Zadanie pt. Digitalizacja i udostępnienie w Cyfrowym Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego kolekcji czasopism naukowych wydawanych przez Uniwersytet Łódzki nr 885/P-DUN/2014 zostało dofinansowane ze środków MNiSW w ramach działalności upowszechniającej naukę

Rudziński, Grzegorz

Acta Universitatis Lodziensis Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców

Polish

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Grzegorz RudzińskiINDEKS A TERGO  DO SŁO W N IK A M IN IM U M  W SPÓ ŁC ZESN EJ P O L S Z C Z Y Z N Y  Z. KURZOW EJ I H. ZGÓŁKOW EJW Iezaurusie terminologii translatorycznej1 słownik minimum  nie posiada własnej definicji, a odsyłacz kieruje czytelnika do definiowanego hasła słownik podstawowy, jednak podane przy hasłach odpowiedniki obcojęzyczne wskazują pewną różnicę. Tylko termin francuski dictionnaire fondamental odpowiada obydwu hasłom polskim. Różnica między rosyjskimi slovar'- minimum i bazovyj slovar' pokrywa się z różnicą występującą w polszczyźnie, a poglądowe, niejako naoczne rozumienie odmienności desygnatów tych nazw dają terminy angielskie i niemieckie: pocet dictionary, Taschenwörterbuch [słownik kieszonkowy] jako odpowiedniki słownika minimum i basic dictionary, Basis-wörterbuch jako odpowiedniki słownika podstawowego.Listy wyrazów języka polskiego dające się określić jako słowniki minimum były rzeczywiście jeszcze do niedawna jedynie składnikami rozmaitych dwujęzycznych słowników kieszonkowych. D obór słów polegał tam na subiektywnej ocenie ich ważności lub wynikał z badań przeprowadzonych na gruncie innych języków2.Z powodu rozwijania się systemu kształcenia cudzoziemców w Polsce, zaczęły powstawać słowniki jednojęzyczne, obejmujące zasoby słów uznawane' Tezaurus terminologii translatorycznej, red. J. Lukszyn, PW N, Warszawa 1993.2 Pierwszym słownikiem uwzględniającym rezultaty badań statystycznych było dzieło F. W. K a e d i n g a ,  Häufigkeitswörterbuch der deutschen Sprache, Berlin 1898, a pracą często wykorzystywaną na obszarze angielszczyzny był Thorndike English Dictionary, The English University Press, London 1948.przez ich autorów za minimalne lub podstawowe3. Praca Zofii Kurzowej i Haliny Zgółkowej4 jest pierwszym słownikiem minimum ściśle uwzględ-niającym rezultaty badań statystycznych. Słownik ten zawiera 1520 haseł i jest interesującym źródłem materiału do ćwiczeń gramatycznych i opracowań podręcznikowych dla cudzoziemców uczących się polszczyzny od podstaw. Zasób Słownika może być opanowany w ciągu około 150 godzin, co jest w przybliżeniu odpowiednikiem tzw. kursu wstępnego w Studium Języka Polskiego dla Cudzoziemców w Łodzi (pięć tygodni po 26 godzin =  130 go-dzin 4- od 10 do 20 godzin w fazie organizacji grupy).W związku z prowadzonymi przeze mnie badaniami polszczyzny tekstów naukowych wprowadziłem hasła Słownika minimum do bazy danych Microsoft Works3, aby uzyskać wygodne narzędzie do oceny stopnia pokrycia badanych tekstów przez zasób minimalny polszczyzny. A dysponując już łatwą do sortowania bazą sporządziłem indeks a tergo tego słownika, co przedstawiam poniżej.a zastępca pogłoga kawiarniatrzeba sprzedawca noga szatniapotrzeba