The article presents description and distribution of protected and endangered species
of synanthropic plants found in the Łask area in 2001-2002. The research was carried out with
the use of a cartogram method. As a result, ten species of protected plants were found in the
researched area, four of which under strict protection, and six under partial protection. Eight out
of the ten protected species are in the danger of extinction.Zadanie pt. „Digitalizacja i udostępnienie w Cyfrowym Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego kolekcji czasopism naukowych wydawanych przez Uniwersytet Łódzki” nr 885/P-DUN/2014  dofinansowane zostało ze środków MNiSW w ramach działalności upowszechniającej naukę

Suwara-Szmigielska, Sylwia

Folia Biologica et Oecologica

English

The article presents description and distribution of protected and endangered species
of synanthropic plants found in the Łask area in 2001-2002. The research was carried out with
the use of a cartogram method. As a result, ten species of protected plants were found in the
researched area, four of which under strict protection, and six under partial protection. Eight out
of the ten protected species are in the danger of extinction

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Distribution of endangered and protected species of synanthropic plants in Łask

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

a©Qa ш m ö w © [?© 0 Q a û 0 s D®(a]s8©m©ßs---------------- 2008 ----------------Folia Biologica et Oecologica 4: 85 -93(Acta Univ. Lodz., Folia Biol. et Oecol.)S y l w i a  S u w a r a -S z m i g i e l s k aD epar tm en t o f  P lants E colo gy and Phytosoc iology, Institute o f  Ecology and E nvironm en t C on serva tion. University  o f  Łód ź, 12/16 B anacha  Str., 9 0 -2 3 7  Łódź, PolandDISTRIBUTION OF ENDANGERED AND PROTECTED SPECIES OF SYNANTHROPIC PLANTS IN ŁASKA bstract: The article presents description and distribution of protected and endangered species o f synanthropic plants found in the Łask area in 2001-2002. The research was carried out with the use of a cartogram method. As a result, ten species o f protected plants were found in the researched area, four of which under strict protection, and six under partial protection. Eight out o f the ten protected species are in the danger o f extinction.Key words: synanthropic flora, protected and endangered species, Łask, Central Poland1. INT RO DU C TIO NŁask is located in the central part of Poland, in the Province of Łódź, on the Grabia river (Dronka 2001). It is an important communication junction as the domestic road number 14 goes through it and crosses here with some local roads leading to Wieluń, Częstochowa, and Piotrków Trybunalski (Miejscowy plan, 1993). Moreover, the railway line Łódź -  Wroclaw and Łódź -  Poznań crosses the town ( I w a n i c k i  1970).The town is located in the centre of Łask Upland Mesoregion which constitutes a part of the macroregion of Poludniowowielkopolska Lowland. This area belongs to the subprovinces of Środkowopolskie Lowlands, which are, in turn, a part of the provinces of Środkowoeuropejski Lowland (KONDRACKI 2000a, b). According to a geobotanical division of Poland ( S z a f e r  1972), Łask belongs to the Łódź -  Piotrków District which is a part of Northern Edge Uplands within the Partition of Middle Uplands Band ( S z a f e r ,  PAWŁOWSKI 1972).The surface of Łask is built mainly of Tertiary sediments of glacial origin, and of a bit younger, Quaternary postglacial eolian and fluvial deposits. It canbe assumed that the age of all sediments does not exceed 500 000 years ( T u r k o w s k a  2001).The lie of the land is not much varied and the main element of it is the valley of the Grabia river which bends changing its flow direction from south-east to south-west. The area of research is low-undulating in 60%, and the rest of the area is nearly flat plain ( I w a n i c k i  1970, K l a t k o w a  1988, K o t e r  1998).The whole surface consists mainly of poor soils resulting from sand sedi-ments. They constitute over 50 per cent of all the soils within the town territory (Aneks 1972; KLATKOW A 1988).A significant part of the researched area is covered by woods located in the eastern and northern parts of the town. The flora of Łask is determined mainly by the