Sponsorami konferencji byli: Stowarzyszenie Księgowych w Polsce Oddział Okręgowy w Łodzi, Krajowa Izba Biegłych Rewidentów

Bodek, Daria

Hajdo, Katarzyna

Polish

Daria Bodek

Katarzyna Hajdo

Crossref

Przyszłość modelu sprawozdawczego w dobie globalizacji

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

143  http://dx.doi.org/10.18778/8088-795-4.12  Daria Bodek, Katarzyna Hajdo   Przyszłość modelu sprawozdawczego w dobie globalizacji   Wprowadzenie  Sprawozdanie finansowe to produkt końcowy systemu rachunkowości. Jego rola w gospodarce jest niepodważalna, stanowi bowiem główne źródło informacji o sytuacji finansowej przedsiębiorstw. Sprawozdanie finansowe prezentuje w sposób klarowny i czytelny skutki finansowe zdarzeń gospo-darczych, które miały miejsce w jednostce gospodarczej w okresach po-przedzających jego sporządzanie. Rzetelność i wiarygodność przedstawionej kondycji finansowej i wyników działalności jednostki zależy od posiadania przez sprawozdanie finansowe podstawowych cech jakościowych i zastosowania właściwych standardów rachunkowości. Obecny model sprawozdawczości finansowej, pomimo wielu niedoskonałości i krytyki ze stron ekspertów, jest bardzo praktycznym narzędziem, które pozwala na uporządkowanie informacji finansowych oraz na łatwą analizę danych jed-nostki gospodarczej. Duży wpływ na gospodarkę światową miał ciągle postępujący rozwój branży technologicznej, telekomunikacyjnej i informatycznej oraz przede wszystkim wzrost globalizacji i internacjonalizacji. Procesy te przyczyniły się do podjęcia dyskusji nad modelem sprawozdawczości finansowej, także w ujęciu międzynarodowym. Pytanie o przyszłość modelu sprawozdaw-czego jest szeroko dyskutowane w literaturze przedmiotu1. Celem niniejszego rozdziału jest przedstawienie wad i zalet obecnego modelu sprawozdawczego oraz próba odpowiedzi na pytanie jaka będzie przyszłość modelu sprawozdawczego w dobie globalizacji.                                                               Studentki ze Studenckiego Koła Naukowego Audytor AGH Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, Wydział Zarządzania, Katedra Ekonomii, Finansów i Zarządzania Środowiskiem, ul. Gramatyka 10, 30-067 Kraków.  1 B. Bek-Gaik, Sprawozdawczość zintegrowana – wybrane problemy, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2015.  144  1. Obecny model sprawozdawczości i jego krytyka  Cel sprawozdań finansowych został określony (Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej 2007, par. 12, 14)2 następująco:  „dostarczanie informacji o sytuacji finansowej, wynikach działalności oraz zmianach sytuacji finansowej jednostki, które będą użyteczne dla szerokiego kręgu użytkowników przy podejmowaniu decyzji gospodar-czych”;   ilustrowanie sposobu, „w jaki kierownictwo jednostki zarządza nią i ochrania majątek oraz odpowiedzialność kierownictwa za powierzone zasoby”. Sprawozdanie finansowe ukazuje sytuację finansową i majątkową oraz wynik finansowy jednostki. Do głównych użytkowników sprawozdania finansowego należy zaliczyć użytkowników zewnętrznych tj. inwestorów, fundusze inwestycyjne, banki itp. W związku z powyższym powinno ono zaspokajać potrzeby informacyjne wskazanych podmiotów. Elementy sprawozdania finansowego zgodnego z wytycznymi ustawy o rachunkowości przedstawiono w Tabeli 1.   Tabela 1. Elementy sprawozdania finansowego i ich charakterystyka  Element sprawozdania finan-sowego Charakterystyka Wprowadzenie do sprawozdania finansowego Zawiera podstawowe informacje dotyczące jednostki, która sporządza sprawozdanie (nazwa, siedziba, czas trwania działalności jednostki – gdy jest ograniczo-ny), okresu sprawozdania, przewidywania zmian w jej prosperowaniu oraz określenie polityki działania. Bilans Głównym zadaniem bilansu jest dostarczenie infor-macji o sytuacji finansowej i majątkowej jednostki. Bilans prezentuje zasoby jednostki, a także źródła ich pochodzenia w danym okresie. Rachunek Zysków i strat  (Wyników) Dostarcza informacji o wygenerowanym wyniku finansowym oraz jego elementach, z których się składa. Może być on sporządzony w wariancie kalku-lacyjnym bądź porównawczym. Na wynik finansowy wpływają przychody oraz koszty jednostki.                                                              