Udostępnienie publikacji Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego finansowane w ramach projektu „Doskonałość naukowa kluczem do doskonałości kształcenia”. Projekt realizowany jest ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój; nr umowy: POWER.03.05.00-00-Z092/17-00.
Publikacja dofinansowana z budżetu Urzędu Miasta Łodzi w ramach Konkursu ofert na realizację zadania: „Współpraca z wyższymi uczelniami” w zakresie promocji Łodzi jako ośrodka naukowego i akademickieg

Synowiec-Piłat, Małgorzata

Łaska-Formejster, Alicja

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

WstępO stanie naszego zdrowia decydują uwarunkowania biologiczne oraz psychologiczne, a także szeroko rozumiane uwarunkowania o charakte-rze społecznym. Koresponduje to z obowiązującą współcześnie, stworzoną przez WHO, definicją zdrowia, mówiącą, iż jest ono pełnym dobrostanem fizycznym, psychicznym i społecznym. Czynniki społeczne wpływające na stan zdrowia poszczególnych zbiorowości pogrupować można na śro-dowiskowe (związane ze stanem środowiska naturalnego, warunkami pracy i zamieszkania oraz infrastrukturą opieki zdrowotnej), czynniki o charakterze społeczno-demograficznym (płeć i wiek, pozycja społeczna,wykształcenie, zamożność oraz miejsce zamieszkania), a także czynnikikulturowe, wpływające na zachowania i postawy w zdrowiu i chorobie,a składające się na styl życia poszczególnych warstw społecznych.Współcześnie w naszym kręgu kulturowym najpoważniejszym pro-blem zdrowotnym są choroby przewlekłe, z którym radzić muszą sobie całe społeczeństwa, przedstawiciele służby zdrowia, ale także – a może przede wszystkim – ludzie nimi dotknięci oraz ich najbliżsi. Wystąpie-nie choroby przewlekłej powoduje szereg konsekwencji, z którymi jed-nostka musi się zmierzyć. Po pierwsze są to konsekwencje o charakterze zdrowotnym, medycznym – chory musi poradzić sobie z różnorodnymi dysfunkcjami organizmu, z cierpieniem, z bólem, z niepełnosprawno-ścią. Pociąga to za sobą konieczność przewartościowań przez jednost-kę swojej sytuacji – zarówno w wymiarze osobistym, psychologicznym, jak i społecznym. Jednostka staje przed koniecznością życia z chorobą w długiej perspektywie czasowej lub do końca życia. Musi zmierzyć się z różnorodnymi lękami – o to, czy sobie poradzi w chorobie, czy nie jest obciążeniem dla rodziny, czy zaakceptują go inni ludzie etc. Zadaje so-bie pytanie, co w tej sytuacji należy / można zrobić, a następnie musi wypracować sposoby radzenia sobie z przeciwnościami i wyzwaniami, jakie niesie choroba. Pamiętać należy również, że osoba chora przewle-kle musi dokonać modyfikacji lub zmiany dotychczas pełnionych ról społecznych – w rodzinie, grupie zawodowej, towarzyskiej etc. http://dx.doi.org/10.18778/7525-974-2.018 WstępSzeroko rozumiana problematyka chorób przewlekłych jest przed-miotem zainteresowania przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych. Celem publikacji, którą oddajemy w Państwa ręce, jest ukazanie wielo-wymiarowości doświadczania przez pacjentów choroby przewlekłej oraz wpływu tego doświadczenia zarówno na proces leczenia, jak i szerzej – na psychospołeczne funkcjonowanie chorego. Prezentowane w niniej-szej monografii opracowania koncentrują się wokół dwóch wiodących obszarów: społecznej perspektywy chorób przewlekłych oraz jakości ży-cia pacjentów i ich najbliższych zmagających się z chorobą przewlekłą. W części pierwszej prezentowane są wyniki badań poświęcone so-cjokulturowym uwarunkowaniom zdrowia i choroby oraz społecznym konsekwencjom wystąpienia choroby przewlekłej, zarówno dla pacjen-ta, jak i poszczególnych grup społecznych, w których on funkcjonuje. Nadrzędną ideą jest zaprezentowanie istniejących, ale także wypra-cowanie nowych metod praktycznego zastosowania wiedzy teoretycz-nej i wyników socjologicznych badań empirycznych w praktyce życia