Celer, Bogumiła

Acta Univeristatis Lodziensis Folia Librorum

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA LIBRORUM 2 (25), 2017 ISSN 0860-7435 Bogumiła Celer Książnica Pedagogiczna  im. A. Parczewskiego w Kaliszu e-mail: b.celer@interia.pl Konferencja „Archiwa muzyczne i spuścizny  kompozytorskie w zbiorach bibliotek polskich”  (Warszawa, 1–2 grudnia 2016 r.) DOI: http://dx.doi.org/10.18778/0860-7435.25.10 W grudniu 2016 r. w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie odbyła się konferencja „Archiwa muzyczne i spuścizny kompozytorskie w zbiorach bi-bliotek polskich”, przygotowana przez Sekcję Bibliotek Muzycznych Stowa-rzyszenia Bibliotekarzy Polskich – Polską Grupę Narodową IAML oraz Gabi-net Zbiorów Muzycznych BUW. Głównym celem konferencji było zaprezentowanie wachlarza zagadnień, z jakimi spotykają się pracownicy bi-bliotek muzycznych i archiwiści, sprawujący pieczę nad spuściznami muzycz-nymi. Inauguracji konferencji dokonał Piotr Maculewicz (Gabinet Zbiorów Muzycznych BUW). Następnie Stanisław Hrabia (przewodniczący Sekcji Bi-bliotek Muzycznych SBP – Polskiej Grupy Narodowej IAML) przywitał uczestników w imieniu Zarządu Sekcji.  W konferencji wzięło udział ponad 40 uczestników, reprezentujących Zakład Zbiorów Muzycznych Biblioteki Narodowej, biblioteki uczelni mu-zycznych, działy muzyczne bibliotek uniwersyteckich, publicznych i pedago-gicznych. W konferencji brał również udział gość z zagranicy – Marek Że-browski (Polish Music Centre, Thornton School of Music, University of Southern California z Los Angeles). [ B o g u m i ł a  C e l e r   [162] W czasie konferencji zaprezentowano 18 referatów i komunikatów. Refe-rat wprowadzający wygłosiła Elżbieta Jasińska-Jędrosz (Biblioteka Uniwersy-tecka w Warszawie), która przedstawiła słuchaczom Archiwum Kompozyto-rów Polskich BUW (poprzednia nazwa: Archiwum Kompozytorów Polskich XX wieku) oraz omówiła organizację zbiorów i metody opracowania przyjęte dla spuścizn kompozytorskich. Archiwum działa od niemal 60 lat, jest jedyną w kraju placówką, która stara się gromadzić możliwie pełną dokumentację źródeł polskiej współczesnej twórczości muzycznej. Obecnie zbiory archi-wum liczą ponad 40 tys. jednostek. Obok rękopisów muzycznych (ok. 5 tys.) znajduje się tu ok. 30 tys. listów od i do kompozytorów, kilka tysięcy fotogra-fii, afiszów i programów koncertowych. Pozostałe zbiory stanowią różnego typu materiały biograficzne (dokumenty osobiste, rodzinne, teksty literackie i publicystyczne), a także muzealia. Podstawę tych zbiorów tworzą zespoły rękopisów, które trafiły do AKP w latach 50. i 60. ubiegłego wieku. Były to spuścizny Artura Malawskiego, Jana Maklakiewicza, Kazimierza Jurdzińskie-go, Ludomira Michała Rogowskiego, Karola Szymanowskiego (także jego mniej znanego brata Feliksa, pianisty i również kompozytora), czy Stanisława Wiechowicza. W zbiorach archiwum odnaleźć można rękopisy i pamiątki po najwybitniejszych, czołowych twórcach polskich. Obok wspomnianego K. Szymanowskiego, wymienić należy takie nazwiska jak: W. Lutosławski, W. Kilar, H. M. Górecki, T. Baird, K. Serocki. Równie cenne są przechowy-wane w archiwum materiały z działalności Stowarzyszenia Młodych Muzyków Polaków w Paryżu (1926–1950). W kolejnym wystąpieniu Marek Żebrowski zaprezentował zbiory rękopi-sów kompozytorów polskich, zgromadzone w Polish Music Center w Los Angeles. Centrum powstało w 1985 r. z inicjatywy Stefana i Wandy Wilków przy Uniwersytecie Południowej Kalifornii w Los Angeles. Instytucja zorgani-zowana została jako centrum badawcze dla stypendystów, muzyków, dzienni-karzy i miłośników polskiej muzyki. Jej celem było gromadzenie wszelkich materiałów dotyczących polskiej muzyki i tańca. Centrum posiada w swoich zbiorach książki, czasopisma, zapisy nutowe, nagrania i inne dokumenty, szczególnie z zakresu muzyki klasycznej. Od początku swojej działalności gromadzi także zbiory archiwalne. W 1985 