Krakowiak, Beata

Turyzm/Tourism

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

R E C E N Z J A  „Turyzm”  2015, 25/2                                 Książka Turystyka muzealna. Przypadek Muzeum Naro-dowego w Krakowie, wydana w 2015 r., to praca zbio-rowa pod redakcją A. Niemczyk i R. Seweryn napisa-na przez pracowników naukowych Katedry Turystyki Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, wpisująca się w serię wydawniczą monografie turystyczne. Po-dejmując się napisania pracy autorzy przyjęli za główny cel poznanie zjawiska turystyki muzealnej, który postanowili zrealizować poprzez szereg zadań szczegółowych odnoszących się m.in. do muzeów kra-kowskich (np. analiza potencjału muzealnego Krako-wa, identyfikacja roli muzeów w przyjazdach do mia-sta czy ustalenie marki muzeów krakowskich). Zgod-nie z tytułem i wyznaczonymi celami publikacja          z założenia składa się z dwóch wyraźnie różniących się części: pierwszej – wprowadzającej – mającej wy-miar teoretyczny, i drugiej – empirycznej – zawierają-cej analizę wyników przeprowadzonych badań. Książ-kę tworzy siedem rozdziałów, a jako całość, wraz        z bibliografią i spisami rzeczy, liczy ona 211 stron. Część pierwszą opracowania rozpoczyna rozdział poświęcony charakterystyce turystyki kulturowej oraz turystyce muzealnej (Rozdział 1). Autorka tego roz-działu prezentuje w nim istotę turystyki kulturowej                         oraz wymienia jej formy, definiuje turystykę muzealną wskazując na wzajemne relacje pomiędzy turystyką a kulturą, na jej interdyscyplinarność oraz funkcje. Ta część pracy ma charakter dyskusji prowadzonej z auto-rami publikacji o podobnej tematyce, ich poglądami oraz z przytaczanymi za nimi definicjami. Zdaniem autorki wydzielenie turystyki muzealnej ma czysto teoretyczny charakter, bowiem jest ona komplemen-tarna w stosunku do innych form turystyki kulturowej i sama w sobie jest zjawiskiem interdyscyplinarnym. Ze względu na zawartość ten fragment opracowania wydaje się bardzo potrzebny w kontekście dalszych części pracy (porządkuje pojęcia, wyjaśnia relacje).  Kolejny rozdział dotyczy muzeów jako instytucji kultury XX i XXI w. (Rozdział 2). Znaczną jego część zajmują rozważania dotyczące pojęcia „muzeum”, cech tych placówek oraz elementów, które je tworzą, tj. budynek, muzealia i ekspozycja. Przedmiotem cha-rakterystyki są także cele tworzenia muzeów i wyni-kające z nich funkcje tych instytucji. Rozdział kończy długa, ale niespójna lista różnych rodzajów muzeów (podawana za GUS-em) oraz placówek paramuzeal-nych. Mając na uwadze tytuł rozdziału odczuwa się    w nim brak choćby krótkiego odniesienia do pojęcia            TURYSTYKA MUZEALNA PRZYPADEK MUZEUM NARODOWEGO  W KRAKOWIE  Pod red. AGATY NIEMCZYK  I RENATY SEWERYN  Wydawnictwo Proksenia, Kraków 2015 ss. 211  158                                                    „Turyzm”  2015, 25/2     „kultura”, informacji o instytucjach kultury, roli Mini-sterstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodo-wego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów czy Międzynarodowej Rady Muzeów. Brakuje także infor-macji o dokumentach prawnych organizujących pracę muzeów, innych niż ustawa z 1996 r. (np. Ustawa o or-ganizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej – 1991 r., statut muzeum). Zagadnienia te tematycznie wpisują się w organizację i system funkcjonowania muzeów w Polsce, dlatego wydają się w tym rozdziale potrzebne. Pewne zastrzeżenie można mieć także do podrozdziału dotyczącego zmienności w czasie celów i