Kowal, Dominika

Acta Univeristatis Lodziensis Folia Librorum

Polish

Dominika Kowal

Crossref

„Czasopisma naukowe w bibliotekach – zmierzch czy świt?” (Gdańsk, 19–20 września 2016 r.)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA LIBRORUM 1 (24), 2017 ISSN 0860-7435 Dominika Kowal Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego e-mail: dominika.kowal@lib.uni.lodz.pl „Czasopisma naukowe w bibliotekach  – zmierzch czy świt?” (Gdańsk, 19–20 września 2016 r.) DOI: http://dx.doi.org/10.18778/0860-7435.24.12 W dniach 19–20 września 2016 r. Biblioteka Główna Uniwersytetu Gdańskiego [dalej: BUG] wraz z Centrum NUKAT zorganizowały konferen-cję poświęconą wydawnictwom ciągłym: Czasopisma naukowe w bibliotekach  – zmierzch czy świt?. Dodatkową okazją do zaproszenia bibliotekarzy do Gdańska było dziesięciolecie działalności BUG w nowym gmachu oraz dwu-dziestolecie utworzenia na jej serwerze Centralnej Kartoteki Tytułów Czaso-pism. Podczas dwóch dni zaprezentowano szesnaście wystąpień związanych z szerokim tematem wydawnictw ciągłych: ich miejscem w bibliotekach, na różnych platformach, preferencjami czytelniczymi, zmianami w zakresie opra-cowania i przyszłością, zwłaszcza czasopism w wersjach papierowych.  W pierwszym dniu panelowym poruszane były głównie tematy związane z bibliometryczną oceną wydawnictw ciągłych z perspektywy środowiska aka-demickiego. W swoim wystąpieniu Henryk Hollender z Biblioteki Uczelni im. Łazarskiego (Ciągłość i inspiracja, czyli po co nam czasopisma naukowe) pró-bował odpowiedzieć na pytanie o przyszłość czasopism naukowych, określał ich nowe funkcje w świecie nauki. Obecnie stają się one miernikiem dorobku pracowników akademickich, często zawężanym jedynie do wskaźników cyto-walności i wpływu. Magdalena Hamerska z Biblioteki Uniwersytetu Gdańskiego (Ocena czaso-pism naukowych w Polsce – zasady, trudności, perspektywy) prześledziła, jak na przestrzeni lat zmieniały się kryteria ocen czasopism naukowych, odniosła się [ D o m i n i k a  K o w a l   [158] również do ich znaczenia w środowisku akademickim. Zwróciła uwagę na problem częstych korekt w wykazie czasopism punktowanych ogłaszanych przez MNiSW, co w konsekwencji może sprowadzać ocenę osiągnieć nauko-wych do liczby zdobytych punktów i obniżać właściwą wartość publikacji. To z kolei prowadzi do następnych nadużyć, o których z perspektywy młodego naukowca wypowiadał się Piotr Krajewski z Biblioteki Głównej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego (Drapieżni wydawcy okiem bibliotekarza i młodego naukowca). Jego referat dotyczył tzw. drapieżnych wydawców1, korzystających ze wzrostu znaczenia czasopism elektronicznych i ruchu Open Access. W trakcie gorącej dyskusji wysnuto tezę o nowej roli bibliotekarza, który po-winien ostrzegać autorów o nieuczciwych praktykach wydawców (m.in. został przywołany przykład Jeffreya Bealla, bibliotekarza z Library of University of Colorado-Denver).  Ciekawe wystąpienie, zatytułowane Od bibliometrii do almetrii. Almetrics jako alternatywne mierniki wpływu czasopism i autorów , zaprezentowała Magda-lena Szuflita-Żurawska (Biblioteka Główna Politechniki Gdańskiej). Prele-gentka podjęła temat alternatywnych wskaźników popularności publikacji. Wskazała na rosnące znaczenie autorskiego brandingu — świadomego budo-wania marki pracowników naukowych w oparciu o nowe kanały komunikacji i rozpowszechniania swojego dorobku w świecie cyfrowym.  