r. otrzymało pięć oryginalnych rękopisów od Witolda Lutosławskiego. Kolekcja współcześnie składa się z utworów różnych dwudziestowiecznych kompozytorów. Są to dzieła wspo-mnianego Witolda Lutosławskiego, Grażyny Bacewicz, Tadeusza Bairda,  Joanny Bruzdowicz, Marty Ptaszyńskiej, Stanisława Skrowaczewskiego, Krzysz-tofa Pendereckiego i wielu innych. Po przerwie jako pierwsza głos zabrała Bogumiła Celer (Dział Zbiorów Specjalnych Książnicy Pedagogicznej w Kaliszu), która scharakteryzowała K o n f e r e n c j a  „A r c h i w a  m u z y c z n e…   [163] kolekcję rodziny Wiłkomirskich w zbiorach książnicy, jednak ograniczyła się jedynie do przywołania podstawowych wiadomości mających charakter wstę-pu do analizy tej bogatej i rozległej spuścizny. Omówiła pokrótce związki rodziny Wiłkomirskich z Kaliszem. Spuścizna zdominowana jest przez różne-go rodzaju korespondencję oraz fotografie, na których utrwalone zostało ży-cie artystyczne rodziny. Obszerna część kolekcji, która została przekazana do biblioteki w połowie 2016 r., poświęcona jest przede wszystkim Kazimierzowi Wiłkomirskiemu (1900–1995). W kolekcji zachowały się przede wszystkim jego dokumenty osobiste, spora spuścizna epistolograficzna i ogromna liczba fotografii dokumentujących nie tylko życie rodzinne, ale także dokonania ar-tystyczne muzyka. Na spuściznę artysty składa się również dokumentacja pra-cy naukowej i dydaktycznej: są to teksty odczytów i przemówień oraz notatki, wycinki prasowe i wywiady.  Kolekcję Maestro Tadeusza Strugały w zbiorach Biblioteki NIFC omówi-ła Wioletta Borowa-Surowiec (Biblioteka – Fonoteka – Fototeka, Narodowy Instytut Fryderyka Chopina w Warszawie). Spuścizna wybitnego dyrygenta, pianisty, pedagoga, oboisty, a także animatora i organizatora życia muzyczne-go liczy ponad 3 tys. dokumentów i obejmuje całe życie artysty.  Kolejną prelegentką była Katarzyna Kraska (Dział Zbiorów Audiowizu-alnych WBP im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Łodzi), która zaprezento-wała jedną z kolekcji działu biblioteki: Nutozbiór Edwarda Ciukszy – znane-go łódzkiego mandolinisty. E. Ciuksza urodził się i wychował w miasteczku Podstępna na Ukrainie. Jego ojciec pracował tam jako zawiadowca stacji kole-jowej. W 1921 r. przeprowadził się z rodziną do Wilna. Wtedy to, w wieku 17 lat, E. Ciuksza założył Towarzystwo Mandolinowe „Kaskada”. Był w nim mandolinistą, później również koncertmistrzem i zastępcą kierownika zespo-łu. W 1945 r., podczas przymusowych wysiedleń Polaków z Kresów Wschodnich, cała orkiestra trafiła do Łodzi. Muzycy założyli tam Łódzką Orkiestrę Mandolinistów. Cieszyła się ona dużą popularnością – E. Ciuksza występował z nią aż do swojej śmierci.  Na zakończenie sesji I moderator, Stanisław Hrabia (Biblioteka i Fonote-ka Instytutu Muzykologii, Uniwersytet Jagielloński), zaprosił zebranych do dyskusji, w trakcie której poruszono między innymi kwestię rozproszonych w Polsce zbiorów muzykaliów rodziny Wiłkomirskich.  Po przerwie sesję II otworzył Michał Lewicki, który swoje wystąpienie poświęcił wybranym problemom opracowania spuścizn i kolekcji w Sekcji Zbiorów Muzycznych Biblioteki Jagiellońskiej (m.in. kolekcji chopinianów Edouarda Ganche’a). Następnie Hanna Bias (Biblioteka Akademii Muzycznej im. K. Szymanowskiego w Katowicach) zaprezentowała referat zatytułowany Chaos w komputerowym opracowaniu silesiaków i archiwaliów , dzieląc się obser-B o g u m i ł a  C e l e r   [164] wacjami na podstawie „zbiorów i dokumentów w katalogu Archiwum Śląskiej Kultury Muzycznej i nie tylko”. Kolejny referat pt. Zwiastun formatu opraco-wania rękopisów muzycznych w bibliotekach i w archiwach – propozycje, refleksje, pytania wygłosiła Aleksandra Górka (Gabinet Zbiorów Muzycznych Bibliote-ki Uniwersyteckiej w Warszawie). Referentka zwróciła uwagę na konieczność upowszechniania wiedzy na temat metod opracowania archiwaliów muzycz-nych, co pozwoliłoby na ich właściwy opis oraz wymianę informacji o posia-danych kolekcjach. Ważnym głosem w dyskusji było wskazanie możliwości zastosowania rekordu opisu kolekcji w katalogu NUKAT oraz zaprezentowa-nie propozycji formatu katalogowania rękopisów muzycznych.  