczywistości, która zaskoczyła ich przepychem nieznanej dotąd barwności i intensywnością przeżyć

Etyczne aspekty „clickbaitu” w komunikacji zdrowotnej na przykładzie artykułów z news.google.com

The aim of the study presented in this article was to determine the degree and scope of the use of clickbait in health-related article headlines available on news.google.com. The research was carried out using the method of content analysis between 18 and 25 July 2025. The research material consisted of 99 headlines published in Polish-language national, specialist, local, and institutional media outlets. The analytical tool employed was a categorization key template comprising six categories of clickbait features: information gap, sensationalism, promise, lists and numbers, question, and emotionality. The results indicate that more than half of the analyzed headlines contained at least one clickbait feature. The most frequently used technique was the information gap, while lists and numbers and promise also appeared regularly. The least common were sensationalism and emotionality. Strong clickbait, defined as headlines containing at least three such features, was found mainly in specialist medical portals. In contrast, the highest overall share of clickbait (regardless of the number of features) was observed in national mainstream media (67.9%). The most balanced and neutral, purely informational headlines were characteristic of institutional media. The study demonstrates that clickbait constitutes a significant element of contemporary health communication. Editorial practices appear to combine headline attractiveness (drawing audience attention) with ethical responsibility for information concerning human health. Nevertheless, the findings underscore the ongoing need to monitor the ethics of media content, particularly in the domain of medical information and health communication.Celem badań zaprezentowanych w niniejszym artykule było określenie stopnia i zakresu zastosowania clickbaitu w nagłówkach artykułów na temat zdrowia dostępnych w news.google.com. Badania te zostały zrealizowane za pomocą metody analizy zawartości w okresie 18–25 lipca 2025 r. Materiał badawczy stanowiło 99 nagłówków w polskojęzycznych mediach ogólnopolskich, specjalistycznych, lokalnych oraz instytucjonalnych. W badaniu zastosowano narzędzie badawcze – szablon klucza kategoryzacyjnego, który składał się z następujących kategorii analitycznych (sześciu cech clickbaitu): „niedopowiedzenie”, „sensacyjność”, „obietnica”, „liczby i listy”, „pytania” oraz „emocje”. Według wyników badań ponad połowa nagłówków zawierała co najmniej jedną cechę clickbaitu. „Niedopowiedzenie” to cecha clickbaitu najczęściej stosowana przez redakcje w nagłówkach artykułów na temat zdrowia. Inne, często stosowane cechy clickbaitu to: „liczby i listy” oraz „obietnica”. Najrzadziej były używane: „sensacyjność” oraz „emocje”. Mocne clickbaity, czyli te zawierające minimum trzy jego cechy, dotyczyły głównie portali specjalistycznych, o tematyce medycznej, natomiast najwięcej clickbaitów (z dowolną liczbą ich cech) zauważono w mediach ogólnopolskich, mainstreamowych (67,9%). Najbardziej wyważone nagłówki, neutralne, typowo informacyjne były w mediach instytucjonalnych. W toku badań wykazano, iż clickbait współcześnie stanowi istotny element informacji zdrowotnej. Dostrzega się, że redakcje łączą atrakcyjność nagłówków (pozyskiwanie uwagi odbiorców) z odpowiedzialnością etyczną za przekaz, który dotyczy tematów związanych z ludzkim zdrowiem. To jednak nie zmienia faktu, iż istnieje stała potrzeba monitorowania etyki przekazu, szczególnie z obszaru informacji medycznej i komunikacji zdrowotnej

Centralizacja władzy cesarskiej w Chinach w okresie późnej dynastii Ming i wczesnej dynastii Qing w świetle Historia Sinarum Imperii Tomasza Dunina Szpota