valley of the Grabia river which creates quite good conditions for the development of plants and communities (water, swamps, cold-water, and meadow) ( J a ż d ż e w s k a ,  et al. 1989).The condition and synanthropic flora diversity in Łask result not only from the spacial diversity of physical and geographical habitat (biotopic) conditions, but also from the perpetual human activity. The process of improving human management (realised by chemicalization, urbanization, agriculture intensification, development of communication, agricultural drainage) is accompanied by the occurrence of some irreversible flora changes. Simultaneously with this process the expansion of some species, and, first of all, the recession are observed. The number of endangered species is constantly increasing due to, among others, the degradation of habitats. This paper may be used in the future for a comparative analysis, and for the elaboration of the efficient methods of the protection of endangered species.2. M A T ER IA LS AND M ET HODSThe research on synanthropic flora in Łask was carried out in 2001-2002 (S u w a r a  2003). The cartogram method was used during the research (Faliński 1990). This method is based on mapping all species in a grid consisting of the squares of the same size (JACKOWIAK 1990, 1993). On the basis of the soil-agricultural map of Łask, scale 1 :5000 (1972), the area undergoing research was divided into 97 squares of 500 m side. Each square with the surface of 1/4 km2 meets the definition of a research station.Occurrence frequency of species at the studied objects was presented on the cartograms. There are three frequency classes:• rare (one record of the species in the square),• frequent (several records of the species in the square),• common (numerous records of the species in the square).The nomenclature of families was adopted after S z a f e r  et al. (1986), and the nomenclature of species was adopted after MlREK et al. (2002).The protected species were elaborated in accordance with: O l a c z e k  (1992, 1998); Rozporządzenie Ministra Środowiska z dn. 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną (Dz.U. 2004 nr 168, poz. 1764); Rozporządzenie Ministra Środowiska z dn. 14 sierpnia 2001 r. w sprawie określenia rodzajów siedlisk przyrodniczych podlegających ochronie (Dz.U. 2001 nr 92, poz. 1029); Ustawy z dn. 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2004 nr 92, poz. 880 z późn. zmian).The elaboration of the list of endangered species in Łask was based on the results of author’s research ( S u w a r a  2003) and on the data to be found in the following works: J a k u b o w s k a - G a b a r a ,  K u c h a r s k i  (1999); K a z i m i e r  - c z a k o w a ,  Z a r z y c k i  (2001); O l a c z e k  (1998); S i c iń s k i  (1998); W a r c h o l i ń s k a  (1986-1987, 1994, 1998, 2000, 2002); Z a r z y c k i  (1986); Z a r z y c k i ,  S z e l ą g  (1992); Z a r z y c k i  et al. (1992); Ż u k o w s k i ,  J a c k o w i a k  (1975). The danger categories were introduced by IU C N  1994 ( C z y ż e w s k a  1998; G ł o w a c i ń s k i  1997).3. RE SULT SThe endangered and protected species recorded during the research are characterised in Table 1 and their locations are given in Figures 1-10.T able  1: Endangered and protected species of synanthropic flora in Łask (Type of protection: Oś -  strict protection, Ocz -  partly protection. Categories of danger: EN -  endangered species, VU -  vulnerable species, L R  -  lower risk species)SpeciesCategory of dangerType of protectionNumbers of the stations1. Aquilegia vulgaris L. EN Oś 12. Asparagus officinalis L. LR - 13. Fumaria officinalis L. EN - 44. Gagea pratensis (Pers.) Dumort. VU - 25. Galium odoratum  (L.) Scop. - Ocz 16. Hedera helix  L. VU Ocz 37. Helichrysum arenarium  (L.) Moench VU Ocz 48. Herniaria glabra L. LR - 119. Hesperis matronalis L. VU - 110. Lathy rus latifolius L. EN Oś 111. Matteucia struthiopteris  (L.) TOD. VU Oś 212. Nuphar lutea  (L.) Sibth. & Sm. EN Ocz 113. Nymphaea alba  L. EN Ocz 1T abic  1: (cont.)SpeciesCategory of dangerType of protectionNumbers of the stations14. Ornithogalum umbellatum  L. EN Oś 115. Papaver dubium  L. LR - 1416. Papaver rhoeas L. EN - 4617. Plantago intermedia  Gilib. VU - 418. Ranunculus flam mula  L. VU - 1119. R. reptans