Janiec, Renata

Turyzm/Tourism

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Renata JaniecBADANIA M ARKETINGOW E NAD ZAPOTRZEBOWANIEM NA OKREŚLONY RODZAJ BAZY NOCLEGOW EJ W KRAKOW IELES EXAMENS DE MARKETING CONCERNANT LA DEMANDE DU GENRE DÉFINI DE LA BASE DE COUCHAGE À CRACOVIEm a r k e t i n g  r e s e a r c h  i n t o  t h e  d e m a n d  f o r  a  g i v e n  t y p e  o f  a c c o m m o d a t i o n  f o r  t h e  n i g h t  IN CRACOWKraków jako ośrodek turystyczny zajmuje wyjątkowe miejsce w Polsce. Je­go atrakcyjność wynika przede wszystkim z przeszłości historycznej, która splo­tła się z tradycją i kulturą narodową, wyrażoną w wielkiej liczbie najwyższej klasy zabytków architektury, dzieł sztuki i miejsc historycznych. Na terenie Krakowa znajduje się bowiem 6380 zabytków, w tym: 132 klasztory i kościoły, 5500 domów mieszkalnych, 130 zabytków techniki, 16 fortyfikacji i 5 układów urbanistycznych1. Głównym skupiskiem tych obiektów je s t Stare Miasto, gdzie na obszarze około 72 ha znajduje się 58 zabytków architektury monumentalnej, 331 zabytkowych kamieniczek i ponad 2 min ruchomych dzieł sztuki. Kraków skupia 11 spośród 52 istniejących w Polsce obiektów zabytkowych o najwyższej Wartości w skali świata, a zespół architektoniczno-urbanistyczny miasta został Wpisany w 1978 r. na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO ( A d a m ­c z e w s k i  1980, L u d w i k o w s k i  1991). W granicach miasta na uwagę za­sługują także zabudowania Opactwa Benedyktynów w Tyńcu z XI/XII w. miesz­czące się w jednym  z największych w Polsce i Europie zagospodarowanym par­ku leśnym -  w Lasku Wolskim (Z i n k o  w 1981).N a atrakcyjność Krakowa wpływają ponadto liczne placówki kulturalne (36 muzeów, 11 teatrów, 20 kin, liczne galerie i wystawy), a także imprezy kultu­ralne i elementy folklorystyczne. N ależą do nich m. in.: Emaus, Rękawka, Juwe­nalia, Dni Krakowa, Lajkonik, Wianki, Pochód Bractwa Kurkowego, Konkurs Szopek Krakowskich. W sezonie turystycznym organizowane są cykliczne im-' Dane Urzędu Miasta w Krakowie.prezy o charakterze ogólnopolskim i międzynarodowym. Należą do nich: Festi­wal Kultury Żydowskiej, Tynieckie Recitale Organowe, Festiwal „Muzyka w Starym Krakowie” . Ogólnopolskie Targi Sztuki Ludowej, Międzynarodo­we Biennale Grafiki i inne. W obrębie Starego M iasta działa ponadto 11 kapel podwórkowych ludowych i cygańskich.Nie bez wpływu na wielkość przyjazdów do Krakowa jes t również jego  po­tężne środowisko naukowe. Mieści się tutaj 11 wyższych uczelni (m. in. naj­starsza w Polsce -  U niw ersytet Jagielloński) skupiających ponad 8 tysięcy kadry naukow ej oraz liczne instytuty Państwowej Akadem ii Nauk (W ar- szyńska 1969). U zupełnieniem  atrakcji m iasta je s t bliskość takich ośrodków  turystycznych ja k  O jcow ski Park Narodow y, M uzeum M artyrologii w O ś­w ięcim iu i W ieliczka z unikatow ą w skali św iatowej podziem ną trasą  tu rys­tyczną.Początek ruchu przyjazdowego do Krakowa wiąże się z ruchem pielgrzym­kowym. Został on zapoczątkowany w XII w., a największe jego nasilenie przy­pada na wiek XV. Jako centrum turystyki krajoznawczej Kraków rozwinął się w II poł. XIX w., ośrodkiem o zasięgu międzynarodowym stał się na przełomie XIX i XX w. Silnie rozwijał się