This article examines the centralization of imperial power in China during the late Ming and early Qing dynasties through a specific reading of Historia Sinarum Imperii, an unpublished Latin manuscript by the Polish Jesuit Tomasz Ignacy Dunin Szpot (1644–1713). Situating Szpot’s work within the intellectual traditions of the seventeenth-century Jesuit mission and Sarmatian political thought, the study employs a historicalcomparative method that combines textual analysis of Jesuit sources with insights from modern sinological scholarship. Particular attention is given Szpot’s conceptualization of imperial authority through the animacorpus metaphor, his rejection of tyrannicum, and his emphasis on legal constraints, bureaucratic mediation, and the libertas monendi as internal limits on centralized power. By comparing Szpot’s interpretation with modern analyses by Joanna Waley-Cohen, Timothy Brook, and Ch’ien Mu, the article demonstrates that Szpot articulated an early modern understanding of Chinese imperial centralization as a system that combined strong monarchical authority with moral and institutional restraint. At the same time, Szpot’s explanation of the Ming collapse reveals his awareness of the structural vulnerabilities inherent in such a centralized system when moral leadership and bureaucratic harmony failed. The study argues that Historia Sinarum Imperii should be reconsidered not merely as a compilation of Jesuit knowledge about China, but as a significant contribution to the comparative history of political thought and the early formation of Western Sinology.Artykuł analizuje centralizację władzy cesarskiej w Chinach w okresie późnej dynastii Ming i wczesnej dynastii Qing na podstawie szczegółowej lektury Historia Sinarum Imperii, nieopublikowanego łacińskiego rękopisu polskiego jezuity Tomasza Ignacego Dunina Szpota (1644–1713). Umieszczając dzieło Szpota zarówno w kontekście tradycji intelektualnych siedemnastowiecznej misji jezuickiej, jak i myśli politycznej Rzeczypospolitej sarmackiej, studium przyjmuje metodę historyczno-porównawczą, łącząc analizę tekstową źródeł jezuickich z ustaleniami współczesnej sinologii. Szczególną uwagę poświęcono koncepcji władzy cesarskiej w ujęciu Szpota, wyrażonej w metaforze anima-corpus, jego odrzuceniu pojęcia tyrannicum oraz podkreśleniu znaczenia ograniczeń prawnych, mediacji biurokratycznej i libertas monendi jako wewnętrznych ograniczeń władzy scentralizowanej. Porównanie interpretacji Szpota z analizami Joanny Waley-Cohen, Timothy’ego Brooka i Ch’ien Mu pozwala wykazać, że Szpot sformułował wczesnonowożytne rozumienie chińskiej centralizacji imperialnej jako systemu łączącego silną władzę monarszą z ograniczeniami moralnymi i instytucjonalnymi. Jednocześnie jego wyjaśnienie upadku dynastii Ming ujawnia świadomość strukturalnych słabości takiego systemu w sytuacji, gdy zawodzą przywództwo moralne i harmonia biurokratyczna. Studium dowodzi, że Historia Sinarum Imperii powinna być ponownie rozważona nie tylko jako kompilacja jezuickiej wiedzy o Chinach, lecz także jako istotny wkład w porównawczą historię myśli politycznej oraz wczesne kształtowanie się zachodniej sinologii

Lekcje profesora Charcota: Polskie echa – Gabriela Zapolska

The article presents Gabriela Zapolska’s interest in research on mental and nervous disorders conducted by Jean-Martin Charcot at the Salpêtrière psychiatric hospital in Paris. In the history of medicine, Charcot is remembered as a pioneer in the study of chorea, multiple sclerosis, Parkinson’s disease, hysteria, and spinal cord disorders. At Salpêtrière, he organized public lectures in which he demonstrated the symptoms and course of particular disease on patients. Zapolska was interested in the phenomenon of heredity as well as mental and neurological diseases, and she addressed hysteria in her novel Przedpiekle. During her stay in Paris, she attended Charcot’s open lectures, visited shelters, and prisons. She later used her observations in the correspondence sent to Przegląd Tygodniowy and in her novel Janka.Artykuł ukazuje zainteresowanie Gabrieli Zapolskiej badaniami nad chorobami psychicznymi i nerwowymi, które prowadził Jean-Martin Charcot w paryskim szpitalu psychiatrycznym Salpêtrière. W historii medycyny Charcot zapisał się jako prekursor badań nad pląsawicą, stwardnieniem rozsianym, chorobą Parkinsona, histerią i wiądem rdzenia. W Salpêtrière organizował wykłady z udziałem publiczności, podczas których na pacjentach i pacjentkach demonstrował objawy i przebieg danej choroby. Zapolska interesowała się zjawiskiem dziedziczności i chorobami o podłożu psychicznym i neurologicznym, o histerii pisała m.in. w powieści Przedpiekle. Podczas pobytu w Paryżu uczestniczyła w wykładach otwartych, które prowadził Charcot, odwiedzała przytułki i więzienia. Swoje obserwacje wykorzystała w korespondencjach nadsyłanych do „Przeglądu Tygodniowego” i w powieści Janka

