Wiluś, Robert

Turyzm/Tourism

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Robert WiluśPROGRAM ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH Z PRZEDMIOTU „GEOGRAFIA TURYSTYCZNA POLSKI” NA STUDIACH Z GEOGRAFII TURYZMU I HOTELARSTWA NA ULLE PROGRAMME DES ACTIVITÉS DIDACTIQUES AU SUJET „GÉOGRAPHIE TOURISTIQUE DE LA POLOGNE”AUX ÉTUDES DE LA GÉOGRAPHIE DU TOURISME ET DE L ’HÔTELLERIE À L’UNIVERSITÉ DE ŁÓDŹTHE CURRICULUM OF THE ‘TOURIST GEOGRAPHY OF POLAND’ SUBJECT AT THE GEOGRAPHY OF TOURISM AND HOTEL MANAGEMENT STUDIES AT THE UNIVERSITY OF ŁÓDŹPrzedmiot „geografia turystyczna Polski” realizowany jest na trzecim roku studiów geograficznych na specjalizacji z geografii turyzmu i hotelarstwa pod­czas 20 godz. wykładu i z takiej samej liczby godzin ćwiczeń; zajęcia są  obo­wiązkowe. Geografia turystyczna Polski zajmuje się walorami turystycznymi, zagospodarowaniem turystycznym, a także ruchem turystycznym w kraju. Jed­nym z najważniejszych celów nauczania tego przedmiotu jes t przekazanie w miarę szerokiej i wszechstronnej wiedzy o atrakcyjności Polski, jej walorów turystycznych i ich przydatności dla rozwoju różnych form współczesnej turys­tyki. Pozostałe aspekty związane z zagospodarowaniem i ruchem turystycznym zostały w programie przedmiotu praktycznie pominięte, gdyż są one szeroko omawiane na innych zajęciach realizowanych na studiach na specjalności z geografii turyzmu i hotelarstw a1. Pomimo tego, zakres przedmiotowy tej wie­dzy je s t bardzo szeroki. W iedza ta je s t mocno powiązana z innymi dziedzinami geograficznymi, zarówno z zakresu geografii społeczno-ekonomicznej, jak  i fi­1 Przedmioty: „ruch turystyczny” -  20 godz. konwersatorium I rok, „zagospodarowanie turys­tyczne” -  20 godz. II rok, „podstawy geografii turyzmu” -  20 godz. I rok.zycznej, a także nie geograficznymi -  historią, etnografią, archeologią, architek­turą, historią sztuki, przyrodą itp. Poznanie walorów turystycznych Polski w tak szerokim zakresie prowadzi do pełnego zrozumienie ich istoty i znaczenia dla rozwoju turystyki.Bardzo ważnym celem przedmiotu jest wskazanie na możliwości wykorzys­tania zdobytej wiedzy z geografii turystycznej Polski w przyszłej działalności zawodowej związanej z turystyką, szczególnie przy tworzeniu nowych, orygi­nalnych i zarazem konkurencyjnych produktów turystycznych odpowiadających aktualnym trendom w turystyce. Przydatność tej wiedzy w praktyce wiąże się z um iejętnością właściwej oceny rangi walorów turystycznych, co wpływa na tworzenie odpowiednich ofert turystycznych poprzez właściwy wybór walorów. Kierując się zasadą, że największe znaczenie we współczesnej turystyce ma człowiek2, podczas zajęć podkreśla się także praktyczną przydatność tej wiedzy polegającą na umiejętnym wynajdywaniu i „dopasowaniu” walorów turystycz­nych do różnorodnych potrzeb turystów podróżujących po Polsce. Zwraca się tutaj uwagę na walory, które stale decydują o atrakcyjności turystycznej Polski, jak  i te, których atrakcyjność zależy od coraz bardziej różnorodnych i zm ieniają­cych się potrzeb i gustów współczesnych turystów. Tego typu umiejętności ujaw niają się w trakcie podejmowania decyzji związanych zarówno z organiza­cją różnego rodzaju imprez turystycznych (opracowanie programu), jak  i z ich prowadzeniem (pilotaż i przewodnictwo turystyczne). Wiedza z zakresu geogra­fii turystycznej Polski przydatna jest także w działalności związanej z promocją turystyczną regionów, całego kraju, oraz zarządzaniem turystyką na szczeblu lokalnym, regionalnym i centralnym.W iedza o walorach turystycznych, jako jednym  z najważniejszych elemen­tów potencjału turystycznego Polski, przekazywana jest w ujęciu przestrzennym (regiony turystyczne