Filozofia umysłu, w tym przede wszystkim sama filozofia krytyczna (transcendentalna
krytyka rozumu), oraz filozofia filozofii Kanta przedstawione tu zostają jako
jedyne w swoim rodzaju przedsięwzięcie wychowawcze. Tytułowa pedagogika
transcendentalna (termin zaproponowany przeze mnie na użytek tego tekstu) nie
stanowi teorii wychowania, lecz jego praktykę. Realizuje się ona na dwu płaszczyznach
— (samo)wychowanie i (samo)kształcenie rozumu w krytyce oraz (samo)
wychowanie i (samo)kształcenie człowieka w filozofii. Jest ona transcendentalna,
tzn. nieempiryczna, ponieważ stanowi pewien system przekształceń mentalnych
dokonywanych in abstracto w, jeśli wolno tak się wyrazić, mentalnej przestrzeni
ludzkiej samoświadomości za pomocą narzędzi najzupełniej dyskursywnych
i spekulatywnych. Krytyka rozumu oraz Kantowska filozofia filozofii ujęte zostają
tutaj nie tylko jako narzędzia i metody tego swoistego procesu wychowawczego, lecz
także, a właściwie przede wszystkim, jako transformacyjna praktyka intelektualna.
Pojęcia wychowania, wychowanka i wychowawcy z płaszczyzny stricte pedagogicznej
zostaną tu przeniesione w dziedzinę interpretacji Kanta koncepcji filozofii (w tym
transcendentalnej krytyki rozumu), która zaprezentowana zostanie jako narzędzie
kształtowania umysłu najprzód własnego, w dalszej zaś kolejności cudzego. Tekst
podzielony jest na dwie podstawowe części: pierwsza poświęcona jest krytyce rozumu
ujętej jako tegoż rozumu dyscyplinowanie i kształcenie, druga traktuje o filozofii jako
narzędziu wychowania człowieka.The philosophy of mind, and especially the critical philosophy (transcendental critique
of reason) and philosophy of philosophy are presented here as a unique pedagogical
endenavour. The work’s titular transcendental pedagogy (which is a term proposed by
me solely for the use of the following paper) does not mean the theory of upbringing,
but rather it’s practice. It works on two seperate levels: (self)upbringing and (self)
education of reason in the critique, and (self)upbringing and (self)education of human
in philosophy. It is transcendental, which means non-empirical, as it is a system of
mental transformations made in abstracto in, so to speak, mental space of human selfconsciousness
by means of entirely discursive and speculative tools. The critique of
reason and Kant’s philosophy of philosophy are taken not only as tools and methods
of this peculiar pedagogical process, but most of all as transformational intelectual
practice. The concepts of upbringing, upbringee and upbringer are moved from the
strictly pedagogical level into the field of the interpretation of Kant’s conception of
philosophy (including the transcendental critique of reason). This philosophy is then
shown as a tool for shaping both one’s own and the other’s minds. The paper is divided
into two basic parts: the first one talks about the critique of reason as a discipline and
education of reason, and the other one discusses philosophy as a tool for upbringing
the human.Publikacja finansowana przez Wydział Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkieg