Wiluś, Robert

Turyzm/Tourism

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Robert WiluśS PR A W O Z D A N IE ?, X K O N G R ESU  EU R O PEJSK IEG O  STO W A R ZY SZEN IA  CZA SU  W O LN EG O  I REK REA CJI (ELRA): „LEISU R E, C U LTU R E AND TOURISM  IN EUROPE. TH E  C H A LLEN G E FO R  R E C O N STR U C TIO N  AND M O D ERN IZA TIO N  OF C O M M U N IT IE S” , D U BRO W N IK  (C H O R W A C JA ), 29 W RZEŚNIA -  1 PA ŹD ZIERN IK A  1997 r.C O M PTE-R EN D U  DE Xe C O N G R ÈS EU R O PÉEN  D E L ’A SSO CIA TIO N  DU TEM PS LIB R E ET DE LA R ÉC R ÉA TIO N  (ELRA): „LEISU RE, C U L T U R E  A N D  TO U R ISM  IN EU RO PE. T H E  C H A LL E N G E  FOR R E C O N STR U C TIO N  A N D  M O D ER N ISA TIO N  O F C O M M U N IT IE S”, D U B R O V N IK  (C R O A TIE), 29 SEPT E M B R E  -  I O C T O B R E  1997R E PO R T  FR O M  T H E  10th CONGRESS OF TH E EUROPEAN LEISURE AND R E C R E A T IO N  A SSO C IA TIO N  (ELRA ): ‘LEISU R E, C U LTU RE A N D  TO U R ISM  IN EU R O PE. T H E  C H A LLEN G E FO R R EC O N STR U C TIO N  A N D  M O D E R N ISA T IO N  OF C O M M U N IT IE S’, D U B R O V N IK  (CRO A TIA ), 29th SEPTEM B ER  -  1st O C TO B ER  1997W dniach 29 w rześnia -  1 października 1997 r. w  Dubrow niku w  Chorw acji odbył się X K ongres Europejskiego Stow arzyszenia Czasu W olnego i Rekreacji (E L R A 1) pt. „Leisure, C ulture and Tourism  in Europę. The C hallenge for R econstruction and M odernization o f  C om m unities” . Przew odnim  motywem licznych w ystąpień oraz dyskusji w czasie kongresu były przem iany społeczne, a także ekonom iczne2 zw iązane z narastającym  w ostatnim  okresie procesem  „g lobalizacji” czasu w olnego, rekreacji i turystyki. K ongres w Dubrow niku był pierw szym  spotkaniem  na którym zjaw isko „globalizacji” uznano za now e w yz­' ELRA -  European Leisure and Recreation Association -  powstała 10.01.1972 r. w Genewie. Jest ona organizacją społeczną, której członkami są zarówno osoby fizyczne (planiści, naukowcy, urzędnicy, specjaliści od edukacji w zakresie czasu wolnego i rekreacji, politycy itd.), jak i róż­nego rodzaju instytucje (rządowe, samorządowe -  lokalne, regionalne, krajowe, międzynarodowe, naukowe itd.), które zajmują się czasem wolnym i rekreacją. ELRA posiada oficjalny status Rady Europy i funkcjonuje jako regionalny przedstawiciel Światowego Stowarzyszenia Czasu Wolnegoi Rekreacji -  WLRA (World Leisure and Recreation Association). WLRA posiada specjalny status UNESCO. Celem ELRA jest wielodyscyplinarna wymiana poglądów, idei, pomysłów, kształ­tująca politykę w zakresie czasu wolnego i rekreacji w Europie. Cel ten jest realizowany poprzez regularne spotkania, sympozja, i kongresy, na których spotykają się eksperci naukowi czasu wol­nego i rekreacji ze wszystkich krajów Europy. W ramach ELRA działają także komisje: planowa­nia w zakresie rekreacji, zarządzania czasem wolnym, badania czasu wolnego, informacji i doku­mentacji, kształcenia kadr dla potrzeb edukacji w zakresie czasu wolnego i rekreacji.2 W Europie Zachodniej przemiany te określa się także mianem second modernization.w anie d la licznych działań badaw czych i praktycznych podejm ow anych przez ELRA. C zas w olny i rekreacja traktow ane są  obecnie przez w ielu ekspertów  z ELRA  ja k o  w yznaczniki now ego rozw oju społecznego i ekonom icznego na płaszczyźnie m iędzynarodow ej w spółpracy. S tanow ią one istotny kulturalny i ekonom iczny czynnik w pływ ający na jakość  życia oraz um ożliw iają  zrozu­m ienie zróżnicow ania kulturow ego jednoczącej się Europy. W yzw aniem  dla ELRA je s t likw idow anie różnic istniejących m iędzy W