Editorial

“No one knows the value of good health until it is lost,” wrote Jan Kochanow­ski, the most renowned Polish poet, centuries ago. There is something deeply symbolic in the fact that this well-known verse from the epigram Na zdrowie (To Health) has become a proverbial expression, frequently quoted and recalled not only by scholars and enthusiasts of Old Polish literature. This is hardly surprising, as health and illness belong to the most universal existential universal human experiences. For this reason, medical issues can be examined from many different perspectives, including though the lens of their interdependencies and cultural contexts. Medical knowledge, therapeutic standards, medications and treatments used, as well as the social role and position of medical professionals, are all elements of a cultural reality specific both to a given place and to a particular moment in history

Znaczenie nowoczesnych metod cyfrowych dla badań nad misjami jezuickimi w Chinach

This article addresses the application of modern digital tools in research on the Jesuit missionary heritage in China, using the project of a critical edition of Historia Sinarum Imperii (HSE) by Tomasz Szpot Dunin, SJ, as a case study. Drawing on the theoretical assumptions of digital humanities – understood not as a separate discipline but as a research strategy – the author analyzes the complete “digital workflow” employed in the project: from digitization and HTR (Handwritten Text Recognition) transcription, through text structuring and critical editing in the Classical Text Editor (CTE) environment, to advanced corpus analysis and the experimental use of large language models (LLMs) and RAG technology. The aim of the article is to demonstrate that the integration of technology into the research process does not replace the scholar but rather expands researchers’ cognitive capacities, enabling efficient interpretation of sources of considerable scale and complexity. In this context, the new possibilities available to researchers of archival texts using digital humanities methods are as significant as the careful selection of tools and technologies appropriate to the established research objectives.Niniejszy artykuł podejmuje problematykę zastosowania nowoczesnych narzędzi cyfrowych w badaniach nad dziedzictwem jezuickim w zakresie misji w Chinach na przykładzie projektu edycji krytycznej dzieła Historia Sinarum Imperii (HSE) Tomasza Szpota Dunina SJ. Wychodząc od teoretycznych założeń humanistyki cyfrowej, rozumianej nie jako odrębna dyscyplina, lecz strategia badawcza, autor analizuje kompletny „cyfrowy workflow” wykorzystywany w projekcie, od digitalizacji i transkrypcji HTR (Handwritten Text Recognition), przez strukturyzację i krytyczną edycję tekstu w środowisku Classical Text Editor (CTE), aż po zaawansowaną analizę korpusową i eksperymentalne wykorzystanie modeli językowych (LLM) i technologii RAG. Celem pracy jest wykazanie, że integracja technologii w procesie badawczym nie prowadzi do zastąpienia badacza, lecz do poszerzenia jego zasobów poznawczych, co pozwala na wydajną interpretację źródeł o znacznej objętości i złożoności. Nowe możliwości, które otwierają się przed badaczem tekstów archiwalnych wykorzystującym metody z zakresu humanistyki cyfrowej, są w tymże kontekście tak samo istotne jak właściwe dobranie środków i technologii odpowiednich do realizowania ustalonych celów badawczych

