Brambet, Patryk

Kiniorska, Iwona

Polish

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

OSIEDLA BLOKOWE W STRUKTURZE PRZESTRZENNEJ MIAST      51    Patryk Brambert Iwona Kiniorska Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Kochanowskiego w Kielcach      AKTYWNOŚĆ BUDOWNICTWA MIESZKANIOWEGO W PRZESTRZENI MIEJSKIEJ KIELC   1. WPROWADZENIE  Tereny mieszkaniowe w mieście, ich rozmieszczenie i planowanie należą do najważniejszych problemów podejmowanych na gruncie geografii miast, pla-nowania przestrzennego i gospodarki miejskiej (Słodczyk, Klimek 2003, s. 56). Struktura i lokalizacja budownictwa mieszkaniowego w polskich miastach to wypadkowa kilkudziesięcioletniej polityki gospodarki centralnie sterowa-nej i zagospodarowania przestrzeni pod wielorodzinne budownictwo miesz-kaniowe. Wielokrotnie podkreślali to w swoich badaniach m.in. S. Liszewski (2001), J. Słodczyk (2001), J. Słodczyk i R. Klimek (2003), G. Węcławowicz (2002). Transformacja ustrojowa w Polsce, powstanie samorządów lokalnych oraz nowe uwarunkowania formalnoprawne, zmieniły zasady gospodarowa-nia przestrzenią w miejskich ośrodkach osadniczych. Zaistniałe po 1989 r. no-we warunki polityczne i gospodarcze doprowadziły do licznych przeobrażeń struktury przestrzennej miast. Jednym z najszybciej i najbardziej intensywnie zmieniających się elementów przestrzeni miejskiej jest fizjonomia. Zmiany     w fizjonomii zachodzą głównie pod wpływem współczesnych procesów urba-nizacji (Cudny 2005, s. 334). Współcześnie wielu badaczy zwraca uwagę, iż wprowadzenie zasad gospodarki wolnorynkowej zapoczątkowało dynamicz-ny rozwój inwestycji. Aktualna problematyka przemian struktury przestrzen-nej miasta jest szeroko dyskutowana. Została omówiona m.in. w opracowa-niach konwersatoryjnych wydanych pod redakcją I. Jażdżewskiej (2005, 2006). Zwrócono w nich uwagę na zagadnienia organizacji nowych przestrzeni        w mieście oraz charakter współczesnych procesów urbanizacji, w których bar-dzo ważne ze względów poznawczych i aplikacyjnych jest dokumentowanie   i wyjaśnianie Osiedla blokowe a struktura przestrzenna miast      52 przemian struktury przestrzenno-funkcjonalnej poszczególnych części miasta (Brzosko-Sarmak 2005, s. 351).  Celem autorów niniejszego opracowania było przedstawienie aktywności budownictwa mieszkaniowego w przestrzeni Kielc w latach 2000–2009 oraz określenie najbardziej atrakcyjnych obszarów miasta pod względem lokaliza-cji tego typu inwestycji. Dokonując analizy kierowano się kilkoma kryteriami. Uwzględniono zarówno budynki ukończone i oddane do użytku we wskaza-nym okresie, jak również będące aktualnie w budowie. Objęto realizacje mieszkaniowe typu wielorodzinnego lub jednorodzinnego wchodzące w za-kres zasobów deweloperskich i spółdzielczych (w tym komunalnych). Uwzglę-dnione zostały cechy, które zwykle opisują inwestycję, tj. liczba kondygnacji, liczba mieszkań oraz ich powierzchnia użytkowa. Podstawowe źródła informacji stanowiły szczegółowe dane zaczerpnięte z Banku Danych Regionalnych GUS, Krajowego Rejestru REGON, źródeł pierwotnych, tj. wiadomości z oficjalnych stron internetowych inwestorów budownictwa mieszkaniowego oraz materiałów statystyczno-opisowych Sto-warzyszenia „Kieleckie Inwestycje”.   2. NOWE BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE  Sytuacja mieszkaniowa jest istotnym elementem w rozwoju gospodarczym     i społecznym omawianego obszaru. Równocześnie zaspokojenie potrzeb miesz-kaniowych stanowi obecnie ogromny problem społeczno-ekonomiczny. Rozwój Kielc w okresie powojennym był przede wszystkim funkcją rozbu-dowy przemysłu oraz dołączania nowych terenów, które stopniowo zostawa-ły zagospodarowywane. W przestrzeni wykształciły się obszary koncentrują-ce działalność przemysłową oraz budownictwo mieszkaniowe, z tego najważ-niejszym czynnikiem zmian