schodem  i Zachodem , a także P ółnocą i Południem  Europy w zakresie dostępności do czasu w olnego i różnego rodzaju form  rekreacji. Czas w olny, rekreacja  i turystyka stały się w ostatnim  okresie głów ną siłą  innowacyjną wielu zmian zachodzących w Europie.Założeniem  X K ongresu ELRA był fakt, że społeczeństw a Europy prze­chodzą ciągle i dynam iczne zm iany pod wpływ em  rozw oju usług turystycznych. Szczególnie je s t  to w idoczne w krajach objętych do n iedaw na konfliktem  w o­jennym . T akie kraje, jak  np. C horw acja, m uszą w najbliższym  czasie odbu­dow ać zniszczone m iasta i w sie, ale także dostosow ać infrastrukturę tu rystyczną do standardów , jak ie  będą  obow iązyw ać w przyszłej Europie. L iczne praktyczne przykłady tego typu poczynań i różnego rodzaju teoretyczne m odele rozw iązań stanow iły isto tną część prezentow anych referatów  i w ystąpień. N a m iejsce obrad X K ongresu ELRA w ybrano m alow niczo położony nad brzegiem  A dria­tyku, we w schodniej części D ubrow nika, hotel Excelsior.Duża liczba zgłoszonych referatów  (ogółem  54 w ystąpienia) i duże zróżni­cow anie tem atyki w ystąpień spow odow ało w ydzielenie w program ie sesji ple­narnych, przeznaczonych dla w szystkich uczestników  kongresu, oraz w arszta­tów  tem atycznych lub sym pozjów , które uczestnik m ógł sobie w ybrać w  zależ­ności od zain teresow ania  poruszaną problem atyką.O brady X K ongresu ELRA otw orzył prof. W olfgang N ahrsted z uniw er­sytetu w Bilefeld (N iem cy), który od 1996 r. pełni funkcję Prezydenta ELR A 3. W w ystąpieniu  pt. „L eisure, C ulture and Tourism : T heir N ew  Role in Europe” przedstaw ił on głów ne założenia i cele kongresu oraz zapoznał zebranych z h is­to rią  ELRA. N astępnie glos zabrała prof. M ilena Persie, D ziekan Faculty o f  Hotel M anagem ent and Tourism 4 U niw ersytetu w  R ijece, który był głównym  organizatorem  X K ongresu ELRA. Prof. M. Persie w  im ieniu w ładz uczelni pow itała w szystkich uczestników  spotkania. W części pow italnej w zięli udział także przedstaw iciele w ładz w ojew ództw a dubrow nickiego oraz m iasta D ub­row nika. W dalszej kolejności glos zabierali przedstaw iciele głów nych sponso­rów: U N ESC O  -  prof. M islav Jeż ić  (C horw acja), Prezydent Paneuropean U nion, W iceprezydent N arodow ej K om isji C horw ackiej U N ESC O  oraz W LRA -  prof. G erald K enyon (K anada), Sekretarz Generalny tej organizacji. Prof. M. Je-3 Poprzedni prezydenci ELRA: 1972-1983 -  dr Alfred Ledermann (Szwajcaria), 1983-1986 -d r  Lech Erdman (Polska), 1987-1996-d r  Christian Casparis (Szwajcaria).4 Siedziba Faculty o f Hotel Management and Tourism mieści się w Opatiji.żić  w w ystąpieniu pt. „The Role o f  Culture, Leisure and Travel ¡11 European H istory” naw iązał do historii rozw oju turystyki, w której głów ną rolę odegra­ło m. in. bogate i zróżnicow ane dziedzictw o kulturow e Europy. Z  kolei prof. G. Kenyon w itając zebranych gości, m ów ił o szerokich i licznych pow iązaniach na płaszczyznach czasu w olnego i rekreacji W LRA z ONZ.Po części pow italnej, p ierw szego dnia X K ongresu ELRA (29 w rześnia), m iała m iejsce sesja  p lenarna dotycząca roli turystyki i rekreacji w procesie re­konstrukcji i m odernizacji („R econstruction  and M odernization by Leisure, C ul­ture and T ourism ”). Z ostała ona podzielona na dw ie części: część 1 dotyczyła trendów , II odnosiła  się do dośw iadczeń. W części I prof. Horst O paschow ski z U niw ersytetu w H am burgu (N iem cy) w referacie pt. „The Future o f  Leisure, C ulture and Tourism e in Europe: The C hallenge for Politics and Society” zary­sow ał g łów