Krakowiak, Beata

Latosińska, Jolanta

Wiluś, Robert

Włodarczyk, Bogdan

Polish

Beata Krakowiak

Jolanta Latosińska

Robert Wiluś

Bogdan Włodarczyk

Crossref

30 lat „Warsztatów z geografii turyzmu” (1984–2014)

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

5 Beata KRAKOWIAK Jolanta LATOSIŃSKA Robert WILUŚ Bogdan WŁODARCZYK Uniwersytet Łódzki 30 LAT WARSZTATÓW Z GEOGRAFII TURYZMU (1984–2014) Od drugiej połowy lat 80. XX w. w wielu aspektach życia rozpoczęły się przemiany ustrojowe, które w znaczącym stopniu wpłynęły także na aktyw-ność, przestrzeń i gospodarkę turystyczną. Tym samym zaistniała potrzeba rozwiązywania pojawiających się, nieznanych wcześniej problemów natury metodologicznej, terminologicznej, ale także praktycznej. Bardzo często dzia-łania te miały charakter operacyjny i wypełniały lukę między dotychcza-sowym polskim dorobkiem a potrzebą dostosowywania się do wieloletnich doświadczeń i rozwiązań zachodnioeuropejskich. Jednym z takich forów wymiany poglądów i myśli między doświadczonymi naukowcami a mło-dymi badaczami były organizowane w Uniwersytecie Łódzkim warsztaty z geografii turyzmu, które w 2014 r. obchodzą jubileusz 30-lecia istnienia. Historia organizacji tych seminariów terenowych sięga pierwszej połowy lat 80. XX w. W roku 1984 przygotowano pierwsze spotkanie z tego cyklu. Jego organizatorem był powstały w 1981 r. Zakład Geografii Miast i Turyz-mu Uniwersytetu Łódzkiego, kierowany przez prof. Stanisława Liszewskie-go, który był inicjatorem i pierwszym, kilkuletnim kierownikiem naukowym konferencji. Od początku w kolejnych latach sekretarzami spotkań byli: mgr Jarosław Fischbach (1984–1988), mgr Anita Wolaniuk (1989–1990) oraz mgr Sylwia Kaczmarek (1991).  http://dx.doi.org/10.18778/7969-262-0.01Beata KRAKOWIAK, Jolanta LATOSIŃSKA, Robert WILUŚ, Bogdan WŁODARCZYK WARSZTATY Z GEOGRAFII TURYZMU 6   Fot. 1. Pierwsze seminarium z geografii turyzmu (Łódź 1984) – część terenowa w strefie podmiejskiej     Fot. 2. Profesor Elżbieta Dziegieć  podczas XXIII „Warsztatów z geografii turyzmu”  w Rochnie (2007) 30 LAT WARSZTATÓW Z GEOGRAFII TURYZMU (1984–2014) WARSZTATY Z GEOGRAFII TURYZMU 7 W roku 1991 seminarium terenowe otrzymało nową nazwę: „Warsztaty badawcze z geografii turyzmu”. Począwszy od XV seminarium terenowego (1998 r.) organizatorem warsztatów był Zakład Geografii Turyzmu, będący wówczas jednym z trzech zakładów naukowych w Katedrze Geografii Miast i Turyzmu Uniwersytetu Łódzkiego. Kierownictwo Zakładu i warsztatów objęła wtedy prof. Elżbieta Dziegieć. Kierowała ona warsztatami 18 lat – do 2008 r., a po Jej śmierci w 2009 r. opiekę nad konferencją przejął prof. Bogdan Włodarczyk (LISZEWSKI 2006).  W ciągu 30-letniej historii tej konferencji warsztaty nie odbyły się tylko raz (w 2006 r.), ze względu na organizację w Łodzi dorocznej międzynaro-dowej konferencji stowarzyszenia ATLAS (Association for Tourism and Leisure Education and Research), w którą zaangażowany był Zakład Geo-grafii Turyzmu.  Po przekształceniu Katedry Geografii Miast i Turyzmu w Instytut o tej samej nazwie (2007 r.) organizacją spotkań do chwili obecnej zajmuje się Za-kład Geografii Turyzmu Uniwersytetu Łódzkiego. Od roku 1992 sekreta-rzem naukowym seminarium jest dr Robert Wiluś (z wyjątkiem 1996 r., kie-dy organizacją konferencji w Łodzi zajmowała się mgr Jolanta Latosińska).  Warsztaty z geografii turyzmu są obecnie jednym z najstarszych forów naukowych w Polsce poświęconych turystyce.  