struktury przestrzennej była infrastruktura mieszkaniowa. Należy dodać, iż dotychczas charakterystycznym typem jed-nostki osadniczej ośrodka była wielorodzinna zabudowa osiedlowa. Na prze-łomie lat 70. i 80. XX w. rozpoczął się etap rozbudowy tego rodzaju osiedli   w północno-wschodnim kierunku miasta. Dziesięć lat później kontynuowany był wzrost znaczenia terenów mieszkaniowych w części zachodniej, które ist-niały już w latach 60. W ostatniej dekadzie XX w. narastanie miejskiej struk-tury przestrzennej zostało zahamowane. Wówczas gdy trwały przeobrażenia społeczno-gospodarcze, nie występowały istotne zmiany udziałów historycz-nie ukształtowanych funkcji mieszkaniowych w przestrzeni miasta. Z kolei od pierwszych lat XXI w. nasilało się zjawisko wewnętrznej reorganizacji za-budowy mieszkaniowej, powodowane wypieraniem starej niskostandardowej i substandardowej architektury, w miejsce której zaczęły powstawać nowe obiekty. Przy tym postępował, i nadal trwa, proces zwiększania intensyw-ności wykorzystania terenów w obrębie przestarzałej tkanki mieszkalnej. Za-inwestowywane zostają również wolne obszary o jeszcze niewykształconych OSIEDLA BLOKOWE W STRUKTURZE PRZESTRZENNEJ MIAST      53 funkcjach bądź te, które z różnych względów utraciły swoje pierwotne prze-znaczenie na rzecz mieszkaniowego.  Współcześnie w Kielcach można zauważyć sytuację umiarkowanego roz-woju budownictwa wielorodzinnego, szczególnie tego, które znajduje się       w rękach prywatnych. Ten stan rzeczy jest naturalną konsekwencją prze-kształceń systemowych polskiej gospodarki, którą – w odróżnieniu od gospo-darki nakazowo-rozdzielczej – kształtują mechanizmy rynkowe, w tym pra-wo konkurencji. Obecne zasady wpłynęły na określone zachowania inwesto-rów budowlanych, takie jak m.in. konkurowanie jakością. W związku z tym nowa miejska zabudowa mieszkaniowa cechuje się wysokim standardem wy-kończenia, posiada nieuwzględniane dotąd w starszym budownictwie udo-godnienia dla lokatorów (np. podziemne garaże, monitoring, recepcja), fun-kcję usługową w najniższej kondygnacji budynku, a także coraz częściej przy-biera formę jednolitego osiedla złożonego z obiektów jednorodzinnych (fot. 1).     Fot. 1. Osiedle 24 domów jednorodzinnych przy ulicy Radostowa, oddane w 2006 r.   (fot. P. Brambert, I. Kiniorska) Biorąc pod uwagę działalność inwestycyjną w mieszkalnictwie w grani-cach stolicy województwa świętokrzyskiego należy stwierdzić, iż na prze-strzeni rozpatrywanych lat największą aktywność zarejestrowano w 2003        i 2007 r. Oddano wówczas do użytku odpowiednio 14 i 21 inwestycji miesz-kaniowych. Widoczna była tendencja wzrostowa tego rodzaju przedsięwzięć na rynku lokalnym. Można wskazać dwie fazy zmiany poziomu inwestycji. Pierwsza to lata 2000–2003, gdy nastąpił blisko pięciokrotny przyrost. Druga, między 2004 r., a 2009 r., charakteryzowała się przeszło trzykrotną agregacją realizacji, przy czym w latach Osiedla blokowe a struktura przestrzenna miast      54 2004–2007 stwierdzono wyższy wskaźnik dyna-miki (525). Od roku 2000 do 2009 został odnotowany czterokrotny wzrost ich liczebności. W tym czasie powstało 89 realizacji, z liczbą ponad 3,4 tys. miesz-kań, o średniej powierzchni użytkowej równej 66 m2 (tab. 1). W odniesieniu do sumy zasobów lokalowych w ośrodku kieleckim, których w 2008 r. było 77,8 tys., udział nowo wybudowanych mieszkań w całym analizowanym okresie wyniósł ok. 4,5%.   T a b e l a 1.  Struktura inwestycji mieszkaniowych zrealizowanych  w Kielcach w latach 2000–2009  Lata Liczba Powierzchnia użytkowa  (m2) inwestycji kondygnacji mieszkań ogółem średnia ogółem średnia ogółem średnia 2000 3 4 71 24 4 960,8 69,9 2001 3 4 110 37 5 387,9 49,0 2002 6 3 228 25 20 327,8 89,2 2003 14 3 584 25 45 168,7 77,3 2004 4 4 431 43 24 086,9 55,9 2005 7 4 394 44 22 682,5 57,6 2006 8 4 149 19 12 930,8 86,8 2007 21 4 666 26 38 925,1 58,4 2008 10 4 386 28 24 043,3 62,3 2009 13 4 453 24 30 726,7 67,8 Razem 89 4 3 472 28 229 240,4 66,0  Ź r ó d ł o: opracowanie własne.   