ruch turystyczny po I wojnie światowej, po uzyskaniu niepodległości, i odbywał się pod hasłem "poznania własnego kraju". Rozwój turystyki zahamowany został przez kryzys gospodarczy w latach trzy­dziestych, lecz ju ż  w 1936-1939 r. nastąpiło jego znaczne ożywienie.Po II wojnie światowej nie zniszczone miasto o bogatych tradycjach i naj­wyższej klasy obiektach zabytkowych stało się bardzo żywotnym ośrodkiem tu­rystyki poznawczej. Liczba osób przyjeżdżających do Krakowa stale rośnie aż do 1981 r. (1980 r. -  3,6 min), kiedy to w wyniku stanu wojennego ruch turysty­czny uległ zahamowaniu. Od 1983 r. obserwuje się wyraźny wzrost liczby przy­jazdów  do Krakowa. Ponowny regres notuje się w 1989 r. Od tego roku ruch tu­rystyczny systematycznie spada (1991 r. -  1,8 min) -  (rys. 1).Koniec lat osiemdziesiątych i lata dziewięćdziesiąte to okres przemian sys­temowych, których skutki odczuwalne są także w turystyce. W yraźną tendencję spadkową obserwuje się zwłaszcza w turystyce krajowej. Na tak gwałtowny spadek przyjazdów ma częściowo wpływ trudna sytuacja finansowa przy jedno­czesnym wzroście cen za usługi. Rośnie liczba przyjazdów turystów zagranicz­nych, chociaż w ostatnich latach wzrost udziału turystyki zagranicznej w ogól­nym ruchu przyjazdowym nie jes t już  tak duży. Nastąpiła natomiast zmiana stru­ktury przyjazdów na rzecz turystów z krajów kapitalistycznych ( J a c k o w s k i ,  W a r s z y ń s k a  1971). Należałoby zastanowić się, dlaczego miasto o tak wyso­kich walorach, zawsze masowo odwiedzane przez turystów krajowych i zagra­nicznych przeżywa w ostatnich latach regres.W niniejszym opracowaniu przyjęto, że duży wpływ na taką sytuację ma ro­dzaj bazy noclegowej w Krakowie. Mimo znacznych inwestycji po II wojnie światowej w zakresie bazy recepcyjnej odczuwany był stale deficyt miejsc noc-lęgowych, co wiązało się z faktem niepełnego zaspokajania potrzeb turystycz­nych w okresie sezonu. W chwili obecnej odczuwany jes t deficyt tylko niektó­rych rodzajów bazy noclegowej, co wiąże się ze zm ianą aktywności turystycz­nej poszczególnych grup turystów.Liczba turystów (tys.)LataRys. 1. Wielkość ruchu przyjazdowego do Krakowa w latach 1963-1991 (źródło: dane WUS w Krakowie)Dessin 1. La grandeur du mouvement d’ arrivées à Cracovie dans les années 1963-1991 (source: les données du Bureau de Statistique à Cracovie)W skład bazy noclegowej miasta wchodzą 53 obiekty dysponujące 9498 miejscami, z czego 61% (5830) stanowią miejsca w obiektach całorocznych (1991 r.). Najwyższy wskaźnik wykorzystania m ają hotele o średniej i niskiej klasie -  > 90% a także domy wycieczkowe -  80% i schroniska młodzieżowe -  78%. W ramach turystyki masowej, zwłaszcza młodzieżowej, często zachodzi konieczność kierowania grup wycieczkowych na nocleg do ośrodków odległych od miasta o około 30-40 km. Obserwuje się natomiast słabe wykorzystanie ho­teli o wysokim standardzie (cztero- i trzygwiazdkowych). Osiągalne wartości Wskaźnika dowodzą niedosytu bazy noclegowej średniego standardu.M etodą ankiet i wywiadów przeprowadzono badania reprezentacyjne wśród turystów, którzy odwiedzają Kraków, w celu poznania ich opinii o istniejącej bazie noclegowej. Ankiety rozprowadzane były w czerwcowy dzień w szczyciesezonu na głównym szlaku