Matczak, Andrzej

Turyzm/Tourism

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Andrzej M atczakPERCEPCJA PRZESTRZENI TURYSTYCZNEJ POLSKI PRZEZ M ŁODZIEŻ LICEALNĄ ŁODZIL’ESPACE TOURISTIQUE DE LA POLOGNE PERÇU PAR LES LYCÉENS DE ŁÓDŹTH E PERCEPTION OF TOURIST SPACE OF POLAND BY GRAM M AR SCHOOL STUDENTSBadania percepcji przestrzeni turystycznej Polski przeprowadzono wśród młodzieży licealnej Łodzi w roku szkolnym 1990/1991 metodą kwestiona­riuszową. Wywiady przeprowadzili studenci III roku specjalizacji z geografii turyzmu Uniwersytetu Łódzkiego. W zakresie merytorycznym kwestionariusz zawierał trzy pytania. Pierwsze dotyczyło faktycznie odbytych dotychczas podróży do różnych regionów i miejscowości turystyczno-wypoczynkowych, drugie regionów i miejscowości, które respondent chciałby odwiedzić, trzecie regionów i miejscowości, w których respondent nie był i nie chce być, ale słyszał o nich jako o regionach i miejscowościach turystyczno-wypoczynkowych. Kwestionariusz uzupełniała metryczka zawierająca charakterystykę demo­graficzną, pochodzenie społeczne i zamożność rodziny respondenta. Wybór osób do badań był losowy. Badaniami objęto 413 uczniów i uczennic.1. CHARAKTERYSTYKA BADANEJ POPULACJIPod względem struktury demograficznej i społecznej badana grupa młodzieży nie wykazywała większego zróżnicowania. Wiek badanych licealistów zamykał się w przedziale 14-19 lat. Przeważały dziewczęta (60,8% udziałuwśród badanych osób). Każdy poziom nauczania (I, II, III, IV klasa) był reprezentowany niemal w jednakowym stopniu. Młodzież wywodziła się generalnie z trzech klas społecznych: z rodzin inteligenckich w 61%, prywatnej inicjatywy w 12,2% i rodzin robotniczych w 10,5%. Zamie­szkiwała głównie w centrum miasta i w trzech bardziej peryferyjnie po­łożonych osiedlach mieszkaniowych (Dąbrowa, Widzew, Retkinia). Okre­ślenie poziomu zamożności rodzin ankietowanej młodzieży było bardzo trudne. Analiza „znamion” zamożności obejmująca posiadanie samochodu osobowego, sprzętu audiowizualnego, domku letniskowego i zamieszki­wanego na stałe obiektu oraz struktury społecznej wskazuje, że ankietowana młodzież pochodzi głównie z rodzin średnio zamożnych ze znaczącym udziałem młodzieży pochodzącej z rodzin lokujących się wyraźnie poniżej tego poziomu i bardzo niewielkim udziałem młodzieży z rodzin bardzo zamożnych.2. W YNIKI BADAŃPercepcję przestrzeni turystycznej Polski przez młodzież licealną Łodzi analizowano w ujęciu regionów geograficznych i miejscowości, które młodzież uważa za turystyczne oraz według liczby faktycznych odwiedzin (znajomość bezpośrednia z autopsji), deklarowanej chęci odwiedzenia i znajomości pośredniej (z różnych „publikatorów”).2.1. Percepcja regionów geograficznych PolskiZ przeprowadzonych badań wynika, że 413 uczniów i uczennic odwiedziło dotychczas w celach turystycznych 54 regiony geograficzne. W najbliższej przyszłości chce odwiedzić 