Türkiye’de konuşulan birçok dilden biri olan Arapça, farklı
lehçeleriyle değişik inanç ve kültüre sahip birçok topluluk tarafından
konuşulmaktadır. Hiç şüphesiz bu alanda yapılmış veya yapılacak yerli
ve yabancı çalışmalar olası dil/lehçe ölümünün önüne geçilmesine ve bir
değer olarak çok kültürlülüğün, çok dilliliğin korunması ve
geliştirilmesine kısmen de olsa katkı sağlayacaktır. Bu yönüyle de çok
kültürlü, çok dilli dokuya sahip Adana, Hatay, Mersin Şanlıurfa, Mardin,
Siirt, Şırnak Batman, Bitlis, Muş ve diğer illerde yaşayan Arapların
konuştukları Arap diyalektleri 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren
Avrupalıların dikkatini çekmiştir. Bu diyalektler üzerine Albert Socin,
Haim Blanc, Hans-Jurgen Sasse, Otto Jastrow, George Grigore, Werner
Arnold, Shabo Talay, Ablahad Lahdo, Bo Isaksson, Stephan Procházka
gibi yabancı araştırmacılar tarafından çalışmalar yapıldı.
Bu makale, Avrupalılar tarafından yapılmış olan Anadolu’daki
Arapça lehçelerle ilgili çalışmaların literatür taramasını amaçlamaktadır.
Çalışmanın kapsamı Avrupa ülkelerinde yapılan araştırmalarla
sınırlandırılmamış, bu kapsamda son yıllarda Türkiye’de konuşulan
Arapça lehçeler ile ilgili yapılmış ve Türkçe dilinde yayınlanmış, Türk
bilim insanlarının eserleri de dâhil, ulaşabildiğimiz araştırmalarla ilgili
kısa tanıtım ve referans bilgilerinin de verilmesi hedeflenmiştir. Bir
literatür taraması olan bu çalışma da bu ihtiyaca cevap verebilme adına
atılmış bir adımdır. Bu alanda çalışacak genç akademisyenler böylece bu
kaynakların güçlü ve zayıf yanlarını daha iyi analiz etme şansı yakalamış
olacaklardır