funkcji muzeów. W treści bardzo ogólnie zaryso-wano zmiany, ponadto nie zostały one odniesione do konkretnych okresów historycznych, a historia muze-ów pomiędzy XVIII i XX w. została pominięta milcze-niem. Oferta turystyczna muzeów wczoraj i dziś to tema-tyka następnego rozdziału (Rozdział 3), w którym wiele miejsca poświęcono teorii produktu turystycz-nego, w tym produktu muzeum, krótko scharaktery-zowano wybrane muzea świata (wybór trochę kontro-wersyjny, przyjęty za Portal Travelin.pl), a także ogól-nie opisano muzea w Polsce. Zakończenie tej części pracy stanowi opis aktualnych tendencji i trendów      w zakresie muzealnictwa. Rozdział niesie w sobie duży walor poznawczy, zawiera wiele aktualnych in-formacji oraz przykładów z Polski i świata, ale jedno-cześnie jest zbyt wielowątkowy i nieuporządkowany. Niektóre treści dość luźno wiążą się terminem „oferta” (np. podział muzeów ze względu na sposób two-rzenia; zresztą była o nich mowa w rozdziale wcześ-niejszym), innych zagadnień brakuje (np. w ramach działalności muzeów – brak informacji o lekcjach, war-sztatach, wydarzeniach). Ponadto zawartość rozdziału dotyczy głównie stanu obecnego, odniesienia do „wczoraj” są mocno ograniczone, nie ma też nawią-zania do tego, co zdarzyło się pomiędzy „wczoraj”       a „dzisiaj”.  Ostatni rozdział pierwszej części pracy (Rozdział 4) poświęcony został muzeom krakowskim jako atrakcji turystycznej. Po krótkim wprowadzeniu teoretycznym przedstawiono w nim tabelaryczne zestawienie mu-zeów według rodzaju zbiorów, a następnie hasłowo opisano oddziały Muzeum Narodowego w Krakowie oraz Zamek Królewski na Wawelu. W końcowym podrozdziale zaprezentowano strukturę ruchu tury-stycznego w Krakowie ze względu na motyw przy-jazdu do miasta (ok. 40% wskazało zwiedzanie). Bio-rąc pod uwagę zawartość tej części oraz źródło danych (analiza badań ankietowych) wydaje się, że to ostatnie zagadnienie niezbyt fortunie znalazło się w ostatnim rozdziale części ogólnej (raczej powinno rozpoczynać część badawczą). W tak rozplanowanym układzie nie-stety nie wystarczyło miejsca na całościową charakte-rystykę potencjału muzeów Krakowa, co stanowiło jeden z celów pracy. Z przedstawionej treści nie wyni-ka np. co jest wspólnym atutem muzeów Krakowa,     a co specyfiką poszczególnych placówek. Nie ma tak-że odniesienia do innych miast w Polsce, w związku   z tym brakuje potwierdzenia, że w zakresie muzeów jest to miasto szczególne.  Kończąc opis pierwszej części opracowania należy wspomnieć, że powstało ono na podstawie obszernej literatury i innych materiałów źródłowych, o czym świadczą liczne powołania i imponująca bibliografia na końcu pracy. Zaprezentowany tekst jest kompilacją wiedzy z różnych dyscyplin nauki, co niewątpliwie stanowi o jego znaczeniu. Odmienny charakter ma druga część publikacji, którą traktować należy jako szczegółowe studium przypadku oparte na przeprowadzonych w 2014 r. ba-daniach ankietowych (sondaż diagnostyczny). Objęto nimi respondentów odwiedzających miasto i oddziały Muzeum Narodowego w Krakowie – ogółem 605 osób. Metodykę badań przedstawiono w osobnym rozdziale pracy (Rozdział 5), w którym oprócz celu, przedmiotu i zakresu badań scharakteryzowano zbio-rowość pod kątem jej cech demograficzno-społecz-nych (wcześniej zadbano o proporcjonalność i repre-zentatywność próby), a na tej podstawie określono profil badanego. Ankietowanym zadano pytania doty-czące pobytu w Krakowie, oceny oferty muzealnej miasta oraz pytania z metryczki. Szkoda, że dla pełnej wiedzy na ten temat nie dołączono wzoru ankiety jako