Kita, Jarosław

Przegląd Nauk Historycznych

Polish

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

PRZEGLĄD NAUK HISTORYCZNYCH 2017, R. XVI, NR 1Profesor Edward Wiśniewski (1953–2017)Profesor zwyczajny doktor habi-litowany Edward Wiśniewski, znakomity znawca dziejów Ro-sji i Europy Środkowo-Wschodniej, urodził się 12 marca 1953 r. w Łodzi i z tym miastem był związany przez całe życie. W Łodzi ukończył kolej-no szkoły podstawową i średnią. W XXV Liceum Ogólnokształcącym zdał egzamin maturalny i po pomyśl-nym przejściu egzaminów wstęp-nych podjął studia historyczne na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Łódzkiego (dalej: UŁ). Ukończył je w 1978 r., uzyskując tytuł zawodowy magistra historii na podstawie pracy magisterskiej pt. Hi- storia Gwardii Czerwonej Piotrogrodu (luty–październik 1917 r.), napisanej pod kierunkiem prof. dra hab. Władysława Bortnow-skiego. Nowatorski charakter podjętych w niej badań i dojrzałość badawcza sprawiły, że w 1979 r. młody badacz otrzymał za nią nagrodę I stopnia w konkursie zorganizowanym przez Minister-stwo Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki, Towarzystwo Przy-jaźni Polsko-Radzieckiej (dalej: TPPR) i Redakcję czasopisma „Nowe Drogi”. Uzyskana prestiżowa nagroda oraz jednocześnie otrzyma-ne stypendium w Moskiewskim Państwowym Uniwersytecie im. M.W. Łomonosowa umożliwiły dalszy rozwój naukowy oraz zaważy- ły na wyborze późniejszej tematyki badań naukowych.Zainteresowania badawcze E. Wiśniewskiego zaczęły wówczas oscylować wokół problemu działalności rosyjskiej Partii Progre-sistów w początkach XX w. Zwieńczeniem tego etapu wytężonej http://dx.doi.org/10.18778/1644-857X.16.01.20PRO MEMORIAProfesor Edward Wiśniewski (Źródło: zbiory Instytutu Historii UŁ)Pro memoria462pracy badawczej stało się przygotowanie dysertacji doktorskiej pt. Partia Progresisów w czasie pierwszej wojny światowej i re-wolucji lutowej (1914–1917), której obrona odbyła się w 1984 r.1 Dzięki temu w tym samym roku został Mu nadany stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie historii, a jednocześnie młody badacz uzyskał zatrudnienie na stanowisku adiunkta w Zakładzie Historii Narodów ZSRR w Instytucie Historii UŁ. Do tego momen-tu pracował jako nauczyciel historii w Zasadniczej Szkole Samo-chodowej w Łodzi. W 1986 r. Jego dysertacja doktorska została wyróżniona nagrodą I stopnia w konkursie zorganizowanym przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwo Oświaty i Wychowania, Polską Akademię Nauk, TPPR.Po doktoracie E. Wiśniewski rozszerzył wyraźnie zakres badaw-czy i kolejne lata poświęcił na badania nad historią rosyjskich partii burżuazyjnych na początku XX w. Tak zakreślona płasz-czyzna badawcza zaowocowała napisaniem szeregu artykułów naukowych, a przede wszystkim swoje ustalenia zawarł w przy-gotowanej rozprawie habilitacyjnej zatytułowanej Rosyjskie partie burżuazyjne w okresie narastania sytuacji rewolucyjnej w latach 1910–1914. Przygotowana monografia oraz znaczący już dorobek naukowy stanowiły podstawę do wszczęcia Jego przewodu habili-tacyjnego.Stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakre-sie historii, specjalności – historia najnowsza powszechna, historia Rosji, został Mu nadany w 1992 r., a dwa lata później E. Wiśniew-ski otrzymał awans na stanowisko profesora nadzwyczajnego w Katedrze Historii Europy Wschodniej, które zajmował do 2004 r. Dwa lata wcześniej, 15 maja 2002 r., za wybitne osiągnięcia na-ukowe otrzymał od Prezydenta RP tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych. Od 2004 r. pracował na stanowisku profeso-ra zwyczajnego najpierw w Katedrze Historii Europy Wschodniej, a od 2011 r. w Katedrze Historii Nowożytnej, do ostatnich chwil ży-cia prowadząc intensywne badania naukowe, zajęcia dydaktyczne i aktywnie angażując się w życie organizacyjne Uczelni, Wydziału Filozoficzno-Historycznego i Instytutu Historii, a