L. EN - 120. Vinca minor L. - Ocz 3Fig. 1: Distribution of Aquilegia vulgaris and Asparagus officinalis in Łask (• -  rare)Fig. 2: Distribution of Fumaria officinalis and Gagea pratensis in Łask (• -  rare, •  -  frequent, •  -  common)Fig. 3: Distribution of Galium oiloralum and Helichrysum arenarium  in Łask (• -  rare)Fig. 4: Distribution of Helichrysum arenarium and Herniaria glabra  in Łask (• -  rare, •  -  frequent)Fig. 5: Distribution of Hesperis matronalis and Lalhyrus latifolius in Łask (• -  rare)Fig. 6: D istribution of Maiieucia struthiopteris and Nuphar lulea in Łask (• -  rare)Fig. 7: Distribution o f Nymphaea alba and Orniihogalum umbellatum  in Łask (• -  rare)Fig. 8: Distribution of Papaver dubium  and Papaver rhoeas in Łask (• -  rare, •  -  frequent, •  -  common)Fig. 9: Distribution of Plantago intermedia and Ranunculus flam mula  in Łask (• -  rare, •  -  frequent)Fig. 10: Distribution of Ranunculus replans and Vinca minor in Łask (• -  rare, •  -  frequent)4. DISC USSIONProtected and endangered plants constitute 5,9% of the total number of 343 species found in Łask in 2001-2002 (SUW ARA 2003). On the researched area10 species of legally protected plants were found, four of which are under strict protection, and six under partial protection. Eight out of ten legally protected species are in danger of extinction,Special attention should be paid to the endangered species of plants (EN), i.e.: Aquilegia vulgaris, Lathyrus latifolius, Omithogalum umbellatum, Nymphaea alba, Nuphar lutea. Among ten species of plants, the most endangered ones are: Gagea pratensis and Ranunculus reptans. The greatest number of protected and endangered plants species are to be found on the areas where the impact of human economic activity is limited and least intensive. These are the areasof: The Natural-Landscape Complex ‘Kolumna-Las’ (squares: P2 and 03), The Town Park (square G7), and the areas in the vicinity of no longer used raiway tracks (squares G5 and H8, among others).Nine species of plants from the list of endangered and protected species are to be found only on single stations what can be the reason for their complete dying out on the researched area.5. R EFE RE N C ESAneks do mapy glebowo-rolniczej 1 :5000  dla miasta Łask. 1972. W ojewódzkie Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w Łodzi, Łódź.C z y ż e w s k a , K . 1998. Kategorie Czerwonej Listy. In: K. Czyżewska (eds.). Różnorodność biologiczna porostów. Wyd. Uniw. Łódz., Łódź, pp. 29-43.D r o n k a , T. 2001. Plan miasta Łask. B. I. M. Expert, Łask.F a l i ń s k i , J. B. 1990. Kartografia geobotaniczna. Cz. I. PPWK, Warszawa -  Wroclaw, pp. 95-210.G ł o w a c i ń s k i , Z .  1997. Nowe kategorie INCN/WCU dla gatunków zagrożonych i ginących. Chrońmy Przyr. Ojcz. 53(1): 60-66.I w a n i c k i , E. 1970. Łask. Wyd. Łódzkie, Łódź, pp. 3-25.J a c k o w i a k , B. 1990. Antropogeniczne przemiany flory roślin naczyniowych Poznania. Wyd. Nauk. UAM. Poznań, pp. 9-208.J a c k o w i a k , B. 1993. Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych Poznania. 2. Wyd. Nauk. UAM, Poznań, pp. 5-409.J a k u b o w s k a -G a b a r a , J. , K u c h a r s k i , L. 1999. Ginące i zagrożone gatunki flory naczyniowej zbiorowisk naturalnych Polski Środkowej. Fragm. Flor. Geobot., Ser. Polonica 6: 55-74.J a ż d ż e w s k a , T., M a k s y m i u k , Z., S i c i ń s k i , J. T. 19 8 9. Projektowany rezerwat krajobrazowo- -wodny na rzece Grabi im. prof, dr Leszka Kazimierza Pawłowskiego. Urząd Miasta i Gminy w Łasku, Towarzystwo Przyjaciół Łasku, Łask, pp. 1-16.K a ź m i e r c z a k o w a , R., Z a r z y c k i , K . 2001. Polska Czerwona Księga Roślin. Inst. Bot. im. W. Szafera, Inst. Ochr. Przyr. PAN, Kraków, pp. 1-664.K l a t k o w a , H. 19 8 8. Objaśnienia do szczegółowej mapy geologicznej Polski 1 : 5 0  0 0 0 ; Arkusz Ł a s k  (66 3 ) . Wyd. Geolog. Państ. Inst. Geolog., Warszawa, pp. 5 -5 4 .K o n d r a c k i , J . 2000a. Geografia regionalna Polski. PWN, Warszawa, pp. 1-441.K o n d r a c k i , J . 2000b. Fizyczno-geograficzny podział Polski. Mapa. In: J. Kondracki (ed.), Geografia regionalna Polski. PWN, Warszawa.K o t e r , M . 