Polski) i problemowym (wybrane walory turystyczne Polski i związane z nimi formy turystyki). Ujęcie regionalne prezentowane jest w trakcie wykładów. Po omówieniu podstawowych pojęć, takich jak  „obszar turystyczny” , „region turystyczny”, „miejscowość turystyczna”, „atrakcyjność tu­rystyczna”, „potencjał turystyczny”, prezentowane i omawiane są dotychcza­sowe regionalizacje turystyczne Polski w ujęciu historycznym, genetycznym (stosowane kryteria wyznaczania regionów turystycznych) i przestrzennym (porównanie rozmieszczenia regionów turystycznych do krain geograficznych i historycznych Polski). Kolejne wykłady dotyczą ju ż  prezentacji regionów i miejscowości turystycznych poszczególnych stref krajobrazowych Polski -  strefy nadmorskiej, pojeziernej, nizinnej, wyżynnej i górskiej. Treści przekazy­wane w trakcie wykładów regionalnych dotyczą najistotniejszych i aktualnych problemów związanych z rozwojem turystyki w danej strefie krajobrazowej,2 W krajach wysoko rozwiniętej gospodarki turystycznej przemysł turystyczny jest nazywany nawet people business.oceny atrakcyjności potencjału turystycznego tych stref pod kątem przydatności dla różnego rodzaju form turystyki, wydzielenia regionów turystycznych w po­szczególnych strefach, omówienia najważniejszych walorów turystycznych i wy­odrębnienia stref funkcjonalnych w zależności od rodzaju funkcji turystycznej w danym regionie oraz określenia znaczenia regionów turystycznych w turys­tyce krajowej i międzynarodowej.Głównym celem ćwiczeń jest pokazanie praktycznej przydatności i możli­wości wykorzystania szerokiej wiedzy o walorach turystycznych Polski. Każde ćwiczenie wykonywane jest przez studentów indywidualnie, a następnie prezen­towane w formie referatu lub przygotowywane pisemnie. Ćwiczenia rozpoczy­nają się od analizy atrakcyjności turystycznej środowiska naturalnego Polski w aspekcie rozwoju różnych form turystyki. Analiza dotyczy wybranych przez studentów krain geograficznych. W analizie tej należy:-  ocenić atrakcyjność turystyczną poszczególnych elementów środowiska wybranej krainy geograficznej Polski (rzeźby, wód, szaty roślinnej, klimatu),-  podkreślić, który z analizowanych elementów środowiska naturalnego naj­bardziej decyduje o atrakcyjności turystycznej wybranej krainy geograficznej Polski,-  określić, na ile analizowana kraina geograficzna wyróżnia się pod wzglę­dem atrakcyjności turystycznej środowiska naturalnego od innych krain (jaka je s t ranga danej krainy pod względem atrakcyjności turystycznej),-  dla jakich form turystyki jakie elementy środowiska naturalnego są  atrak­cyjne turystycznie,-  określić zróżnicowanie przestrzenne atrakcyjności turystycznej w obrębie danej krainy (występowanie obszarów chronionych).Kolejne ćwiczenia dotyczą oceny atrakcyjności walorów antropogenicznych Polski. Celem ich jest zwrócenie uwagi na zróżnicowanie ilościowe i jakoś­ciowe tych walorów, rozmieszczenie najważniejszych obiektów zabytkowych, określenie ich rangi w skali krajowej i międzynarodowej. Ćwiczenie obejmuje swoim zakresem m. in. obiekty zabytkowe wpisane na listę światowego dzie­dzictwa kulturalnego i naturalnego UNESCO i pomników historii. Aby zapoz­nać się szczegółowo z w iedzą dotyczącą zabytków z listy UNESCO i pomników historii, studenci dokonują klasyfikacji tych obiektów wg wymyślonych i na­zwanych przez siebie co najmniej pięciu kryteriów, a następnie planują trasę jednej wycieczki po Polsce, której celem jes t poznanie minimum jednego za­bytku z listy UNESCO oraz trzech pomników historii. Druga część ćwiczenia związanego z poznawaniem walorów antropogenicznych Polski dotyczy zabyt­ków architektury i urbanistyki. Wiedza zdobywana podczas tego ćwiczenia w ią­że się ze znajom