ne tendencje  w konsum pcji czasu w olnego na św iecie, sygnalizując zbliżanie się m om entu schyłku pracy jak o  najw ażniejszego elem entu aktyw ności życiow ej człow ieka. W drugim  w ystąpieniu, pt. „R e-B alancing -  Incom plete M odernization: T raditional and N ew  Form s o f  Tourism  in Job-H olding and Leisure Society” prof. Bernd M arin, socjolog z European C entre for Social W elfare, Policy and Research w W iedniu (A ustria), przedstaw ił zm iany pro­porcji czasu w olnego i czasu pracy w życiu człow ieka. N a podstaw ie przepro­w adzonych przez siebie badań stw ierdził on, iż do 2010 r. długość czasu w ol­nego w zrośnie do 2300 godz./rok (w  1950 r. -  1950 godz./rok). N atom iast czas pracy ulegnie skróceniu do 1600 godz./rok (w 1950 r -  2700 godz./rok). Jed ­nocześnie prof. B. M arin zjaw isko „g lobalizacji” nazw ał m item , stw ierdzając, że mam y do czynienia z in ternacjonalizacją  i nacjonalizacją  czasu w olnego i re­kreacji. O statni referat w  pierw szej części, pt. „M odernization and Prestige: Tourism  as a M otor o f  Social C hange”, zaprezentow ał prof. W olf W agner z Pol­y te c h n ic  Erufrt (N iem cy). W ystąpienie dotyczyło zależności m iędzy ekono­m icznym i i kulturow ym i aspektam i czasu w olnego różnych grup społecznych. D ruga część sesji plenarnej była pośw ięcona om ów ieniu dośw iadczeń w za­kresie m odernizacji m iast dla potrzeb obsługi ruchu turystycznego. V ido Bogda- nović, M er D ubrow nika, w  referacie pt. „D ubrow nik -  Fife Y ears w ithout Tourism : The N ew  M eaning o f  Leisure, C ulture and Tourism  for R econstruction and M odern ization” przedstaw ił model rekonstrukcji i m odernizacji D ubrow ­nika, zm ierzający do stw orzenia centrum  turystyczno-krajoznaw czego. W dru­gim w ystąpieniu , pt. „Tw o Tales o f  One City: A lternative A ccounts o f  the Place o f  Leisure and Tourism  in U rban Renewal ¡11 P lym outh”, dr David W illey z U ni­versity C ollege o f  St. M ark and St. John w Plym outh (W ielka B rytania) przed­staw ił teoretyczny model planow ania rozw oju usług rekreacyjnych i turystycz­nych w  m ieście na przykładzie Plym outh. W następnym  referacie, pt. „Tourism  M arketing and C ity D evelopm ent -  Base for M odernization o f  C om m unities” , prof. W alter F reyer z TU  D resden (N iem cy) m ów ił głów nie o narzędziach m ar­ketingu, takich ja k  strategie rozw oju turystyki, badania m arketingow e, analizyrynku, które kształtu ją  produkt turystyczny m iasta. W ostatnim  w ystąpieniu, za­ty tułow anym  „R ole and D evelopm ent o f  T hem eparks -  M odel: East Europe” Em m anuel M ongon, M anaging D irector o f  Im aginvest (Paryż -  Francja) zapre­zentow ał historię i znaczenie parków  tem atycznych dla rozw oju rekreacji na św iecie. O m ów ił on także na przykładach różnych parków  tem atycznych na j­częstsze błędy w ystępujące przy projektow aniu, a następnie zarządzaniu par­kami tem atycznym i, udzielając tym sam ym  w skazów ek dla ew entualnych po­czynań w tym  kierunku przedstaw icielom  państw  Europy Środkow ej i W schod­niej. Po sesji plenarnej tego sam ego dnia odbyło się jeszcze  spotkanie na starym  m ieście w Pałacu Sponza połączone z otw arciem  w ystaw y pt. „M editerranean and C entral European Cultural Landscape o f  C roatia” .D rugiego dnia X K ongresu ELRA odbyły się sesje w arsztatow e. W części przedpołudniow ej spotkania m iały charakter prezentacji i dyskusji kam eralnych odbyw ających się w kilku salach jednocześn ie . Poszczególne sesje w arsztatow e dotyczyły: rekonstrukcji i m odernizacji poprzez kulturę, turystykę i rekreację („R econstruction  and