2 Założenia koncepcyjne sporządzania i prezentacji sprawozdań finansowych, Komitet Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (International Accounting Standards Committee – IASC) w 1989 r. 145  Zestawienie zmian  w kapitale (funduszu)  własnym Głównym celem jest dostarczanie informacji o zmianach, jakie zachodzą w poszczególnych skład-nikach kapitału (funduszu) własnego, a także o kosz-tach i przychodach, które bezpośrednio zostały odnie-sione na fundusz własny. Rachunek przepływów  pieniężnych Umożliwia ocenę zdolności jednostki do wygenero-wania dodatnich strumieni pieniężnych i ich ekwiwa-lentów. Głównymi wielkościami uwzględnionymi w rachunku przepływów pieniężnych są wszystkie wpływy i wydatki. Dodatkowe informacje i objaśnienia Pozwalają zrozumieć informacje zawarte w pozostałych elementach sprawozdania finansowe-go. Obejmują: wprowadzenie do sprawozdania finan-sowego, dodatkowe informacje i objaśnienia  Źródło: opracowanie własne na podstawie G. K. Świderska, Sprawozdanie finansowe we-dług polskich i międzynarodowych standardów rachunkowości, Difin, Warszawa 2013.  MSR zostały opracowane przez IASB, a prace nad ich doskonaleniem w celu podniesienia jakości i wartości informacyjnej sprawozdań finanso-wych nadal trwają (wspólne projekty IASB i FASB). Prace te nasiliły się głównie w związku z krytyką obecnego modelu sprawozdawczego, który nie spełnia w wystarczającym stopniu oczekiwań wszystkich uczestników rynku, a także nie udziela informacji o wszystkich czynnikach, które two-rzą wartość w jednostce. Dodatkowo wymieniane się następujące niedoskonałości modelu spra-wozdawczości:  problem związany z możliwością ustalenia wartości rynkowej przed-siębiorstwa,  nadmiar informacji skutkuje trudnością w interpretacji otrzymanych wyników na podstawie sprawozdania (tworzenie zbyt obszernych ra-portów),  brak korelacji pomiędzy raportami z różnych okresów,  nieuwzględnianie modelu biznesu, który jest znaczący dla społeczeń-stwa informacyjnego,  brak orientacji na istotne czynniki sukcesu,     146   pominięcie ujawnień dotyczących planów strategicznych spółki,  problem z określeniem wartości niektórych zasobów przedsiębiorstwa, np. kapitału intelektualnego3.  2. Próby doskonalenia modelu sprawozdawczości  Wzrost negatywnych opinii zaowocował licznymi badaniami mającymi na celu wprowadzenie zmian w modelu  sprawozdawczym4. B. Bek-Gaik wskazuje, iż „działania „naprawcze” w obszarze sprawozdawczości finan-sowej można podzielić na dwie zasadnicze grupy – działania dotyczące zmiany układu i formy modelu sprawozdawczego oraz działania dotyczące rozszerzenia zawartości informacyjnej sprawozdania”5. Z kolei E. Walińska proponuje raport biznesowy, który bazuje na kon-cepcji wyniku całościowego, a także wiąże się z uzupełnieniem komentarza zarządu o niezbędne informacje  oraz wprowadza sprawozdanie zintegro-wane. Na szczególną uwagę zasługuje raportowanie zintegrowane, które zo-stało zdefiniowane przez IIRC6 jako „zwięzły komunikat na temat strategii przedsiębiorstwa, ładu korporacyjnego, osiąganych efektów działalności  gospodarczej oraz perspektyw rozwojowych, w kontekście środowiska zewnętrznego, które to elementy mają służyć kreowaniu wartości w krót-kim, średnim i długim terminie”7. Raport zintegrowany uzupełnia dotychczas dostępne w sprawozdaniu finansowym informacje o charakterze finansowym o informacje pozafinan-sowe, dotyczące w szczególności strategii firmy, sposobu zarządzania oraz wypracowanego wyniku wraz z niezbędnym komentarzem określającym otoczenie bliższe i dalsze. W przeciwieństwie do tradycyjnego sprawozdania finansowego, spra-wozdanie zintegrowane jest przejrzyste, zwięzłe, zawiera wszystkie nie-                                                             3 J. Samelak, Zintegrowane sprawozdanie przedsiębiorstwa społecznie odpowiedzialnego, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań 2010. 