Program kolejnej części konferencji obejmował cztery komunikaty. Bi-bliotekę Akademii Muzycznej im. S. Moniuszki w Gdańsku reprezentowały Dorota Stefaniak i Dorota Witkowska. Pierwsza z nich przedstawiła sylwetkę Kazimierza Guzowskiego i omówiła jego kolekcję, przechowywaną w BG AM w Gdańsku. Z kolei D. Witkowska scharakteryzowała dokumenty ze spuści-zny prof. Romana Heisinga jako źródło do badań kultury muzycznej Pomo-rza. Ewa Sochocka (Biblioteka Akademii Muzycznej im. K. Lipińskiego we Wrocławiu) zapoznała zebranych z organizacją i metodami opracowania zbio-rów z kolekcji archiwalnych Biblioteki AM, w tym m.in. kolekcji Marii Jędrze-jewskiej. Ostatnią prelegentką była Liliana Bether, która wygłosiła referat Li-sty prof. Łucjana Kamieńskiego, pierwszego kierownika Katedry Muzykologii na Uniwersytecie Poznańskim w zbiorach Biblioteki Wydziału Historycznego UAM w Poznaniu. Na zakończenie pierwszego dnia obrad organizatorzy zaprosili słuchaczy na koncert dedykowany Andrzejowi Spózowi z okazji jego 80. urodzin. Jubi-lat, kierownik Biblioteki, Muzeum i Archiwum Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego, długoletni przewodniczący Sekcji Bibliotek Muzycznych Stowa-rzyszenia Bibliotekarzy Polskich (dalej SBP), obecnie honorowy członek jej zarządu, obchodził w 2016 r. 55-lecie pracy zawodowej oraz 55-lecie człon-kostwa w SBP. Z tej okazji oraz w uznaniu jego zasług dla bibliotekarstwa muzycznego Zarząd Główny SBP uhonorował go Honorową Odznaką SBP, wręczoną przez wiceprzewodniczącą Stowarzyszenia, Joannę Pasztaleniec- -Jarzyńską. W imieniu Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego jubilatowi życzenia złożyli Anna Malewicz-Madey (prezes WTM) oraz Andrzej Mrowiec (dyrektor WTM). Program „salonu muzycznego” składał się z dzieł Fryderyka Chopina, Zygmunta Noskowskiego, Mieczysława Karłowicza i Stanisława Moniuszki. Wśród wykonawców znaleźli się Maria Ewa Sołtys (fortepian) i Włodzimierz Pigła (wiolonczela) oraz gościnnie w polonezie z opery Hrabina S. Moniuszki – Krystyna Wiśniewska (wiolonczela solo), Tatiana Przybylska- -Karaszewska (wiolonczela), Agnieszka Podłucka (altówka) i Anna Wesołow-ska (kontrabas). K o n f e r e n c j a  „A r c h i w a  m u z y c z n e…   [165] W drugim dniu konferencji szczególne zainteresowanie słuchaczy wzbu-dziły warsztaty Co zrobić z sukienką w archiwum…? i wiele innych pytań mu-zycznego bibliotekarza, prowadzone przez Magdalenę Borowiec i Aleksandrę Górkę z BUW. Warsztaty poświęcone były omówieniu poszczególnych eta-pów prac nad archiwami muzycznymi. Zwracano uwagę szczególnie na spo-soby pozyskiwania kolekcji oraz procedury przejęcia materiałów poprzez m.in. protokół przejęcia, umowę darowizny czy umowę licencyjną. Kolejną sesję otworzyły referaty ponownie prezentujące wybrane archiwa bibliotek. W pierwszym odczycie (Amatorki czy kompozytorki? Twórczość muzyczna ko-biet w zbiorach Biblioteki Narodowej) referentka, Mariola Nałęcz, zastanawiała się nad obecnością kobiet w życiu muzycznym. Warto w tym miejscu dodać, iż przypływ zainteresowania tematyką kobiecą w muzykologii nastąpił w la-tach 60. XX wieku. Za patronów tej zmiany uważani są Theodor W. Adorno oraz Michel Foucault. Badając obecność kobiet w życiu muzycznym podkre-ślano, że zazwyczaj były one wykonawczyniami, słuchaczkami, mecenaskami czy też osobami w innych rolach – takich jednak, które pomijane są w pod-ręcznikach do historii muzyki opisujących przede wszystkim najwybitniejsze dzieła, a te tworzyli mężczyźni. Istnieje anegdota mówiąca o tym, jak pewnego popołudnia Adam spał, a Ewa, z nudów, wycięła otwory w trzcinie i zaczęła „wydobywać dźwięki”. Adam obudził się i krzyknął: Przestań hałasować!, za chwilę zaś