Mikosz, Joanna

Polish

Crossref

Profesor Barbara Bogołębska – wybitny naukowiec, wspaniały człowiek

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

J o a n n a  M i k o s z *Profesor Barbara Bogołębska – wybitny naukowiec, wspaniały człowiekW każdej dziedzinie nauki szczególną rolę odgrywają jej luminarze. Stanowią oni wzorce ważne dla otoczenia, nie tylko zresztą w sferze nauki. Taką wybitną osobowością jest kierownik Katedry Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Łódzkiego Barbara Stanisława Bogołębska (z d. Rózga). Zawsze pogodna, pełna energii, oddana pracy naukowej, dydaktycznej, organizatorskiej, nieprzerwanie motywująca innych do działania i samorozwoju. Krytyczna ob-serwatorka życia publicznego, szczególnie szeroko rozumianej kultury. Aktywna podróżniczka, wrażliwa na piękno otaczającego świata. Zawsze chętnie opowiada o swoich pasjach, dzieli się anegdotami z zagranicznych wojaży, pokazuje zdjęciaprzyrody, architektury, śladów obyczajowości. Żyje podróżami, wciąż planuje od-krywać nowe miejsca, nawet te najdalej położone…Pani Profesor urodziła się w Łodzi 13 listopada 1948 roku, Jej rodzice pochodzą z Kielecczyzny. Po tułaczce wojennej zamieszkali w Łodzi. Tato pracował w prze-myśle chemicznym, a mama w żłobku.Barbara Bogołębska od najmłodszych lat zafascynowana była literaturą1. Jej pierwszymi ważnymi książkami stały się Dzieci z Bullerbyn, Karolcia, Baśnie An-dersena i Serce Amicisa. Obecnie jest właścicielką pokaźnego księgozbioru, choć często – z powodu braku miejsca na półkach – ofiarowuje egzemplarze łódzkim bibliotekom. Książka wciąż pozostaje prezentem, z którego najbardziej się cieszy. Zamiłowanie do literatury dzieliła z rodzicami i siostrą. Tato – jak wspomina w wywiadzie udzielonym „Dziennikowi Łódzkiemu” – „dosłownie umarł z książ-ką w ręku […]. Mama bardzo ubolewała, że z powodu słabego wzroku nie mogła czytać”2.*	 Dr,	Uniwersytet	Łódzki,	Wydział	Filologiczny,	Katedra	Dziennikarstwa	i	Komunikacji	Społecz�nej,	e-mail:	joanna.mikosz@uni.lodz.pl1	 J.	Leszczyńska,	Trudna walka misji z wytwórczością,	„Dziennik	Łódzki.	The	Times”	2013,	11.01,	s.	13.2	 Tamże.http://dx.doi.org/10.18778/8142-285-7.0212	 Joanna	MikoszPrzyszła Pani Profesor w roku 1966 ukończyła XIX LO im. Adama Mickiewi-cza przy ul. Wólczańskiej w Łodzi, następnie podjęła studia polonistyczne na Uni-wersytecie Łódzkim. Na wybór kierunku dalszej edukacji wpływ miała polonistka (współpracująca z UŁ) Halina Ulińska, która ugruntowała Jej życiowe plany. Pani Profesor wahała się bowiem, czy studiować chemię czy polonistykę. Magisterium uzyskała w 1971 roku. Promotorką pracy była prof. dr hab. Teresa Cieślikowska, która w przyszłości została także promotorką Jej pracy doktorskiej i recenzentką habilitacji.Barbara Bogołębska po studiach pracowała jako nauczycielka języka polskiego. Wykładowcą uniwersyteckim w Zakładzie Dydaktyki Literatury i Języka Polskie-go została 1 listopada 1975 roku. Wspaniałym doświadczeniem – jak wielokrot-nie podkreśla – było poznanie prof. dr hab. Stefanii Skwarczyńskiej, znakomitego teoretyka i historyka literatury, mającego wielki wpływ na rozwój naukowy Pani Profesor.Barbara Bogołębska prace badawcze poświęciła w tym okresie stylistyce szkol-nej i genealogii literackiej. Wyniki swoich rozważań zaprezentowała w sześciu publikacjach naukowych, była też autorką sześciu i współautorką jedenastu haseł w wydanym pod red. Eugeniusza Cyniaka w 1981 roku Przewodniku po tematach i literaturze z dydaktyki języka polskiego. Rozprawa zatytułowana Nauka stylistyki w szkole średniej w latach 1900–1939 na podstawie podręczników z teorii literatury, którą obroniła w 1981 roku, stała się podstawą nadania jej stopnia doktora.Po doktoracie opublikowała trzydzieści cztery artykuły dotyczące nauki sty-listyki w szkole