kierowca droga historiadoba czekolada ha partiachoroba rada aha jaosoba ambasada cecha ubikacjapróba zasada babcia kolacjachyba kreda ciocia informacjaryba sekunda studia legitymacjaszyba pogoda energia racjaliczba moda akademia restauracjapraca nagroda ziemia stacjawspółpraca środa przychodnia sytuacjatablica przyroda kuchnia organizacjastolica metoda powierzchnia akcjaulica woda linia reakcjagranica prawda opinia lekcjaspódnica szafa Świnia funkcjadzielnica uwaga poczekalnia produkcjaróżnica kolega księgarnia pozycja3 M ożna tu przywołać przykładowo słowniki S. H r a b c o w e j  i I. K a l i ń s k i e j ,  Słownik język a  polskiego dla cudzoziemców, Łódź 1978, B. B a r t n i c k i e j  i R.  S i n i  e l  n i k  o f f, Słownik podstawowy język a  polskiego dla cudzoziemców, Warszawa 1979 czy M . K a w k i ,  Słownik syntaktyczno-semantyczny czasowników polskich, cz. I, Czasowniki bezprzedroslkowe, Kraków 1980.4 Z. K u r z o w a ,  H.  Z g ó ł k o w a ,  Słownik minimum języka  polskiego, SAWW, Poznań 1992. s M icrosoft Works dla Windows wersja 3.0, M icrosoft Corporation 1987-1994.propozycja czwórkadwója Polskadyskusja matkaokazja piątkatelewizja tabletkadecyzja skarpetkatorebka szczotkawódka kartkagwiazdka kurtkabiblioteka jednostkaapteka naukarzeka sztukaręka zabawkarepublika ławkatechnika marchewkakolejka lodówkatrójka stołówkapralka taksówkawalka złotówkakilka pocztówkaPolka fabrykazapałka politykapiłka praktykaprzyjaciółka gimnastykabułka muzykaprzesyłka wycieczkaszklanka teczkakoleżanka chusteczkasukienka książeczkałazienka łyżeczkapiosenka walizkachoinka poduszkadziewczynka bluzkaszynka książkakanapka łyżkaczapka salakropka dlagospodarka niedzielapielęgniarka chwilam arynarka rolasekretarka kontrolacórka cebulakoszula skórasiła siostraszkoła kuramama chmurazima tem peraturaforma literaturana kulturaściana kiełbasawymiana kasazmiana klasacena masaocena prasaroślina trasadziedzina herbatagodzina sałatarodzina stratawojna tataona dziesiątastrona kobietażona rakietawiosna kasetasosna gazetamedycyna robotadziewczyna sobotaprzyczyna receptamaszyna kartaojczyzna kopertamężczyzna pastamożna ustam apa turystalampa minutagrupa wizytazupa pocztagrypa zabawamiara kawakara poprawapara sprawakołdra trawaopera podstawalitera wystawagra budowagóra głowapołowa północ płakać pamiętaćrozmowa owoc uciekać witaćkrowa móc czekać staćprzerwa pomóc poczekać stać sięnazwa księżyc wynikać przestaćza bać się spotkać dostaćwładza dbać spotkać się postaćimpreza podobać się szukać zostaćanaliza wracać poszukać wstaćpoza rzucać mieszkać powstaćburza dać lać pytaćcisza badać zapalać zapytaćróża gadać działać spytaćzresztą siadać wołać czytaćząb wsiadać trzymać dawaćchleb wysiadać zaczynać sprzedawaćsposób odpowiadać znać podawaćlub opowiadać poznać wydawać sięklub składać się złapać zdawaćplac układać kąpać się zdawać sięmiesiąc padać kopać wstawaćwobec oglądać spać powstawaćbiec wyglądać brać gniewać sięojciec oddać zabrać śpiewaćuciec podać przebrać się zaśpiewaćmieszkaniec wydać ubrać spodziewać siękoniec pomagać ubrać się potrzebowaćpiec wymagać wybierać próbowaćlipiec biegać zbierać spróbowaćchłopiec jechać rozbierać