Σωτηρίου, Γ. Α.

University of Thessaly Institutional Repository

352 Γ. Α Σωτηρίου — Βιβλιοκρισίαι.Ο. Tafrali, Le trdsor byzantin et roumain du Monastere de Poutna, Paris, 1925 (κείμενον σελ. 86, και Λεύκωμα μετά 55 πινάκων).Ό καθηγητής τοϋ έν Ίασίω τής Ρουμανίας Πανεπιστημίου κ. Tafrali, γνωστός παρ’ ήμιν διά τάς περί Θεσσαλονίκης άξιολογωτάτας μελετάς του, έξέδωκεν εσχάτως πολυτελή μονογραφίαν περί των κειμηλίων τοΰ Μοναστηριού τής Ποΰτνας. Τό μοναστήριον τοΰτο κείται εν Μολδαυΐα (32 χιλιόμ. από τής πόλεως Radauti) εν θαυμασία τοποθεσία κα'ι ίδρΰθη υπό τοΰ ήγεμόνος τής Μολδαυΐας Στεφάνου (τοΰ λεγομένου μεγάλου κα'ι ΰπερα- σπιστοΰ τής χριστιανωσΰνης: 1457 - 1504). Τά εγκαίνια τής Μονής έγένοντο κατά τό έτος 1470, μετά την νίκην τοΰ Στεφάνου κατά των Τατάρων. Άρχι- τέκτων τής Μονής ταΰτης φέρεται ό έ'λλην Θεόδωρος. Ή σημερινή της κατά- στασις προδίδει μεγάλας έπισκευάς γενομένας κατά διαφόρους έποχάς, διασώ­ζει δμως ακόμη εντός τοΰ Καθολικοΰ της τάφους μελών τής ο’ικογενείας τοΰ ήγεμόνος Στεφάνου και αρχιερέων τής Μολδαυΐας.Ή γενικωτέρα σημασία τοΰ Μοναστηριού τοΰτου είνε δτι διεσώθησαν και φυλάσσονται σήμερον εις τό Σκευοφυλάκιον κα'ι τό Καθολικόν αύτοΰ άξιολογώτατα κειμήλια από τής εποχής τοΰ Στεφάνου, βυζαντινοΰ χαρακτήρος, καθόσον προέρχονται και εκ δωρεών, ιδιαίτατα τής δευτέρας συζΰγου τοΰ Στεφάνου Μαρίας de Mangop, τής έλκοΰσης τήν καταγωγήν εκ τής βυζαν­τινής αΰτοκρατορικής οικογένειας τών ΙΙαλαιολόγων, ως ό συγγραφεύς υποθέτει.Ό συγγραφεύς προτάσσει τής περιγραφής τών κειμηλίων λίαν διαφωτι- στικήν εισαγωγήν περ'ι τής ιστορίας κα'ι τών τυχών τοΰ Μοναστηριού, δπερ τιμάται μεγάλως έν Ρουμανία, και περ'ι τών μέχρι τοΰδε άσχοληθέντων περί αύτοΰ και τών κειμηλίων του.’Ακολουθεί ή περιγραφή τών κειμηλίων κατ' είδος (σταυροί, εικόνες, λει­τουργικά σκευή, πολύτιμα υφάσματα, επιτάφιοι, άμφια καί λειψανοθήκαι) μετά σαφήνειας καί ικανοποιητικής ερμηνείας έκάστου έκ τών 124 τεμαχίων, εις τά όποια ανέρχονται τά κειμήλια τής Πούτνας.Έκ τών περιγραφομένων κειμηλίων μεγάλην σημασίαν έχει ό α'. επιτά­φιος (ύπ’ άριθ. 64) ό φέρων τάς έλληνικάς έπιγραφάς:1) Ξένον βλέπων θέαμα δήμος ’Αγγέλων Αίνον ξένον κέκραγε ώ Θεοΰ Λόγεκαί 2) Μνήσθητι Κύριε τάς ψυχάς τών δούλων σου, καισαρίοις Σερβίας Έφημίας μοναχής συν θνγατρι βασιλείοης Σερβίας Ενπραξίας μοναχής.Ό κ. Tafrali εις τό πρώτον έμμετρον επίγραμμα άναγινώσκει τό τέλος τοΰ β'. στίχου «Υίέ Θεοΰ Λόγε»· ως προς τήν β'. επιγραφήν δέχεται δτι έν αυτή αναγράφονται αί κεντήσασαι τον έπιτάφιον Ευφημία χήρα τοΰ δεσπό­Institutional Repository - Library & Information Centre - University of Thessaly08/12/2017 08:35:33 EET - 137.108.70.7/. Α. Σωτηρίου — Βιβλιοκρισίαι. 