Kolejne wystąpienie dotyczyło agregatorów treści naukowych. Marcin Wojnarski (Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW) zaprezento-wał stworzony przez siebie serwis Paperity, uruchomiony w 2014 roku. W chwili obecnej paperity.org indeksuje ok. 30% wszystkich nowo publiko-wanych artykułów w otwartym dostępie, umożliwiając czytelnikom dotarcie do blisko miliona pełnotekstowych artykułów z czasopism, m.in. takich wy-dawców jak Springer, Plos, BioMed Central, Oxford UP.  Zagadnienie czasopism polskich w Open Access przybliżyły Dagmara Alaburda i Alicja Tuchacz-Kurdziel (BUG), omawiając Polskie czasopisma w Open Access. Swe wystąpienie Autorki oparły na analizie publikacji pracow-ników gdańskiej uczelni.  Z kolei Agnieszka Lentas (Biblioteka Wydziału Prawa i Administracji UW), mówiąc o czasopismach prawniczych, dostępnych w bibliotekach, zastanowiła się nad zasadnością gromadzenia i udostępniania naukowych czasopism praw-                                                 1 Drapieżni wydawcy (predatory publishers), to nazwa określająca wydawców stosujących wo-bec autorów nieuczciwe praktyki, podyktowane chęcią zysku z opłat za publikowanie artyku-łów, najczęściej w modelu Open Access. Wydawcom tym zarzuca się m.in. wypuszczanie na rynek czasopism z pominięciem procesu wydawniczego i recenzowania, zawierających artyku-ły, które nie spełniają kryteriów publikacji naukowych. Pojęciem predatory publishers  posługu-je się m.in. profesor Jeffrey Beall, bibliotekarz z University of Colorado Denver. „ C z a s o p i s m a  n a u k o w e  w  b i b l i o t e k a c h…   [159] niczych w wersjach tradycyjnych, papierowych, wskazując zwłaszcza na wy-dawnictwa, których obecność na platformach cyfrowych byłaby niemożliwa.  Ostatni tego dnia referat (Czasopisma naukowe w cyfrowym obiegu informacji i ich wykorzystanie przez czytelników UMCS) wygłosiła Anna Wojtysiak (Biblio-teka Główna Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej). W swoim statystycz-nym opracowaniu przedstawiła dane wskazujące na zwiększające się zaintere-sowanie publikacjami elektronicznymi. Pierwszy dzień obrad zakończyła wycieczka do wywierającego olbrzymie wrażenie Europejskiego Centrum Solidarności [dalej: ECS]. Pracownicy ECS oprowadzili zebranych zarówno po wystawie głównej, jak również po po-mieszczeniach biblioteki, archiwum oraz magazynu. Z pewnością jest to miej-sce godne polecenia wszystkim odwiedzającym Gdańsk. Po powrocie do Bi-blioteki UG rozpoczęła się część jubileuszowa. Dyrektor BUG, Grażyna Jaśkowiak, wspominała proces powstawania nowego gmachu, przeprowadzkę i pierwsze miesiące funkcjonowania w nowych przestrzeniach. Na koniec wszyscy uczestnicy konferencji zostali zaproszeni na uroczystą kolację z jubi-leuszowym tortem. Obrady w drugim dniu konferencyjnym otworzyła kierownik Centrum NUKAT, Ewa Kobierska-Maciuszko. W pierwszym referacie (Od CKTCz do NUKAT – organizacja i metody współpracy bibliotekarzy katalogujących wydaw-nictwa ciągłe) Magdalena Ruszkowska (BUG) przedstawiła rys historyczny, czyli drogę od Centralnej Kartoteki Tytułów Czasopism, działającej od wrze-śnia 1996 r. do jej zamknięcia w 2002 r. i przystąpienia do NUKAT.  Następny referat (NUKAT w pigułce – zmiany, nowości, propozycje) wygło-siły Iwona Leonowicz z Magdaleną Rowińską (Centrum NUKAT), zarysowu-jąc pokrótce dynamikę rozwoju centralnego katalogu i udziału czasopism. Ewolucja otoczenia technologicznego oraz potrzeby użytkowników dyktują nowe trendy w katalogowaniu zbiorów – stąd zapowiadane już od pewnego czasu zmiany zarówno narzędziowe (np. możliwość dodawania pól 856 bez-pośrednio ze strony NUKAT) jak i formalne w zasadach katalogowania. Są to wciąż dyskusyjne kwestie związane z rekordami analitycznymi, zmiany w polu 260 (w tym zniesienie łacińskich skrótów), zniesienie „zasady trzech” i stoso-wanie pól 3xx (336 – typ zawartości, 337 – typ mediów, 338 – typ nośnika). Charakter konferencji, bardzo ograniczony czas wystąpień nie pozwolił na szczegółowe omówienie tych kwestii. Autorki zaprosiły wszystkich zaintere-sowanych do uczestnictwa w warsztatach i webinariach organizowanych przez Centrum.  