77 regionów. Natom iast zna pośrednio 70. Stosunkowo często młodzież wymienia obiegowe nazwy regionów ukształtowane historycznie, takie jak; Wybrzeże, Pomorze, Mazury, Mazowsze, Wielkopolska, Śląsk, M ałopolska, Sudety, Karpaty. Jednak w większości podaje poprawne nazwy regionów, w miarę szczegółowo zlokalizowane geograficznie.W celu przeprowadzenia analizy, wymieniane przez młodzież regiony zagregowano w 10 grup regionów historyczno-geograficznych (tab. I). Wymienione w tab. I regiony młodzież odwiedzała w różnym stopniu. Najliczniej odwiedzano Karpaty (ale tylko 15,5% uczniów i uczennic podało, że' odwiedziło już ten region), Mazury (10,4%), Małopolskę Zachodnią (10,4%) i Sudety (7%). Na dalszych miejscach znalazło się Wybrzeże (3,9%)i Pomorze (3,6%). Przeciętna liczba odwiedzin poszczególnych regionów wahała się od 1,8 raza dla K arpat do 3,2 razy dla Mazur.T a b e l a  IPercepcja regionów historyczno-geograficznych Polski przez młodzież licealną Łodzi (zestawienie wyników badań kwestionariuszowych przeprowadzonych w roku szkolnym 1990/1991; n  =  413)Les terrains historiques et géographiques de la Pologne perçus par les lycéens de Łódź (la comparaison des résultats des recherches faites au moyen de questionnaires pendant l’année scolaire 1990/1991; n = 413)Nazwa regionu*Liczba uczniów i uczennicktóra odwiedziła dotychczas dany regionktóra chce odwiedzić dany regionktóra zna po­średnio dany region1. Wybrzeże 16 55 482. Pomorze 15 30 323. Mazury 43 166 594. Wielkopolska 7 5 195. Mazowsze U 14 226. Śląsk 5 6 107. M ałopolska Zachodnia 34 53 448. M ałopolska Wschodnia 4 10 139. Sudety 29 69 6310. Karpaty 64 279 121* W skład wyróżnionych dziesięciu regionów historyczno-geograficznych wchodzą następujące regiony fizyczno-geograficzne: Wybrzeże: Pobrzeże Szczecińskie, Koszalińskie, Gdańskie, Wschodniobałtyckie; Pomorze: Pojezierze Zachodniopomorskie, W schodniopomorskie, Połu- dniowopomorskie, Dolina Dolnej Wisły, Pojezierze Chełmińsko-Dobrzyńskie, Pradolina Toruńsko- Eberswaldzka; Mazury: Pojezierze Mazurskie i Litewskie; Wielkopolska: Pojezierze Wielkopolskie, Lubuskie, Pradolina Warciańsko-Odrzańska, Wzniesienia Zielonogórskie, Pojezierze Leszczyńskie, Nizina Wielkopolska, Obniżenie Milicko-Głogowskie, Wał Trzebnicki; Mazowsze: N izina Mazowiecka, Podlaska i Polesie; Śląsk: Nizina Śląska, Wyżyna Śląska; M ałopolska Zachodnia: Wyżyna Woźnicko-Wieluńska, Krakowsko-Częstochowska, Przedborska, Niecka Nidziańska, Wyżyna Kielecko-Sandomierska; M ałopolska Wschodnia: Wyżyna Lubelska i Roztocze; Sudety: Przedgórze Sudeckie, Pogórze Zachodniosudeckie, Sudety Zachodnie, Środkowe i Wschodnie; K arpaty: Podkarpacie i Karpaty.Młodzież licealna deklaruje chęć odwiedzenia głównie południowych i północno-wschodnich regionów Polski. Różne części K arpat chce odwiedzić 67,5%, Mazury 40,2% i Sudety 16,7% licealistów. Dopiero na czwartym miejscu znalazł się