Od  zawsze były to spotkania     Fot. 3. Chleb przygotowany dla uczestników jubileuszowych  XX „Warsztatów z geografii turyzmu” w Potoku Złotym (2003)  Beata KRAKOWIAK, Jolanta LATOSIŃSKA, Robert WILUŚ, Bogdan WŁODARCZYK WARSZTATY Z GEOGRAFII TURYZMU 8 o charakterze interdyscyplinarnym, o czym świadczy zarówno podejmo-wana tematyka, jak również uczestnictwo przedstawicieli wielu dyscyplin naukowych (geografów, socjologów, ekonomistów, architektów, antropolo-gów kultury, naukowców zajmujących się kulturą fizyczną i innych). Głównym celem tej konferencji są prezentacje wyników badań nauko-wych związanych z turystyką prowadzonych w ostatnim okresie, które nie zostały opublikowane do czasu jej odbywania się. Wystąpienia te poruszają aktualne problemy funkcjonowania turystyki, zagadnienia teoretyczno-me-todologiczne oraz obejmują dyskusje terminologiczne.  Przez lata warsztaty z geografii turyzmu stawały się okazją do spotkań     i wymiany poglądów pomiędzy doświadczonymi naukowcami a młodym pokoleniem badaczy rozpoczynającym swoją naukową karierę. Sprzyjała te-mu swoista atmosfera spotkań, ułatwiająca wymianę nawet najbardziej kon-trowersyjnych poglądów. Podczas konferencji następowała również wy-miana informacji pomiędzy przedstawicielami ośrodków reprezentujących różne szkoły naukowe związane z turystyką, co także sprzyja integracji tego środowiska naukowego.  Pierwsze spotkania, nienazywane jeszcze „warsztatami”, dotyczyły za-gadnień szeroko pojętego osadnictwa turystyczno-wypoczynkowego. Celem seminariów było zaznajomienie się z genezą form i układów przestrzennych oraz funkcją osadnictwa w różnych strefach krajobrazowych i funkcjonal-nych (FISCHBACH  1987, 1988). W kolejnych edycjach prezentowano koncepcje lub wstępne wyniki przygotowywanych prac na stopień, głównie doktora-tów. Przez kolejne 12 lat realizowane były sesje terminologiczne, podczas których dyskutowano nad zakresem różnych pojęć stosowanych w naukach o turystyce. Było to uzasadnione pojawieniem się nowych i zmianą zna-czenia dotychczas używanych terminów (DZIEGIEĆ 2008). Do roku 2008 prze-dyskutowano pojęcia: turystyka, rekreacja, atrakcyjność turystyczna, prze-strzeń turystyczna, region turystyczny, przemysł turystyczny, produkt tury-styczny, turystyka miejska, wiejska, religijna, kulturowa, uzdrowiskowa, eko-turystyka, turystyka alternatywna, turystyka aktywna, kwalifikowana. Część rozważań terminologicznych została opublikowana w formie artykułów       w czasopiśmie naukowym „Turyzm”. W roku 2009 została przedyskuto-wana problematyka regionalizacji turystycznej Polski.  W ostatnich latach wystąpienia uczestników seminarium koncentrują się wokół zaproponowanego wcześniej przez organizatorów tematu przewod-niego. Wśród tych zagadnień znalazły się takie, jak „Nowe–stare formy        w przestrzeni”, „O doświadczaniu w turystyce – od autentyczności do ko-30 LAT WARSZTATÓW Z GEOGRAFII TURYZMU (1984–2014) WARSZTATY Z GEOGRAFII TURYZMU 9 mercji”, „Przeszłość, teraźniejszość, przyszłość turystyki”, a każdej prob-lematyce warsztatów poświęcone zostało odrębne wydawnictwo monogra-ficzne.  Problematyka podejmowana w czasie konferencji kontynuowana jest     w trakcie wycieczek studialnych, które są integralną częścią seminarium. Oprócz aspektu krajoznawczego, przyczyniają się one do nawiązania pogłę-bionej współpracy pomiędzy uczestnikami.  