społecznego. Naukowej refleksji zostały poddane różnorodne kwestie związane z postrzeganiem choroby, leczeniem, rehabilitacją i terapią. Pierwszy artykuł w tej części pracy porusza niezwykle istotne zagad-nienie subiektywnego podejścia do choroby przewlekłej. Problematyka ta ukazana została przez Judytę Ziętkowską na przykładzie wpływu doświadczenia niepłodności na życie kobiet dotkniętych tą chorobą.W związku z tym, iż choroby nowotworowe są – po chorobach układu krążenia – drugą najbardziej zagrażającą zdrowiu i życiu chorobą prze-wlekłą, poświęcono im aż trzy artykuły. Autorka pierwszego z nich, To-mira Chmielewska-Ignatowicz, porusza niezwykle istotne zagadnienie sposobu przekazania przez lekarza niepomyślnej dla pacjenta diagnozy oraz jaki to ma wpływ na postawę pacjenta wobec choroby, terapii, a tak-że wobec kolejnych specjalistów konsultujących pacjenta onkologicznego podczas jego zmagań z chorobą. Poruszone zostały psychologiczne aspek-ty komunikacji lekarz-pacjent, ze szczególnym zwróceniem uwagi na ko-nieczność holistycznego podejścia do pacjenta i rodziny. Główny nacisk położony został na potrzebę identyfikacji przez lekarzy przekazujących niepomyślną diagnozę choroby nowotworowej – głównych potrzeb i ocze-kiwań pacjentów. Swego rodzaju kontynuację rozważań dotyczących społecznych aspektów terapii pacjentów nowotworowych stanowi drugi z prezentowanych artykułów, autorstwa Agnieszki K. Choińskiej i An-drzeja Szpaka, poświęcony problematyce udziału pacjenta w decyzji o le-czeniu oraz wpływu choroby i terapii medycznej na interakcje społeczne. W trzecim z kolei referacie dotyczącym problematyki onkologicznej, Ma-teusz Stopa, Dariusz Wojakowski oraz Marek Dudziński podejmują teore-tyczną i metodologiczną refleksję nad możliwością wykorzystania źródeł 9Wstępinternetowych do rozpoznania społecznych i kulturowych uwarunkowań zachowań chorych na ostrą białaczkę – leczonych metodą radykalną. Kolejnym „zabójcą” współczesnego człowieka spośród chorób przewle-kłych jest cukrzyca oraz jej powikłania. Należy ona do pięciu najczęstszych przyczyn śmierci w krajach rozwiniętych. Jak pokazują badania, za po-wstawanie i rozwój chorób przewlekłych odpowiada aż w 50% styl życia jednostek funkcjonujących w określonych grupach społecznych. Punktem wyjścia do promowania i rozwijania prozdrowotnego stylu życia społeczeń-stwa, a zwłaszcza grup ryzyka zachorowania na poszczególne jednostki chorobowe, jest poznanie poziomu wiedzy medycznej oraz obecnych zacho-wań i postaw zdrowotnych. Wyniki badań empirycznych w tym zakresie, prowadzone z pacjentami cukrzycowymi, przedstawione zostały w kolej-nym prezentowanym w tej części pracy artykule. Autorki – Małgorzata Synowiec-Piłat, Anna Przeliorz, Patrizia Polańska, Karolina Surma, Aleksandra Siwiec – zwracają jednocześnie uwagę czytelników na znacze-nie właściwie prowadzonej edukacji zdrowotnej połączonej z aktywizacją pacjentów oraz na konieczność wprowadzania w życie przez promotorów zdrowia oraz personel medyczny idei upodmiotowienia na rzecz zdrowia. Jednym z najistotniejszych zagadnień podejmowanych przy analizie społecznych kontekstów chorób przewlekłych jest społeczna reakcja na chorobę, która rzutuje na jakość życia pacjentów, ich codzienne funkcjono-wanie, a także skuteczność terapii. Z jednej strony mamy udzielane cho-remu wszechstronne i wielowymiarowe wsparcie społeczne, z drugiej zaś, etykietowanie, odrzucenie, izolację, czy marginalizację społeczną. Owe negatywne postawy społeczne analizowane są często przez socjologów me-dycyny w kontekście „choroby jako dewiacji społecznej”. Jedną z najsilniej piętnowanych społecznie chorób jest niewątpliwie AIDS. Katarzyna Paw-lak, w kolejnym z prezentowanych w tej części książki referacie, ukazuje zmiany, jakie w perspektywie historycznej zaszły w postrzeganiu osoby zarażonej wirusem HIV. Opisuje