dodał: poza tym, jeśli ktokolwiek miałby to robić, to nie ty, ale ja. Kobiety od wieków zaangażowane były w tworzenie muzyki, jednak ich za-sługi nie zawsze były w pełni doceniane. Ciekawy referat poświęcony rękopisom Ignacego Jana Paderewskiego w zbiorach Biblioteki Głównej Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie zaprezentowała Zofia Olszewska-Bajera. Natomiast Spuściznę kompozytorską Zygmunta Moczyńskiego w zbiorach Biblioteki Uniwersytetu M i-kołaja Kopernika w Toruniu omówiła Ilona Lewandowska. W kolejnym refe-racie Justyna Raczkowska (Zakład Rękopisów Biblioteki Narodowej) opowie-działa o spuściźnie Zbigniewa Seiferta w Archiwum Jazzu Polskiego. Wśród przekazanych przez siostrę artysty Małgorzatę Seifert materiałów znalazły się m.in. fotografie, archiwalne programy koncertowe, a także listy Z. Seiferta do rodziny i przyjaciół. Wśród rękopisów muzycznych warto wyróżnić partytury utworu „Taniec garbusa” autorstwa Z. Seiferta, a także transkrypcje jazzo-wych standardów: „The Nearness of You”, „My Funny Valentine”, spisane przez artystę. Ponadto w archiwum znalazły się struny do skrzypiec, ustniki saksofonowe, dokumenty (m.in. dyplom ukończenia studiów, indeks, doku-menty Wojskowej Komisji Wojewódzkiej, legitymacja Wyższej Szkoły Mu-zycznej w Krakowie, legitymacja Polskiej Federacji Jazzowej, a także identyfi-katory festiwalu Jazz Jamboree z lat 1968, 1969, 1970 i 1973, na których artysta występował). B o g u m i ł a  C e l e r   [166] Kolekcję Rękopisy muzyczne z daru Polskiego Związku Chórów i Orkiestr w Bibliotece Śląskiej przybliżyła zebranym Małgorzata Witowska. Bogate zbio-ry Biblioteki Śląskiej zawierają m.in. cenną kolekcję przekazaną jej w 1999 r. w formie darowizny przez Zarząd Główny oraz Oddział Śląski Polskiego Związku Chórów i Orkiestr na podstawie porozumienia o uruchomieniu czy-telni o nazwie Śląska Biblioteka Muzyczna. W skład kolekcji wchodzą druki muzyczne, druki zwarte i ciągłe, rękopisy, maszynopisy, afisze, programy kon-certowe, bogaty zbiór ikonograficzny i inne materiały archiwalne.  Konferencję zakończył komunikat Stanisława Hrabiego, poświęcony Ar-chiwum Sekcji Bibliotek Muzycznych SBP. Sekcja ta działa przy Zarządzie Głównym Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, skupia różnorodne biblio-teki muzyczne, m.in.: Zakład Zbiorów Muzycznych Biblioteki Narodowej, oddziały muzyczne bibliotek uniwersyteckich, biblioteki instytutów muzyko-logii, biblioteki akademii muzycznych, oddziały muzyczne bibliotek publicz-nych, biblioteki towarzystw muzycznych. Działalność sekcji koncentruje się m.in. wokół organizacji konferencji i sympozjów, działalności informacyjnej dotyczącej bibliotek i zbiorów muzycznych, przygotowywania materiałów do publikacji, szczególnie periodyku „Biblioteka Muzyczna”, współpracy w za-kresie katalogowania muzykaliów, czy też współpracy międzynarodowej w ramach Międzynarodowego Stowarzyszenia Bibliotek Muzycznych IAML. Podkreślić należy, iż w trakcie całej konferencji, w kuluarach i podczas przerw, uczestnicy dzielili się doświadczeniami na temat sposobów organizo-wania zbiorów, zasad ich gromadzenia, metod opracowania archiwów muzycz-nych i spuścizn kompozytorskich, szukali także rozwiązań dla zorganizowanego budowania informacji na ich temat. Cennym i istotnym dopełnieniem tematy-ki obrad były również dyskusje po zakończeniu każdej z sesji. 

Konferencja „Archiwa muzyczne i spuścizny kompozytorskie w zbiorach bibliotek polskich” (Warszawa, 1–2 grudnia 2016 r.)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Bogumiła Celer

Directory of Open Access Journals

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS 
FOLIA LIBRORUM 2 (25), 2017 
ISSN 0860-7435 
Bogumiła Celer 
Książnica Pedagogiczna  
im. A. Parczewskiego w Kaliszu 
e-mail: b.celer@interia.pl 
Konferencja „Archiwa muzyczne i spuścizny  
kompozytorskie w zbiorach bibliotek polskich”  
(Warszawa, 1–2 grudnia 2016 r.) 