ponadto w dzia-łalność towarzystw i organizacji naukowych, społecznych i kultu-ralnych.1 Dysertacja została opublikowana: E. W iśn i ewsk i, Partia Progresistów w czasie I wojny światowej i rewolucji lutowej (1914–1917), Łódź 1989, ss. 113.Pro memoria 463Edward Wiśniewski był niezwykle płodnym naukowcem, pu-blikującym na interesujące go zagadnienia badawcze, takie jak historia Rosji oraz Europy Środkowo-Wschodniej, dzieje państwa i ustroju, stosunki międzynarodowe w XIX i XX w., liberalizm, jak również historia turystyki, samorząd terytorialny, Unia Europejska oraz partie polityczne. Podejmował też tematy z zakresu historii regionalnej. Do najważniejszych publikacji w Jego dorobku należy zaliczyć przede wszystkim monografie wydawane także poza grani-cami kraju: Partia Progresistów w czasie I wojny światowej i rewo-lucji lutowej (1914–1917), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1989, ss. 113; Libieralnaja oppozicija w Rossii nakanunie pier-woj mirowoj wojny, Izdatielskij Cientr „Rossija Mołodaja”, wyd. 1, Moskwa 1993, ss. 191; wyd. 2, Moskwa 1994; Kapitał i włast w Ros- sii. Politiczieskaja diejatielnost progressiwnych priedprinimatieliej w naczale XX wieka, „Staryj Sad”, Moskwa 2000, ss. 270; wyda-nie drugie poprawione i uzupełnione: Izdatilestwo Moskowskogo Uniwersitieta, Moskwa 2006, ss. 319; „Swjaszczennoje jedinienije” w Rossii w 1914 godu, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2014, ss. 205; Kadiety i włast’ (ijul 1914 – janwar’ 1915), Wydaw-nictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2015, ss. 178. Dwie kolejne monografie były w przygotowaniu.Ponadto do najważniejszych artykułów zamieszczonych w czaso-pismach naukowych i monografiach wieloautorskich, które ukazu-ją wielopłaszczyznowość badawczą prof. E. Wiśniewskiego, należy zaliczyć: Liberałowie wobec dylematu: centrum i regiony w wielo-narodowościowym Imperium Rosyjskim na początku XX wieku, [w:] Centrum i regiony narodowościowe w Europie od XVIII do XX wie-ku, red. E. Wiśniewski, Łódź 1998; Russkij libieralizm w naczale XX wieka, „Bulgarian Historical Review” 1998, nr 3–4; Ruskitie libierali i Bałkanitie w naczaloto na XX wiek, „Istoriczeski Prieglied” 1999, nr 1; Libierały i polskij wopros, „Wiestnik Moskowskogo Uniwier-sitieta” 1999, sierija 8, Istorija, nr 2; Progriessiwnyj błok, [w:] Po-liticzieskije partii i obszczestwo w Rossii 1914–1917 gg., Moskwa 2000; Związek Zawodowy „Solidarność” w Moskwie w 1913 r., „Rocznik Łódzki” 2001, t. XLVIII; Kierunki rozwoju społeczno--gospodarczego Rosji w koncepcjach przemysłowców na począt-ku XX wieku, [w:] Europa w XX wieku. Główne kierunki rozwoju (ekologia, gospodarka, kultura, polityka), red. E. Wiśniewski, Łódź 2001; Reformy ustroju Rosji w koncepcjach liberałów na początku XX wieku, [w:] Dawna a nowa Rosja (z doświadczeń transforma-Pro memoria464cji ustrojowej). Studia ofiarowane profesorowi Janowi Sobczakowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. R. Jurkowski, N. Kaspa-rek, przedmowa S. Kalembka, Warszawa 2002; Praca i rozrywka w życiu codziennym przemysłowców rosyjskich na początku XX wieku, [w:] Praca i odpoczynek w literaturach słowiańskich, red. E. Małek, Łódź 2004; Liberałowie rosyjscy wobec procesu powsta-wania państw narodowych w Europie Środkowo-Wschodniej w cza-sie I wojny światowej, [w:] Europa Środkowa i Wschodnia w XX wieku, red. A. Korynia, P. Łossowski, Warszawa–Łowicz 2004; Z hi-storii wyborów do I Dumy Państwowej w Rosji w 1906 r., [w:] Eu-ropa Środkowo-Wschodnia w XIX i XX wieku, red. E. Wiśniewski, Łódź 2005; Liberałowie w rewolucji rosyjskiej 1 listopada 1916 r. – 6 stycznia 1918 r., [w:] Liberalizm w Europie, red. E. Wiśniewski, Łódź 2008; Prawa człowieka w Karcie Praw Podstawowych w Unii Europejskiej, [w:] Lux lucet in tenebris, t. II, Podkowa Leśna 2010; Z dziejów turystyki. Turystyka w starożytnym Egipcie, „Masovia Mater” 2010, nr 