کارآیی جذب و مصرف نور کنجد تحت تأثیر کودهای بیولوژیک در یک نظام زراعی کم‌نهاده دوره10 شماره2 سال1390

Abstract

Cultivation of high efficacy crops in resource utilization, especially with higher water and radiation use efficiencies is one of the important strategies to achieve the goals of sustainable agriculture. Align with these guidelines and in order to estimate light extinction coefficient and radiation use efficiency of sesame a split plot arrangement of two factors based on randomized complete block design with three replications was conducted in 2009-10 growing season. Cultivation and no cultivation of Lathyrus sp. and Persian clover (Trifolium resopinatum) as cover crop in autumn assigned to the main plots. The sub plot factor consisted of three different types of biofertilizers plus control, including 1-nitroxin (containing of Azotobacter sp. &Azospirillum sp. ), 2- biophosphor PSB (containing of phosphate solubilizing bacteria,Bacillus sp. &Pseudomonas sp. )), 3- biosulfur SSB (containing of Thiobacillus ssp. ) and 4- control (no fertilizer). The results showed that application of biofertilizers resulted to 15 days shorter period to achieve maximum leaf area index compared to control and as a result, the maximum fraction of absorbed radiation and consequentlysesame dry matter produced at the sixtieth day after emergence, 15 day sooner than control. Sesame dry matter production after cover crops cultivation was 19 percent higher than no cover crop cultivation treatment. Although, light extinction coefficient in control (no biofertilizer) was higher than biofertilizer treatments (0. 78 vs. 0. 69), but radiation use efficiency (RUE) in biosulfurand nitroxin was higher compared to control (1. 31 , 1. 24 and 1. 09respectively) which resulted to highest biological and seed yield and harvest index. Sesame radiation use efficiency in plots with cover crop was 0. 18 higher than plots with no cover crop. In this research, the total mean sesame RUE estimated of 1. 19 gMJ-1 (R2=0. 95). In general, these results indicated that application of nitroxin and biosulfur combined with cover crops cultivation enhanced utilization of radiated and absorbed radiation by sesame canopy and consequently improved yield.استفاده از گیاهان زراعی کارآمد به‌منظور بهره‌برداری از منابع، به‌ویژه آب و تشعشع خورشیدی از مهم‌ترین راهکارها جهت نیل به اهداف کشاورزی پایدار می‌باشد. در همین راستا و به‌منظور برآورد ضریب خاموشی و کارآیی مصرف نور کنجد، آزمایشی بصورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکراردر مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال زراعی 89-1388 اجرا شد. فاکتور کرت اصلی، کشت و عدم کشت گیاه پوششی شامل خلر و شبدر ایرانی در پاییز گذشته و فاکتور کرت فرعی، انواع کود بیولوژیک در چهار سطح 1- نیتروکسین (دارای باکتری‌های، Azotobacter sp. و .Azospirillum sp )، 2- بیوفسفر یا باکتری‌های حل‌کننده فسفات یا پی‌اس‌بی PSB (دارای باکتری‌‌های .Bacillus sp و Pseudomonas sp. )، 3- بیوسولفور یا باکتری‌های حل‌کننده گوگرد یا SSB(Thiobacillus sp. ) و شاهد (بدون کود) بودند. نتایج نشان داد که کودهای بیولوژیک در مقایسه با شاهد، زمان رسیدن به حداکثر شاخص سطح برگ را 15 روز جلو انداختند و به دنبال آن حداکثر کسر تشعشع جذب شده و تولید ماده خشک نیز در این تیمارها، 15 روز نسبت به شاهد جلوتر بود و در 60 روز پس از کاشت به وقوع پیوست. کشت گیاهان پوششی موجب برتری 19 درصدی ماده خشک تولیدی کنجد در مقایسه با عدم کشت آنها گردید. اگر چه ضریب خاموشی نور در حالت عدم کاربرد کود، بیشتر از ضریب خاموشی نور در نتیجه استفاده از کودهای بیولوژیک بود (78/0 در برابر 69/0)، ولی به‌دلیل کارآیی مصرف نور بیشتر کنجد در نتیجه استفاده از بیوسولفور و نیتروکسین (به‌ترتیب 31/1 و 24/1 گرم بر مگاژول) نسبت به شاهد (09/1 گرم بر مگاژول)، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه و شاخص برداشت در نتیجه کاربرد کودهای بیولوژیک به‌طور معنی‌داری بیشتر از شاهد بود. کارآیی مصرف نور کنجد در نتیجه‌ی کشت گیاهان پوششی، 18/0 بیشتر از تیمار عدم کشت گیاهان پوششی بود. در پژوهش حاضر، میانگین کلی کارآیی مصرف نور کنجد، 19/1 گرم بر مگاژول برآورد گردید (95/0R2=). به‌طور کلی، نتایج این پژوهش نشان داد که استفاده از نیتروکسین و بیوسولفور همراه با کشت گیاهان پوششی در یک نظام کم‌نهاده‌ی تولید کنجد، می‌تواند سبب افزایش کارآیی استفاده از نور و به دنبال آن افزایش عملکرد کمی و کیفی گردد

    Similar works