Walczak-Niewiadomska, Agata

Acta Univeristatis Lodziensis Folia Librorum

Polish

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA LIBRORUM 2 (21), 2015 ISSN 0860-7435 Agata Walczak-Niewiadomska Katedra Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytet Łódzki e-mail: awniewiadomska@uni.lodz.pl Sprawozdanie z 19th European Conference on Literacy  13–16 lipca 2015, Klagenfurt, Austria DOI: http://dx.doi.org/10.18778/0860-7435.21.12 W połowie lipca tego roku w Klagenfurcie, malowniczo usytuowanym nad austriackim jeziorem Wörthersee mieście, odbyła się 19. z kolei konferencja gromadząca teoretyków, praktyków i wszelkiego rodzaju ekspertów zajmują-cych się szeroko rozumianymi kompetencjami czytania i pisania (ang. literacy). Spotkanie, do poprzedniej edycji znane pod nazwą „European Conference on Reading”, otrzymało podtytuł sygnalizujący rozszerzenie spektrum rozważań na zagadnienia związane nie tylko z czytelnictwem: Alfabetyzm w nowym krajobrazie komunikacji: badania, edukacja i codzienność (ang. Literacy in the new landscape of communication: research, education and the everyday). Termin „literacy” do niedawna definiował obszar zasobów wiedzy i umiejęt-ności kształtujących tradycyjnie postrzeganą naukę czytania i pisania, w ostat-nich latach jednak, ze względu na ożywioną dyskusję w wielu dziedzinach nauk, zadecydowano o dołączeniu do nich także umiejętności posługiwania się liczbami (ang. mathematical literacy/numeracy), odczytywania obrazów (ang. visual literacy) i innych środków przekazu (np. ang. media literacy, in-formation literacy), niezbędnych człowiekowi do posługiwania się powszech-nie używanymi kodami kulturowymi. W wielu krajach definicję alfabetyzacji rozszerza się ponadto o wiedzę i umiejętności konieczne do sprawnego ko-rzystania z technologii (ang. digital literacy). Do najnowszych ustaleń badaczy zalicza się wyodrębnienie nowego terminu – multialfabetyzacji, podkreślające-go znaczenie wielości kanałów komunikacji międzyludzkiej i mediów, jak również kulturowych i lingwistycznych różnic charakteryzujjących społeczeń-[ S p r a w o z d a n i e  z  1 9 t h  E u r o p e a n …   [132] stwa, stojącego w opozycji do tradycyjnie postrzeganej nauki uczenia się czy-tania i pisania, opartej na jednakowych regułach (ang. multiple literacies / multiliteracies) (Education for all, 2005, s. 150; więcej na ten temat Przybylska, 2014, s. 37–38). Konferencja organizowana jest od prawie 40 lat przez Międzynarodowy Komitet Rozwoju Europy (ang. International Development in Europe Com-mittee, dalej IDEC) i Międzynarodowe Stowarzyszenie Czytania (ang. Inter-national Reading Association, dalej IRA; od 2015 r. International Literacy Association, dalej ILA) (International Literacy…), przy współpracy lokalnego komitetu organizacyjnego jednego z krajowych oddziałów stowarzyszenia. Obrady toczą się zwykle w kilku językach (w tym roku wiele sesji było nie-miecko-, francusko- i hiszpańskojęzycznych), ale głównym językiem konfe-rencji pozostaje zawsze angielski. Od czasu pierwszego spotkania w 1977 r. we francuskim Beaumont-sur-Oise członkowie wymienionych organizacji i inni prelegenci mieli okazję wymieniać doświadczenia w wielu europejskich miastach, m. in. Joensuu (Finlandia, 1981), Salamance (Hiszpania, 1987), Bu-dapeszcie (Węgry, 1995), Zagrzebiu (Chorwacja, 2005) i Mons (Belgia, 2011) (IDEC). Tegoroczna konferencja została zorganizowana przy współpracy z Austriackim Stowarzyszeniem Alfabetyzacji (niem. Die Österreichische Gesellschaft zur Erforschung und Förderung des Lesens und Schreibens; ang. Austrian Literacy Association, dalej ALA) (ALA), Uniwersytetem w Klagenfurcie (niem. Alpen-Adria-Universität Klagenfurt) (Alpen-Adria…) oraz Federacją Europejskich Stowarzyszeń Alfabetyzacji (ang. Federation of European Literacy Associations, dalej FELA) (Federation of European…). Główne