Alegoria w tradycji hermeneutycznej. Gadamerowska rehabilitacja alegorii

Abstract

The notion of allegory is bounded with rhetorical and hermeneutic traditions. In the rhetorical tradition allegory is a technique of encrypting given content. However, when we consider the need of deciphering this content, we face the hermeneutic interpretation of allegory. Allegory becomes a tool of interpretation. Thanks to applying allegory one can reveal a hidden truth of the text. This paper is an attempt to present allegory in the latter meaning – in hermeneutic tradition. Its hermeneutic meaning – form ancient Greece to the Baroque – was bounded with dogmatic interpretation of a message. Homer was the first one who applied allegory into interpretation of the myths. In the time of Patristics a need of allegorical understanding of the Holy Scripture appeared. In medieval times allegory played double role: philosophical-theological and aesthetical.The meaning of allegory was first contested in its appliance into Bible in the time of the Reformation. The last period of confidence with allegory was the Baroque. A downturn of its applying as a tool of reaching the truth started at the age Enlightenment. Gadamer claims, that Kant’s aestheticization of the art was mainly responsible for depreciation of allegory, as according to Kant the only thing that a work of art presents us is beauty.Gadamer objects to Kant’s aestheticization of art. As a result of rehabilitation of allegory he contested aestheticization of a work of art and its narrowing to a product of a genius. In his view, in our experience of a work of art not only we face beauty but also a truth about ourselves and the world sorrounding us.Pojęcie alegorii związane jest z tradycją retoryczną i hermeneutyczną. W tradycji retorycznej alegoria jest techniką szyfrującą określone treści. Natomiast kiedy brana jest pod uwagę potrzeba odszyfrowania tych treści, to mamy do czynienia z jej interpretacją hermeneutyczną. Alegoria, a dokładniej mówiąc alegoreza, staje się wówczas narzędziem interpretacji. Dzięki jej zastosowaniu można wydobyć ukrytą prawdę tekstu. W artykule podjęto próbę przedstawienia alegorii w jej drugim znaczeniu, czyli w tradycji hermeneutycznej. Jej hermeneutyczne znaczenie od starożytnej Grecji aż po epokę baroku związane było z dogmatyczną interpretacją przekazów. Homer jako pierwszy zastosował alegorię (alegorezę) do interpretacji mitów. W czasach patrystycznych wystąpiła potrzeba alegorycznego rozumienia Pisma Świętego. Natomiast w średniowieczu alegoria pełniła podwójną rolę: filozoficzno­‑teologiczną i estetyczną.Po raz pierwszy znaczenie alegorii zostało podważone w czasie reformacji, w jej zastosowaniu do interpretacji Biblii. Ostatnią epoką, w której dowartościowano alegorię w jej hermeneutycznym znaczeniu był barok. Schyłek jej zastosowania, jako narzędzia w dotarciu do prawdy, aż do jej odrzucenia rozpoczął się w oświeceniu. Gadamer odpowiedzialnym za jej deprecjację czyni przede wszystkim Kanta i dokonaną przez niego estetyzację sztuki. Dzieło sztuki, zgodnie z jego koncepcją, ukazuje nam tylko piękno.Gadamer sprzeciwia się estetyzacji sztuki dokonanej przez Kanta. W wyniku rehabilitacji alegorii podważył estetyzację dzieła sztuki i zawężenie jej do wytworu geniusza. Jego zdaniem, w doświadczeniu dzieła sztuki nie mamy tylko do czynienia z pięknem, ale przede wszystkim z prawdą o nas samych i o otaczającym nas świecie

    Similar works