pracowaćwieżowiec przejechać rozbierać się znajdowaćczerwiec pojechać zawierać znajdować siępalec wyjechać otwierać powodowaćwidelec przyjechać grać budowaćmarzec kochać wygrać zbudowaćdworzec słuchać prać zachować sięwięc śmiać się czesać schowaćnic wiać pisać studiowaćkoc zamawiać napisać opiekować siępomoc rozmawiać podpisać dziękowaćnoc dziać się latać malowaćdobranoc skakać sprzątać namalowaćżałować wyjeżdżaćzdejmować wziąćwyjmować zająćinformować przyjąćproponować stanąćwystępować uśmiechnąć siękupować zamknąćchorować rosnąćprasować kwitnąćinteresować się płynąćstosować marznąćrysować zacząćnarysować rozpocząćtraktować leciećgotować chciećprzygotować miećczęstować umiećkosztować rozumiećdenerwować się zrozumiećpodróżować zapomniećtrwać przypomniećbywać istniećprzewidywać musiećpływać siedziećwykonywać wiedziećnazywać dowiedzieć sięnazywać się powiedziećodpoczywać opowiedziećużywać odpowiedziećodezwać się widziećkazać bolećokazać się wolećpokazać myślećwiązać pomyślećoznaczać płećprzeszkadzać krzyczećgrzać spojrzećpowtarzać umrzećprzepraszać patrzećwieszać popatrzećzapraszać słyszećuważać usłyszećleżeć wsadzićnależeć prowadzićzależeć odprowadzićbić odwiedzićzabić zwiedzićrobić chodzićzrobić obchodzićlubić przechodzićpłacić wchodzićstracić wychodzićświecić przychodzićkłócić się szkodzićwrócić słodzićprzewrócić się stwierdzićczyścić budzićpotrafić jeździćpalić choćdzielić śmierćpozwolić złośćpodkreślić spaśćzmienić się usiąśćtęsknić nieśćgonić odnieśćdzwonić podnieśćkroić przynieśćpić jeśćnapić się zjeśćkupić częśćwypić iśćnosić liśćwynosić odejśćprosić podejśćbawić się wejśćnaprawić przejśćprzedstawić pójśćpostawić wyjśćzostawić przyjśćmówić dośćzałatwić radośćmartwić się gośćwyobrazić długośćsadzić prędkośćwysokość suszyćilość żyćodległość zauważyćmiłość zdążyćwiadomość założyćludność położyćtrudność włożyćczynność złożyćwłasność służyćwartość przewieśćuroczystość znaleźćmożliwość obiadmiejscowość sąsiadnarodowość zakładwiększość układczuć wykładczuć się przykładbyć nadodbyć się ponadzdobyć listopadmyć sadmyć się skąddosyć poglądzobaczyć błądznaczyć prądwłączyć stądleczyć rządleczyć się przed(-e)liczyć odtańczyć pod(-e)kończyć spod(-e)skończyć zachódskończyć się samochódwystarczyć wschóduczyć lóduczyć się naródnauczyć się ogródwierzyć wśródtworzyć zawódotworzyć dowódcieszyć się powódruszyć zjazdrodzice popołudniesłońce wykształcenieserce zagadnieniemiejsce ciśnienieее przemówieniesiebie znaczeniesobie doświadczeniezajęcie serdeczniecałkowicie ćwiczenieśródmieście milczenieszczęście zakończenierzeczywiście urządzenieoczywiście jedzeniewejście urodzenieprzejście zaproszeniewyjście spokojnieuczucie szczególnieodkrycie zupełnieżycie przyjemniewreszcie codziennienie następniedanie właśnieśniadanie jednocześniezadanie wcześniezdanie świetniekochanie chętniespotkanie pewniemieszkanie dosłowniedziałanie jedynieubranie dostateczniepowstanie niedostateczniepytanie wyraźniezameldowanie prawiezainteresowanie właściwieprzygotowanie zdrowieskrzyżowanie pogotowierozwiązanie gdziepodobnie ludzieobecnie wprawdzieładnie wakacjespodnie alepołudnie wcaleosiedle iwiele drogiwesele długinagle drugiciągle jakiile takizwykle