załącznika pracy. Dzięki niemu czytelnik mógłby do-wiedzieć się więcej o sposobie formowania pytań czy możliwości odpowiedzi. Mając na uwadze otrzymane wyniki zastanawiają także następujące kwestie – dlaczego w badaniach brały udział osoby nieletnie oraz jaki był odsetek osób zwiedzających w zorgani-zowanych grupach? Niestety, w opisie metodyki ba-dań nie ma na ten temat informacji. Właściwe wyniki badań zestawiono w dwóch ko-lejnych rozdziałach (Rozdziały 6 i 7) „Zachowania konsumenckie” (m.in. czynniki przyciągające do Kra-kowa, długość i częstotliwość pobytów, osoby towa-rzyszące w podróży) oraz „Rozpoznawalność i atrak-cyjność Muzeum Narodowego w Krakowie” (m.in. wiedza o muzeach, źródła informacji, mocne i słabe strony muzeów). W obu przypadkach struktura i po-dział treści jest podobny. Dominują w nich opracowa-nia graficzne – tabele i rysunki – obrazujące otrzy-mane wyniki oraz wskazania co do zależności od-powiedzi od cech demograficzno-społecznych (Test chi-kwadrat określający poziom istotności). Trochę na niekorzyść wypada ograniczenie komentarza wyjaś-niającego otrzymane rezultaty. W efekcie zaprezento-wana treść momentami przytłacza, a czytający kon-centruje uwagę głównie na liczbach i wartościach pro-Recenzja                                                                  159    centowych. Zdecydowanie lepszy i ciekawszy pod tym względem jest rozdział 7, w którym pojawiają się próby tłumaczenia wyników poprzez powoływanie się na literaturę czy ogólne prawidłowości. Poza tym autorzy tego rozdziału pokazali nieco szersze tło, od-nosząc się do innych muzeów Krakowa, choć nie sko-mentowali, z czego wynikają mocne i słabe strony od-działów Muzeum Narodowego. Główna uwaga do drugiej części pracy dotyczy także strony edytorskiej. Małe zróżnicowanie kolorów i słaba jakość rysunków wpływa na zły ich odbiór. Oceniając publikację jako całość należy docenić za-równo jej teoretyczny, jak i praktyczny wymiar. Auto-rom opracowania udało się zwrócić uwagę na wiele szczegółowych zagadnień w ramach turystyki muze-alnej, a także pokazać kim jest, jakie ma oczekiwania    i jak zachowuje się jej uczestnik. Wydaje się, że prze-                                       prowadzone dla Krakowa (w którym znajduje się naj-starsze muzeum narodowe w Polsce) badania powin-ny zainspirować inne ośrodki akademickie do podję-cia próby weryfikacji i dopisania dalszego ciągu tych rozważań, np. przy wykorzystaniu innych muzeów narodowych w naszym kraju. Planując takie działania należy jednak precyzyjnie wyznaczyć zakres treści po-szczególnych części publikacji (tak, by treści nie po-wielały się a uzupełniały) i zadbać o jednolitą jej re-dakcję, aby nie sprawiała ona wrażenia zbioru artyku-łów na określony temat, lecz jednorodnej i przemy-ślanej całości.  Bez względu na przedstawione powyżej uwagi      o różnym charakterze książka warta jest polecenia jako podstawa do dyskusji na temat turystyki kulturo-wej i muzealnej, ale także jako materiał źródłowy.         Beata Krakowiak Uniwersytet Łódzki Instytut Geografii Miast i Turyzmu                                      

Turystyka muzealna. Przypadek Muzeum Narodowego w Krakowie, pod red. Agaty Niemczyk i Renaty Seweryn, Wydawnictwo Proksenia, Kraków 2015, ss. 211

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/28123/1/turyzm_201_2_Beata_Krakowiak_157_159.pdf

Turystyka muzealna. Przypadek Muzeum Narodowego w Krakowie, pod red. Agaty Niemczyk i Renaty Seweryn, Wydawnictwo Proksenia, Kraków 2015, ss. 211

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)