turystycznym Krakowa -  Drodze Królewskiej. Roz­dano ponad 200 ankiet, z czego do analizy wykorzystano 190; 100 osób wybra­nych wśród turystów krajowych i 90 wśród zagranicznych. Respondenci dobie­rani byli głównie według kryterium wiekowego. Przeważała młodzież ucząca się (37%), a głównie studenci. Następną grupę stanowiły osoby między 26 a 40 ro­kiem życia (32%), oraz między 40 i 60 (28%). Niewiele, bo około 5%, stanowią osoby powyżej 60 roku życia i najczęściej są to turyści zagraniczni. Wśród an­kietowanych 46% stanow ią kobiety, 54% -  mężczyźni. Jako cel swego przyjaz­du do Krakowa ponad 80% respondentów podaje cel turystyczny, 6% handlowy, 7% naukowy, pozostałe osoby -  inny. 65% ankietowanych posiada wykształce­nie średnie.Turyści zagraniczni pochodzą z następujących krajów: Austria, Kanada, Portugalia, Chiny, USA, Brazylia, Włochy, Wielka Brytania, Meksyk, Japonia, Hiszpania, Francja, Australia, Dania, Sudan.Ze 190 ankietowanych osób tylko 4% orzekło, że baza noclegowa Krakowa jes t bardzo dobra, 28% oceniło j ą  jako wystarczającą. Aż 68% osób oceniło ba­zę jako  niewystarczającą. Wśród turystów krajowych odpowiednio -  6%, 33%, 61%. Ponad 30% ostatniej grupy to osoby między 18 a 25 rokiem życia (z 32 osób tej grupy wiekowej aż 21 było właśnie tego zdania). Jeśli chodzi o zawód, najwięcej osób odczuwających niedosyt taniej bazy -  to pracownicy umysłowi. Opinie turystów zagranicznych są podobne -  tylko 2% uważa bazę noclegową za bardzo dobrą, 22% za wystarczającą, aż 75% za nie wystarczającą.Najbardziej preferowanym wśród turystów rodzajem bazy są hotele o niż­szym standardzie -  opinię taką wyraziło 65% respondentów, domy wyciecz­kowe -  23% i schroniska młodzieżowe -  17%. Przy czym hotele o niższym stan­dardzie są  wybierane zarówno wśród turystów krajowych (46%) jak  i zagranicz­nych (85%), natomiast domy wycieczkowe i schroniska młodzieżowe prefero­wane są  głównie przez przyjezdnych krajowych (po 30%) wywodzących się naj­częściej z grupy wiekowej 18-25 lat. Tymczasem struktura miejsc noclegowych przedstawia się następująco: blisko 50% bazy stanow ią miejsca hotelowe (około 4000 miejsc), z czego w hotelach czterogwiazdkowych znajduje się około 2300 miejsc (57% miejsc hotelowych, 25% całej bazy noclegowej), w hotelach trzy- gwiazdkowych około 1070 miejsc (27% miejsc hotelowych, 11% całej bazy noclegowej), a w hotelach dwu- i jednogwiazdkowych około 738 miejsc (18% miejsc hotelowych, 7% całej bazy). M iejsca w domach wycieczkowych w licz­bie 922 stanow ią około 10% bazy. Schroniska młodzieżowe dysponują 460 miejscami (5% bazy), a campingi z 1076 miejscami stanowią około 11% bazy noclegowej (rys. 2).W ostatnim czasie udostępniono do działalności recepcyjnej niektóre obie­kty zakładów pracy, a także sezonowo domy akademickie i internaty, dzięki cze­mu baza Krakowa wzbogaciła się o miejsca dostępne dla mniej zamożnego tu­rysty.Najbardziej odczuwalny jes t brak obiektów noclegowych w centrum (57%) i bliskim jego  sąsiedztwie (32%). Turyści krajowi preferują dla lokalizacji obie­któw noclegowych tak centrum jak  i jego bliskie sąsiedztwo -  po 30%, nato­miast turyści zagraniczni zdecydowanie w ybierają centrum -  81%. Sytuacja ta jest o tyle oczywista, że na Starym M ieście stanowiącym właśnie centrum Kra­kowa zgrupowanych jes t najwięcej obiektów do zwiedzania. Turyści zagranicz-Rys. 2. Struktura bazy noclegowej w Krakowie (źródło: dane WUS w Krakowie)1 -h o te le  (42%); A -  czterogwiazdkowe (24%), B -  trzygwiazdkowe (11%), C - d w u - i  jedno- gwiazdkowe (7%); 2 -  domy wycieczkowe (10%); 3 -  schroniska młodzieżowe (5%); 4 - c a m ­pingi; (11%); 5 -  inne (32%)Dessin 2. La structure de la base de couchage à Cracovie (source: les données du Bureau de Statistique à Cracovie)1- hôtels (42%); A -  à 4 étoiles (24%); B -  à 3 étoiles (11%); C -  à 2 et 1 étoiles (7%); 2 -  mai­sons d’ excursion (10%); 3 -a b r is  pour la jeunesse (5%); 4 -  campings (11%); 5 -a u tre s  (32%)ni bardzo często ograniczają się właśnie do wizyty na Wawelu, na Rynku, w Kościele Mariackim, w Sukiennicach i bardzo cenią sobie łatwość w dostępie do odwiedzanych obiektów. Poza tym w centrum miasta skupia się jego  życie kulturalne (restauracje, kawiarnie, wszelkie usługi).Tymczasem w centrum Krakowa ze względu aa wysokie ceny gruntu oprócz bazy hotelowej nie ma innej. Są dwa hotele czterogwiazdkowe z 200 miejscami, trzy hotele trzygwiazdkowe z około 240 miejscami i dwa hotele dwugwiazdko-we z około 230 miejscami. Zdaniem respondentów wskazane byłoby rozszerze­nie w centrum miasta bazy hoteli dwu- i jednogwiazdkowych w cenie przystęp­nej zarówno dla turysty zagranicznego, jak  i krajowego.Głównym kryterium przy wyborze miejsca na nocleg jest cena. 75% turys­tów krajowych podaje ten czynnik jako najważniejszy. Przeważnie są to osoby młode w wieku od 18 do 25 lat, przeważają pracownicy umysłowi i młodzież ucząca się. Turyści zagraniczni również przy wyborze miejsca na nocleg kierują się głównie ceną (85%). Tymczasem baza noclegowa w Krakowie jes t bardzo droga. Za dwuosobowy pokój w hotelu czterogwiazdkowym trzeba zapłacić od 950 000 do 1 100 000 zł, w hotelu trzygwiazdkowym od 370 000 do 790 000 zł, w hotelu dwu- i jednogwiazdkowym około 240 000 zł. Ceny w domach wy­cieczkowych wahają się od 30 000 zł za miejsce w pokoju zbiorowym do 220 000 w pokoju dwuosobowym; w schroniskach młodzieżowych -  około 20 tys. za miejsce. W sezonie udostępnione są do recepcji akademiki w cenie około 120 tys. za pokój dwuosobowy (AW F) -  (dane z września 1992 r.). Są to bardzo wysokie ceny, tym bardziej że konkurencyjne są oferty w innych ośrodkach europejskich. Na przykład w Hiszpanii na wybrzeżu Costa Brava można spędzić noc w hotelu trzygwiazdkowym już od 670 tys. zł od osoby, w Londynie w ho­telu tej samej klasy za około 540 tys. zł od osoby. We Włoszech w apartamencie czteroosobowym jedno miejsce kosztuje około 415 tys. zł. W hotelu w Słonecz­nym Brzegu w Bułgarii za jeden nocleg płaci się około 290 tys. zł od osoby. Dla wielu osób (zwłaszcza krajowych) jes t to bardzo atrakcyjna oferta2.Zdecydowana większość turystów, bo aż 70%, bez względu na pochodzenie najchętniej zamieszkałaby w obiektach zbliżonych do architektury miasta. Szczególnie w centrum Krakowa. Padają propozycje lokalizowania hoteli w ist­niejących ju ż  kamieniczkach. Jeżeli ju ż  budować obiekty nowoczesne -  to zda­niem respondentów na peryferiach miasta.Z najczęściej powtarzających się uwag charakteryzujących istniejącą bazę noclegow ą w Krakowie można