ością stylów architektonicznych. Ćwiczenie kończy się opraco­waniem tabeli, w której w porządku chronologicznym (od najstarszego okresu przedrotnańskiego, przez romanizm, gotyk, renesans/manieryzm, barok/rokoko, klasycyzm, style XIX w. po secesję) wymienia się pięć reprezentatywnychobiektów dla danej epoki, określa się ich położenie oraz planuje jed n ą  przykła­dową trasę związaną z poznawaniem zabytków architektury i urbanistyki dla każdego stylu.Następne ćwiczenie związane jes t ze szlakami turystycznymi, które przebie­gają przez Polskę -  krajowymi i międzynarodowymi. Celem ćwiczenia jest przede wszystkim podkreślenie znaczenia szlaków turystycznych dla rozwoju współczesnej turystyki. Poza znajom ością najważniejszych i najbardziej zna­nych szlaków, takich jak  kopernikowski, piastowski, Orlich Gniazd, zamków krzyżackich, cysterski, Orłowicza, hanzeatycki, bursztynowy, drewnianej archi­tektury sakralnej itp., studenci przygotowują i opracowują własny szlak turys­tyczny związany z wybranym przez siebie walorem (przyrodniczym lub antropo­genicznym), załączając do opisu szlaku także jego mapę.Kolejne ćwiczenia dotyczą poznawania wybranych atrakcji turystycznych Polski od strony ważniejszych i specyficznych form turystyki rozwijających się w kraju. W tym celu wybrane zostały dwie formy turystyki -  turystyka senty­mentalna i religijna. Podczas ćwiczeń przeprowadzana jes t dyskusja, która do­tyczy genezy i oceny zasobów turystycznych Polski dla rozwoju obu wybranych form turystyki. Po dyskusji wykonywane są indywidualne ćwiczenia, które w przypadku turystyki sentymentalnej dotyczą analizy rozmieszczenia walorów związanych z turystyką żydowską w Polsce3, a w przypadku turystyki religijnej-  zaprojektowania imprezy turystycznej, której celem jest poznanie wybranych obiektów kultu religijnego w Polsce.Ostatnie zajęcia poświęcone są zagadnieniom atrakcyjności turystycznej Polski dla turystyki przyjazdowej. W trakcie zajęć studenci przygotowują na podstawie wcześniej dostarczonych materiałów propozycje różnych imprez tu­rystycznych na terenie kraju, których program jest odpowiedni do potrzeb turys­tów zagranicznych odwiedzających Polskę. Rynki zagraniczne, skąd pochodzi większość turystów odwiedzających Polskę, zostały podzielone na kategorie wg ich znaczenia w turystyce przyjazdowej -  od najważniejszych (np. rynek USA, Kanady, Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, krajów Beneluxu, Skandynawii, Izraela, Włoch, Rosji, Ukrainy, Białorusi, Litwy), poprzez rynki mniej znaczące (np. rynek Ameryki Południowej -  Brazylia, Argentyna, Chile, Azji -  Japonia) i perspektywiczne (np. rynek Korei Południowej). Informacje zawarte w ma­teriałach dostarczonych studentom dotyczą generalnie najważniejszych celów wyjazdów turystycznych poszczególnych nacji, najbardziej popularnych form spędzania przez nich czasu wolnego oraz ważniejszych potrzeb zaspokajanych w trakcie wyjazdów turystycznych.Oceniając literaturę do przedmiotu „geografia turystyczna Polski” należy stwierdzić, że brak jest, jak  dotychczas, jednego podręcznika, który prezento­wałby zagadnienia dotyczące atrakcyjności turystycznej Polski kompleksowoDo wykonania ćwiczenia studenci otrzymują mapę rozmieszczenia judaików w Polsce.i jednocześnie wyjaśniałby związki pomiędzy występującymi na terenie Polski walorami turystycznymi a środowiskiem, historią itp., co pozwalałoby na lepsze zrozumienie i opanowanie niezbędnego materiału. Przyczyną tego jes t na pewno duża trudność w napisaniu takiego podręcznika związana z szerokim zakresem przedmiotowym wiedzy z geografii turystycznej Polski. Treść wielu podręczni­ków, które dotyczą generalnie geografii turystyki Polski, nastawiona je s t bar­dziej na opis faktów związanych z walorami turystycznymi, zagospodarowa­niem turystycznym, regionami turystycznymi itp. Jedynym dostępnym obecnie podręcznikiem akademickim tego typu jes t trzecie wydanie Geografii turystyki Polski autorstwa Teofila Lijewskiego, Bogdana M ikułowskiego i Jerzego Wy­rzykowskiego. W porównaniu z pozostałymi pozycjami, które ukazały się dość dawno (B a j c a r 1969, B a r  1974, B a r ,  D o l i ń s k i  1975, C h u d o b a ,  D z i e r ż a n o w s k i  1972), jak i nowszymi ( K r u c z e k ,  S a c h a 1994), podręcznik ten prezentuje najwyższy poziom merytoryczny. Nie mniej studio­wanie jego  treści stwarza pewne trudności związane z koniecznością poznania bardzo dużej liczby różnego rodzaju faktów dotyczących atrakcyjności turys­tycznej Polski. Bez posiadania podstaw wiedzy ogólnogeograficznej, historycz­nej i z innych dziedzin, zrozumienie istoty i znaczenia różnorodnych walorów turystycznych Polski dla rozwoju turystyki jest praktycznie niemożliwe. Istnie­ją c ą  lukę w niewielkim stopniu wypełnia X tom Encyklopedii geograficznej świata dotyczący Polski (1997). W zwięzły i zarazem bardzo ciekawy sposób przedstawiono w nim zagadnienia dotyczące geografii, historii, a także turystyki Polski. Książka je s t bardzo bogato ilustrowana licznymi kolorowymi fotografia­mi, mapami i rysunkami, które ułatw iają przyswojenie wiedzy ogólnogeogra­ficznej o Polsce. Podobną funkcję spełnia także podręcznik A. Dylikowej Kra­iny geograficzne Polski, w którym -  w ramach geograficznej charakterystyki poszczególnych krain -  można odnaleźć interesująco sporządzony opis piękna krajobrazu. Bardzo ważnym i wykorzystywanym na zajęciach z geografii turys­tycznej Polski źródłem wiedzy są liczne mapy turystyczne, a zwłaszcza tem a­tyczne (np. mapy zamków, ochrony przyrody, ośrodków kultu religijnego itp.) i te, które dotyczą regionów turystycznych. Dużą rolę w zdobywaniu wiedzy z geografii turystycznej Polski odgrywają wszelkiego rodzaju wydawnictwa al­bumowe, których jest obecnie bardzo dużo i trudno wyróżniać tutaj jak iś kon­kretny przykład. W yjątkiem może być seria wydawnicza dotycząca zabytków z listy światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego UNESCO. W tomie dotyczącym Europy północnej i środkowej zamieszczono opis tego typu obiek­tów znajdujących się na terenie Polski wraz z bardzo dobrymi fotografiami. Istnieje także spora grupa wydawnictw przewodnikowych, folderowych po Pol­sce, których nie sposób pominąć, ale trudno polecić jako literaturę obowiązko­w ą ze względu na ich liczbę i formę opracowania. Tego typu źródła wiedzy stanow ią bardzo dobrą literaturę uzupełniającą, wykorzystywaną zwłaszcza w trakcie ćwiczeń. Podobną zaletę m ają wydawnictwa słownikowe. Najw aż­niejszym opracowaniem jes t w tym zakresie Słownik geogrctficzno-krajoznaw- czy Polski pod redakcją Ireny Mileskiej. Ponadto warto tu wymienić także lek­sykon Miejsca święte Rzeczypospolitej pod redakcją Antoniego Jackowskiego.Przedmiot „geografia turystyczna Polski” kończy się egzaminem ustnym. Podczas egzaminu sprawdzana jest przede wszystkim umiejętność posługiwania się zdobytą w iedzą nie tylko poprzez wymienienie, wskazanie na mapie i opi­sanie atrakcji występujących w różnych regionach turystycznych, ale także przez określenie rangi poszczególnych walorów turystycznych oraz zależności, jakie w ystępują pomiędzy walorami turystycznymi a środowiskiem geograficz­nym, historią itp. Dodatkowo w trakcie egzaminu pokazywane są ilustracje (zdjęcia lub przeźrocza) różnych obiektów turystycznych4 z Polski, które należy rozpoznać, określić ich położenie oraz przedstawić podstawowe informacje np.0 stylu, historii, randze obiektu itp.Program