4 Por. J. Gierusz, Model sprawozdawczości finansowej według projektu IASB i FASB, Uni-wersytet Gdański, Gdańsk 2010; E. Walińska, Sprawozdanie finansowe według MSSF zasa-dy prezentacji i ujawnienia informacji, Oficyna, Warszawa 2011. 5 B. Bek-Gaik, Sprawozdawczość zintegrowana – wybrane problemy, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2015, s. 481. 6 International Integrated Reporting Council. 7 IIRC, The  International Integrated Reporting Framework, 2013, s. 7. 147  zbędne informacje oraz pozwala na porównanie wyników przedsiębiorstwa w czasie i przestrzeni. Model sprawozdawczości zintegrowanej zapropo-nowany przez IIRC wprowadza dwa kluczowe elementy raportu zintegro-wanego – model biznesu oraz kapitały, które organizacja wykorzystuje w swojej działalności.  Model biznesu w sposób narracyjny przedstawia sytuację przedsiębior-stwa, jego działania, zasoby oraz wyniki jako jego wartość. Pozwala on na jasną i klarowną prezentację zdolności organizacji do wytwarzania okre-ślonej wartości finansowej i niefinansowej w przyszłości. Analiza obecnej praktyki raportowania pozwala na stwierdzenie, iż model biznesu jest czę-sto pomijany przez spółki, a w wielu przypadkach jest niewłaściwie utoż-samiany ze strategią organizacji8. Model sprawozdawczości zintegrowanej opracowany przez IIRC za-kłada istnienie sześciu kapitałów, które w istotny sposób wpływają na jej działalność i kreowanie wartości rynkowej firmy. Wskazane kapitały zosta-ły szczegółowo omówione w Tabeli 2.  Tabela 2. Kapitały w organizacji i ich opis  Kapitał finansowy Informuje o źródłach finansowania jed-nostki. Kapitał wytwórczy Prezentuje posiadane aktywa, m.in. budyn-ki, urządzenia, sprzęt. Kapitał intelektualny Obejmuje wartości niematerialne i prawne, (np. know-how, patenty, licencje), również związane z marką i reputacją. Kapitał ludzki Odnosi się do pracowników, ich kompeten-cji, doświadczenia, przyswajalności nowych informacji związanych z wprowadzeniem nowych technologii. Kapitał społeczny i relacyjny Dotyczy etyki przedsiębiorstwa i relacji z otoczeniem bliższym. Kapitał naturalny Dotyczy naturalnych zasobów, z których korzysta firma przy procesach produkcyj-nych i usługowych.  Źródło: opracowanie własne na podstawie International Integrated Reporting Frame-work, 2013, s. 11–12.                                                              8 B. Bek-Gaik, Model biznesu sprawozdawczości organizacji, Zeszyty Naukowe Uniwersy-tetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice 2016, s 43–53. 148  Wspomniane wyżej elementy, czyli model biznesu i kapitały występu-jące w jednostce stanowią podstawowe ujawnienia  zintegrowanego mode-lu sprawozdawczości. Raport zintegrowany powinien integrować informacje finansowe i pozafinansowe w jedną całość. Niewątpliwą korzyścią wynika-jącą ze stosowania wskazanego modelu  jest koncentracja zarówno na prze-szłości, jak i na przyszłości, co pozytywnie wpływa na jakość informacji, jaka jest dostarczana interesariuszom.  