Warsztaty odbywały się zazwyczaj w małych miejscowościach o regio-nalnym znaczeniu turystycznym. Najczęściej były to miejscowości położone w środkowej Polsce, np. nad Wartą (Kamion, Konopnica, Załęcze Wielkie, Księże Młyny, Uniejów), w dolinie Pilicy (Spała – 5 edycji, Borki), w strefie podmiejskiej Łodzi (Tuszyn) oraz w innych częściach województwa łódz-kiego (Bełchatów, Rochna). Pozostałe miejscowości, w których organizowa-no kolejne edycje seminariów terenowych położone były praktycznie we wszystkich strefach krajobrazowych Polski: nadmorskiej (Władysławowo, Gąski), pojeziernej (Wigry, Suszek), wyżynnej (Kazimierz Dolny, Potok Zło-ty) i górskiej (Łazy k. Bochni, Wólka Milanowska k. Kielc, Szczyrk). Jedno       z seminariów zorganizowano na terenie Republiki Czeskiej, w Małej Moraw-ce położonej w paśmie Jeseników (WILUŚ 2001).      Fot. 4. Uczestnicy XXIII „Warsztatów z geografii turyzmu” w Rochnie (2007)  Tabela 1. Seminaria terenowe „Warsztaty z geografii turyzmu” w latach 1984–2014  Numer Rok Organizator Miejsce Tematyka Kierownik naukowy Sekretarz [1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] I 1984 Łódź Osadnictwo wypoczynkowe  w otoczeniu dużych miast II 1985 Władysławowo Osadnictwo turystyczno-wypoczyn-kowe w strefach nadmorskich III 1986 Lesko Osadnictwo turystyczno-wypoczyn-kowe w strefach górskich IV 1987 Wigry Osadnictwo turystyczno-wypoczyn-kowe w strefach pojeziernych V 1988 Kazimierz Dolny Bez tematu przewodniego mgr Jarosław Fischbach VI 1989 Spała Bez tematu przewodniego VII 1990 Kamion n. Wartą Bez tematu przewodniego mgr Anita Wolaniuk VIII 1991 Zakład  Geografii Miast i Turyzmu Łódź – nowa formuła warsztatów Bez tematu przewodniego mgr Sylwia Kaczmarek IX 1992 Konopnica Bez tematu przewodniego X 1993 Borki n. Zalewem Sulejowskim Bez tematu przewodniego XI 1994 Suszek Bez tematu przewodniego XII 1995 Księże Młyny Bez tematu przewodniego mgr Robert  Wiluś XIII 1996 Łódź Bez tematu przewodniego mgr Jolanta Latosińska XIV 1997 Katedra  Geografii Miast  i Turyzmu Łazy k. Bochni Turystyka religijna, turystyka wiejska, przestrzeń turystyczna prof.  Stanisław Liszewski  dr Robert  Wiluś    [1] [2] [3] [3a] [4] [5] [6] [7] XV 1998 Załęcze Wielkie Turystyka alternatywna,  turystyka miejska XVI 1999 Bełchatów Atrakcyjność turystyczna XVII 2000 Gąski Przemysł turystyczny, produkt turystyczny, usługi turystyczne XVIII 2001 Mała Morawka (Rep. Czeska) Geografia hotelarstwa, turystyka uzdrowiskowa XIX 2002 Łódź Region turystyczny XX 2003 Potok Złoty Turystyka wiejska, ekoturystyka XXI 2004 Wólka Mila-nowska k. Kielc Turystyka, rekreacja XXII 2005 Szczyrk Turystyka kulturowa Przerwa  2006 Katedra  Geografii Miast i Turyzmu Łódź Konferencja  ATLAS XXIII 2007 Rochna Turystyka poznawcza XXIV 2008 Uniejów Turystyka aktywna, turystyka kwalifikowana prof.  Elżbieta Dziegieć XXV 2009 Łódź Regionalizacja turystyczna Polski XXVI 2010 Spała Turystyka polska w latach 1989–2010. Teoria i praktyka XXVII 2011 Tuszyn Turystyka – moda na sukces XXVIII 2012 Spała Nowe – stare formy turystyki  w przestrzeni XXIX 2013 Spała O doświadczaniu w turystyce  – od autentyczności do komercji XXX 2014 Instytut  Geografii Miast i Turyzmu Zakład  Geografii Turyzmu Spała Przeszłość, teraźniejszość, przyszłość  turystyki prof. Bogdan Włodarczyk   Źródło: opracowanie autorów. Beata KRAKOWIAK, Jolanta LATOSIŃSKA, Robert WILUŚ, Bogdan WŁODARCZYK WARSZTATY Z GEOGRAFII TURYZMU 12   