region określany nazwą Wybrzeże. Tutaj deklarowało chęć wyjazdu 13,3% uczniów i uczennic. Z pozostałych regionów istotniejsze zainteresowanie wzbudzała M ałopolska Zachodnia (głównie wymieniano Wyżynę Krakowsko-Częstochowską i Góry Świętokrzyskie) i Pomorze.REGIONYODWIEDZONEREGIONY, KTÓRE CHCĄ ODWIEDZIĆREGIONYODWIEDZONEREGIONYZNANEPOŚREDNIOREGIONY, KTÓRE CHCĄ ODWIEDZIĆREGIONYZNANEPOŚREDNIOrs= 0,903 rs = 0.927 rs = 0,927MAZURY \  — KARPATYKARPATY> <SUDETYSUDETY MAZURYW YBRZEZE WYBRZEZEMAŁOPOLSKA W MAŁOPOLSKA WPOMORZE POMORZEMAZOWSZE MAZOWSZEMAŁOPOLSKA E WIELKOPOLSKAŚLĄSK MAŁOPOLSKA EWIELKOPOLSKA — S LĄ S KKARPATY KARPATYMAZURY SUDETYMAŁOPOLSKA W. MAZURYSUDETY W YBRZEZEW YBRZEZE MAŁOPOLSKA W.POMORZE POMORZEMAZOWSZE MAZOWSZEWIELKOPOLSKA WIELKOPOLSKAŚLĄSK MAŁOPOLSKA E.MAŁOPOLSKA E SLĄSKKARPATY MAZURYMAZURY KARPATYMAŁOPOLSKA W. SUDETYSUDETY WYBRZEZEWYBRZEŻE MAŁOPOLSKA W.POMORZE POMORZEMAZOWSZE MAZOWSZEWIELKOPOLSKA—MAŁOPOLSKA EŚLĄSK SLĄSKMAŁOPOLSKA E. WIELKOPOLSKARys. 1. Korelacje w preferencjach dotyczących regionów odwiedzanych, deklarowanych do odwiedzeniai znanych pośrednio młodzieży licealnej Łodzi.Dessin 1. Les corrélations dans les préférences se rapportant aux régions visitées, désignées à être visitées ou connues indirectement par les lycéens de Łódź.Wśród znanych pośrednio regionów młodzież na pierwszym miejscu wymieniała Karpaty (29,3%). Następnie dopiero Wybrzeże (15,2%) i M azury (14,3%). Licealiści wykazują jeszcze stosunkowo dobrą znajomość pośrednią Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i Gór Świętokrzyskich.W obrębie badanej grupy młodzieży poszukiwano podobieństw w pre­ferencjach dotyczących regionów odwiedzonych, deklarowanych do od­wiedzenia i znanych pośrednio wykorzystując analizę korelacji (rys. 1). Okazuje się, że młodzież licealna posiada niemal identyczne modele pre­ferencji odwiedzonych, deklarowanych do odwiedzenia i znanych pośrednio regionów historyczno-geograficznych Polski. Współczynnik korelacji rang (r.) dla regionów odwiedzonych i deklarowanych do odwiedzenia wynosi 0,903, odwiedzonych i znanych pośrednio 0,927, deklarowanych do od­wiedzenia i znanych pośrednio 0,927. Wiedza o regionach geograficznych Polski nabyta bezpośrednio i pośrednio przez młodzież licealną Łodzi określa w sposób niemal jednoznaczny regiony deklarowane do odwie­dzenia.2.2. Percepcja miejscowości turystyczno-wypoczynkowych PolskiMłodzież licealna wymienia znacznie większą liczbę nazw miejscowości turystyczno-wypoczynkowych, aniżeli miało to miejsce w przypadku regionów fizyczno-geograficznych. Licealiści odwiedzili dotychczas 270 różnych miej­scowości. W kilku z nich przebywała ponad 1/4 ankietowanych uczniów i uczennic. Łączna liczba odwiedzin wyniosła 3032. Przeciętnie każdą z wymienionych miejscowości odwiedziło 11,2 osoby. Wiele z nich odwiedzano kilkakrotnie. Średnio biorąc każdą z miejscowości odwiedzono 2,7 raza. Znacznie