Czyżewski, Bartłomiej

Biuletyn Szadkowski

Polish

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

BIULETYN SZADKOWSKITom 17 2017http://dx.doi.org/10.18778/1643-0700.17.13Bartłomiej CZYŻEWSKI*NAGROBKI PRZY KOŚCIELE WNIEBOWZIĘCIA  NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY I ŚW. JAKUBA APOSTOŁA  W SZADKU – CIĄG DALSZYW tomie 16 „Biuletynu Szadkowskiego” ukazał się artykuł poświęcony daw-nej nekropolii, która znajdowała się przy kościele pw. Wniebowzięcia Najświęt-szej Maryi Panny i św. Jakuba w Szadku oraz kilku zachowanym nagrobkom znajdującym się przy przykościelnej dzwonnicy1. Przygotowując ten tekst stara-łem się odnaleźć i zgromadzić możliwie najobszerniejszy materiał źródłowy, za-równo w postaci dokumentów, jak i relacji osób. Podjąłem też działania mające na celu wyjaśnienie pochodzenia nagrobków zgromadzonych przy dzwonnicy. Analizując zebrane źródła doszedłem do wniosku, że są one jedyną pozostało-ścią po dawnej przykościelnej nekropolii, która okalała kościół i wbrew posta-nowieniu Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego z dnia 31 maja 1846 r. o zamknięciu takich cmentarzy, w dalszym ciągu była użytkowana.W trakcie spotkania promocyjnego „Biuletynu Szadkowskiego” (16 grudnia 2016 r.), Pani Dorota Stefańską zasugerowała że nagrobki opisane w artyku-le mogą pochodzić z cmentarza św. Idziego. Zakwestionowałem tę sugestię, powołując się zarówno na zebrane wcześniej informacje, jak również zdrowy rozsądek – w moim przekonaniu brak było bowiem jakichkolwiek podstaw do przyjęcia tej tezy. Pani Dorota Stefańska przekazała jednak cenną informację, uzyskaną od byłego kościelnego, że za czasów kierowania parafią szadkowską przez ks. Jana Wiatra2 doszło na terenie cmentarza św. Idziego do regulacji czę-ści cmentarnych alejek, w trakcie której niektóre nagrobki uległy zniszczeniu. Być może więc płyty nagrobne zgromadzone przy dzwonnicy kościoła w Szad-ku trafiły tam w związku z tymi pracami.Przygotowując tekst artykułu przeprowadziłem szereg rozmów z mieszkań-cami Szadku i wszyscy, niezależnie od wieku, twierdzili, że płyty nagrobne znaj-dują się przy kościele „od zawsze” i pochodzą z dawnego cmentarza, który nie-gdyś się tam znajdował. Niektóre osoby wskazały jedynie, że prawdopodobnie * Bartłomiej Czyżewski, mgr prawa, asystent sędziego w Sądzie Okręgowym w Łodzi, czło-nek Towarzystwa Genealogicznego Centralnej Polski, e-mail: bzczyzewski@op.pl.1 B. Czyżewski, Nagrobki przy kościele Wniebowzięcia NMP i św. Jakuba w Szadku, „Biule-tyn Szadkowski”, 2016 r., t. 16, s. 31–61.2 Ks. Jan Wiatr (1907–1983) był proboszczem w Szadku w latach 1950–1967 (przyp. autora).208 Bartłomiej Czyżewskipłyty te wcześniej (kilkanaście lat temu), były ułożone przy ścianie kościoła, a nie przy dzwonnicy. Nikt natomiast nie zasugerował, że zostały one przenie-sione kilkadziesiąt lat wcześniej z innego szadkowskiego cmentarza na którym były prowadzone prace porządkowe. Takiej informacji nie uzyskałem również z kancelarii parafialnej w Szadku, ani z sieradzkiego oddziału Wojewódzkiego Urzędu Konserwatora Zabytków. Po spotkaniu z p. Dorotą Stefańską uznałem jednak, że pochodzenie płyt wymaga dalszej weryfikacji. W tym celu skontak-towałem się z dwoma włocławskimi archiwami kościelnymi, gdzie znajduje się dokumentacja dotycząca parafii w Szadku z czasów proboszczowania księdza Jana Wiatra.W dokumentacji znajdującej się w Archiwum Kurii Diecezjalnej Włocław-skiej, w zbiorze akt parafii Szadek, możemy odnaleźć sprawozdanie z okazji wizytacji kanonicznej odbytej w dniach 8–11 czerwca 1957 r. sporządzone przez biskupa Antoniego Pawłowskiego3. W treści tego dokumentu odnotowa-no, że podczas poprzedniej wizytacji, mającej miejsce w dniach 20–22 sierpnia 1949 r. polecono doprowadzić do porządku opuszczony, zaniedbany cmentarz św. Idziego4. Realizując to polecenie „wykarczowano wszystkie krzaki, zaro-śla, wydobywając