Rozprawa ta sytuuje się w obrębie badań pragmatycznych, lingwakulturowych
i interkulturowych. Podstawowym terminem jest tu model grzeczności językowej. Na podstawie
istniejącej literatury ukazano najnowsze podejścia do omawianego pojęcia. Odwołano się
do anglojęzycznych prac badaczy z całego świata. Szczegółowo przedstawiono także zasady
polskiej grzeczności językowej z uwzględnieniem badań, jakie na tym gruncie prowadzili
Małgorzata Marcjanik, Kazimierz Ożóg oraz inni językoznawcy. Wreszcie odwołano się także
do glottodydaktyki polonistycznej. Grzeczność językowa stanowi istotny element nauczania
języka polskiego jako obcego, gdyż jej znajomosć jest niezbędna podczas procesu komunikowania
się.
W badaniach przeprowadzonych na potrzeby tej pracy wykorzystano różne metody
badawcze. Sięgnięto po techniki stosowane w naukach społecznych. Były to wywiady
indywidualne oraz ankieta internetowa. Dokonano też analizy lingwistycznej zawartości
podręczników, poszukując w nich przejawów i elementów grzeczności polskiej.
Celem rozprawy jest zaprezentowanie wzoru polskiej grzeczności językowej
z perspektywy poznających ten skomplikowany system cudzoziemców. Sposób postrzegania tego
modelu przez reprezentantów innych kultur, może rzucić nowe światło na dotychczasowe poglądy,
wpłynąć na poprawę zrozumienia między członkami różnych grup językowych, a także może być
kluczem do rozwiązania niektórych problemów glottodydaktyki polonistycznej. Skupiono się na
przedstawieniu zdania przedstawicieli dwóch grup narodowościowych – Amerykanów
i Ukraińców. Motywacją tego wyboru była możliwość kontaktu piszącej te słowa z większą grupą
reprezentantów każdej ze wspomnianych narodowości w konkretnym czasie i miejscu, co znacznie
ułatwiło prowadzenie badań .
W rozprawie tej poddano także analizie kilka podręczników do nauczania języka polskiego
jako obcego. Badanie to miało na celu przedstawienie strategii prezentowania polskiej grzeczności
2
w materiałach dydaktycznych. W części ostatniej przygotowano także zestaw ćwiczeń, które
wprowadzają elementy polskiej grzeczności językowej w oparciu o rozwój kompetencji
interkulturowej studentów. Wzięto tu pod uwagę także komentarze i specyficzne potrzeby
cudzoziemców zarejestrowane podczas wywiadów.
Zaproponowane podejście badawcze ma trzy wymiary. Po pierwsze, jest to ujęcie
deskryptywne, czyli opisujące model polskiej grzeczności językowej z uwzględnieniem
dokonujących się na tym polu przemian. Po drugie, ma wymiar glottodydaktyczny. Porównany
jest tu bowiem pewien idealny model etykiety językowej ze wzorami prezentowanymi
w podręcznikach, przeznaczonych dla osób uczących się języka polskiego jako obcego, czyli
z pewnym „modelem dydaktycznym”. Po trzecie, jest to ujęcie interkulturowe. Model polskiej
grzeczności językowej zostanie oceniony przez cudzoziemców. Osoby, które wzięły udział
w badaniu reprezentują różne kręgi kulturowe oraz rodziny języków. Ta odmienność dostarczyła
dodatkowych danych do porównań interkulturowych. Pozwoliło to na przyjrzenie się temu
ciekawemu elementowi kultury polskiej z zupełnie nowej perspektywy