szybkiprzedszkole rzadkipole słodkityle brzydkiźle dalekidane dziękijeszcze lekkidobrze wielkimorze niewielkipowietrze cienkizawsze głębokiże szerokitakże wysokimoże wąskinaprawdę niebieskitrochę męskiimię bliskisię niskiparę miejskizwierzę wiejskiszef polskiciąg damskipociąg koleżeńskiśnieg majtkiszereg krótkibrzeg nożyczkiparking wojewódzkiBóg gorzkiwedług ciężkiach jeżelizapach jeśliuśmiech aniniech panioch taniruch średnibrzuch poprzedniodpowiedni porządekzachodni środekwschodni ośrodekostatni wiekgłupi człowiekdrzwi wujekdzisiaj poniedziałekmaj kawałekkraj wysiłekwczoraj zamektutaj przystanektramwaj odcinekrodzaj członekwięcej garnekładniej rachunekmniej warunekprzynajmniej kieruneklepiej stosuneknajlepiej rysunekkolej gatunekinaczej budynekraczej rynekpokój wypoczynekspokój zegarekmój cukiereknapój wtorekswój wniosektwój statekrozwój piątekziemniak początekjak czwartekPolak wszystekjednak skutekznak zabytekchłopak ołówekbrak obrazektak obowiązekptak związekdziadek znaczekwypadek wózekprzypadek kieliszekżołądek stolikmechanik kaszelchodnik parasolprzewodnik bólczajnik sólsilnik myślrolnik konsuldziennik materiałczynnik przedziałpaździernik udziałrobotnik wydziałpracownik dółsłownik kościółkierownik półwynik zespółręcznik stółpodręcznik przemysłgoździk pomysłobok artykułblok tytułrok telegramwzrok programsok sampark tamkiosk całkiemwnuk problemjęzyk czasemzastrzyk potemkoszyk systemnadal razemmetal dżemszpital zanimmebel filmcel domhandel poziomkartofel liceumprzyjaciel muzeumprzedstawiciel stypendiumnauczyciel studiumkąpiel centrumobywatel organizmfotel planhotel panstan dlaczegodywan długotapczan cichożaden uchopowinien radiopewien ostatnioteren jakosen szybkoten dzieckotamten rzadkoegzamin dekoon dalekotelefon mlekomagnetofon jajkowagon tylkoperon jabłkosyn okokuzyn wysokogrzebień biurkokwiecień bliskoogień lotniskostopień boiskosierpień zjawiskojesień środowiskowrzesień nazwiskodzień wojskogrudzień ciastkotydzień przeciwkouczeń łóżkostyczeń kiloprzestrzeń ciałokieszeń małokoń prześcieradłodłoń źródłoprzyjaźń gardłoo mydłobo kołoniebo kołoalbo okołoco czołodo masłodlatego krzesłoświatło państwomimo społeczeństwowiadomo lekarstwono ministerstwokolano towarzystworano województwopodobno warzywomocno bardzotrudno dużokino sklepwino postępokno wstępwolno urlopciemno chłopzimno typjasno bargłośno zegardawno katarna pewno obszarpóźno ciężarpo spacerdopiero oficerzero cukierpióro premierpiętro inżynierlustro papierju tro fryzjerbiuro numermięso kelnerto serlato deserświęto reżyserkto swetermiasto charakterczęsto ministerprawo komputerdrzewo rowerpaliwo ambasadorpiwo kolorsłowo profesorrolnictwo aktorzwycięstwo lektordyrektor jakiśdoktor dziśkonduktor cośmotor jakośtelewizor ktośwybór kiedyśzbiór któryśdwór/na dworze kwiatwieczór światwzór konsulatteatr tematwiatr aparatmetr bratkilometr referattermometr akuratcentymetr rezultatlas kątpas biletczas kotletpodczas uniwersytetdotychczas nawetsukces sufitproces faktpies kontaktadres obiektinteres projektzakres niktokres punktekspres kształtlis policjantpodpis procentprzepis studentdługopis prezydentsens elementgłos fragmentwłos momentnos dokumentpapieros