z ziemi korzenie krzewów szkodliwych: bzu, jerzyn i innych. Przeprowadzono roboty ziemne tworząc nowe kwatery wprowadzając aleje i alejki, według planu opracowanego przez inżyniera-planistę Marcinkowskiego z Łodzi. Usunięto stare zniszczone i opuszczone grobowce (podkreślenie moje – BC). Sprowadzono dużą ilość szlachetnych krzewów i drzew z parku z Łodzi, zalesiono cmentarz”5. Z kolei w znajdującym się w zasobach Archiwum Diece-zjalnym we Włocławku sprawozdaniu z w/w wizyty kanonicznej biskup Antoni Pawłowski pisał, że „na cmentarzu grzebalnym św. Idziego wykonano ogromną pracę. Dla wzorowego uporządkowania trzeba było wywieźć dużo ziemi, poro-bić kondygnacje, utworzyć kwatery, odpowiednio ująć zadrzewienie, wykopano na nim dwie studnie. Na miejscu zastałem grupę osób prowadzących dalszy ciąg prac nawierzchniowych i porządków”6.Jak już wspomniałem we wstępie, w konkluzji mojego artykułu stwierdzi-łem, że mimo postanowienia Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego z dnia 31 maja 1846 r. o chowaniu zmarłych, które nakazywało zakładanie cmentarzy poza obrębem miast, przyjąłem tezę, iż znajdujące się przy kościelnej dzwon-nicy nagrobki są pozostałością dawnego przykościelnego cmentarza. Jednakże wobec treści sprawozdań sporządzonych przy okazji przeprowadzenia przywo-łanej powyżej wizytacji kanonicznej z 1957 r. wydaje się wielce prawdopodob-3 Bp. Antoni Pawłowski (1903–1968) był biskupem diecezjalnym włocławskim w latach 1952–1968 (przyp. autora).4 Archiwum Kurii Diecezjalnej Włocławskiej we Włocławku, Akta parafii Szadek 1956–1963, Sprawozdanie z okazji wizytacji kanonicznej odbytej w dniach 8–11 czerwca 1957 r., s. 3.5 Tamże, s. 5.6 Archiwum Diecezjalne we Włocławku, Akta bp. Antoniego Pawłowskiego. Wizytacje kano-niczne z lat 1957–1958, Protokół wizytacji kanonicznej w parafii Szadek w dniach 8–10 czerwca 1957 r., sygn. 053/3, k. 66.Nagrobki przy kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny... 209ne, że nagrobki Józefa Formańskiego i Heleny Formańskiej, Wiktorii Rolińskiej, Józefy Maliszewskiej, Józefa Kozieła, Marcelego i Cecylii Kozłowskich, Teo-dory Skupińskiej oraz Jana Kiełkiewicza pierwotnie znajdowały się w obrębie cmentarza św. Idziego i zostały, być może na skutek prośby rodzin, przeniesione w pobliże kościoła św. Jakuba w Szadku w trakcie prowadzonych prac porząd-kowych na terenie cmentarza św. Idziego.BibliografiaArchiwum Diecezjalne we Włocławku, Akta bp. Antoniego Pawłowskiego. Wizyta-cje kanoniczne z lat 1957–1958, Protokół wizytacji kanonicznej w parafii Szadek w dniach 8–10 czerwca 1957 r., sygn. 053/3.Archiwum Kurii Diecezjalnej Włocławskiej we Włocławku, Akta parafii Szadek 1956–1963, Sprawozdanie z okazji wizytacji kanonicznej odbytej w dniach 8–11 czerwca 1957 r., bez sygnatury.Czyżewski B., Nagrobki przy kościele Wniebowzięcia NMP i św. Jakuba w Szadku, „Biuletyn Szadkowski” 2016 r., t. 16.[Wpłynęło: marzec; poprawiono: czerwiec 2017 r.]

Nagrobki przy kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Jakuba Apostoła w Szadku – ciąg dalszy

Bartłomiej Czyżewski

Crossref

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

NAGROBKI PRZY KOŚCIELE WNIEBOWZIĘCIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY I ŚW. JAKUBA APOSTOŁA W SZADKU – CIĄG DALSZY

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/handle/11089/23337/0_13_%5b207%5d-209_Czy%c5%bcewski.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Nagrobki przy kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Jakuba Apostoła w Szadku – ciąg dalszy

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Crossref

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Nagrobki przy kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Jakuba Apostoła w Szadku – ciąg dalszy

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Crossref

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w