353του τής Σερβίας Οΰγλεση (αδελφού τού βασιλέως Βουλκασίου: 1336- 1371) καί κόρη τού καίσαρος Βοΐχνα' ή Εύπραξία εινε είς αυτόν άγνωστος· ό επι­τάφιος δέχεται μάλλον δτι μετεφέρθη εκ Σερβίας υπό τού άποκτήσαντος ίσως αυτόν κατά την εκεί διαμονήν του Μητροπολίτου Μολδαυΐας Γρηγορίου Tsamblac (f 1450). Είς μελέτην του ό κ. Μ. Λάσκαρης εν Revue historique (continuation du Bull, d’inst. pour l’etude de l’Europe sud — oriental II anne, N° 10-12, Bucarest— Paris, 1925, σελ. 356-360) παρέχει ευστο- χωτέραν ερμηνείαν τών επιγραφών πλήν τής διορθώσεως τού εμμέτρου επι­γράμματος (τό ώ άναγινώσκεται και είς τον πίν. 64 σαφώς) εξηγεί όρθώς τον «ξένον αίνον» (ώς άναφερόμενον εις τά έν τοΐς ριπιδίοις τών ’Αγγέλων: ΑΓΙΟΟ), καί δίδει πλειοτέρας πληροφορίας περί τής μοναχής Εύπραξίας, έν άντιθέσει προς τάς παρεχομένας υπό τού σέρβου Mirkovitsch, ταύτίζων τήν Εύπραξίαν ταΰτην, ήν υποθέτει θυγατέρα ή νύμφην τής Ευφημίας προς τήν έν σέρβικά) χρυσοβούλλψ τού 1405 άναγραφομένην δεσπότισσαν Εύπρα­ξίαν. Όσον αφορά είς τήν τέχνην τού Επιταφίου, συγκρίνεται ούτος υπό τού κ. Τ. προς τον Επιτάφιον τής Άχρίδος (Κοντακώφ, Μακεδονία, πίν. IV) καί τον Επιτάφιον τού Βυζαντινού Μουσείου ’Αθηνών, αν καί δεν βλέπομεν νά έ'χη μεγάλην σχέσιν προς τον ήμέτερον καί ως προς τά θέματα καί ώς προς τον διάκοσμον.“Ετερον άξιολογώτατον κειμήλιον έν τώ θησαυροφυλακείψ τής Ποΰτνας είνε πολύτιμον ύφασμα, έφ’ ου κάτωθεν τοξοειδούς διακόσμου, εΐνε κεντη­μένη ή εικών τής Μαρίας de Mangop νεκράς έν βασιλική περιβολή, φέρουσα γύρω σλαβωνικήν επιγραφήν μετά τού έτους 6985 = 1476 Είς τά τέσσαρα άκρα τού υφάσματος εύρίσκονται έναλλάξ δικέφαλοι αετοί καί ελληνικά μονογράμματα, έξ ών τό μέν πρώτον σαφώς άναγινώσκεται: Παλαιο­λογ ίνης, τό δε άλλο ό κ. Τ. άναγινώσκει Μαρίας, έχων ύπ’ ό'ψιν καί τήν σλαβωνικήν επιγραφήν. Καθ’ημάς τό μονόγραμμα τούτο μόνον διά τού ονόματος: “Αννας: αποδίδεται, νομίζομεν δέ δτι πρέπει νά έξετασθή καλύ­τερον μήπως ό διάκοσμος τών γωνιών τού υφάσματος προϋπήρχεν, οπότε θά ήδύνατο ν’ άναζητηθή ή συγγενής πρώτη κάτοχος τής θανούσης.Γενικώς ή μονογραφία τού κ. Τ. είνε άρτια, πρότυπον δ’ έκδόσεως θησαυ­ροφυλακίου καί διά τάς συνοδευούσας τό έργον λαμπράς εικόνας καί διά τάς πλούσιας περί εκάστου άντικειμένου ίστορικάς καί καλλιτεχνικός παρατηρήσεις.Γ. Α. Σ.23Institutional Repository - Library & Information Centre - University of Thessaly08/12/2017 08:35:33 EET - 137.108.70.7

Βιβλιοκρισίαι: O. Tafrali, Le tresor byzantin et roumain du Monastere de Poutna, Paris, 1925 (κείμενον σελ. 86, και Λεύκωμα μετά 55 πινάκων)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

University of Thessaly Institutional Repository