pola tematyczne wytyczyły obszar zainteresowań uczestników, kon-centrując się na najbardziej aktualnych zagadnieniach nurtujących badaczy i ekspertów zajmujących się szeroko rozumianą alfabetyzacją:  multialfabetyzacje: teksty, konteksty, koncepcje, praktyki, tożsamość  alfabetyzacja w instytucjach i poza nimi: od dzieciństwa do późnego wieku  kształcenie nauczycieli: nauczanie alfabetyzacji, nauczanie literatury  wielojęzyczność, różnojęzyczność, alfabetyzacja w różnych scenariu-szach kulturowych  literatura dla dzieci, młodzieży i dorosłych: tradycyjne i nowe gatunki, sposoby rozpowszechniania  społeczne kanały i metody promocji alfabetyzacji: biblioteki, grupy czytelnicze, konkursy  alfabetyzacja: dostęp, równość / nierówność i niepełnosprawność. A g a t a  W a l c z a k - N i e w i a d o m s k a   [133] Dzięki prestiżowi wydarzenia organizatorom udało się zaprosić kilku światowej klasy naukowców do wygłoszenia mów przewodnich. Wśród nich była dr Jennifer Rowsell (Brock University w Toronto, Wydział Edukacji, Kanada), prof. Teresa Cremin (Open University, Wydział Edukacji i Studiów Językowych, Londyn, Wielka Brytania) oraz prof. Shelley Stagg Peterson (To-ronto University, Centrum Badań Edukacyjnych nad Językami i Alfabety-zacją, Kanada; reprezentantka ILA). Pierwszego dnia obrad, w trakcie mów powitalnych i przedstawiania organizatorów, wręczono nagrodę IDEC za innowacyjny projekt promocji czytelnictwa w Europie (IDEC European Award). Laureatem została Miejska Biblioteka w Kranj (Słowenia) za projekt „To read and to talk with the wise – reading circles at Kranj City” (Aby czytać i rozmawiać z mądrymi – kółka czytelnicze w mieście Kranj), dzięki któremu aktywizowano osoby starsze poprzez regularne spotkania z przeszkolonymi wolontariuszami m. in. w domach opieki społecznej i bibliotekach (Mestna Knjižnica Kranj). Celem projektu było włączenie do życia kulturalnego osób z różnymi problemami zdrowotnymi (niedosłuch, kłopoty ze wzrokiem, po-ruszających się na wózkach), jak również ich edukację cyfrową. Konferencja zgromadziła ponad 350 uczestników reprezentujących rozmaite jednostki naukowe, badawcze, edukacyjne i pozarządowe z całego świata1. Polskim akcentem były wystąpienia kilku badaczek reprezentujących Uniwer-sytet Warszawski (dr Joanna Lewińska), Uniwersytet Marii Curie-Skłodow-skiej w Lublinie (dr hab. Halina Chodkiewicz, mgr Anna Kiszczak), Uniwersy-tet Łódzki (pisząca te słowa) oraz Bibliotekę Narodową (mgr Izabela Koryś). Pomimo podkreślenia przez organizatorów równego traktowania zagad-nień czytania i pisania, co zostało wyartykułowane m. in. we wstępie do księgi abstraktów, w opinii wielu uczestników nie znalazło to potwierdzenia podczas obrad. Zdecydowana większość referatów skupiała się na obszarze czytelnic-twa, przekazując informacje na temat innowacyjnych i ciekawych projektów, mających na celu usprawnianie procesów związanych z nauką czytania. Dużą grupę prelegentów stanowili teoretycy i dydaktycy nauczania języka obcego (również w kontekście skuteczniejszego procesu asymilacji imigrantów w no-wej ojczyźnie). Pojawiły się przykłady działań łączące czytanie i pisanie z pa-sjami dzieci, realizowanymi dziś często w świecie cyfrowym (np. wykorzysta-nie gier do rozwijania umiejętności piśmienniczych – Dungeons & Dragons, Minecraft, Worldcraft), zwraca się też szczególną uwagę na rozwój kompeten-cji poprzez stworzone w tym celu aplikacje na urządzenia mobilne (iPady, tablety, smartfony). Nowych rozwiązań badacze i praktycy upatrują w łącze-                                                 1 Wychodząc naprzeciw tym, którzy nie mogli uczestniczyć w wydarzeniu, organizatorzy umieścili na jego stronie w jednej z zakładek prezentacje multimedialne wygłoszone podczas obrad. Pobrane 19 listopada 2015, z: https://conference.aau.at/event/15/page/3/. S p r a w o z d a