średniej, koncepcji stylistyki w dydaktyce w dwudziestoleciu międzywojennym, problemów badawczych w stylistyce radzieckiej, a także reto-rycznych koncepcji stylu. Aktywnie uczestniczyła również w działalności szkoły wyższej, piastując m.in. funkcję kierownika w Zakładzie Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego (1992–1993).Jesienią 1997 roku Uchwałą Rady Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego Barbara Bogołębska otrzymała stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych na podstawie rozprawy Tradycje retoryczne w stylistyce polskiej. Narodziny dyscypliny. Jej karierę naukową zwieńczył tytuł profesora zwyczajnego nadany 30 grudnia 2015 roku na podstawie publikacji Retoryka, genealogia i styli-styka tekstów literackich i dziennikarskich.Podczas pracy na uczelni swój talent organizacyjny Pani Profesor wykorzy-stała, tworząc nową jednostkę Wydziału Filologicznego – Zakład Dziennikarstwa (2002), który 1 września 2007 roku przekształcony został w Katedrę Dziennikar-stwa i Komunikacji Społecznej. Program studiów pierwszego i drugiego stopnia przygotowywany był wraz z Prof. Grażyną Habrajską, kierowniczką Zakładu Ko-munikacji Językowej (obecnie Zakładu Teorii i Praktyki Komunikacji przy Kate-drze DiKS). W ten sposób powstało środowisko badaczy zajmujących się różnymi aspektami działalności medialnej, dziennikarstwa i komunikacji.	 Profesor	Barbara	Bogołębska	–	wybitny	naukowiec,	wspaniały	człowiek	 13Pani Profesor od początku wkładała całe swoje serce w pracę dydaktyczną i or-ganizacyjną, poświęcała się sprawom zespołu, była naszym przewodnikiem po za-wiłościach życia akademickiego, pomagała we wszystkim: od pisania konspektów zajęć do poprawiania doniesień naukowych. Interesowała się też naszym życiem rodzinnymi, a w przypadku problemów bez wahania służyła pomocą. Wspierała i nadal wspiera coraz większą samodzielność współpracowników, nigdy nie ogra-niczając swobody poszukiwań badawczych. Zachęca do podróży i konsultacji na-ukowych ze specjalistami z innych ośrodków badawczych. Ogromna wrażliwość Pani Profesor na najmniejsze przejawy niesprawiedliwości sprawia, że każdy po-krzywdzony może liczyć na Jej bezinteresowną pomoc i wsparcie.Fot. Pani Profesor podczas konferencji naukowej dedykowanej Prof. Konradowi W. Tatarowskiemu (Łódź 2018). Fot. Agnieszka Barczyk-SitkowskaPraca badawcza, działalność naukowaPoza funkcjami związanymi z dydaktyką i pracą kierownika Katedry Barbara Bogo-łębska prowadzi interdyscyplinarne badania naukowe z zakresu literaturoznawstwa (literatura współczesna, stylistyka literacka, retoryka, dydaktyka literatury), reto-ryki mediów, stylistyki dziennikarskiej, stylistyki mediów, nauki o mediach (pub-licystyka prasowa, genologia dziennikarska). Ponadto zajmuje się wykorzystaniem 14	 Joanna	Mikoszinstrumentarium retorycznego i metod retorycznej analizy tekstu w badaniach nad gatunkami medialnymi, zastosowaniem retorycznych progymnas matów we współ-czesnym komunikowaniu, powinowactwem retoryk i dydaktyką polonistyczną.Jest autorką kilkuset publikacji3 i siedmiu książek: Tradycja retoryczne w sty-listyce polskiej. Narodziny dyscypliny (Łódź 1996), Studia o stylistyce i retoryce (Zgierz 2001), Między literaturą i publicystyką (Łódź 2006), Konteksty stylistyczne i retoryczne (Łódź 2006), Od tradycji do nowatorstwa, od transgresji do adaptacji na wybranych przykładach literackich i publicystycznych (Łódź 2013), Retoryka, geno-logia i stylistyka tekstów literackich i dziennikarskich (Łódź 2015) oraz Współczesne gatunki i style wobec tradycji retorycznej (Łódź 2018).W książce Między literaturą a publicystyką zawarła rozważania dotyczące różnych aspektów i nurtów badawczych. Publikacja akcentuje zjawisko nobili-tacji gatunków dziennikarskich i popularności pisarstwa