9/293; The history of the political transformation in the countries of Central and Eastern Europe, [w:] Tourism and the transformation of Large Cities in the Post-Communist coun-tries of Central and Eastern Europe, eds W. Cudny, T. Michalski, R. Roube, Łódź 2012; Liberałowie rosyjscy wobec kwestii polskiej w czasie pierwszej wojny światowej, [w:] Dawna Rosja i Rosjanie w obecnych badaniach polskich, red. naukowa J. Tyszkiewicz, K. Łukawski, Pułtusk 2012; Partia Konstytucyjno-Demokratyczna wobec wybuchu pierwszej wojny światowej, „Przegląd Nauk Histo-rycznych” 2014, nr 2; Rossijskije liberały w naczale pierwoj mirowoj wojny, [w:] Pierwaja mirowaja wojna – prolog XX wieka, otw. red. J.J. Siergiejew, Moskwa 2014; Samorząd terytorialny po pierwszej wojnie światowej na przykładzie Zgierza, „Rocznik Łódzki” 2015, t. LXIII; Rossijskie libierały i probliema proswieszczenija w naczale XX wieka, „Piotrkowskie Zeszyty Historyczne” 2015, t. XVI; Rabo-czij wopros w programmach rossijskich libieralnych partij w nacza-le XX wieka, „Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX Wieku” 2015, t. XIV.Powyższe tytuły stanowią jedynie część znacznego i wielopłasz-czyznowego dorobku naukowego prof. E. Wiśniewskiego, w którym dominują jednak prace poświęcone rosyjskim liberałom w począt-kach XX w. Jego publikacje były docenione (poza już wspomnia-nymi wyróżnieniami) dwiema nagrodami I stopnia oraz nagrodami Pro memoria 465II i III stopnia za książki, przyznanymi przez Rektora Uniwersytetu Łódzkiego.Swoje ustalenia badawcze prof. E. Wiśniewski prezentował pod-czas licznych lokalnych i ogólnopolskich spotkań naukowych, a przede wszystkim na forach międzynarodowych konferencji i sympozjów, organizowanych przez instytucje naukowe oraz kul-turalne, m.in. w Moskwie, Sofii oraz Warnie.Równie chętnie angażował się w projekty edukacyjne, takie jak Uniwersytet Zawsze Otwarty, upowszechniając tematykę histo-ryczną wśród młodzieży szkolnej, czy Uniwersytet Trzeciego Wieku, w ramach którego przybliżał wybrane zagadnienia historyczne słu-chaczom-seniorom. Jego erudycja, otwartość i życzliwość czyniły go modelowym mówcą.Niezmiernie ważną rolę w życiu zawodowym prof. E. Wiśniewskie-go zajmowały zajęcia dydaktyczne i kształcenie młodych adeptów cechu historycznego. Tę sferę aktywności nauczyciela akademic-kiego traktował bardzo poważnie. W ponad trzydziestoletniej pracy zawodowej na UŁ i równolegle w innych uczelniach (Warszawa, Łowicz, Tomaszów Maz.) prowadził różnego typu zajęcia dydaktycz-ne, poczynając od ćwiczeń, konwersatoriów, przez proseminaria, kursy, wykłady kursowe i monograficzne oraz seminaria licencjac-kie, magisterskie i doktorskie na wszystkich rodzajach studiów historycznych: stacjonarnych, zaocznych i wieczorowych. Należy podkreślić, że prof. E. Wiśniewski był bardzo lubianym przez stu-dentów wykładowcą.Wypromował troje doktorów: Annę Olczak, Janusza Budzińskie-go oraz Piotr Komuńskiego, a dysertacje kolejnych doktorantów były w trakcie realizacji. Był On również promotorem i recenzen-tem licznych prac magisterskich. Uczestniczył w procesie kształce-nia kolejnych adeptów nauk historycznych również jako recenzent kilku prac doktorskich i habilitacyjnych. W latach 2002–2008 pełnił funkcję kierownika Studium Doktoranckiego Nauk Humani-stycznych na Wydziale Filozoficzno-Historycznym UŁ.Realizując pasje naukowe i dydaktyczne, trudno pozostać na ubo-czu życia organizacyjnego uczelni i własnego środowiska naukowe-go. Stąd też prof. E. Wiśniewski aktywnie uczestniczył w pracach na rzecz Instytutu Historii, Wydziału Filozoficzno-Historycznego i Uniwersytetu Łódzkiego. W latach 1996–1999 był członkiem Ko-misji Statutowej UŁ, ale najistotniejszym elementem jego działal-Pro memoria466ności, zasługującym na szczególne wyróżnienie, była wieloletnia koordynacja współpracy Wydziału Filozoficzno-Historycznego UŁ z Moskiewskim Państwowym Uniwersytetem