wykładów1. Cele, program wykładu, forma egzaminu, literatura. Geografia turystycz­na Polski -  główne zadania badawcze. Omówienie istniejących waloryzacji i re­gionalizacji turystycznych Polski. Podział Polski na regiony turystyczne -  po­równanie regionalizacji turystycznych z regionami geograficznymi wg A. Dyli- kowej.2. Regiony turystyczne nizin nadmorskich (cz. I).3. Regiony turystyczne nizin nadmorskich (cz. II).4. Regiony turystyczne Pojezierza Pomorskiego.5. Regiony turystyczne Pojezierza Mazurskiego.6. Regiony turystyczne Krainy Wielkich Dolin.7. Regiony turystyczne starych gór, wyżyn i Niziny Śląskiej (cz. I).8. Regiony turystyczne starych gór, wyżyn i Niziny Śląskiej (cz. II).9. Regiony turystyczne Karpat, nizin i kotlin podkarpackich (cz. I).10. Regiony turystyczne Karpat, nizin i kotlin podkarpackich (cz. II).Program ćwiczeń1. Ćwiczenia organizacyjne. Omówienie celu, zakresu, programu formy zali­czenia ćwiczeń.2-4 . Atrakcyjność turystyczna krajobrazu Polski w aspekcie rozwoju różnych form turystyki -  analiza atrakcyjności walorów przyrodniczych krain geogra­ficznych Polski.5. Zabytki, pomniki historii, obiekty światowego dziedzictwa kulturowego1 naturalnego UNESCO w Polsce.4 Każdy student rozpoznaje jeden obiekt.6. Atrakcyjność turystyczna Polski dla turystyki religijnej.7. Turystyka sentymentalna do P o lsk i-N iem cy , Żydzi -  walory, obszary najbardziej atrakcyjne.8. Turystyka innych narodowości -  popyt na produkty turystyczne Polski turystów z ważniejszych rynków turystycznych na świecie.9. Szlaki turystyczne w Polsce -  rodzaje, ranga.10. Podsumowanie ćwiczeń.Literatura do przedmiotu „geografia turystyczna Polski”B a j c a r A., 1969, Regiony turystyczne Polski, „Geografia w Szkole”, z. 3-4.B a r R., 1974, Geografia walorów turystycznych Polski, WSWP, Gdańsk.B a r R., D o l i ń s k i  A., 1975, Geografia turystyczna Polski, PTE, Kraków.C h u d o b a  T.,  D z i e r ż a n o w s k i  L., 1972, Geografia turystyczna Polski, PTE, Kra­ków.Cudze chwalicie... Geografia turystyczna Polski (poradnik), 1994, Agencja DINO, Warszawa.D y 1 i k A., 1973, Geografia Polski. Krainy geograficzne, PZWS, Warszawa.Encyklopedia geograficzna świata, t. X: Polska, 1997, Kraków.J a c k o w s k i  A. (red.), 1999, Miejsca święte Rzeczypospolitej. Leksykon, Znak, Kraków. K r u c z e k  Z., S a c h a S., 1994, Geografia atrakcji turystycznych Polski, Kraków.L e ś k o R., K l e m e n t o w s k i  K., 1979, Rejonizacja turystyczna (uwzględniająca nowy podział administracyjnyj oraz określenie zasobów turystycznych podstawowych jednostek gos­podarki przestrzennej w turystyce, „Biuletyn Informacyjny Instytutu Turystyki”, nr 1.L i j e w s k i T., M i k u ł o w s k i  B. ,  W y r z y k o w s k i  J., 1998, Geografia turystyki Polski, PWE, Warszawa.L o t z ]., S c h m i d t M., V e s e r T., 1997, Skarby kultury i przyrody świata. Europa pó ł­nocna i środkowa, UNESCO -  światowe dziedzictwo kulturalne i naturalne, HENTA, War­szawa.M i 1 e s k a J. M., 1963, Regiony turystyczne Polski, „Prace Geograficzne IG PAN”, nr 43.M i I e s k a J. M. (red.), 1998, Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski.Dr Robert Wiluś Wpłynęło:Katedra Geografii Miast i Turyzmu 10 grudnia 1999 r.Uniwersytet Łódzki ul. Kopcińskiego 31 90-142 Lódź

The Curriculum of the ‘Tourist Geography of Poland’ Subject at the Geography of Tourism and Hotel Management Studies at the University of Łódź

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/28246/1/Robert_Wilu%c5%9b_85_91.pdf

The Curriculum of the ‘Tourist Geography of Poland’ Subject at the Geography of Tourism and Hotel Management Studies at the University of Łódź

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)