Jan Mikołaj Smogulecki: pochodzenie rodzinne, kariera publiczna i działalność misyjna polskiego jezuity w Chinach

The article presents the life of Jan Mikołaj Smogulecki (1610–1656), a Polish Jesuit, scholar, and missionary active in China in the seventeenth century. The text analyzes three main aspects of his life: his family background, public activity, and missionary work. He came from the noble Grzymała family. His father was the Bydgoszcz starosta Maciej Smogulecki, and his mother was Zofia from the Zebrzydowski family. He studied at the Jesuit college in Braniewo, the Lubrański Academy in Poznań, and at European universities, including Freiburg, Rome, and Padua. He studied mathematics, astronomy, philosophy, and law. At a young age he began a political career – he served as the starosta of Nakło and participated in the public life of the Polish–Lithuanian Commonwealth. Despite promising prospects for further political advancement, he resigned from his offices and joined the Society of Jesus in 1636. After receiving priestly ordination, Smogulecki requested permission to undertake missionary work in the Far East. In 1644 he set out for Asia and, after a long journey, reached China. There he carried out both missionary and scientific activities – teaching mathematics and astronomy, which enabled him to establish contacts with Chinese scholars and officials. He died in 1656 in the city of Chaokim. He was an outstanding scholar and missionary who combined scientific knowledge with religious activity. Thanks to his abilities and education, he played an important role in the dialogue between European and Chinese culture and in the development of Jesuit missions in China.Artykuł przedstawia życie Jana Mikołaja Smoguleckiego (1610–1656) – polskiego jezuity, uczonego i misjonarza działającego w Chinach w XVII wieku. Tekst analizuje trzy główne obszary jego życia: pochodzenie rodzinne, działalność publiczną oraz działalność misyjną. Wywodził się on ze szlacheckiego rodu Grzymalitów. Jego ojcem był starosta bydgoski Maciej Smogulecki, a matką Zofia z Zebrzydowskich. Uczył się w kolegium jezuickim w Braniewie, w Akademii Lubrańskiego w Poznaniu oraz na uczelniach europejskich (m.in. we Fryburgu, Rzymie i Padwie). Studiował matematykę, astronomię, filozofię i prawo. W młodym wieku rozpoczął karierę polityczną – był starostą nakielskim i uczestniczył w życiu publicznym państwa polsko-litewskiego. Mimo perspektyw rozwoju kariery politycznej zrezygnował z urzędów i w 1636 r. wstąpił do Towarzystwa Jezusowego. Po przyjęciu święceń kapłańskich Smogulecki poprosił o możliwość wyjazdu na misje na Daleki Wschód. W 1644 r. wyruszył do Azji i po długiej podróży dotarł do Chin. Tam prowadził działalność misyjną oraz naukową – nauczał matematyki i astronomii, dzięki czemu nawiązywał kontakty z chińskimi uczonymi i urzędnikami. Zmarł w 1656 r. mieście Chaokim. Był wybitnym uczonym i misjonarzem, który połączył wiedzę naukową z działalnością religijną. Dzięki swoim zdolnościom i edukacji odegrał ważną rolę w dialogu między kulturą europejską i chińską oraz w rozwoju misji jezuickich w Chinach

Lecznictwo na polskiej prowincji w okresie międzywojennym w pamiętnikach Zofii Karaś