W mieście projekty mieszkaniowe podejmowane są przede wszystkim przez firmy, których siedziby znajdują się w Kielcach. Spośród 43 kieleckich przedsiębiorstw,  które  zrealizowały  bądź  realizują  swoje zamierzenia,  naj- OSIEDLA BLOKOWE W STRUKTURZE PRZESTRZENNEJ MIAST      55   Rys. 1. Zasoby mieszkaniowe inwestycji zrealizowanych i realizowanych w Kielcach w latach 2000–2009 Ź r ó d ł o: opracowanie własne   bardziej aktywne są: Kielecka Grupa Inwestycyjna Sp. z o.o., Nieruchomości – Budowa, Kupno, Sprzedaż R. Grzyb Sp.j., Kieleckie Towarzystwo Budow-nictwa Społecznego Sp. z o.o., Becher Sp.j. oraz Condite – Development SA     (tab. 2). Podmioty te powstały w drugiej połowie lat 90. XX w. i na początku XXI w. Jedynie dwie spółki nie pochodzą z miejscowego rynku, ale z war-szawskiego: Volumetric MK Polska Sp. z o.o. i Eiffage Budownictwo Mitex SA. Biorąc pod uwagę łączną liczbę mieszkań oraz powierzchnię przeznaczo-ną do użytkowania, wśród najważniejszych firm należy wyróżnić komunalny podmiot KTBS, dzięki któremu w 11 budynkach powstało 512 lokali zajmują-cych 24,4 tys. m2.  Kielecka Grupa Inwestycyjna posiada o 188 mieszkań mniej, Osiedla blokowe a struktura przestrzenna miast      56 o ogólnym metrażu nieprzekraczającym 20 tys. m2. Na podobnym poziomie kształtuje się aktywność spółek zajmujących drugie i piąte miejsce w gronie najsilniejszych inwestorów. W pierwszym przypadku prywatny deweloper posiada dziewięć budynków, z liczbą 310 lokali, których powierzchnia wyno-si ok. 21 tys. m2, natomiast w drugim 311 mieszkań w 12 obiektach, o powie-rzchni użytkowej równiej 16,7 tys. m2. Analiza lokalizacji i wielkości nowych zrealizowanych oraz realizowanych przedsięwzięć mieszkaniowych umożliwiła określenie charakterystycznych miejsc koncentracji. Największy ich przyrost zarejestrowano w północno-         -wschodniej części miasta, zwłaszcza w osiedlach: Szydłówek, Szydłówek Górny i Sieje (rys. 1). Drugie miejsce koncentracji zasobów mieszkaniowych to rejon zachodni (m.in. osiedla: Ślichowice, Gwarków, Vis-à-Vis, Panorama). Kolejny obszar położony jest na południu (osiedla Kochanowskiego i Bar-winek), jednak barierę w dalszym jego zagospodarowaniu stanowi przebieg zasięgu Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego. Poza tym dostrzec można wzrost znaczenia śródmieścia jako miejsca wznoszenia nowych bu-dynków mieszkalnych, z częścią parterową z reguły przeznaczoną na działal-ność usługową. W związku z tym charakter nowej zabudowy najczęściej po-lega na wypełnianiu wolnej przestrzeni w strefach o już wykształconych fun-kcjach mieszkaniowych. W drugim rzędzie zajmowane są tereny, które miały funkcje przemysłowo-składowe, lub nawet rekreacyjne, czy też były w blis-kim ich sąsiedztwie. Nie bez znaczenia jest tutaj czynnik korzystnych połą-czeń komunikacyjnych, m.in. z centrum miasta. Pod względem lokalowym dominującą grupą są najmniejsze inwestycje, obejmujące mniej niż 25 mieszkań (51,4% ze 111 lokalizacji). Wraz z 24 bu-dynkami o liczbie mieszkań w przedziale 25–50, grupa ta skupia niemal 73% ogółu inwestycji ukończonych i realizowanych. We wskazanych klasach stwier-dzono obecność 1,6 tys. (37,6%) spośród ok. 4,3 tys. lokali mieszkalnych. Największą powierzchnię użytkową spośród omawianych realizacji      (rys. 2) mają zasoby zlokalizowane w osiedlu Sieje (18,7 tys. m2) i osiedlu T. Kościuszki (18 tys. m2), co jest skorelowane z przewagą nad pozostałymi jeśli chodzi o liczbę mieszkań (odpowiednio: 356 i 195). Z kolei najliczniejszą zbio-rowość stanowi budownictwo mieszkaniowe w zakresie powierzchni od 1 do 2 tys. m2 (33 inwestycje). Głównymi rejonami występowania tej wielkości budynków są kolejno: Szydłówek (na północy), Barwinek i osiedle J. Ko-chanowskiego (na południu). Liczne są również inwestycje o rozmiarach po-niżej 1 tys. m2 oraz w przedziale 2–4 tys. m2 (po 29). Trzy wyróżnione kate-gorie wielkościowe koncentrują ok. 82% realizacji, a co za tym idzie 53,2% łącznej powierzchni użytkowej mieszkań zrealizowanych i realizowanych (282,4 tys. m2).  