Fot. 5. Uczestnicy XXVIII „Warsztatów z geografii turyzmu” w Spale (2012)   Niektóre z edycji organizowane były we współpracy z innymi ośrodkami naukowymi, które m.in. udostępniały swoje stacje terenowe lub przygoto-wywały miejsca pobytu, np. stacja terenowa Uniwersytetu Jagiellońskiego w Łazach k. Krakowa, ośrodek wypoczynkowy w Gąskach nad Bałtykiem (Politechnika Koszalińska), hotel w Małej Morawce (Uniwersytet Karola       w Pradze). Na mapie miejsc spotkań najczęściej występują: Łódź – siedziba organizatora, i Spała, w której funkcjonuje Terenowa Stacja Przyrodnicza Uniwersytetu Łódzkiego, będąca od 2012 r. stałą bazą do organizowania war-sztatów (rys. 1).           Fot. 6. Podczas obrad XVIII „Warsztatów z geografii turyzmu”, które odbyły się w 2001 r. w Małej Morawce w Republice Czeskiej  Źródło: Fotografie 1–6 autorstwa R. Wilusia 30 LAT WARSZTATÓW Z GEOGRAFII TURYZMU (1984–2014) WARSZTATY Z GEOGRAFII TURYZMU 13 ŁÓDŹ(1984, 1991, 1996, 2002, 2009) SPAŁA (1989, 2010, 2012, 2013, 2014)WŁADYSŁAWOWO(1985)LESKO (1986)WIGRY(1987)KAZIMIERZ DOLNY (1988)KAMION (1990)SUSZEK(1994)KSIĘŻE MŁYNY (1995)ŁAZY (1997)ZAŁĘCZE WIELKIE(1998)BEŁCHATÓW (1999)GĄSKI(2000)MAŁA MORAWKA(2001)POTOK ZŁOTY(2003)WÓLKA MILANOWSKA(2004)SZCZYRK (2005)ROCHNA (2007)UNIEJÓW (2008)   (2011)TUSZYN  Rys. 1. Miejsca, w których odbywały się „Warsztaty z geografii turyzmu” w latach 1984–2014 (w nawiasie podano rok odbywania się konferencji) Źródło: opracowanie autorów  Każdego roku w seminariach terenowych uczestniczy po kilkadziesiąt osób reprezentujących różne ośrodki i dyscypliny naukowe zajmujące się za-gadnieniami turystyki. Do krajowych instytucji naukowych, których przed-stawiciele systematycznie biorą udział w konferencji, należy zaliczyć Uni-wersytety: Jagielloński, Warszawski, Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Adama Mickiewicza w Poznaniu, Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Wrocławski, Szczeciński, Gdański; Uniwersytety Ekonomiczne w: Poznaniu i Wrocławiu/Jeleniej Górze; Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, AWF w Poznaniu, Krakowie, Akademię Pomorską w Słupsku. Grono stałych uczestników warsztatów tworzą: prof. prof. Antoni Jackowski, Włodzimierz Kurek (Uniwersytet Jagielloński), Andrzej Kowalczyk, Małgorzata Durydiw-Beata KRAKOWIAK, Jolanta LATOSIŃSKA, Robert WILUŚ, Bogdan WŁODARCZYK WARSZTATY Z GEOGRAFII TURYZMU 14 ka (Uniwersytet Warszawski) Jerzy Wyrzykowski (Uniwersytet Wrocław-ski), Aleksandra Kowalczyk (Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgosz-czy), Jacek Potocki (Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu/Jeleniej Gó-rze), Alina Zajadacz (Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu), Ag-nieszka Niezgoda (Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu), Andrzej Świeca, Ewa Skowronek, Teresa Brzezińska-Wójcik (Uniwersytet Marii Curie-Skło-dowskiej w Lublinie), Aleksander Szwichtenberg (Politechnika Koszalińska), Beata Meyer (Uniwersytet Szczeciński), Marek Nowacki (AWF w Poznaniu) i Zygmunt Kruczek (AWF w Krakowie). Lista ta jest oczywiście dużo dłuż-sza, ale nie sposób wymienić wszystkich uczestników tych spotkań. W war-sztatach brały także udział osoby spoza Polski, wśród których wymienić na-leży: prof. prof. Michel Boneau (Uniwersytet w Angers, Francja), Stanisław Erdavletov (Państwowy Uniwersytet w Almaty, Kazachstan), Peter Čuka (Uniwersytet w Bańskiej Bystrzycy, Słowacja), Iwan