czynniki, które wpływają na stopień i charakter stygmatyzacji osób zakażonych wirusem HIV oraz rozważa, jaką rolę w zmianie postaw wobec choroby odegrały kampanie przeciwko AIDS w ramach szeroko pojętej promocji zdrowia. Druga część monografii poświęcona została w całości zagadnieniu jakości życia przewlekle chorych. Zagadnienie to analizowane jest w ni-niejszej publikacji zarówno w perspektywie teoretycznej, jak i prak-tycznej. Pojęcie „jakości życia” cieszy się w ostatnich dziesięcioleciach szczególnym zainteresowaniem badaczy zajmujących się zagadnienia-mi zdrowia i choroby. Niewątpliwie związane jest to z obowiązującym współcześnie holistycznym podejściem do zdrowia i choroby, z przejściem od biomedycznego do społeczno-ekologicznego modelu zdrowia. Ocena stanu zdrowia, a także wyników leczenia oparta jedynie na kryterium 10 Wstępbiologicznym, medycznym stała się niewystarczająca. Konieczne stało się badanie aktywności jednostek i społeczności w różnych sferach życia oraz uchwycenie wpływu tychże aktywności na stan zdrowia zarówno w wymiarze obiektywnym, jak i subiektywnym. Autorzy artykułów zawartych w tej części książki poruszają szcze-gólnie ważne współcześnie zagadnienia wpływu choroby przewlekłej na życie zarówno pacjentów nimi dotkniętych, jak i ich najbliższych. Trzy referaty dotyczą funkcjonowania rodzin z osobami chorymi psychicznie. Elżbieta J. Michałowska podjęła się analizy funkcjonowania rodziny z chorymi na zespół psychozy dwubiegunowej afektywnej. Paweł Ra-smus, Ewa Nowaczyńska, Agnieszka Stetkiewicz-Lewandowicz i Tomasz Sobów przedstawili wyniki badań na temat jakości życia osób przewle-kle chorych psychicznie w województwie łódzkim. Natomiast Mirosława M. Adamus, Mariusz Jaworski i Ewelina Stańczak zajęli się zagadnie-niem jakości życia matek dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym. Kolejne artykuły poświęcone zostały jakości życia w sytuacji niepełno-sprawności jednego z członków rodziny. Jedna z prac, autorstwa Grażyny Mikołajczyk-Lerman, ukazuje warunki i jakość życia w gospodarstwach domowych z dzieckiem niepełnosprawnym. Kalina Kukiełko-Rogoziń-ska, Krzysztof Tomanek i Henryk Skarżyński przedstawili badania doty-czące jakości życia osób niepełnosprawnych na przykładzie pacjentów po wszczepieniu implantu ślimakowego. Natomiast Grzegorz Brzuzy podjął się analizy jakości życia osób z trwałym i postępującym uszkodzeniem wzroku. Następny artykuł tej części poświęcony został społecznym kon-sekwencjom choroby onkologicznej dla pacjenta i jego rodziny. Sabina Pawlas-Czyż ukazała to zagadnienie z perspektywy pracowników ośrod-ków hospicyjnych. W ostatnich dwóch artykułach możemy natomiast za-poznać się z problematyką jakości życia kobiet w średnim wieku, podjętą przez Wioletę Bryniewicz oraz z zagadnieniem jakości życia osób star-szych, analizowanym przez Dorotę Rynkowską.Mamy nadzieję, że prezentowana monografia pozwoli czytelnikowi na szersze spojrzenie na problematykę chorób przewlekłych, a środowisku me-dycznemu na lepsze zrozumienie pacjenta i budowanie poprawnych relacji terapeutycznych, a w konsekwencji – skuteczniejsze leczenie. Przedsta-wione w niniejszej pracy, wybrane zagadnienia nie wyczerpują oczywiście wszystkich kontekstów społecznych związanych z chorobami przewlekłymi. Wskazują raczej na potrzebę dalszych analiz i opracowań, które pozwolą zrozumieć wielowymiarowość tego zagadnienia i poprzez to – mamy przy-najmniej taką nadzieję – przyczynią się do rozwiązania przynajmniej części problemów osób cierpiących na choroby przewlekłe oraz ich najbliższych.Życzymy Państwu miłej lektury Małgorzata Synowiec-Piłat, Alicja Łaska-Formejster 

Wstęp

Crossref

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/28826/1/7-10%20Synowiec-Pilat%2c%20Laska-Formejster_Wstep.pdf

Wstęp

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Crossref