im. M.W. Łomono-sowa. Od 1997 r. prof. E. Wiśniewski pełnił funkcję pełnomoc-nika Dziekana Wydziału Filozoficzno-Historycznego UŁ do spraw umowy o współpracy bezpośredniej z Wydziałem Humanistycznym moskiewskiej uczelni. Ta ścisła współpraca była niezwykle owoc-na, gdyż jej efektem było zorganizowanie aż 14 międzynarodowych konferencji naukowych, odbywających się naprzemiennie w Łodzi i w Moskwie, a ponadto liczne wspólne publikacje książkowe, wy-jazdy stypendialne oraz staże naukowe kolejnych badaczy z UŁ. Ostatnia z konferencji tego cyklu, które organizował prof. E. Wi-śniewski – XIV Międzynarodowa Polsko-Rosyjska Konferencja Naukowa nt. Podręczniki jako narzędzie kształtowania świado- mości narodowej – odbyła się w 28 czerwca 2016 r. w Łodzi. Pro-fesor E. Wiśniewski redagował lub współredagował kilka tomów pokonferencyjnych, które ukazały się drukiem w Łodzi w latach 1998–20132.Ponadto prof. E. Wiśniewski angażował się w pracę admini-stracyjną i organizacyjną poza macierzystą Uczelnią, m.in. pełnił funkcję dziekana Wydziału Historycznego, a następnie Wydziału Humanistycznego Mazowieckiej Wyższej Szkoły Humanistyczno--Pedagogicznej w Łowiczu.W życiu prof. E. Wiśniewskiego ważne miejsce zajmowało Pol-skie Towarzystwo Historyczne, z którym związany był niemal całe swoje życie naukowe. W latach 1997–2003 przez dwie kadencje piastował funkcję wiceprezesa Oddziału Łódzkiego PTH ds. wydaw-niczych. W tych samych latach pełnił funkcję redaktora naczelne-go „Rocznika Łódzkiego” (redagował tomy 45–50).Uczestniczył także w działalności jeszcze innych instytucji na-ukowych i społecznych. Był zaproszony do kilku rad naukowych i programowych czasopism. Współpracował od 2009 r. z „Mazo-2 Centrum i regiony narodowościowe w Europie od XVIII do XX wieku, red. E. Wiśniewski, Łódź 1998; Europa w XX wieku. Główne kierunki rozwoju (ekolo-gia, gospodarka, kultura, polityka), red. E. Wiśniewski, Łódź 2001; Europa Środ-kowo-Wschodnia w XIX i XX wieku, red. E. Wiśniewski, Łódź 2005; Liberalizm w Europie, red. E. Wiśniewski, Łódź 2008; Ku wolności… Czynniki wewnętrzne i międzynarodowe powstania niepodległych państw w Europie Środkowo-Wschod-niej w XIX–XX wieku, red. E. Wiśniewski, Łódź 2012; Łódź, Polska i Europa Środ-kowo-Wschodnia w podręcznikach do nauczania historii, red. Z. Anusik, M. Kar-kocha, J. Kita, E. Wiśniewski, Łódź 2013.Pro memoria 467wieckimi Studiami Humanistycznymi” jako członek Rady Redak-cyjnej, a od 2010 r. z „Piotrkowskimi Zeszytami Historycznymi” jako członek Rady Naukowej. Był również stałym recenzentem czasopism naukowych – „Studia z Historii Społeczno-Gospodar-czej XIX i XX Wieku” i „Rocznik Łódzki”. Warto również podkre-ślić związki zmarłego Profesora z harcerstwem, przez wiele lat był instruktorem ZHP.Profesor Edward Wiśniewski zmarł śmiercią nagłą i niespo-dziewaną 28 kwietnia 2017 r., pozostawiając w nieutulonym żalu rodzinę, przyjaciół, współpracowników oraz swoich studentów. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 19 maja 2017 r. w kościele pw. św. Anny w Łodzi, a następnie kondukt pogrzebowy udał się na Cmentarz Komunalny Zarzew w Łodzi, przy ul. Przybyszew-skiego 325, gdzie Profesor został pochowany. W uroczystościach pogrzebowych wzięło udział bardzo wiele osób, w tym przyjaciele i koledzy z różnych polskich ośrodków naukowych.Profesor Edward Wiśniewski był osobą skromną i otwartą na innych ludzi oraz ich potrzeby, co sprawiało, że był powszech-nie lubianym i szanowanym człowiekiem. Na zawsze pozostanie w pamięci jako życzliwy, zawsze uśmiechnięty i gotowy do pomocy wykładowca, kolega i przyjaciel, przy tym znakomity naukowiec, tytan pracy, dla którego praca naukowa była priorytetem oraz wielką pasją. Odszedł niestety zbyt wcześnie.3Jarosław KitaUniwersytet łódzKi** Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii, Katedra Historii Polski XIX wieku, e-mail: jaroslawkita@poczta.onet.pl.

Profesor Edward Wiśniewski (1953–2017)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Jarosław Kita

Directory of Open Access Journals

PRZEGLĄD NAUK HISTORYCZNYCH 2017, R. XVI, NR 1Profesor Edward Wiśniewski (1953–2017)Profesor zwyczajny doktor habi-litowany Edward Wiśniewski, znakomity znawca dziejów Ro-sji i Europy Środkowo-Wschodniej, urodził się 12 marca 1953 r. w Łodzi i z tym miastem był związany przez całe życie. W Łodzi ukończył kolej-no szkoły podstawową i średnią. W XXV Liceum Ogólnokształcącym zdał egzamin maturalny i po pomyśl-nym przejściu egzaminów wstęp-nych podjął studia historyczne na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Łódzkiego (dalej: UŁ). Ukończył je w 1978 r., uzyskując tytuł zawodowy magistra historii na podstawie pracy magisterskiej pt. Hi- storia Gwardii Czerwonej Piotrogrodu (luty–październik 1917 r.), napisanej pod kierunkiem prof. dra hab. Władysława Bortnow-skiego. Nowatorski charakter podjętych w niej badań i dojrzałość badawcza sprawiły, że w 1979 r. młody badacz otrzymał za nią nagrodę I stopnia w konkursie zorganizowanym przez Minister-stwo Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki, Towarzystwo Przy-jaźni Polsko-Radzieckiej (dalej: TPPR) i Redakcję czasopisma „Nowe Drogi”. Uzyskana prestiżowa nagroda oraz jednocześnie otrzyma-ne stypendium w Moskiewskim Państwowym Uniwersytecie im. M.W. Łomonosowa umożliwiły dalszy rozwój naukowy oraz zaważy- ły na wyborze późniejszej tematyki badań naukowych.Zainteresowania badawcze E. Wiśniewskiego zaczęły wówczas oscylować wokół problemu działalności rosyjskiej Partii Progre-sistów w początkach XX w. Zwieńczeniem tego etapu wytężonej http://dx.doi.org/10.18778/1644-857X.16.01.20PRO MEMORIAProfesor Edward Wiśniewski (Źródło: zbiory Instytutu Historii UŁ)Retrieved from https://czasopisma.uni.lodz.pl/pnh [26.07.2021]PNHPro memoria462pracy badawczej stało się przygotowanie dysertacji doktorskiej pt. Partia Progresisów w czasie pierwszej wojny światowej i re-wolucji lutowej (1914–1917), której obrona odbyła się w 1984 r.1 Dzięki temu w tym samym roku został Mu nadany stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie historii, a jednocześnie młody badacz uzyskał zatrudnienie na stanowisku adiunkta w Zakładzie Historii Narodów ZSRR w Instytucie Historii UŁ. Do tego momen-tu pracował jako nauczyciel historii w Zasadniczej Szkole Samo-chodowej w Łodzi. W 1986 r. Jego dysertacja doktorska została wyróżniona nagrodą I stopnia w konkursie zorganizowanym przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwo Oświaty i Wychowania, Polską Akademię Nauk, TPPR.Po doktoracie E. Wiśniewski rozszerzył wyraźnie zakres badaw-czy i kolejne lata poświęcił na badania nad historią rosyjskich partii burżuazyjnych na początku XX w. Tak zakreślona płasz-czyzna badawcza zaowocowała napisaniem szeregu artykułów naukowych, a przede wszystkim swoje ustalenia zawarł w przy-gotowanej rozprawie habilitacyjnej zatytułowanej Rosyjskie partie burżuazyjne w okresie narastania sytuacji rewolucyjnej w latach 1910–1914. Przygotowana monografia oraz znaczący już dorobek naukowy stanowiły podstawę do wszczęcia Jego przewodu habili-tacyjnego.Stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakre-sie historii, specjalności – historia najnowsza powszechna, historia Rosji, został Mu nadany w 1992 r., a dwa lata później E. Wiśniew-ski otrzymał awans na stanowisko profesora nadzwyczajnego w Katedrze Historii Europy Wschodniej, które zajmował do 2004 r. Dwa lata wcześniej, 15 maja 2002 r., za wybitne osiągnięcia na-ukowe otrzymał od Prezydenta RP tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych. Od 2004 r. pracował na stanowisku profeso-ra zwyczajnego najpierw w Katedrze Historii Europy Wschodniej, a od 2011 r. w Katedrze Historii Nowożytnej, do ostatnich chwil ży-cia prowadząc intensywne badania naukowe, zajęcia dydaktyczne i aktywnie angażując się w życie organizacyjne Uczelni, Wydziału Filozoficzno-Historycznego i Instytutu Historii, a ponadto w dzia-łalność towarzystw i organizacji naukowych, społecznych i kultu-ralnych.1 Dysertacja została opublikowana: E. W iśn i ewsk i, Partia Progresistów w czasie I wojny światowej i rewolucji lutowej (1914–1917), Łódź 1989, ss. 113.Retrieved from https://czasopisma.uni.lodz.pl/pnh [26.07.2021]PNHPro memoria 463Edward Wiśniewski był niezwykle płodnym naukowcem, pu-blikującym na interesujące go zagadnienia badawcze, takie jak historia Rosji oraz Europy Środkowo-Wschodniej, dzieje państwa i ustroju, stosunki międzynarodowe w XIX i XX w., liberalizm, jak również historia turystyki, samorząd terytorialny, Unia Europejska oraz partie polityczne. Podejmował też tematy z zakresu historii regionalnej. Do najważniejszych publikacji w Jego dorobku należy zaliczyć przede wszystkim monografie wydawane także poza grani-cami kraju: Partia Progresistów w czasie I wojny światowej i rewo-lucji lutowej (1914–1917), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1989, ss. 113; Libieralnaja oppozicija w Rossii nakanunie pier-woj mirowoj wojny, Izdatielskij Cientr „Rossija Mołodaja”, wyd. 1, Moskwa 1993, ss. 191; wyd. 2, Moskwa 1994; Kapitał i włast w Ros- sii. Politiczieskaja diejatielnost progressiwnych priedprinimatieliej w naczale XX wieka, „Staryj Sad”, Moskwa 2000, ss. 270; wyda-nie drugie poprawione i uzupełnione: Izdatilestwo Moskowskogo Uniwersitieta, Moskwa 2006, ss. 319; „Swjaszczennoje jedinienije” w Rossii w 1914 godu, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2014, ss. 205; Kadiety i włast’ (ijul 1914 – janwar’ 1915), Wydaw-nictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2015, ss. 178. Dwie kolejne monografie były w przygotowaniu.Ponadto do najważniejszych artykułów zamieszczonych w czaso-pismach naukowych i monografiach wieloautorskich, które ukazu-ją wielopłaszczyznowość badawczą prof. E. Wiśniewskiego, należy zaliczyć: Liberałowie wobec dylematu: centrum i regiony w wielo-narodowościowym Imperium Rosyjskim na początku XX wieku, [w:] Centrum i regiony narodowościowe w Europie od XVIII do XX wie-ku, red. E. Wiśniewski, Łódź 1998; Russkij libieralizm w naczale XX wieka, „Bulgarian Historical Review” 1998, nr 3–4; Ruskitie libierali i Bałkanitie w naczaloto na XX wiek, „Istoriczeski Prieglied” 1999, nr 1; Libierały i polskij wopros, „Wiestnik Moskowskogo Uniwier-sitieta” 1999, sierija 8, Istorija, nr 2; Progriessiwnyj błok, [w:] Po-liticzieskije partii i obszczestwo w Rossii 1914–1917 gg., Moskwa 2000; Związek Zawodowy „Solidarność” w Moskwie w 1913 r., „Rocznik Łódzki” 2001, t. XLVIII; Kierunki rozwoju społeczno--gospodarczego Rosji w koncepcjach przemysłowców na począt-ku XX wieku, [w:] Europa w XX wieku. Główne kierunki rozwoju (ekologia, gospodarka, kultura, polityka), red. E. Wiśniewski, Łódź 2001; Reformy ustroju Rosji w koncepcjach liberałów na początku XX wieku, [w:] Dawna a nowa Rosja (z doświadczeń transforma-Retrieved from https://czasopisma.uni.lodz.pl/pnh [26.07.2021]PNHPro memoria464cji ustrojowej). Studia ofiarowane profesorowi Janowi Sobczakowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. R. Jurkowski, N. Kaspa-rek, przedmowa S. Kalembka, Warszawa 2002; Praca i rozrywka w życiu codziennym przemysłowców rosyjskich na początku XX wieku, [w:] Praca i odpoczynek w literaturach słowiańskich, red. E. Małek, Łódź 2004; Liberałowie rosyjscy wobec procesu powsta-wania państw narodowych w Europie Środkowo-Wschodniej w cza-sie I wojny światowej, [w:] Europa Środkowa i Wschodnia w XX wieku, red. A. Korynia, P. Łossowski, Warszawa–Łowicz 2004; Z hi-storii wyborów do I Dumy Państwowej w Rosji w 1906 r., [w:] Eu-ropa Środkowo-Wschodnia w XIX i XX wieku, red. E. Wiśniewski, Łódź 2005; Liberałowie w rewolucji rosyjskiej 1 listopada 1916 r. – 6 stycznia 1918 r., [w:] Liberalizm w Europie, red. E. Wiśniewski, Łódź 2008; Prawa człowieka w Karcie Praw Podstawowych w Unii Europejskiej, [w:] Lux lucet in tenebris, t. II, Podkowa Leśna 2010; Z dziejów turystyki. Turystyka w starożytnym Egipcie, „Masovia Mater” 2010, nr 9/293; The history of the political transformation in the countries of Central and Eastern Europe, [w:] Tourism and the transformation of Large Cities in the Post-Communist coun-tries of Central and Eastern Europe, eds W. Cudny, T. Michalski, R. Roube, Łódź 2012; Liberałowie rosyjscy wobec kwestii polskiej w czasie pierwszej wojny światowej, [w:] Dawna Rosja i Rosjanie w obecnych badaniach polskich, red. naukowa J. Tyszkiewicz, K. Łukawski, Pułtusk 2012; Partia Konstytucyjno-Demokratyczna wobec wybuchu pierwszej wojny światowej, „Przegląd Nauk Histo-rycznych” 2014, nr 2; Rossijskije liberały w naczale pierwoj mirowoj wojny, [w:] Pierwaja mirowaja wojna – prolog XX wieka, otw. red. J.J. Siergiejew, Moskwa 2014; Samorząd terytorialny po pierwszej wojnie światowej na przykładzie Zgierza, „Rocznik Łódzki” 2015, t. LXIII; Rossijskie libierały i probliema proswieszczenija w naczale XX wieka, „Piotrkowskie Zeszyty Historyczne” 2015, t. XVI; Rabo-czij wopros w programmach rossijskich libieralnych partij w nacza-le XX wieka, „Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX Wieku” 2015, t. XIV.Powyższe tytuły stanowią jedynie część znacznego i wielopłasz-czyznowego dorobku naukowego prof. E. Wiśniewskiego, w którym dominują jednak prace poświęcone rosyjskim liberałom w począt-kach XX w. Jego publikacje były docenione (poza już wspomnia-nymi wyróżnieniami) dwiema nagrodami I stopnia oraz nagrodami Retrieved from https://czasopisma.uni.lodz.pl/pnh [26.07.2021]PNHPro memoria 465II i III stopnia za książki, przyznanymi przez Rektora Uniwersytetu Łódzkiego.Swoje ustalenia badawcze prof. E. Wiśniewski prezentował pod-czas licznych lokalnych i ogólnopolskich spotkań naukowych, a przede wszystkim na forach międzynarodowych konferencji i sympozjów, organizowanych przez instytucje naukowe oraz kul-turalne, m.in. w Moskwie, Sofii oraz Warnie.Równie chętnie angażował się w projekty edukacyjne, takie jak Uniwersytet Zawsze Otwarty, upowszechniając tematykę histo-ryczną wśród młodzieży szkolnej, czy Uniwersytet Trzeciego Wieku, w ramach którego przybliżał wybrane zagadnienia historyczne słu-chaczom-seniorom. Jego erudycja, otwartość i życzliwość czyniły go modelowym mówcą.Niezmiernie ważną rolę w życiu zawodowym prof. E. Wiśniewskie-go zajmowały zajęcia dydaktyczne i kształcenie młodych adeptów cechu historycznego. Tę sferę aktywności nauczyciela akademic-kiego traktował bardzo poważnie. W ponad trzydziestoletniej pracy zawodowej na UŁ i równolegle w innych uczelniach (Warszawa, Łowicz, Tomaszów Maz.) prowadził różnego typu zajęcia dydaktycz-ne, poczynając od ćwiczeń, konwersatoriów, przez proseminaria, kursy, wykłady kursowe i monograficzne oraz seminaria licencjac-kie, magisterskie i doktorskie na wszystkich rodzajach studiów historycznych: stacjonarnych, zaocznych i wieczorowych. Należy podkreślić, że prof. E. Wiśniewski był bardzo lubianym przez stu-dentów wykładowcą.Wypromował troje doktorów: Annę Olczak, Janusza Budzińskie-go oraz Piotr Komuńskiego, a dysertacje kolejnych doktorantów były w trakcie realizacji. Był On również promotorem i recenzen-tem licznych prac magisterskich. Uczestniczył w procesie kształce-nia kolejnych adeptów nauk historycznych również jako recenzent kilku prac doktorskich i habilitacyjnych. W latach 2002–2008 pełnił funkcję kierownika Studium Doktoranckiego Nauk Humani-stycznych na Wydziale Filozoficzno-Historycznym UŁ.Realizując pasje naukowe i dydaktyczne, trudno pozostać na ubo-czu życia organizacyjnego uczelni i własnego środowiska naukowe-go. Stąd też prof. E. Wiśniewski aktywnie uczestniczył w pracach na rzecz Instytutu Historii, Wydziału Filozoficzno-Historycznego i Uniwersytetu Łódzkiego. W latach 1996–1999 był członkiem Ko-misji Statutowej UŁ, ale najistotniejszym elementem jego działal-Retrieved from https://czasopisma.uni.lodz.pl/pnh [26.07.2021]PNHPro memoria466ności, zasługującym na szczególne wyróżnienie, była wieloletnia koordynacja współpracy Wydziału Filozoficzno-Historycznego UŁ z Moskiewskim Państwowym Uniwersytetem im. M.W. Łomono-sowa. Od 1997 r. prof. E. Wiśniewski pełnił funkcję pełnomoc-nika Dziekana Wydziału Filozoficzno-Historycznego UŁ do spraw umowy o współpracy bezpośredniej z Wydziałem Humanistycznym moskiewskiej uczelni. Ta ścisła współpraca była niezwykle owoc-na, gdyż jej efektem było zorganizowanie aż 14 międzynarodowych