1998. Środowisko przyrodnicze obszaru Łasku. In: J. Śmiałowski (eds.), Łask -  dzieje miasta. Urząd Miejski Łask, Oddz. Łódz. Pol. Tow. Hist., Łask, pp. 15-32.M apa glebowo-rolnicza 1:5000 dla miasta Łask. 1972. Woj. Biuro Geod. i Urz. Roi. w Łodzi, Łódź.Miejscowy p lan  ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta Łasku. 1993. Tow. Urbanistów Polskich, Stow. Wyższej Użyteczności, Zakład Planowania Przestrzennego, Pracownia w Łodzi, Łódź.M i r e k , Z., P i ę k o ś -M i r k o w a , H., Z a j ą c , A., Z a j ą c , M . 2002. Flowering plants and pteridophytes o f Poland a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, Kraków, pp. 1-442.O l a c z e k , R. 1992. Rośliny chronione w Polsce. Liga Ochr. Przyr., Warszawa, pp. 1-12.O l a c z e k , R. 1998. Przyroda Polski pod ochroną. Liga Ochr. Przyr., Warszawa, pp. 1-96.Rozporządzenie Ministra Środowiska z dn. 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną (Dz.U. 2004 nr 168, poz. 1764).Rozporządzenie Ministra Środowiska z dn. 14 sierpnia 2001 r. w sprawie określenia rodzajów siedlisk przyrodniczych podlegających ochronie (Dz.U. 3.09.2001, nr 92, poz. 1029).S i c i ń s k i , J .  T . 1 99 8 . Ginące i zagrożone gatunki segetalne różnych grup ekologicznych na terenie województwa sieradzkiego. Acta Univ. Lodz., Folia Bot. 13: 159-164.S u w a r a , S . 2003. (msc.) Flora synantropijna miasta Łask. Praca magisterska. Wydz.. Biol. i Ochr. Środ. Uniw. Łódzkiego, Master’s Thesis, pp. 1-264.S z a f e r , W . 1 97 2 . Podstawy geobotanicznego podziału Polski. In: W. Szafer, K . Zarzycki (eds.), Szata roślinna Polski. 2 . PWN, Warszawa, pp. 9-15.S z a f e r , W., K u l c z y ń s k i , S „  P a w ł o w s k i , B. 1986. Rośliny Polskie. PWN, Warszawa, pp. 1-1019.S z a f e r , W .,  P a w ł o w s k i , B . 1 9 7 2 . Geobotaniczny podział Polski. Mapa. In: W. S z a f e r , K .  Z a r z y c k i (eds.). Szata roślinna Polski. 2. PWN, Warszawa.T u r k o w s k a , K . 2 0 0 1 . Budowa geologiczna i rzeźba terenu. In: S. Liszewski (red.), Zarys monografii województwa łódzkiego. Łódz. Tow. Nauk., Łodź, pp. 51-60.Ustawa z dn. 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2004 nr 92, poz. 880 z późn. zmian.).W a r c h o l i ń s k a , A. U. 1986-1987. Lista zagrożonych gatunków roślin segetalnych środkowej Polski. Fragm. Flor. et Geobot. 31-32 (1-2): 225-231.W a r c h o l i ń s k a ,  A. U. 1994. List of threatened segetal plant species in Poland. In: S. M a c h -  n a c k y , A. T e r p ó  (eds.). Antropization and environment o f rural settlements. Flora and vegetation. Proceedings of International Conference, Sâtoraljaûjhely, pp. 206-219.W a r c h o l i ń s k a , A. U. 19 9 8. Właściwości zagrożonych segetalnych roślin naczyniowych Polski. Acta Univ. Lodz., Folia Bot. 13: 7-14.W a r c h o l i ń s k a ,  A . U. 2 0 0 0 . Zagrożone rośliny segetalne Zespołu Nadpilicznych Parków Krajob-razowych i możliwości ich ochrony. In: P. W i t o s ł a w s k i, J. K. K u r o w s k i (eds.). Funkcjonowanie parków krajobrazowych w Polsce. Wyd. Uniw. Łódziego, Łódź, pp. 110-114.W a r c h o l i ń s k a , A . U. 2 0 0 2 . Właściwości zagrożonych gatunków flory segetalnej środkowej Polski i możliwości ich ochrony. Acta Univ. Lodz., Folia Biol. et Oecol. 1: 71-95.Z a r z y c k i , K . 1986. Lista wymierających i zagrożonych roślin naczyniowych Polski. In: K. Z a r z y c k i , W . W o j e w o d a  (eds.). Lista roślin wymierających i zagrożonych w Polsce. PWN, Warszawa, pp. 11-27.Z a r z y c k i , K., S z e l ą g , Z . 1992. Czerwona lista roślin naczyniowych Polski. In: K. Z a r z y c k i , W . W o j e w o d a , Z . H e i n r ic h  (eds.). Lista roślin zagrożonych w Polsce. Inst.. Bot. im. W . Szafera. PAN, Kraków, pp. 87-98.Z a r z y c k i , K ., W o j e w o d a , W ., H e i n r ic h , Z . (eds.). 19 9 2. Lista roślin zagrożonych w Polsce. Inst. Bot. im. W . Szafera. PAN, Kraków, pp. 1-98.Ż u k o w s k i , W ., J a c k o w i a k , B. (eds.). 1995. Ginące i zagrożone rośliny naczyniowe Pomorza Zachodniego i Wielkopolski. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań, pp. 1-141.

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/12334/1/Biologica%20et%20Oecologica%2004%202008%2081-89.pdf

Distribution of endangered and protected species of synanthropic plants in Łask

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Distribution of endangered and protected species of synanthropic plants in Łask

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w