DOI: http://dx.doi.org/10.18778/0860-7435.25.10 
W grudniu 2016 r. w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie odbyła się 
konferencja „Archiwa muzyczne i spuścizny kompozytorskie w zbiorach bi-
bliotek polskich”, przygotowana przez Sekcję Bibliotek Muzycznych Stowa-
rzyszenia Bibliotekarzy Polskich – Polską Grupę Narodową IAML oraz Gabi-
net Zbiorów Muzycznych BUW. Głównym celem konferencji było 
zaprezentowanie wachlarza zagadnień, z jakimi spotykają się pracownicy bi-
bliotek muzycznych i archiwiści, sprawujący pieczę nad spuściznami muzycz-
nymi. Inauguracji konferencji dokonał Piotr Maculewicz (Gabinet Zbiorów 
Muzycznych BUW). Następnie Stanisław Hrabia (przewodniczący Sekcji Bi-
bliotek Muzycznych SBP – Polskiej Grupy Narodowej IAML) przywitał 
uczestników w imieniu Zarządu Sekcji.  
W konferencji wzięło udział ponad 40 uczestników, reprezentujących 
Zakład Zbiorów Muzycznych Biblioteki Narodowej, biblioteki uczelni mu-
zycznych, działy muzyczne bibliotek uniwersyteckich, publicznych i pedago-
gicznych. W konferencji brał również udział gość z zagranicy – Marek Że-
browski (Polish Music Centre, Thornton School of Music, University of 
Southern California z Los Angeles). 
[ 
B o g u m i ł a  C e l e r  
 
[162] 
W czasie konferencji zaprezentowano 18 referatów i komunikatów. Refe-
rat wprowadzający wygłosiła Elżbieta Jasińska-Jędrosz (Biblioteka Uniwersy-
tecka w Warszawie), która przedstawiła słuchaczom Archiwum Kompozyto-
rów Polskich BUW (poprzednia nazwa: Archiwum Kompozytorów Polskich 
XX wieku) oraz omówiła organizację zbiorów i metody opracowania przyjęte 
dla spuścizn kompozytorskich. Archiwum działa od niemal 60 lat, jest jedyną 
w kraju placówką, która stara się gromadzić możliwie pełną dokumentację 
źródeł polskiej współczesnej twórczości muzycznej. Obecnie zbiory archi-
wum liczą ponad 40 tys. jednostek. Obok rękopisów muzycznych (ok. 5 tys.) 
znajduje się tu ok. 30 tys. listów od i do kompozytorów, kilka tysięcy fotogra-
fii, afiszów i programów koncertowych. Pozostałe zbiory stanowią różnego 
typu materiały biograficzne (dokumenty osobiste, rodzinne, teksty literackie 
i publicystyczne), a także muzealia. Podstawę tych zbiorów tworzą zespoły 
rękopisów, które trafiły do AKP w latach 50. i 60. ubiegłego wieku. Były to 
spuścizny Artura Malawskiego, Jana Maklakiewicza, Kazimierza Jurdzińskie-
go, Ludomira Michała Rogowskiego, Karola Szymanowskiego (także jego 
mniej znanego brata Feliksa, pianisty i również kompozytora), czy Stanisława 
Wiechowicza. W zbiorach archiwum odnaleźć można rękopisy i pamiątki po 
najwybitniejszych, czołowych twórcach polskich. Obok wspomnianego 
K. Szymanowskiego, wymienić należy takie nazwiska jak: W. Lutosławski, 
W. Kilar, H. M. Górecki, T. Baird, K. Serocki. Równie cenne są przechowy-
wane w archiwum materiały z działalności Stowarzyszenia Młodych Muzyków 
Polaków w Paryżu (1926–1950). 
W kolejnym wystąpieniu Marek Żebrowski zaprezentował zbiory rękopi-
sów kompozytorów polskich, zgromadzone w Polish Music Center w Los 
Angeles. Centrum powstało w 1985 r. z inicjatywy Stefana i Wandy Wilków 
przy Uniwersytecie Południowej Kalifornii w Los Angeles. Instytucja zorgani-
zowana została jako centrum badawcze dla stypendystów, muzyków, dzienni-
karzy i miłośników polskiej muzyki. Jej celem było gromadzenie wszelkich 
materiałów dotyczących polskiej muzyki i tańca. Centrum posiada w swoich 
zbiorach książki, czasopisma, zapisy nutowe, nagrania i inne dokumenty, 
szczególnie z zakresu muzyki klasycznej. Od początku swojej działalności 
gromadzi także zbiory archiwalne. W 1985 r. otrzymało pięć oryginalnych 
rękopisów od Witolda Lutosławskiego. Kolekcja współcześnie składa się 
z utworów różnych dwudziestowiecznych kompozytorów. Są to dzieła wspo-
mnianego Witolda Lutosławskiego, Grażyny Bacewicz, Tadeusza Bairda,  
Joanny Bruzdowicz, Marty Ptaszyńskiej, Stanisława Skrowaczewskiego, Krzysz-
tofa Pendereckiego i wielu innych. 