n i e  z  1 9 t h  E u r o p e a n …   [134] niu różnych sfer edukacji i kultury, np. tworząc lokalne strefy sztuki (ang. community arts zone), gdzie alfabetyzację prowadzi się przy wykorzystaniu dramy, plastyki, malarstwa, lub też poprzez kreowanie przestrzeni dla działań z zakresu DIY (Do-It-Yourself) lub Makerspaces. Dużą grupę wystąpień  stanowiły omówienia metod edukacyjnych stosowanych wśród tzw. czytelni-ków trudnych i z dysfunkcjami (niesłyszących, autystycznych, z innymi nie-pełnosprawnościami). Konferencja obfitowała w referaty przedstawicieli bibliotek, stowarzyszeń i instytucji promujących czytelnictwo i książki na całym świecie. Osiągnięcia książnic na tym polu zostały zaprezentowane m. in. przez pracowników bi-bliotek publicznych w Ljubljanie, Radovljicy i Kranj (Słowenia). Najnowsze rezultaty i implementacje projektów pokazali też członkowie Austriackiego Stowarzyszenia Bibliotek, jak również Stowarzyszeń Czytelniczych (ang. Reading Association) z Rosji, Chorwacji, Czech, Słowenii, Norwegii i Finlandii. Szcze-gólnie ciekawe z punktu widzenia bibliologa były referaty przestawiające moż-liwości wykorzystania iPadów i aparatów cyfrowych w tworzeniu e-książek (w środowisku przedszkolnym), jak również omawiające zależność pomiędzy ilustracjami, komiksami i internetowymi formami przekazu a wyborami czy-telniczymi dzieci i młodzieży. Inne podkreślały wpływ czytania na głos na wzajemne relacje między dziećmi i rodzicami (badania fundacji Stiftung Le-sen), rolę kółek czytelniczych (na przykładzie Austrii) oraz potrzebę prowa-dzenia programów wczesnej alfabetyzacji (na przykładzie Read to Me, USA). Dwa panele poświęcono prezentacji założeń i dotychczasowych rezultat-tów powołanej do życia w 2014 r. sieci ELINET (European Literacy Policy Network), której celem jest opracowanie wspólnej polityki europejskich orga-nizacji w zakresie alfabetyzacji. Sieć tworzy 78 jednostek (ośrodków badaw-czych, krajowych jednostek rządowych, międzynarodowych i narodowych stowarzyszeń, fundacji) z 28 krajów (w tym 24 krajów członkowskich Unii Europejskiej), niestety wśród nich nie ma Polski (ELINET). Prace prowa-dzone są w kilku obszarach tematycznych, uwzględniających dostrzeżone braki w edukacji Europejczyków (społeczno-ekonomiczne, migracyjne, płciowe i cyfrowe) oraz kategorie wiekowe (dzieci, młodzież, dorośli). Efekt końcowy zakłada przedstawienie pełnych raportów krajowych na temat dia-gnozy stanu alfabetyzacji obywateli i prowadzonych przez rządy działań w tym zakresie, ponadto na platformie projektu znajdą się przykłady dobrych praktyk wraz z bogatym zestawem źródeł edukacyjnych oraz materiałów promujących alfabetyzację w Europie (m. in. na temat organizacji Tygodnia Alfabetyzacji, ang. Literacy Week). Jednym z dodatkowych efektów pracy zespołu będzie wydany w niedługim czasie słownik pojęć z zakresu alfabety-zacji, a także zestaw wskazówek dotyczących sposobów pozyskiwania fundu-A g a t a  W a l c z a k - N i e w i a d o m s k a   [135] szy na działania promocyjne (ang. ELINET Toolkits for Awareness Raising and Fundraising). Jednym z wydarzeń towarzyszących konferencji była wystawa – część projektu realizowanego od 2012 r. przez włoską sekcję Międzynarodowej Izby ds. Książek dla Młodych (ang. International Board on Books for Young Peo-ple, dalej IBBY) – „Silent Books, from the world to Lampedusa and back” (IBBY). Głównym celem projektu było zorganizowanie biblioteki na wyspie Lampedusa (południowe Włochy) dla mieszkańców i imigrantów uciekają-cych z południowej Afryki, a wśród nich także wielu dzieci. W drugim etapie stworzono kolekcję 111 tzw. milczących książek (książek obrazkowych bez tekstu), zebranych z 23 krajów za pośrednictwem narodowych sekcji IBBY, aby mogły one służyć dzieciom niezależnie od kraju pochodzenia i języka, jakim się posługują. Obecnie trwają prace nad zapewnieniem