autobiograficznego. W analizowanych tekstach kultury widoczny jest typowo modernistyczny sposób kształtowania wypowiedzi – gry konwencjami i odniesieniami intertekstualny-mi w porządku inwencyjnym, dyspozycyjnym, elokucyjnym. Analizowane teks-ty pochodzą z różnych obiegów: wysokoartystycznego, środka oraz popularnego i obejmują wiele obszarów komunikacji. Autorka zawarła także uwagi odnośnie do stylistyki i retoryki tytułów, a także pełnionych przezeń funkcji.W Kontekstach stylistycznych i retorycznych Barbara Bogołębska prowadzi roz-ważania na temat stylistyki i retoryki oraz ich związków w wymiarze historycznym i współczesnym. Przedmiotem jej badań stała się struktura dyscyplin i ich konteks-ty. Ten interdyscyplinarny zbiór szkiców ma dwojaki wymiar: materiałowo-badaw-czy i teoretyczno-metodologiczny. W książce obecne są też konteksty edukacyjne.Celem publikacji Od tradycji do nowatorstwa, od transgresji do adaptacji na wybranych przykładach literackich i publicystycznych było wskazanie problemów skupionych wokół tytułowych pojęć, poszukiwanie różnorodności zjawisk składa-jących się na proces twórczy, który przetwarza, przekształca i wzbogaca informa-cje, ale też próba ich łączenia i syntetyzowania. Autorka wskazała, że opisywane zjawiska mogą mieć wiele perspektyw i to zarówno w odniesieniu do kultury niż-szej (masowej, popularnej, popkultury), jak i wyższej (artystycznej).Studia pomieszczone w tomie Retoryka, genealogia i stylistyka tekstów litera-ckich i dziennikarskich wyrosły z klasycznych ćwiczeń retorycznych, których zasto-sowaniem i rozwinięciem są przekazy literackie oraz dziennikarskie rozpatrywane w wymiarze genealogicznym oraz stylistycznym. Rozważania dotyczą zagadnień historycznych i współczesnych, realizacje tekstowe pojawiły się w ujęciu teoretycz-nym i praktycznym. Zaprezentowane w publikacji szkice zostały zogniskowane na związkach publicystyki i literatury oraz badaniach siły perswazyjnej retorycznych zabiegów pisarskich, zwłaszcza z kręgu non-fiction.3	 Zob.	Bibliografia prac Profesor Barbary Bogołębskiej	w	niniejszym	tomie.	 Profesor	Barbara	Bogołębska	–	wybitny	naukowiec,	wspaniały	człowiek	 15Barbara Bogołębska jest też współredaktorką ośmiu tomów poświęconych wypowiedzi dziennikarskiej, łódzkim mediom, zagadnieniom stylu i dyskur-su w kontekście mediów oraz problemom teologiczno-filozoficzno-kulturowym. Ostatni z wymienionych tematów wiąże się z aktywnością Pani Profesor jako kie-rowniczki Ośrodka Badawczego Myśli Chrześcijańskiej UŁ, w ramach którego or-ganizuje spotkania i dyskusje z wybitnymi znawcami myśli chrześcijańskiej, teo-logami, publicystami. W swoich badaniach Barbara Bogołębska również odwołuje się do chrześcijaństwa, kontekstów kulturowych świadczących o dialogu Kościoła ze światem kultury, myśli papieskiej, ekumenizmu, teologii piękna i duchowości, inspiracji chrześcijańskich w literaturze, dyskursu religijnego.Pani Profesor jest członkiem Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, Polskiego Towarzystwa Retorycznego i Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego, pracuje w Komisji Stylistycznej PAN, Komisji Dydaktycznej PAN, Komisji Kultury Ży-wego Słowa PAN. Zasiada w Radach Programowych kwartalnika „Forum Artis Rhetoricae”, rocznika „Media – Kultura – Społeczeństwo” i „Notatnika Multime-dialnego”. Współpracuje z uniwersytetem w Usti nad Labem.Przez dziesięć lat (2003–2013) redagowała rocznik (obecnie kwartalnik) Uniwer-sytetu Łódzkiego „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, w którym od początku swojej kadencji zainicjowała dział poświęcony dziennikarstwu, mediom i komunikacji. Od 2011 roku tematyka ta mieści się w odrębnych numerach pisma4.Pani Profesor brała też udział w wielu konferencjach krajowych i międzyna-rodowych. Ponadto była współorganizatorką