3. Przyszłość modelu sprawozdawczości  Zarówno teoretycy, jak i praktycy zadają sobie pytanie o przyszłość modelu sprawozdawczego. Należy podkreślić, że zaproponowane w ostat-nim czasie sprawozdanie zintegrowane wyznacza pewien kierunek przy-szłego kształtu modelu sprawozdawczego. Sprawozdanie zintegrowane jest stosunkowo nowo powstałą i ciągle rozwijającą się koncepcją, dlatego wymaga dodatkowych działań, które wpłyną na udoskonalenie jej formy i sposobu funkcjonowania w przyszłości. Główne problemy, z którymi należy się zmierzyć, aby model sprawoz-dawczości zintegrowanej mógł poprawnie funkcjonować w gospodarce, to:  brak sprecyzowanej formy sprawozdania zintegrowanego,  brak systemu informatycznego, który uwzględniałby wszystkie dane  sprawozdań zintegrowanych,  zbyt duża ilość informacji w sprawozdaniu, która utrudnia interesariu-szom podjęcie decyzji inwestycyjnych,  realność uwzględnionych danych,  brak zestandaryzowanych wskaźników, które pozwoliłyby na określenie efektów działalności jednostki9. W literaturze przedmiotu podnosi się również kwestie wiarygodno-ści raportów zintegrowanych oraz badania tych sprawozdań. Jak wska-zują badania, organizacje powoli wdrażają w praktyce raporty zinte-growane, ale występuje bardzo duże ich zróżnicowanie.                                                                9 B. Bek-Gaik, Sprawozdawczość zintegrowana – wybrane problemy, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2015. 149  Zakończenie  Sporządzanie sprawozdania finansowego jest elementem końcowego etapu cyklu rachunkowości finansowej.  Globalizacja znacząco wpłynęła na rozwój rachunkowości i wymusiła na uczestnikach rynku dostosowanie swoich sprawozdań finansowych do aktualnych potrzeb.  Zmiany w gospodarce i rozwój technologiczny wykreowały wstępny model sprawozdawczości zintegrowanej. Metoda ta ewoluowała na prze-strzeni lat tworząc obecny model tego raportowania, który ma duży poten-cjał i może być rewolucją w dziedzinie rachunkowości. Po wprowadzeniu odpowiednich zmian można oczekiwać, iż raportowanie zintegrowane po-zwoli na dokładniejsze prezentowanie sytuacji firmy, co spowoduje swo-bodną współpracę uniwersalistycznych przedsiębiorstw.    Bibliografia  Bek-Gaik B., Sprawozdawczość zintegrowana – wybrane problemy, Zeszyty Nau-kowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2015. Bek-Gaik B., Model biznesu sprawozdawczości organizacji, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice 2016. Gierusz J., Model sprawozdawczości finansowej według projektu IASB i FASB, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Uniwersytet Gdański 2010. International Integrated Reporting Framework, 2013. Kobiela-Pionnier K., Kierunki zmian międzynarodowej sprawozdawczości finan-sowej z perspektywy inwestora, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskie-go, Szczecin 2013. Krasodomska J., Sprawozdawczość zintegrowana jako nowy obszar badań nauko-wych w rachunkowości, Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, t. 82, Warszawa 2015. Łazarowicz E., Dyskusja wokół celu sprawozdawczości finansowej opartej na Międzynarodowych Standardach Sprawozdawczości Finansowej, Zeszyty Teo-retyczne Rachunkowości, Warszawa 2016. Matuszyk I., Raportowanie zintegrowane w komunikacji przedsiębiorstwa z oto-czeniem, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2015. Samelak J., Zintegrowane sprawozdanie przedsiębiorstwa społecznie odpowie-dzialnego, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań 2013. Świderska G. K., Sprawozdanie finansowe według polskich i międzynarodowych standardów rachunkowości, Difin, Warszawa 2009. Tokarski M., Przedsiębiorczość – edukacja, t. 5, Wydawnictwo Nowa Era, War-szawa–Kraków 2009. Walińska E., Sprawozdanie finansowe według MSSF zasady prezentacji i ujawnie-nia informacji, Oficyna, Warszawa 2011.  

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/23225/1/143-150%2c%20Bodek%20D.%2c%20Hajdo%20K..pdf

Przyszłość modelu sprawozdawczego w dobie globalizacji

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)