mniej wymieniano już miejscowości, które młodzież chce odwiedzić w najbliższej przyszłości; zaledwie 108. Przeciętnie biorąc każdą z wymienionych miejscowości chcą odwiedzić 4,4 osoby. Pośrednia znajomość miejscowości turystyczno-wypoczynkowych w Polsce obejmuje wśród młodzieży licealnej 102 miejscowości. Przeciętna liczba osób znających pośrednio każdą z wy­mienionych miejscowości wynosi 2,7.Rozkład przestrzenny odwiedzonych, deklarowanych do odwiedzenia i znanych pośrednio przez młodzież licealną Łodzi miejscowości turystycz­no-wypoczynkowych w Polsce analizowano przy pomocy m ap koncentracji (Rys. 2A, B, C) i m ap punktowych (Rys. 3A, B, C) oraz rachunku korelacji.Młodzież licealna odwiedziła dotychczas głównie miejscowości turystyczno- wypoczynkowe skupiające sią na Wybrzeżu, Warmii i Mazurach, w Sudetach, Karpatach z Krakowem, Górach Świętokrzyskich, Na Śląsku oraz w obszarzeRys. 2. Koncentracja miejscowości turystyczno-wypoczynkowych w Polsce: A -  odwiedzonych dotychczas przez młodzież licealną Łodzi,B -  deklarowanych do odwiedzenia,C -  znanych pośrednioDessin 2. La concentration des localités touristiques et de repos en Pologne: A -  visitées déjà par les lycéens de Łódź,B -  désignées à  être visitées,C -  connues indirectementotaczającym Łódź w promieniu do około 200 km (rys. 2A). Wskaźnik koncentracji odwiedzonych miejscowości turystyczno-wypoczynkowych przyj­muje umiarkowaną wartość 0,468. W wymienionych regionach najczęściej odwiedzano duże centra ruchu turystyczno-wypoczynkowego, np. Świnoujście, Szklarską Porębę, Zakopane i in., w tym również i wielkie miasta, np. Warszawę, Poznań, Wrocław i in. (rys. 3A).W najbliższej przyszłości młodzież licealna Łodzi planuje odwiedzić w większości przypadków te same miejscowości turystyczno-wypoczynkowe, które już odwiedziła. Chce pojechać, zwłaszcza do miejscowości znajdujących się na Wybrzeżu, Warmii i M azurach, w K arpatach i Sudetach oraz w najbliższej okolicy Łodzi (rys. 2B). Dotyczy to głównie dużych miast, jak Gdańsk, Szczecin, Poznań, Wrocław, Kraków, oraz ośrodków turystycznych0 unikalnych walorach turystyczno-wypoczynkowych, jak  Świnoujście, Ustka, M albork, Ojców, Zakopane (rys. 3B). Wskaźnik koncentracji liczby miejs­cowości planowanych do odwiedzenia przyjmuje nieco wyższą wartość aniżeli miało to miejsce w przypadku miejscowości już odwiedzonych, lecz również na poziomie umiarkowanym 0,535.Licealiści pośrednio znają miejscowości turystyczno-wypoczynkowe po­łożone na Wybrzeżu i Mazurach, w okolicach Łodzi w dległości do około 150 km, w Sudetach, na Śląsku i w Karpatach (rys. 2C). Są to na ogół te same miejscowości, które już odwiedzili lub planują odwiedzić, a więc duże miasta, jak Warszawa, Gdańsk, Szczecin, Poznań, Wrocław, Kraków1 in. oraz ośrodki o unikalnych walorach turystyczno-wypoczynkowych, jak Świnoujście, Kołobrzeg, Malbork, Gniezno, Szklarska Poręba, Zakopane