prezentkonkurs przedmiotautobus kotwieś lotgdzieś samolotkłopot nigdy naturalny bezpiecznykoncert schody kulturalny niebezpiecznysport lody silny społecznypaszport młody szkolny grzecznynatychmiast każdy wolny niegrzecznynatomiast suchy dowolny licznylist cały wspólny chemicznymost biały pełny ekonomicznywzrost mały ciemny zagranicznybut stały przyjemny technicznyinstytut ubiegły zimny tegorocznyzbyt miły ogromny sztucznyzeszyt zwykły imienny historycznyu wesoły inny elektrycznytu ciepły czynny sympatycznyznowu dorosły zielony politycznyw(-e) zły zadowolony charakterystycznyobjaw przyszły słony pośpiesznyciekaw my czerwony ważnykrew uprzejmy zmęczony poważnykrzew znajomy uczony różnyprzeciw kochany następny rajstopyznów znany czarny zakupygotów potrzebny ciasny okularynajpierw podobny jasny starywpływ drobny własny dobryby obecny współczesny mądryaby ładny nowoczesny mokrysłaby biedny kwaśny chory Iżeby wygodny głośny niektóryniby głodny świetny któryjakby chłodny konkretny tygruby nudny istotny bogatygdyby brudny smutny niestetyinteresujący trudny dawny pracowitygorący urodziny pewny żółtyprzewodniczący fajny dziwny złotybieżący spokojny główny otwartyplecy przystojny równy prostykiedy piękny smaczny tłustywtedy specjalny serdeczny pustygdy centralny konieczny czystyluty gotowy gaz pisarzwy sportowy przekaz korytarzciekawy podstawowy raz twarzprawy państwowy zaraz żołnierzlewy brązowy obraz talerzwłaściwy łatwy nieraz naszszczęśliwy czy teraz waszżyczliwy zasadniczy coraz listonoszleniwy rolniczy wyraz wiersznarodowy gospodarczy lecz ażmiędzynarodowy między mecz chociażzawodowy przy rzecz ponieważludowy wczorajszy klucz wciążpołudniowy mniejszy płaszcz mążnaukowy dzisiejszy deszcz przecieżhandlowy jutrzejszy pieniądz równieżprawidłowy większy bez młodzieżprzemysłowy największy przez teżzimowy lepszy obóz niżnowy świeży mróz nóżzdrowy duży kalendarz podróżkolorowy z(-e) lekarz jużświatowyIndeksy a tergo były sporządzone dla słowników Lindego6 i Doroszew-skiego7. Stanowią one „cenną pomoc w badaniach językoznawczych różnego typu, [...] nie tylko z zakresu słowotwórstwa, ale i innych działów systemu językowego, jak fleksja, fonetyka funkcjonalna (fonologia)”8. Indeks a tergo Słownik minimum ułatwi pracę polonistów glottodydaktyków. Jest pomocny w tworzeniu ćwiczeń (szczególnie fleksyjnych), ułatwia dokonywanie wyboru słownictwa ze względu na charakter morfologiczny.‘ W. D o r o s z e w s k i ,  Indeks a tergo do Słownika języka  polskiego S. B. Lindego, Warszawa 1965.7 R. G r z e g o r c z y k o w a ,  J. P u z y n i n a ,  Indeks a tergo do Słownika język a  polskiego  p o d  redakcją Witolda Doroszewskiego, PW N, Warszawa 1973.' Ibidem, s. 5.

Indeks a tergo do Słownika minimum współczesnej polszczyzny Z. Kurzowej i H. Zgółkowej

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/13015/1/kpc10Grzegorz_Rudzi%c5%84ski403_413.pdf

Indeks a tergo do Słownika minimum współczesnej polszczyzny Z. Kurzowej i H. Zgółkowej

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Indeks a tergo do Słownika minimum współczesnej polszczyzny Z. Kurzowej i H. Zgółkowej

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w