konferencji naukowych, odbywających się naprzemiennie w Łodzi i w Moskwie, a ponadto liczne wspólne publikacje książkowe, wy-jazdy stypendialne oraz staże naukowe kolejnych badaczy z UŁ. Ostatnia z konferencji tego cyklu, które organizował prof. E. Wi-śniewski – XIV Międzynarodowa Polsko-Rosyjska Konferencja Naukowa nt. Podręczniki jako narzędzie kształtowania świado- mości narodowej – odbyła się w 28 czerwca 2016 r. w Łodzi. Pro-fesor E. Wiśniewski redagował lub współredagował kilka tomów pokonferencyjnych, które ukazały się drukiem w Łodzi w latach 1998–20132.Ponadto prof. E. Wiśniewski angażował się w pracę admini-stracyjną i organizacyjną poza macierzystą Uczelnią, m.in. pełnił funkcję dziekana Wydziału Historycznego, a następnie Wydziału Humanistycznego Mazowieckiej Wyższej Szkoły Humanistyczno--Pedagogicznej w Łowiczu.W życiu prof. E. Wiśniewskiego ważne miejsce zajmowało Pol-skie Towarzystwo Historyczne, z którym związany był niemal całe swoje życie naukowe. W latach 1997–2003 przez dwie kadencje piastował funkcję wiceprezesa Oddziału Łódzkiego PTH ds. wydaw-niczych. W tych samych latach pełnił funkcję redaktora naczelne-go „Rocznika Łódzkiego” (redagował tomy 45–50).Uczestniczył także w działalności jeszcze innych instytucji na-ukowych i społecznych. Był zaproszony do kilku rad naukowych i programowych czasopism. Współpracował od 2009 r. z „Mazo-2 Centrum i regiony narodowościowe w Europie od XVIII do XX wieku, red. E. Wiśniewski, Łódź 1998; Europa w XX wieku. Główne kierunki rozwoju (ekolo-gia, gospodarka, kultura, polityka), red. E. Wiśniewski, Łódź 2001; Europa Środ-kowo-Wschodnia w XIX i XX wieku, red. E. Wiśniewski, Łódź 2005; Liberalizm w Europie, red. E. Wiśniewski, Łódź 2008; Ku wolności… Czynniki wewnętrzne i międzynarodowe powstania niepodległych państw w Europie Środkowo-Wschod-niej w XIX–XX wieku, red. E. Wiśniewski, Łódź 2012; Łódź, Polska i Europa Środ-kowo-Wschodnia w podręcznikach do nauczania historii, red. Z. Anusik, M. Kar-kocha, J. Kita, E. Wiśniewski, Łódź 2013.Retrieved from https://czasopisma.uni.lodz.pl/pnh [26.07.2021]PNHPro memoria 467wieckimi Studiami Humanistycznymi” jako członek Rady Redak-cyjnej, a od 2010 r. z „Piotrkowskimi Zeszytami Historycznymi” jako członek Rady Naukowej. Był również stałym recenzentem czasopism naukowych – „Studia z Historii Społeczno-Gospodar-czej XIX i XX Wieku” i „Rocznik Łódzki”. Warto również podkre-ślić związki zmarłego Profesora z harcerstwem, przez wiele lat był instruktorem ZHP.Profesor Edward Wiśniewski zmarł śmiercią nagłą i niespo-dziewaną 28 kwietnia 2017 r., pozostawiając w nieutulonym żalu rodzinę, przyjaciół, współpracowników oraz swoich studentów. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 19 maja 2017 r. w kościele pw. św. Anny w Łodzi, a następnie kondukt pogrzebowy udał się na Cmentarz Komunalny Zarzew w Łodzi, przy ul. Przybyszew-skiego 325, gdzie Profesor został pochowany. W uroczystościach pogrzebowych wzięło udział bardzo wiele osób, w tym przyjaciele i koledzy z różnych polskich ośrodków naukowych.Profesor Edward Wiśniewski był osobą skromną i otwartą na innych ludzi oraz ich potrzeby, co sprawiało, że był powszech-nie lubianym i szanowanym człowiekiem. Na zawsze pozostanie w pamięci jako życzliwy, zawsze uśmiechnięty i gotowy do pomocy wykładowca, kolega i przyjaciel, przy tym znakomity naukowiec, tytan pracy, dla którego praca naukowa była priorytetem oraz wielką pasją. Odszedł niestety zbyt wcześnie.3Jarosław KitaUniwersytet łódzKi** Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii, Katedra Historii Polski XIX wieku, e-mail: jaroslawkita@poczta.onet.pl.Retrieved from https://czasopisma.uni.lodz.pl/pnh [26.07.2021]PNHPowered by TCPDF (www.tcpdf.org)

Crossref

https://czasopisma.uni.lodz.pl/pnh/article/download/2473/2071

Profesor Edward Wiśniewski (1953–2017)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Directory of Open Access Journals

Crossref

Profesor Edward Wiśniewski (1953–2017)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Directory of Open Access Journals

Crossref

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w