i in. (rys. 3C). Współczynnik koncentracji liczby miejscowości turystyczno- -wypoczynkowych znanych pośrednio młodzieży licealnej przyjmuje średnią wartość 0,492.Przedstawiona analiza wskazuje na duże podobieństwo w preferencjach młodzieży licealnej Łodzi dotyczących miejscowości turystyczno-wypoczyn­kowych odwiedzonych, deklarowanych do odwiedzenia i znanych pośrednio. Dokumentuje to również rachunek korelacji. Obliczony współczynnik korelacji Pearsona dla odwiedzonych i deklarowanych do odwiedzenia miejscowości turystyczno-wypoczynkowych wyniósł 0,799, dla odwiedzonych i znanych pośrednio 0,817, dla deklarowanych do odwiedzenia i znanych pośrednio 0,843. Obliczone wartości współczynników korelacji są wysokie i niewiele różnią się między sobą. Wskazuje to na duże ogólne podobieństwo percepcji miejscowości turystyczno-wypoczynkowych w Polsce przez młodzież licealną Łodzi i na stosunkowo małe odchylenia lokalne, które związane są przede wszystkim z bliższą i dalszą okolicą Łodzi, częściowo z Karpatami i Krakowem, Góram i Świętokrzyskimi, Sudetami oraz Pomorzem (zob. rys. 2A, B, C i 3A, B, C).•CzaplinekKrynico M _:Sa? iuw otki«Choriykowo J  wrA ®  l«chojnin » « « » ^ “ S S ra o la h in jjm ilio ta jk l Augiotiw •  T l»A »Iłowo 4> •557' •  P■ * 1 i  »G rudlindz j ! unwold^ W " »  \  » W o łc i » Koronowo tomia 1Tucm* » , * P lł°  © * » < 9 0 «k i  •  B rałytfok-Trzcianka O stro łę k a  tO  OrtitWnko C i . i U ł w  )•W yszków  %y• S o k o łó w /„ Pod laskiC•Konin i t ? V cot0 ^ a f f l P WQr” a'M1 .  \• m r o c i n  B io ło  P o d la sk aMie/ł?ychńd Z ie lo n a  Góranań 'wno ©Ślesin Ktf ?flfMak n t.oczewfcaŻolasMCZgorzelec«Lwówek SI• Ja ro c in  • u w . j i*  ©K alisz | ^ ° ! j kk 0 * rów  S ie^ ld i0^ ™  Wkp Wdo«# B®Skierniewice C zersk TM i JIM iastoP ińczówIKatowkLTarnów*'u T  £ irafeut /"r^ otndw #*»*« O Prłtmyit^ S Ł » /C S n a > f W jtl in aja s trz ę b ia  Góra .WładystawowoŚwinoi----- 1j?i3f r 'sU«.o'tI\Sł*tko O  ’Malto* O I . i t , r, « ¿ “. I " * ”  H *  9  \  f f iko ło jk l AugustfcJ, • R i i r i n n # -  \Toruńo•  Ciechocinek ^W ło c ła w ek  O  Gniezno • P ło c kPoznań¿rtczyca K a lisz  #&)*•”  .0 wRuciQ e Szczytno Nida \tom źa ^•  B ia /ystok  \O strołękaBiałowieżo^W arszawaWilanówB ia łaPodlaska;l Jelenia Góra w  * ------ U  •  W a łb rz y c h*'1taKd~p?«-i W„  . y  Kłodzkoa r ' * - . ' -«  do 5 osób w  v \O  6 - 1 0  © 11-20 < D  21-50Częstochowa©Chorzo'w Katowice O&ięcim' t  . «Bielsko'Biota Szciyrk, ,^•  S ie d lc e  * V  * jCzarnolas \°© »Kazimierz ©Lublm #  Din.«  Wąchock Kielce ^Sandom ierz*  TarnobrzegOjców Łańcut •;ruków #T orn6w •  /leliczka Jqj (0 /•  »Krosno ,«Sanok¿ V ~ v 5S ^ . u i t V ' D lntie Ot»\Namaść )isSr^ |ąc2Zakopane• E l b l ą g'MalborkSuw ałk i \•Gó rzowW lkp.\o^ Szczecin  C^edynia <]\S4*«ralo*,**mccS z k f t r t Ü  * J ,l ,n ,a C  Poręba ..W 1i Z ie lo n a  GóraGniezno tó rn ik  #Konin •  •Ja roc in  Turek Kalisz•  Mra,gowo •# •O lsztyn Ełk*  Ostróda *Iława SzczytnoComża^Bydgoszcz •©Toruń •.  « C i.c h o c in tk  Z am brivnow roc ław  # W łocław ek “ Płock- .W a rs za w aiaTystok •/ć"W ilanówGrotmkiS k itrn itw ic tKolumna s J a *au$inTocław„  i ,  . . • W a łb r z y c h  Karpacz — ^  '  •K..rfnMM«T Kłodzko #  Opol« Kudowa •  # #  , - v .  NysaPolania*) •G łucho łazy  Zdrój,* ^CzęstochowaZdrój Clwfziw Katowic. • S ię i*MCILC ^SandomierzB u sk o -Z d ró j'I/\Chełm \  t#  u ^Zamosc jdo 5 osob 6 - 1 0  1 1 - 2 0  21-50 ►50N  w»11« 11“i_ï«ïi„Rabkci' f r t r x i s « * .  ^  • v.• t K ,k'‘ ZakopaneB-.B.-Bitlsko- Biała . B-Bełchatów , C -C iep li«  ,Ch-Chmielno , Cz 'Czorsztyn ,C z ’ Oz “ C ztchow ic f Dziedzice, Dar- Oarłowo, Dzi-D ziw nów  .Oz -  Dziwnowek ,• * Inowłódz , K- K ro ic ie n k o ,Ka -  Kartuzy, M*Muszyna , Mrz.-Mrzeżyno, N-N iechorze, O-Ochotnica, P-Poronin, P icłr-P iotrków Tryb , Pu "Puck . « -R uc iane , Rab -  Rabka, Re-Rewal, R u-Rum ia S-Sopot Sar - Sarbinowo, Sp-Spychov*j St -  Stegna Sz -  Szczaw n ica  Szt - Szhitowo; TM* Tomaszów Maz U -Ustronie ,W - W is e łk a ,Wa - W a łb rz y ch  , W am .- Wambierzyce, \A*j-Wejher owo, Z-Zawo ja , Za -Zawiercie, Z - 2»giestówRys. 3. Miejscowości turystyczno-wypoczynkowe w Polsce: A -  odwiedzone dotychczas przez młodzież licealną Łodzi,B -  deklarowane do odwiedzenia,C -  znane pośrednioDessin 3. Les localités touristiques et de repos en Pologne: A -  visitées déjà par les lycéens de Łódź,B -  désignées à être visitées,C -  connues indirectement3. PODSUM OW ANIEPrzedstawiona analiza wskazuje, że młodzież licealna Łodzi zna bezpo­średnio i pośrednio oraz chce w najbliższej przyszłości odwiedzić te regiony i miejscowości w Polsce, które posiadają uznaną i unikalną w skali kraju atrakcyjność turystyczno-wypoczynkową. Dotyczy to zwłaszcza powszechnie uznanych ośrodków turystyczno-wypoczynkowych na Wybrzeżu, M azurach, w K arpatach i częściowo w Sudetach, dużych miast, takich jak: Kraków, Warszawa, Gdańsk, Poznań oraz mniejszych miejscowości turystycznychi wypoczynkowych leżących w bliższym i dalszym sąsiedztwie Łodzi (w odległości do około 200 km). Analiza korelacji wskazuje na wysoką zależność planowanych w przyszłości przez młodzież podróży turystyczno- -wypoczynkowych od posiadanej dotychczas wiedzy o przestrzeni turystycznej Polski. Znajomość zakresu tej wiedzy pozwala z dużym powodzeniem wskazać na praw dopodobne kierunki i miejsca jej przyszłych podróży turystycznych.D r hab. Andrzej M atczak Wpłynęło:K atedra Geografii M iast i Turyzmu 15 marca 1993 r.Uniwersytet Łódzki al. Kościuszki 21 90-418 Łódź

The Perception of Tourist Space of Poland by Grammar School Students

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/27699/1/Turyzm%201993_3_2_Matczak.pdf

The Perception of Tourist Space of Poland by Grammar School Students

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)