The aim of this paper is to present the figure of a young and ambitious physician Zofia Karaś (1904-1942), who worked in the Beskid Mountains during the Second Polish Republic (1918–1939). She struggled with difficult working conditions, yet remained a committed patriot, social activist, and advocate of medical education for the local population. In 1939 she also revealed her literary talent by winning first place in a competition announced by the Social Insurance Institution for a physician’s memoirs. The prize-winning memoir is of significant historic value, offering a vivid portrayal of the early 20th century Polish countryside. It also offers valuable insight into the work of medical doctors in provincial areas and into the functioning of the interwar health insurance system.Celem artykułu jest przedstawienie postaci młodej i ambitnej lekarki, Zofii Karaś (1904–1942), która pracowała na polskiej prowincji w Beskidach w okresie II Rzeczpospolitej. Lekarka zmagała się z trudnymi warunkami pracy, była wielką patriotką, działaczką społeczną i orędowniczką edukacji medycznej wśród ludności. W 1939 r. ujawniła również swój talent literacki, zdobywając I miejsce w konkursie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na wspomnienia lekarskie. Nagrodzone wspomnienia mają istotną wartość historyczną i stanowią opis polskiej wsi początku XX ., a także cenne źródło wiedzy o pracy lekarzy na terenach prowincjonalnych oraz o funkcjonowaniu międzywojennego systemu ubezpieczeń zdrowotnych

Zwroty obrazowe, ikoniczne i wizualne w humanistyce i studiach kulturowych: Od teorii obrazu, nauki o obrazie i koncepcji „krytycznej ikonologii” Erwina Panofsky’ego po filozoficzne próby odpowiedzi na pytanie „Czym jest obraz?”

This essay is an attempt to outline the issues of the visual turn which is a mirror reflection of the linguistic turn. In humanistic reflection, the “visual turn” functioning under two names of the pictorial turn by W.J.T. Mitchell and its German equivalent, the iconic turn (Die ikonische Wende) by Gottfried Boehm, can be defined as a kind of theoretical-methodological shift from the linguistic to the pictorial and visual paradigms, which falls within the area of Visual Culture Studies or Visual Studies. In the 1980s and the 1990s, the “pictorial turn” and the “iconic turn” led to the development of three scientific disciplines: the semiotics of the image, the American Picture Theory, and its German equivalent of Image Science (Bildwissenschaft). These scientific disciplines arose around the same time. American considerations on the pictorial turn were largely conditioned by opposition to the domination of language, mastering the icon by logos, and boiled down to the interpretation of the image and its philosophical connotations. In the case of Boehm’s iconic turn, inspiration from an inter- and a transdisciplinary image research takes the initiative, unlike American visual culture studies, from philosophical art historians and aesthetes who (beginning with Aby Warburg and Erwin Panofsky) were interested in various forms of visuality. In the meaning proposed by Mitchell, the pictorial turn goes far beyond the models of “textuality” and “discursiveness” towards Erwin Panofsky’s critical iconology. In turn, Boehm in his concept of the iconic turn, similarly like Mitchell, and refers to the concept of the linguistic turn, looking for the logic of an image different from the logic of language but first of all he asks the question “What is an image?” and points to an extremely wide range of its philosophical connotations.Niniejszy esej stanowi próbę nakreślenia zagadnień związanych z zwrotem wizualnym, który jest lustrzanym odbiciem zwrotu językowego. W refleksji humanistycznej „zwrot wizualny”, funkcjonujący pod dwiema nazwami: zwrot obrazowy W.J.T. Mitchella i jego niemiecki odpowiednik, zwrot ikoniczny (Die ikonische Wende) Gottfrieda Boehma, można zdefiniować jako rodzaj teoretyczno-metodologicznego przesunięcia z paradygmatu językowego do paradygmatu obrazowego i wizualnego, które mieści się w obszarze studiów nad kulturą wizualną lub studiów wizualnych. W latach 80. i 90. XX w. „zwrot obrazowy” i „zwrot ikoniczny” doprowadziły do rozwoju trzech dyscyplin naukowych: semiotyki obrazu, amerykańskiej teorii obrazu oraz jej niemieckiego odpowiednika, nauki o obrazie (Bildwissenschaft). Dyscypliny te powstały mniej więcej w tym samym czasie. Amerykańskie rozważania na temat zwrotu obrazowego były w dużej mierze uwarunkowane sprzeciwem wobec dominacji języka, opanowaniem ikony przez logos i sprowadzały się do interpretacji obrazu i jego filozoficznych konotacji. W przypadku zwrotu ikonograficznego Boehma inspiracja między- i transdyscyplinarnymi badaniami nad obrazem przejmują inicjatywę, w przeciwieństwie do amerykańskich studiów nad kulturą wizualną, od filozoficznych historyków sztuki i estetów, którzy (począwszy od Aby’ego Warburga i Erwina Panofsky’ego) byli zainteresowani różnymi formami wizualności. W rozumieniu proponowanym przez Mitchella zwrot obrazowy wykracza daleko poza modele „tekstualności” i „dyskursywności” w kierunku krytycznej ikonologii Erwina Panofsky’ego. Z kolei Boehm w swojej koncepcji zwrotu ikonograficznego, podobnie jak Mitchell, odwołuje się do koncepcji zwrotu lingwistycznego, poszukując logiki obrazu odmiennej od logiki języka, ale przede wszystkim zadaje pytanie „Czym jest obraz?” i wskazuje na niezwykle szeroki zakres jego filozoficznych konotacji