kadry dla obsłu-gi biblioteki na Lampedusie i cały czas zbierane są środki na dalsze jej funk-cjonowanie (w tej chwili kolekcja jest udostępniana i obsługiwana 2 razy w tygodniu przez dzieci przebywające na wyspie). Ta wędrująca wystawa przez miesiąc (22 czerwca – 17 lipca 2015 r.) dostępna była w czytelni czaso-pism biblioteki Uniwersytetu w Klagenfurcie. Książki wykonane zostały przy użyciu różnych technik, prezentują codzienne, ale też i problemowe, unikalne historie, ciesząc oko wszystkich grup wiekowych. Kolekcję podzielono na gru-py tematyczne: Magiczne i cudowne, Sekrety i niespodzianki, Niesamowite opowieści o codzienności, Dzikie i potężne, Uczucie obcości i przynależności, Opowieści o małych rzeczach, Podróże i przybycie, Czysta natura, czyż nie?, Obrazki z miasta i życia na wsi, Ja i świat. Wśród książek odnaleźć można najpiękniejsze przykłady światowej literatury dziecięcej, wydane w drugiej połowie XX i XXI w., m. in. Wonder Bear (Tao Nyen, wyd. Templar publish-ing, 2008), Bramenjam (Natascha Stenvert, wyd. The House of Books, 2010), På Djupet (Jenny Karlsson, wyd. Kabusa Böcker, 2008), En el silencio del basque (Cristina Pérez Navarro, wyd. A buen paso, 2010), Johnny’s bad day (Edward Ardizzone, wyd. Jane Nissen Books, 1970). To niezwykłe i inspirujące wydarzenie z całą pewnością nie wyczerpało wielu kwestii nurtujących badaczy, nauczycieli i ekspertów, w związku z czym pozostaje zaprosić już dziś wszystkich zainteresowanych na następną edycję konferencji, która odbędzie się w 2017 r. w Madrycie. Bibliografia ALA. Die Österreichische Gesellschaft zur Erforschung und Förderung des Lesens und Schreibens. (b. d.). Pobrane 22 lipca 2015, z: http://www.lesenundschreiben.at/ Alpen-Adria-Universität Klagenfurt. (b. d.). Pobrane 22 lipca 2015, z: http://www.uni-klu.ac.at/ english/ inhalt/1.htm/ S p r a w o z d a n i e  z  1 9 t h  E u r o p e a n …   [136] Education for all. Literacy for life. Global Monitoring Report. (2005). Pobrane 21 lipca 2015, z: http://www.unesco.org/education/GMR2006/full/chapt6_eng.pdf/ ELINET. European Literacy Policy Network. (b. d.). Pobrane 23 lipca 2015, z: http://www.eli-net.eu/ Federation of European Literacy Associations. (b. d.). Pobrane 22 lipca 2015, z: http://www.felaliteracy.org/ IBBY. International Board on Books for Young People. Silent books. (b. d.). Pobrane 22 lipca 2015, z: http://www.ibby.org/1329.0.html/ IDEC. International Development in Europe Committee. (b. d.). Pobrane 21 lipca 2015, z: http://www.literacyeurope.org/meetings-conferences/european-conferences/ IDEC European Award. International Reading Association Award for Innovative Reading Promotion in Europe. (b. d.). Pobrane 22 lipca 2015, z: http://www.literacyeurope.org/ awards-and-grants/awards/ International Literacy Association. (b. d.). Pobrane 22 lipca 2015, z: http://www.reading.org/ Mestna Knjižnica Kranj. O projektu Modro brati in kramljati. (b. d.). Pobrane 22 lipca 2015, z: http://www.mkk.si/o-projektu-modro-brati-in-kramljati/ Przybylska, Ewa. (2014). Alfabetyzacja i edukacja podstawowa osób dorosłych jako wyz-wanie teraźniejszości. Przegląd Pedagogiczny , 2, 28–39. Pobrane 16 września 2015, z: http://repozytorium.ukw.edu.pl/bitstream/handle/item/1728/Ewa%20Przybylska%20Alfabetyzacja%20i%20edukacja%20podstawowa%20osob%20doros%C5%82ych%20jako%20wyzwanie.pdf?sequence=1/    

Sprawozdanie z 19th European Conference on Literacy 13–16 lipca 2015, Klagenfurt, Austria

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/17312/1/Folia_21_131-136_Walczak-Niewiadomska.pdf

Sprawozdanie z 19th European Conference on Literacy 13–16 lipca 2015, Klagenfurt, Austria

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Sprawozdanie z 19th European Conference on Literacy 13–16 lipca 2015, Klagenfurt, Austria

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w