przytoczyć opinie o zbyt wygórowanych cenach, zwłaszcza że nie odpowiadają one standardowi, oraz o niefunkcjonalnym urzą­dzeniu wnętrz (ostatni sąd wypowiadany jest głównie przez turystów zagranicz­nych). Wiele osób jest zdania, że czystość, zwłaszcza w schroniskach i domach wycieczkowych, pozostawia wiele do życzenia. Turyści zagraniczni zw racają też uwagę na zaniedbanie starych, zabytkowych budynków, w których mieszczą się hotele.Reasumując, w wyniku badań przeprowadzonych wśród turystów polskich i zagranicznych okazuje się, że odczuwalny jes t brak obiektów noclegowych w Krakowie, jednak nie chodzi tu bynajmniej o hotele czterogwiazdkowe. Bra­kuje zwłaszcza hoteli o niższym standardzie, domów wycieczkowych oraz schronisk młodzieżowych. Kraków jest przecież miastem, które ze względu na^ Dane uzyskane w biurach turystycznych Krakowa.nagromadzenie dóbr kulturalnych powinno przyciągać wiele wycieczek szkol­nych. N iestety ze względu na brak bazy dla turystyki masowej okres oczeki­wania na wolny termin przeciąga się do kilku miesięcy lub przedstawiana jest oferta noclegu poza miastem. Nie sprzyja to rozwojowi turystyki młodzieżowej w Krakowie. W edług respondentów obiekty powinny być w miarę możliwości zgrupowane w centrum miasta i jego  sąsiedztwie, a swym wyglądem zbliżone do architektury miasta i lokalizowane w zabytkowych kamieniczkach przystoso­wanych do obsługi ruchu turystycznego. W prawdzie centrum nie jes t miejscem dla lokalizacji obiektów przeznaczonych do obsługi masowego ruchu turystycz­nego, takich jak  schroniska młodzieżowe czy domy wycieczkowe, ale ma odpo­wiednie warunki do rozwoju bazy hotelowej średniego standardu. Przede wszy­stkim jednak należałoby zmienić politykę cen, gdyż dla wielu są  one niestety za wysokie. Za wysokie dla turysty krajowego, którego nie stać na nocleg w wyso­kości połowy jego  miesięcznej pensji, za wysokie również dla turysty zagranicz­nego, który mając do wyboru oferty różnych europejskich ośrodków, nie zawsze wybierze Kraków. A przecież ze względu na swe walory kulturowe miasto to ma potencjalnie w ielką szansę dołączyć do ośrodków europejskich, a wpływy z turystyki mogą stanowić istotny składnik budżetu miasta.PIŚMIENNICTWOA d a m c z e w s k i  J., 1980, Kraków od A do Z, KAW, Kraków.J a c k o w s k i  A., W a r s z y ń s k a  J., 1971, Turystyka w regionie krakowskim, Oddział PAN w Krakowie, "Nauka dla Wszystkich", nr 152, Kraków.L u d w i k o w s k i  L., 1991, Kraków i okolice, Warszawa.W a r s z y ń s k a  J., 1969, Kraków jako  ośrodek turystyczny, Folia Geographica, series "Geogra- phica-Oeconomica", Kraków, vol. 1.W a r s z y ń s k a  J., 1975, Turystyka w Krakowie, Folia Geographica, series "Geographica-Oeco- nomica", Kraków.Z i n k o w .1., 1981, Województwo miejskie krakowskie, KAW, Kraków.Mgr. Renata Janiec Wpłynęło:Instytut Geografii 15 września 1993 r.Uniwersytet Jagiellońskiul. Grodzka 6431-044 Kraków

Marketing Research into the Demand for a Given Type of Accommodation for the Night in Cracow

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/27777/3/Turyzm%201994_4_1_Janiec.pdf

Marketing Research into the Demand for a Given Type of Accommodation for the Night in Cracow

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)