M odernization by Leisure, C ulture and T ourism e”), prak­tycznego m odelu i w yników  badań nad usługam i rekreacyjnym i dla uczniów  („L eisure Service for School Children: Practical Models and Research R esults”), turystyki zdrow otnej („H ealth Tourism e”), rozw oju lokalnego zw iązanego z pla­now aniem  w ypoczynku i turystyką w m ieście („C om m unity D evelopm ent by Leisure P lanning and C ity  T ourism ”), badań nad czasem  w olnym , ku lturą  i tu ­rystyką („R esearch in Leisure, C ulture and T ourism e”), rekreacji, turystyki i kultury m łodzieżow ej w Europie („Y outh Leisure, C ulture and Tourism e in E urope”), turystyki i środow iska („T ourism e and Environm ent”) i kształcenia kadry dla turystyki i rekreacji („Education o f  Leisure, C ulture, Tourism e Profes­sionals” ). Po południu odbyła się część terenow a kongresu. O rganizatorzy prze­w idzieli m ożliw ość uczestniczenia w pieszej w ycieczce studialnej po starym m ieście D ubrow nika lub w  w yjeżdzie autokarow ym  do oddalonej ok. 15 km na południe od m iasta w ioski Ć iłipi. W pierw szym  przypadku w ycieczka dotyczyła zagadnień architektury  oraz odbudow y starego m iasta ze zniszczeń w ojennych. U czestnicy mieli m ożliw ość zapoznania się z efektam i przeprow adzonych w os­tatnim  okresie licznych renow acji zniszczonych zabytków . W ycieczkę prow a­dził V jekoslav V ierda, D yrektor Instytutu Restauracji D ubrow nika. Celem  dru­giej w ycieczki była niew ielka w ioska Ć ilipi, niem al całkow icie zniszczona w czasie ataków  serbskich nacjonalistów . Przed konfliktem  Ćilipi pełniła fun­kcje turystyczne, podobnie ja k  wiele innych tego typu wiosek położonych w  stre­fie podm iejskiej D ubrow nika. O becnie próbuje się odbudow ać ze zniszczeń ca łą  w ioskę i przyw rócić je j daw ny charakter i funkcję turystyczną. W szelkie tego typu poczynania prow adzone są  na koszt państw a. Ponadto w  trakcie w ycieczki zaprezentow ano in teresujący przykład adaptacji daw'nego m łyna w odnego na wysokiej klasy restaurację. R estauracja, choć położona kilkanaście k ilom etrów  od D ubrow nika, chętnie je s t odw iedzana przez turystów  a także m ieszkańcówm iasta. W ycieczkę prow adził prof. Mi jo R esetar z K atedry Turystyki i H andlu Z agranicznego  U niw ersytetu  w Splic ie5. O bie wycieczki poprzedzone były w ystąpieniem  plenarnym  dra W ernera O ppitza z Leisure, C ulture and Tourism  Policy (A ustria) pt. „Fram e o f  R econstruction and M odernization o f  C om ­m unities” , które było teoretycznym  wstępem do zagadnień prezentowanych i dys­kutow anych podczas w ycieczek.W ostatnim  dniu X K ongresu ELRA odbyły się jeszcze  dw ie sesje plenarne. W pierw szej, przedpołudniow ej sesji plenarnej pt. „G oals and M eans o f  R econ­struction and M odernization by Leisure, C ulture and T ourism ” zaprezentow ano cztery referaty. W pierwszym wystąpieniu, pt. „Eco Leisure, Culture and Tourism : Sustainable P lanning” , Robin Tw ite, D yrektor Program ow y ECO Peace O ffice w Jerozolim ie (Izrael), przedstaw ił m ożliw ości rozw oju turystyki w ypoczynko­wej w okół Zatoki A kaba nad M orzem  Czerw onym  z uw zględnieniem  w artości środow iska naturalnego tego obszaru. K olejny referat, pt. „H ealth Tourism  as M odernization Factor o f  Spa C om m unities” G erda G ehrke’a z diecezji Ew an- gelicko-L uterańskiej H anow eru, dotyczy! zaangażow ania kościołów  luterań- skiego, a także i katolickiego w rozwój turystyki uzdrow iskow ej w N iem czech oraz istniejących zależności pom iędzy rozw ojem  tej form y w ypoczynku a za­chodzącym i przem ianam i w obu kościołach. W trzecim  w ystąpieniu, zaty