Pirożnik (Uniwersytet  w Mińsku, Białoruś), Laslo Csordas (Węgierska Akademia Nauk, Węgry),     dr dr Anna Skoblikova (Państwowy Uniwersytet Hydrometeorologiczny      w Petersburgu, Rosja), Dana Fialova, Jiři Vagner (Uniwersytet Karola w Pra-dze, Czechy). Reprezentacja licznych szkół wyższych z kraju i z zagranicy podczas warsztatów umożliwia ciągły przepływ aktualnej wiedzy z zakresu turystyki oraz utrzymanie stałych więzi pomiędzy ośrodkami naukowymi,   a także ich pracownikami (DZIEGIEĆ 2008).  Jubileuszowa, piąta publikacja w serii „Warsztaty z Geografii Turyzmu” zatytułowana Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość turystyki, prezentuje reflek-sje, stan badań oraz nowe pola badawcze z zakresu turystyki. W rozdziale pierwszym autorzy artykułów koncentrują swoją uwagę na dorobku pol-skich badaczy reprezentujących wybrane ośrodki naukowe kraju (Uniwer-sytet Jagielloński, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uni-wersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu). Inspirujące wydaje się po-traktowanie odnawialnych źródeł energii jako potencjalnego obszaru badań naukowych. Z aktualnych problemów teorii turystyki poruszone zostały dwa aspekty – czas wolny w kontekście zmian zachodzących na rynku tury-stycznym oraz przegląd koncepcji dotyczących pojęcia szlaku turystycznego. Interesujące są także rozważania dotyczące znaczenia tradycji w rozwoju turystyki, a wśród nich odpowiedź na pytanie: „co przeszłość przekazuje przyszłości?”, analizowana w odniesieniu do idei rozwoju turystyki oraz wybranych miejscowości naszego kraju. Współczesnej aktywności Polaków poświęcony został rozdział czwarty publikacji, poruszający zagadnienia wy-jazdów krajowych Polaków oraz aktywności seniorów, którzy coraz liczniej   30 LAT WARSZTATÓW Z GEOGRAFII TURYZMU (1984–2014) WARSZTATY Z GEOGRAFII TURYZMU 15 i częściej uczestniczą w turystyce. W niniejszym tomie obszernie reprezento-wana jest też tematyka dotycząca przedsiębiorstwa jako podmiotu gospo-darki turystycznej. Autorzy omawiają zjawiska koncentracji, innowacyjności, obecności przedsiębiorstw na rynkach kapitałowych oraz współczesnego rynku pracy. Jubileuszowe, piąte wydanie monografii kończy prezentacja wybranych problemów rozwoju turystyki światowej na przykładzie Urug-waju i Kazachstanu.   BIBLIOGRAFIA  DZIEGIEĆ E., 2008, Seminaria terenowe pt. „Warsztaty badawcze z geografii turyzmu”organizowane przez Katedrę/Instytut Geografii Miast i Turyzmu Uniwersytetu Łódzkiego, „Turyzm”, 1, s. 108–110. FISCHBACH J., 1987, I seminarium terenowe z cyklu „Osadnictwo turystyczno-wypoczynkowe” na temat: „Osadnictwo wypoczynkowe w otoczeniu dużych miast”, „Acta Universitatis Lodziensis. Turyzm”, 3, s. 151–154. FISCHBACH J., 1988, II seminarium terenowe z cyklu „Osadnictwo turystyczno-wypoczynkowe” na temat: „Osadnictwo turystyczno-wypoczynkowe w strefach nadmorskich”, „Acta Universitatis Lodziensis. Turyzm”, 4, s. 141–144. LISZEWSKI S., 2006, Powstanie i rozwój geografii turyzmu w Łodzi, „Turyzm”, 16, 2, s. 153–182. WILUŚ R., 2001, XVIII Seminarium terenowe „Warsztaty badawcze z geografii turyzmu”, Mála Morávka    6–8 września 2001 rok, „Turyzm”, 11, 1, s. 83–87.                        

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/23072/1/5-15%20Krakowiak%20i%20in..pdf

30 lat „Warsztatów z geografii turyzmu” (1984–2014)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)