OSIEDLA BLOKOWE W STRUKTURZE PRZESTRZENNEJ MIAST      57   Rys. 2. Powierzchnia użytkowa inwestycji mieszkaniowych zrealizowanych  i realizowanych w Kielcach w latach 2000–2009 Ź r ó d ł o: opracowanie własne   3. PODSUMOWANIE  W analizowanym okresie znacząco zmieniły się uwarunkowania rozwoju przestrzeni miejskiej. W realiach gospodarki rynkowej mieszkanie stało się to-warem i jednocześnie wyróżnikiem określającym status społeczny oraz ma-terialny. Kielecki rynek mieszkań zdominowany jest przez budownictwo wie-lorodzinne. Wyraźnie zmalała rola budownicwa spółdzielczego na rzecz de-weloperskiego, co potwierdza stosunek 89 inwestycji drugiego z wymienio-nych do 22 inwestycji dokonanych przez spółdzielnie. Lokalizację cechuje wy-pełnianie każdej dostępnej przestrzeni. Kolejne inwestycje mieszkaniowe naj-częściej znajdują swoje miejsce w północno-wschodniej i zachodniej części miasta, jednocześnie na terenach o szczególnych walorach Osiedla blokowe a struktura przestrzenna miast      58 komunikacyjnych, rekreacyjnych (lasy, parki) czy wręcz krajobrazowych (np. mieszkańcy za-chodnich osiedli mają widok na Górę Karczówkę z położonym na niej kla-sztorem pobernardyńskim). Obok niesłabnącego popytu na mieszkania, pro-cesom inwestycyjnym wyraźnie sprzyja polityka przestrzenna Kielc, w ra-mach której władze – zwykle w wyniku konsultacji z potencjalnymi inwes-torami – chętniej uwalniają określone działki. Wybrane obszary są znacznie lepiej zorganizowane i zagospodarowane, a także odznaczają się wyższym standardem.   BIBLIOGRAFIA  Brzosko-Sermak A., 2005, Nowe funkcje byłych terenów koszarowych w Olsztynie, [w:]       I. Jażdżewska (red.), Współczesne procesy urbanizacji i ich skutki, XVIII Konwersa-torium Wiedzy o Mieście, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź, s. 350–360. Cudny W., 2005, Przemiany fizjonomii Tomaszowa Mazowieckiego w okresie transformacji, [w:] I. Jażdżewska (red.), Współczesne procesy urbanizacji i ich skutki, XVIII Konwer-satorium Wiedzy o Mieście, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź, s. 333–339. Jażdżewska I. (red.), 2005, Współczesne procesy urbanizacji i ich skutki, XVIII Konwersa-torium Wiedzy o Mieście, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź. Jażdżewska I. (red), 2006, Nowe przestrzenie w mieście ich organizacja i funkcje, XIX Kon-wersatorium Wiedzy o Mieście, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź. Liszewski S., 2001, Model przemian przestrzeni miejskiej miasta postsocjalistycznego, [w:]  I. Jażdżewska (red.), Miasto postsocjalistyczne – organizacja przestrzeni miejskiej i jej przemiany, część II, XIV Konwersatorium Wiedzy o Mieście, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź, s. 303–310. Słodczyk J., 2001, Przestrzeń miasta i jej przeobrażenia, Uniwersytet Opolski, Opole. Słodczyk J., Klimek R., 2003, Miejsca lokalizacji nowego budownictwa mieszkaniowego       w przestrzeni miasta – na przykładzie Opola, [w:] T. Marszał (red.), Budownictwo       w przestrzeni lokalnej, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 56–68. Węcławowicz G., 2002, Przestrzeń i społeczeństwo współczesnej Polski, PWN, Warszawa.               

Aktywność budownictwa mieszkaniowego w przestrzeni miejskiej Kielc

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/31565/1/Bramb_Kiniorska%20kwom.pdf

Aktywność budownictwa mieszkaniowego w przestrzeni miejskiej Kielc

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)