tu ło­wanym  „L eisure, C ulture, Tourism  and the Econom y -  Perspectives for Service D elivery Society” prof. H ansruedi M üller z U niw ersytetu w B ernie (Szw ajcaria) zw rócił uw agę na wysoki stopień w spółzależności pom iędzy rozw ojem  prze­mysłu turystycznego a prosperu jącą  gospodarką i istnieniem  odrębności kul­turow ej społeczeństw a. O statnie w sesji przedpołudniow ej w ystąpienie, pt. „E ducation in Leisure, C ulture and Tourism  for C itizen and Professionals: G oals and R esults” prof. H illela Ruskina z U niversity Jerusalem  (Izrael) doty­czyło próby określenia w łaściw ych sposobów  spędzania czasu w olnego oraz edukacji w tym zakresie jak o  ważnej determ inanty rozw oju społeczeństw a.W popołudniow ej części sesji plenarnej zostały zaprezentow ane jeszcze  dwa referaty. P ierw szy, d r Tonki Panćić Kombol z U niw ersytetu w Rijece (C hor­w acja), pt. „C roatia  -  A M odel o f  M odernization in Europe” , dotyczył znacze­nia turystyki w rozw oju gospodarczym  i społecznym  w spółczesnej Chorw acji. T urystyka je s t obecnie uw ażana za jed en  z głów nych czynników  m odernizacji tego państw a. Drugi referat, aktualnego Prezydenta ELRA prof. W olfganga N ahrsted ta  z Uniwersytetu Bilefeld (Niemcy), pt. „M odernization through Leisure, C ulture and T ourism ? ELRA Perspective on Leisure, C ulture and Tourism  Policy: Proposals” , m iał charak ter w ystąpienia podsum ow ującego głów ną tem a­tykę X K ongresu ELRA. Zaw ierał on także szereg propozycji badaw czych oraz polityki dotyczącej czasu w olnego, rekreacji i turystyki, którym i pow inna się za­jąć  w najbliższej przyszłości ELRA. Po w ystąpieniu prof. W. N ahrsted ta  odbyła5 Katedra Turystyki i Handlu Zagranicznego mieści się w Dubrowniku.się generalna dyskusja, w której w ypow iadano się na tem at perspektyw  ELRA w procesie m odernizacji społeczeństw a. Na zakończenie glos zabrał M anager T ourism us -  F firderungsgesellschaft Brem enhaven (N iem cy), Sigism und von D obschutz, który ofic ja ln ie  przekazał Prezydentow i ELRA  zaproszenie do zor­ganizow ania kongresu ELRA w 2001 roku w B rem enhaven w N iem czech.X K ongres ELRA  był ko lejną okazją  do w ym iany poglądów  pom iędzy oso­bami zajm ującym i się badaniam i naukow ym i i edukacją  w  zakresie czasu w ol­nego, rekreacji i turystyki a profesjonalistam i, którzy w sw ojej działalności sta­ra ją  się m. in. realizow ać now e koncepcje, m odele w ypoczynku kształtow ane przez naukow ców  z ELRA . Szeroka problem atyka poruszana w  licznych w ystą­pieniach oraz interesująca dyskusja uśw iadom iła uczestnikom  kongresu jak  szybko i na ja k  w ie lk ą  skalę rozw ija się w spółczesna turystyka oraz w  jak im  kierunku będą następow ać zm iany w w ykorzystaniu czasu w olnego przez czło­wieka, i ja k  należy kształtow ać te procesy oraz ja k  na nie reagować.Dr Robert Wiluś Wpłynęło:Katedra Geografii Miast i Turyzmu 12 marca 1998 r.Uniwersytet Łódzki al. Kościuszki 21 90-418 Łódź

Report from the 1 Oth Congress of the European Leisure and Recreation Association (ELRA): ‘Leisure, Culture and Tourism in Europe. The Challenge for Reconstruction and Modernization of Communities’, Dubrovnik (Croatia), 29th September - 1st October 1997

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/27932/1/Robert%20Wilu%c5%9b.pdf

Report from the 1 Oth Congress of the European Leisure and Recreation Association (ELRA): ‘Leisure, Culture and Tourism in Europe. The Challenge for Reconstruction and Modernization of Communities’, Dubrovnik (Croatia), 29th September - 1st October 1997

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)