Patografia w rytmie serca: Rok, w którym nie umarłem Mikołaja Grynberga

The article proposes interpreting Mikołaj Grynberg’s book Rok, w którym nie umarłem (The Year I Didn’t Die) as a pathographic narrative. In this type of narrative, storytelling becomes a strategy for sustaining life and regaining a sense of self after experiencing a sudden heart attack. By placing illness within a narrative framework, it shifts from the domain of medicine to the sphere of lived experience and meaning-making. Rather than clinical data and therapeutic procedures, we are presented with an intimate account oscillating between feelings of control, helplessness, fear, and agency. A narratological analysis reveals that the structure of Grynberg’s book – composed of short, rhythmic chapters reminiscent of heartbeats – mirrors the dynamics of the borderline experience while simultaneously organising the narrative’s chaos. As a “writer-patient,” the author uses his literary skills to reconstruct his physical and existential crisis, transforming it into a communicable story that breaks the monopoly of medical discourse and gives voice to the patient. The article contextualises this approach within the framework of medical humanities and pathography research, emphasising the contemporary shift from eschatology to the subjective perspective of patients, who are often isolated and alone. The article argues that pathographic “storytelling to live” not only helps domesticate trauma and break the cultural silence surrounding suffering, but also has a therapeutic dimension. It gives illness a form that enables understanding, renegotiation of identity, and practices of care for both physical and metaphysical healing.Artykuł proponuje odczytanie książki Mikołaja Grynberga Rok, w którym nie umarłem jako przykładu narracji patograficznej, w której opowiadanie staje się strategią podtrzymania życia i odzyskiwania podmiotowości po doświadczeniu nagłego zawału serca. Umieszczenie choroby w porządku narracyjnym przesuwa ją z obszaru medycyny ku sferze przeżycia i sensotwórczości: zamiast danych klinicznych i procedur terapeutycznych otrzymujemy intymny zapis oscylujący między kontrolą i bezradnością, lękiem i sprawczością. Analiza narratologiczna pokazuje, że forma Grynberga – krótkie, zrytmizowane niczym uderzenia serca minirozdziały – powtarza dynamikę doświadczenia granicznego i jednocześnie porządkuje chaos doświadczenia. Autor, jako „chory-pisarz”, korzysta z kompetencji literackich, by zrekonstruować własny kryzys cielesno‑egzystencjalny i przekształcić go w komunikowalną opowieść, która rozbija monopol dyskursu medycznego i oddaje głos pacjentowi.       Artykuł wpisuje lekturę w ramy humanistyki medycznej i badań nad patografią, akcentując współczesne przesunięcie od eschatologii ku podmiotowej perspektywie chorego, często izolowanego i osamotnionego. Teza artykułu głosi, że patograficzne „opowiadanie, żeby żyć” nie tylko oswaja traumę i przełamuje kulturowe milczenie wokół cierpienia, lecz także działa terapeutycznie: nadaje chorobie formę, która umożliwia zrozumienie, negocjowanie tożsamości i praktykę troski o zabliźnianie – cielesne oraz metafizyczne