Po przerwie jako pierwsza głos zabrała Bogumiła Celer (Dział Zbiorów 
Specjalnych Książnicy Pedagogicznej w Kaliszu), która scharakteryzowała 
K o n f e r e n c j a  „A r c h i w a  m u z y c z n e…  
 
[163] 
kolekcję rodziny Wiłkomirskich w zbiorach książnicy, jednak ograniczyła się 
jedynie do przywołania podstawowych wiadomości mających charakter wstę-
pu do analizy tej bogatej i rozległej spuścizny. Omówiła pokrótce związki 
rodziny Wiłkomirskich z Kaliszem. Spuścizna zdominowana jest przez różne-
go rodzaju korespondencję oraz fotografie, na których utrwalone zostało ży-
cie artystyczne rodziny. Obszerna część kolekcji, która została przekazana do 
biblioteki w połowie 2016 r., poświęcona jest przede wszystkim Kazimierzowi 
Wiłkomirskiemu (1900–1995). W kolekcji zachowały się przede wszystkim 
jego dokumenty osobiste, spora spuścizna epistolograficzna i ogromna liczba 
fotografii dokumentujących nie tylko życie rodzinne, ale także dokonania ar-
tystyczne muzyka. Na spuściznę artysty składa się również dokumentacja pra-
cy naukowej i dydaktycznej: są to teksty odczytów i przemówień oraz notatki, 
wycinki prasowe i wywiady.  
Kolekcję Maestro Tadeusza Strugały w zbiorach Biblioteki NIFC omówi-
ła Wioletta Borowa-Surowiec (Biblioteka – Fonoteka – Fototeka, Narodowy 
Instytut Fryderyka Chopina w Warszawie). Spuścizna wybitnego dyrygenta, 
pianisty, pedagoga, oboisty, a także animatora i organizatora życia muzyczne-
go liczy ponad 3 tys. dokumentów i obejmuje całe życie artysty.  
Kolejną prelegentką była Katarzyna Kraska (Dział Zbiorów Audiowizu-
alnych WBP im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Łodzi), która zaprezento-
wała jedną z kolekcji działu biblioteki: Nutozbiór Edwarda Ciukszy – znane-
go łódzkiego mandolinisty. E. Ciuksza urodził się i wychował w miasteczku 
Podstępna na Ukrainie. Jego ojciec pracował tam jako zawiadowca stacji kole-
jowej. W 1921 r. przeprowadził się z rodziną do Wilna. Wtedy to, w wieku 
17 lat, E. Ciuksza założył Towarzystwo Mandolinowe „Kaskada”. Był w nim 
mandolinistą, później również koncertmistrzem i zastępcą kierownika zespo-
łu. W 1945 r., podczas przymusowych wysiedleń Polaków z Kresów 
Wschodnich, cała orkiestra trafiła do Łodzi. Muzycy założyli tam Łódzką 
Orkiestrę Mandolinistów. Cieszyła się ona dużą popularnością – E. Ciuksza 
występował z nią aż do swojej śmierci.  
Na zakończenie sesji I moderator, Stanisław Hrabia (Biblioteka i Fonote-
ka Instytutu Muzykologii, Uniwersytet Jagielloński), zaprosił zebranych do 
dyskusji, w trakcie której poruszono między innymi kwestię rozproszonych 
w Polsce zbiorów muzykaliów rodziny Wiłkomirskich.  
Po przerwie sesję II otworzył Michał Lewicki, który swoje wystąpienie 
poświęcił wybranym problemom opracowania spuścizn i kolekcji w Sekcji 
Zbiorów Muzycznych Biblioteki Jagiellońskiej (m.in. kolekcji chopinianów 
Edouarda Ganche’a). Następnie Hanna Bias (Biblioteka Akademii Muzycznej 
im. K. Szymanowskiego w Katowicach) zaprezentowała referat zatytułowany 
Chaos w komputerowym opracowaniu silesiaków i archiwaliów , dzieląc się obser-
B o g u m i ł a  C e l e r  
 
[164] 
wacjami na podstawie „zbiorów i dokumentów w katalogu Archiwum Śląskiej 
Kultury Muzycznej i nie tylko”. Kolejny referat pt. Zwiastun formatu opraco-
wania rękopisów muzycznych w bibliotekach i w archiwach – propozycje, refleksje, 
pytania wygłosiła Aleksandra Górka (Gabinet Zbiorów Muzycznych Bibliote-
ki Uniwersyteckiej w Warszawie). Referentka zwróciła uwagę na konieczność 
upowszechniania wiedzy na temat metod opracowania archiwaliów muzycz-
nych, co pozwoliłoby na ich właściwy opis oraz wymianę informacji o posia-
danych kolekcjach. Ważnym głosem w dyskusji było wskazanie możliwości 
zastosowania rekordu opisu kolekcji w katalogu NUKAT oraz zaprezentowa-
nie propozycji formatu katalogowania rękopisów muzycznych.  