M. Rowińska w swoim wystąpieniu o czasopismach elektronicznych (Kiedy nośnik ma znaczenie) zarysowała problem, z jakim muszą mierzyć się osoby pracujące z drukami ciągłymi. Największą bolączką dla katalogujących są liczne D o m i n i k a  K o w a l   [160] zmiany opracowywanych dokumentów, zarówno tradycyjnych jak i elektro-nicznych, a co za tym idzie – czytelne przedstawienie wszystkich danych w opisach bibliograficznych. Szczególną uwagę autorka referatu zwróciła na pola związków (77x oraz 78x) oraz zapowiedziała oddzielne spotkanie warsztatowe. Maciej Jabłoński (Centrum NUKAT), przedstawił referat Techniczne aspekty dodawania i kontroli adresów URL . Obecnie problematyczna jest kon-trola prawidłowo działających linków dołączanych do opisów czasopism ze względu na liczbę rekordów i bardzo dynamiczne zmiany. Trwają prace nad usprawnieniem tych żmudnych prac i stworzeniem odpowiedniego narzędzia do sprawdzania adresów URL w polach 856.  Pytania dotyczące rekordów analitycznych nadal pozostają otwarte – dlate-go też ciekawe było wystąpienie Izabeli Furgoł-Wali (Rekordy analityczne życie po życiu) z Biblioteki Politechniki Śląskiej, która przoduje w tworzeniu tego typu opisów do NUKAT. Zaprezentowane zostały doświadczenia związane z roz-poczęciem prac nad rekordem analitycznym najpierw w katalogu lokalnym, potem we współpracy z NUKAT. Biblioteka podjęła decyzję o tworzeniu re-kordów analitycznych do „Zeszytów Naukowych Politechniki Śląskiej”, które były wykorzystywane do rozbudowania kolekcji w Bibliotece Cyfrowej PŚ.  W drugiej sesji tego dnia referat (Szukanie wartości dodanej – czyli czasopi-sma pod lupą. Diagnoza w praktyce działań bibliotecznych i jej efekty w  Bibliotece Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II) zaprezentowała Danuta Gurdak (Bi-blioteka Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie). Oprócz rysu historycznego Prelegentka przedstawiła aktualnie stosowane działania w swo-jej placówce. Następnie Danuta Adamowicz (Zakład Narodowy im. Ossolińskich) próbowała odpowiedzieć na pytanie dotyczące reprintów (Czy reprint czasopi-sma to nadal czasopismo?). Przedstawiła systematykę reprintów i zasady opra-cowywania tego typu druków zgodnie z obowiązującym formatem MARC 21. Zaprezentowane przykłady ilustrowały dodatkowo tezę o różnorodności przedruków oraz ich klasyfikowaniu.  Na zakończenie swoje opracowanie dotyczące konspiracyjnych czasopism na terenie województwa lubelskiego zaprezentowała Anna Wojtysiak z Biblio-teki Głównej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej (Powrót do przeszłości: przegląd czasopism konspiracyjnych Lubelszczyzny do 1945 r. ).  Uczestnicy konferencji poruszyli wiele ważnych i ciekawych problemów. Spotkanie było też okazją do wysłuchania interesujących relacji z prac podej-mowanych w innych bibliotekach. Nasuwa się wniosek o konieczności częst-szych spotkań o tematyce czasopiśmienniczej, gdyż temat ten, zwłaszcza w kontekście ich opracowywania, z pewnością nie został wyczerpany. 

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/handle/11089/22574/0_12_%5b157%5d-160_Kowal.pdf?sequence=1&isAllowed=y

„Czasopisma naukowe w bibliotekach – zmierzch czy świt?” (Gdańsk, 19–20 września 2016 r.)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

„Czasopisma naukowe w bibliotekach – zmierzch czy świt?” (Gdańsk, 19–20 września 2016 r.)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w