wielu konferencji na Uniwersytecie Łódzkim, m.in. pod hasłem „Retoryka i jej dziennikarsko-medialne zastosowa-nia” (2015), „Stylistyka mediów” (2016) i „Media regionalne – informacyjność, opiniotwórczość, lokalność” (2018).Otrzymała też za swoją działalność wiele nagród i wyróżnień: Złotą Odznakę UŁ, Złoty Krzyż Zasługi, Medal KEN, Medal „Uniwersytet Łódzki w służbie spo-łeczeństwu i nauce”, 13 Nagród Rektora UŁ (m.in. nagrodę zespołową I stopnia za skrypt Wypowiedź dziennikarska. Teoria i praktyka [wraz z Andrzejem Kudrą], nagrodę zespołową II stopnia za najlepszy podręcznik akademicki Retoryka i jej zastosowania. Podręcznik dla studentów dziennikarstwa i innych kierunków huma-nistycznych [wraz z Moniką Worsowicz]).Pani Profesor jest przyjacielem młodzieży, od zawsze darzyła ją życzliwością, ale była również bardzo wymagająca. Jej pracę charakteryzuje wielkie zaangażo-wanie dydaktyczne, które zaowocowało wypromowaniem czternastu doktorów, stu siedemdziesięciu magistrów oraz stu dwudziestu siedmiu licencjatów.W 2018 roku Barbara Bogołębska była promotorem doktoratu honoris causa UŁ księdza Adama Bonieckiego za „zasługi w dziedzinie dziennikarstwa oraz za 4	 Zob.	M.	Worsowicz,	Dziennikarskie numery kwartalnika „Acta Universitatis Lodziensis Folia Litte-raria Polonica” – zawartość i problemy metodologiczne	[w	druku].16	 Joanna	Mikoszżyciową postawę i charyzmę zjednującą sympatię, za mądrość i zatroskanie o spra-wy ojczyzny i rodaków”5.Pani Profesor wykazywała również ogromne zaangażowanie we współpracę z lokalnymi mediami i środowiskiem dziennikarskim. Zapraszała na wykłady re-daktorów z różnych środków masowego przekazu, aby zaprezentowali studentom tajniki zawodu.* * *O znakomitym badaczu i nauczycielu akademickim świadczą nie tylko prace na-ukowe, jakie publikował i wykłady, jakie wygłosił. Ważne jest również świadectwo osób jego bezpośredniego otoczenia, ponieważ mówi ono o cechach, których nie znajdziemy w publikacjach naukowych. Mijają lata i w zespole Katedry pojawiają się absolwenci coraz młodszych roczników. Odnoszą sukcesy, pną się po szczeblach kariery naukowej, nadal czerpiąc wzór z dokonań Barbary Bogołębskiej. Pozostaje tylko mieć nadzieję, że po zakończeniu aktywności zawodowej Pani Profesor bę-dzie mogła z satysfakcją obserwować, jak Jej współpracownicy i uczniowie konty-nuują zapoczątkowane przez Nią dzieło rozwijania nauki i kształcenia młodzieży.Bibl iograf iaKsiądz Adam Boniecki doktorem honoris causa, https://www.tygodnikpowszechny.pl/ksiadz-adam-boniecki-doktorem-honoris-causa-152106 [dostęp: 13.06.2018].Ksiądz redaktor doktorem honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego, http://kronika.uni.lodz.pl/numery/kronika-3-18/artykuly/1147/ksiadz-redaktor-doktorem-hono-ris-causa-uniwersytetu-lodzkiego [dostęp: 13.06.2018].Leszczyńska J., Trudna walka misji z wytwórczością, „Dziennik Łódzki. The Times” 2013, 11.01, s. 13.Worsowicz M., Dziennikarskie numery kwartalnika „Acta Universitatis Lodziensis Folia Litteraria Polonica” – zawartość i problemy metodologiczne [w druku].5 Ksiądz Adam Boniecki doktorem honoris causa,	https://www.tygodnikpowszechny.pl/ksiadz-adam�-boniecki-doktorem-honoris-causa-152106	[dostęp:	13.06.2018].	Zob.	Ksiądz redaktor doktorem ho-noris causa Uniwersytetu Łódzkiego,	http://kronika.uni.lodz.pl/numery/kronika-3-18/artykuly/1147/ksiadz-redaktor-doktorem-honoris-causa-uniwersytetu-lodzkiego	[dostęp:	13.06.2018].

DOAB - Directory of Open Access Books

Chapter Professor Barbara Bogołębska – an Outstanding Researcher, a Great Person

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/31404/1/11-16-mikosz.pdf

Profesor Barbara Bogołębska – wybitny naukowiec, wspaniały człowiek

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

DOAB - Directory of Open Access Books