Program kolejnej części konferencji obejmował cztery komunikaty. Bi-
bliotekę Akademii Muzycznej im. S. Moniuszki w Gdańsku reprezentowały 
Dorota Stefaniak i Dorota Witkowska. Pierwsza z nich przedstawiła sylwetkę 
Kazimierza Guzowskiego i omówiła jego kolekcję, przechowywaną w BG AM 
w Gdańsku. Z kolei D. Witkowska scharakteryzowała dokumenty ze spuści-
zny prof. Romana Heisinga jako źródło do badań kultury muzycznej Pomo-
rza. Ewa Sochocka (Biblioteka Akademii Muzycznej im. K. Lipińskiego we 
Wrocławiu) zapoznała zebranych z organizacją i metodami opracowania zbio-
rów z kolekcji archiwalnych Biblioteki AM, w tym m.in. kolekcji Marii Jędrze-
jewskiej. Ostatnią prelegentką była Liliana Bether, która wygłosiła referat Li-
sty prof. Łucjana Kamieńskiego, pierwszego kierownika Katedry Muzykologii na 
Uniwersytecie Poznańskim w zbiorach Biblioteki Wydziału Historycznego UAM 
w Poznaniu. 
Na zakończenie pierwszego dnia obrad organizatorzy zaprosili słuchaczy 
na koncert dedykowany Andrzejowi Spózowi z okazji jego 80. urodzin. Jubi-
lat, kierownik Biblioteki, Muzeum i Archiwum Warszawskiego Towarzystwa 
Muzycznego, długoletni przewodniczący Sekcji Bibliotek Muzycznych Stowa-
rzyszenia Bibliotekarzy Polskich (dalej SBP), obecnie honorowy członek jej 
zarządu, obchodził w 2016 r. 55-lecie pracy zawodowej oraz 55-lecie człon-
kostwa w SBP. Z tej okazji oraz w uznaniu jego zasług dla bibliotekarstwa 
muzycznego Zarząd Główny SBP uhonorował go Honorową Odznaką SBP, 
wręczoną przez wiceprzewodniczącą Stowarzyszenia, Joannę Pasztaleniec- 
-Jarzyńską. W imieniu Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego jubilatowi 
życzenia złożyli Anna Malewicz-Madey (prezes WTM) oraz Andrzej Mrowiec 
(dyrektor WTM). Program „salonu muzycznego” składał się z dzieł Fryderyka 
Chopina, Zygmunta Noskowskiego, Mieczysława Karłowicza i Stanisława 
Moniuszki. Wśród wykonawców znaleźli się Maria Ewa Sołtys (fortepian) 
i Włodzimierz Pigła (wiolonczela) oraz gościnnie w polonezie z opery Hrabina 
S. Moniuszki – Krystyna Wiśniewska (wiolonczela solo), Tatiana Przybylska- 
-Karaszewska (wiolonczela), Agnieszka Podłucka (altówka) i Anna Wesołow-
ska (kontrabas). 
K o n f e r e n c j a  „A r c h i w a  m u z y c z n e…  
 
[165] 
W drugim dniu konferencji szczególne zainteresowanie słuchaczy wzbu-
dziły warsztaty Co zrobić z sukienką w archiwum…? i wiele innych pytań mu-
zycznego bibliotekarza, prowadzone przez Magdalenę Borowiec i Aleksandrę 
Górkę z BUW. Warsztaty poświęcone były omówieniu poszczególnych eta-
pów prac nad archiwami muzycznymi. Zwracano uwagę szczególnie na spo-
soby pozyskiwania kolekcji oraz procedury przejęcia materiałów poprzez 
m.in. protokół przejęcia, umowę darowizny czy umowę licencyjną. Kolejną 
sesję otworzyły referaty ponownie prezentujące wybrane archiwa bibliotek. 
W pierwszym odczycie (Amatorki czy kompozytorki? Twórczość muzyczna ko-
biet w zbiorach Biblioteki Narodowej) referentka, Mariola Nałęcz, zastanawiała 
się nad obecnością kobiet w życiu muzycznym. Warto w tym miejscu dodać, 
iż przypływ zainteresowania tematyką kobiecą w muzykologii nastąpił w la-
tach 60. XX wieku. Za patronów tej zmiany uważani są Theodor W. Adorno 
oraz Michel Foucault. Badając obecność kobiet w życiu muzycznym podkre-
ślano, że zazwyczaj były one wykonawczyniami, słuchaczkami, mecenaskami 
czy też osobami w innych rolach – takich jednak, które pomijane są w pod-
ręcznikach do historii muzyki opisujących przede wszystkim najwybitniejsze 
dzieła, a te tworzyli mężczyźni. Istnieje anegdota mówiąca o tym, jak pewnego 
popołudnia Adam spał, a Ewa, z nudów, wycięła otwory w trzcinie i zaczęła 
„wydobywać dźwięki”. Adam obudził się i krzyknął: Przestań hałasować!, za 
chwilę zaś dodał: poza tym, jeśli ktokolwiek miałby to robić, to nie ty, ale ja. 
Kobiety od wieków zaangażowane były w tworzenie muzyki, jednak ich za-
sługi nie zawsze były w pełni doceniane. 
Ciekawy referat poświęcony rękopisom Ignacego Jana Paderewskiego 
w zbiorach Biblioteki Głównej Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina 
w Warszawie zaprezentowała Zofia Olszewska-Bajera. Natomiast Spuściznę 
kompozytorską Zygmunta Moczyńskiego w zbiorach Biblioteki Uniwersytetu M i-
kołaja Kopernika w Toruniu omówiła Ilona Lewandowska. W kolejnym refe-
racie Justyna Raczkowska (Zakład Rękopisów Biblioteki Narodowej) opowie-
działa o spuściźnie Zbigniewa Seiferta w Archiwum Jazzu Polskiego. Wśród 
przekazanych przez siostrę artysty Małgorzatę Seifert materiałów znalazły się 
m.in. fotografie, archiwalne programy koncertowe, a także listy Z. Seiferta do 
rodziny i przyjaciół. Wśród rękopisów muzycznych warto wyróżnić partytury 
utworu „Taniec garbusa” autorstwa Z. Seiferta, a także transkrypcje jazzo-
wych standardów: „The Nearness of You”, „My Funny Valentine”, spisane 
przez artystę. Ponadto w archiwum znalazły się struny do skrzypiec, ustniki 
saksofonowe, dokumenty (m.in. dyplom ukończenia studiów, indeks, doku-
menty Wojskowej Komisji Wojewódzkiej, legitymacja Wyższej Szkoły Mu-
zycznej w Krakowie, legitymacja Polskiej Federacji Jazzowej, a także identyfi-
katory festiwalu Jazz Jamboree z lat 1968, 1969, 1970 i 1973, na których 
artysta występował). 
B o g u m i ł a  C e l e r  
 
[166] 
Kolekcję Rękopisy muzyczne z daru Polskiego Związku Chórów i Orkiestr 
w Bibliotece Śląskiej przybliżyła zebranym Małgorzata Witowska. Bogate zbio-
ry Biblioteki Śląskiej zawierają m.in. cenną kolekcję przekazaną jej w 1999 r. 
w formie darowizny przez Zarząd Główny oraz Oddział Śląski Polskiego 
Związku Chórów i Orkiestr na podstawie porozumienia o uruchomieniu czy-
telni o nazwie Śląska Biblioteka Muzyczna. W skład kolekcji wchodzą druki 
muzyczne, druki zwarte i ciągłe, rękopisy, maszynopisy, afisze, programy kon-
certowe, bogaty zbiór ikonograficzny i inne materiały archiwalne.  
Konferencję zakończył komunikat Stanisława Hrabiego, poświęcony Ar-
chiwum Sekcji Bibliotek Muzycznych SBP. Sekcja ta działa przy Zarządzie 
Głównym Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, skupia różnorodne biblio-
teki muzyczne, m.in.: Zakład Zbiorów Muzycznych Biblioteki Narodowej, 
oddziały muzyczne bibliotek uniwersyteckich, biblioteki instytutów muzyko-
logii, biblioteki akademii muzycznych, oddziały muzyczne bibliotek publicz-
nych, biblioteki towarzystw muzycznych. Działalność sekcji koncentruje się 
m.in. wokół organizacji konferencji i sympozjów, działalności informacyjnej 
dotyczącej bibliotek i zbiorów muzycznych, przygotowywania materiałów do 
publikacji, szczególnie periodyku „Biblioteka Muzyczna”, współpracy w za-
kresie katalogowania muzykaliów, czy też współpracy międzynarodowej 
w ramach Międzynarodowego Stowarzyszenia Bibliotek Muzycznych IAML. 
Podkreślić należy, iż w trakcie całej konferencji, w kuluarach i podczas 
przerw, uczestnicy dzielili się doświadczeniami na temat sposobów organizo-
wania zbiorów, zasad ich gromadzenia, metod opracowania archiwów muzycz-
nych i spuścizn kompozytorskich, szukali także rozwiązań dla zorganizowanego 
budowania informacji na ich temat. Cennym i istotnym dopełnieniem tematy-
ki obrad były również dyskusje po zakończeniu każdej z sesji. 


http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/handle/11089/24121/0_11_%5b161%5d-166_Celer%20B..pdf?sequence=1&isAllowed=y

Konferencja „Archiwa muzyczne i spuścizny kompozytorskie w zbiorach bibliotek polskich” (Warszawa, 1–2 grudnia 2016 r.)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Directory of Open Access Journals

Konferencja „Archiwa muzyczne i spuścizny kompozytorskie w zbiorach bibliotek polskich” (Warszawa, 1–2 grudnia 2016 r.)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Directory of Open Access Journals

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w