Zadanie pt. Digitalizacja i udostępnienie w Cyfrowym Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego kolekcji czasopism naukowych wydawanych przez Uniwersytet Łódzki nr 885/P-DUN/2014 zostało dofinansowane ze środków MNiSW w ramach działalności upowszechniającej naukę

Kozioł, Joanna

Sieradzka-Baziur, Bożena

Acta Universitatis Lodziensis Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców

Polish

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Bożena Sieradzka-Baziur, Joanna KoziołJAK PO PRO SIĆ POLAKA O POM OC,JAK MU COŚ ZAPROPONOWAĆ, JAK WYRAZIĆ SW OJĄ SUGESTIĘ?-  ZDANIA PODRZĘDNE ZE SPÓJNIKAM I żeby, aby, ażeby, by, gdybyPomysł napisania tego artykułu zrodził się w trakcie dwóch rozmów z prof. Zofią Kaletową i prof. Sekiguchi Tokimasą. Zofia Kaletowa jest autorką nowego podręcznika do nauczania cudzoziemców gramatyki języka polskiego. Podręcznik ten jest obszernym i ciekawym kompendium wiedzy z zakresu gramatyki polskiego języka dla studenta zagranicznego, a także dla nauczycieli naszego języka. W naszym artykule przedstawimy kilka ćwiczeń do jednej tylko części tego podręcznika, a mianowicie do pewnego typu zdań podrzędnych, wyrażających prośbę, życzenie, rozkaz, propozycję, sugestię, radę, objaśnionych na s. 409-411.Wybór tego a nie innego materiału jest natomiast wynikiem rozmowy z prof. Sekiguchi Tokimasą. Stwierdził on, podobnie jak często wielu nauczycieli naszego języka, że studenci zagraniczni mają poważne problemy ze zrozumieniem i używaniem tego, jakże użytecznego przecież, typu zdań.Zanim jednak przedstawimy propozycję ćwiczeń do wybranego przez nas materiału gramatycznego, pokażemy pokrótce, jak to zagadnienie zostało opracowane w niektórych podręcznikach do nauki języka polskiego jako obcego. W książkach dla studenta, które wybrałyśmy do analizy, występują objaśnienia zagadnień gramatycznych w języku polskim (podręcznik J. Kuchar-czyka, K. Kozak i J. Pyzika oraz W. M artyniuka), a także w języku angielskim (podręczniki W. Miodunki oraz M. Grali i W. Przywarskiej). W podręcznikach tych podaje się zwykle wzór odmiany spójnika żeby, nie zawsze, niestety, jest to pełny paradygmat; zwraca też uwagę to, że po tym spójniku pojawiają się formy czasu przeszłego. Tylko w jednym z podręcz-ników wspomina się, że faktycznie, po spójniku pojawia się imiesłów czasu przeszłego. Autorzy podręczników podają przykłady, mające ułatwić pracęuczącym się tego zagadnienia. Zwykle dobór przykładów jest trafny, jednak zwraca uwagę w jednym z nich operowanie tylko formami rodzaju męskiego w zdaniach podrzędnych. Wydaje się, że formy rodzaju żeńskiego i nijakiego są dla studentów trudniejsze do opanowania. Analizowane zdania podrzędne omawiane są łącznie z trybem rozkazującym i mową zależną, ćwiczenia też są opracowane pod tym kątem.Po tym krótkim przeglądzie sposobów opracowania interesującego nas zagadnienia w podręcznikach do nauki języka polskiego przechodzimy do właściwego tematu naszego referatu, a mianowicie do propozycji ćwiczeń gramatyczno-słownikowych zawierających zdania podrzędne złożone ze spójnikami żeby, aby, ażeby, by, gdyby. Wzorem dobrego podręcznika do nauczania gramatyki języka angielskiego jako obcego jest dla nas książka Raymonda Murphy: English Grammar in Use. A S e lf Study Referance and Practice Book for Intermediate Students wydana w Cambridge w 1985 r. W podręczniku tym autor po części przykładowej podaje część praktyczną w postaci kilku różnorodnych ćwiczeń. Student może bardzo szybko sprawdzić, czy wykonał je dobrze dzięki kluczowi umieszczonemu w tej książce.Tak więc sądzimy, że drugie wydanie podręcznika Zofii Kaletowej mogłoby zostać uzupełnione o część ćwiczeniową poprzedzoną sumarycznym zestawieniem materiału gramatycznego. Mogłoby się składać z trzech części:1. Obszerna informacja gramatyczna -  przedruk podręcznika autorki.2. Sumaryczne zestawienie materiału gramatyczno-leksykalnego.3. Ćwiczenia praktyczne o charakterze komunikacyjnym skorelowane z sumarycznym zestawieniem m ateriału gramatyczno-leksykalnego oraz klucz do tych ćwiczeń, który może stać się odrębną częścią podręcznika.PRO PO ZYCJA SUM ARYCZNEGO ZESTAW IENIA M ATERIAŁU GRAM ATYCZNO-LE-KSYKALNEGO DOTYCZĄCEGO ZDAŃ PODRZĘDNYCH  ZE SPÓ JNIK AM I: żeby, aby, ażeby, by, gdyby WYRAŻAJĄCYCH PROŚBĘ, ŻYCZENIE, ROZKAZ, PROPOZYCJĘ I RADĘCharakterystyka konstrukcjiBudowa: zdanie nadrzędne -  spójnik -  zdanie podrzędne (zdanie 1) (zdanie 2)TYP PIERWSZY: różne podmioty w zdaniachZdanie nadrzędne (zdanie 1)W zdaniu nadrzędnym może wystąpić czas teraźniejszy, przeszły lub przyszły, tryb przypuszczający, rozkazujący, wyraz modálny, forma nieosobowa czasownika na -no, -ono, -to.Alfabetyczne zestawienie czasowników, zwrotów i wyrazów modálnych występujących w zdaniu nadrzędnym i implikujących zdania podrzędne omawianego rodzaju: być (byłoby np. dobrze, korzystnie itd.); chcieć dać (np. propozycję, projekt, pomysł)/ (po) dać kazać-, mówić/powiedzieć +  C; najwyższy czas-, nalegać', namawiać/namówić + B; ostrzegać/ostrzec, prag-nąć/ (za) pragnąć:, prosić/poprosić +  B; proponować /zaproponować 4- C; ra-dzić/poradzić +  C; rozkazywać/rozkazać +  C; sugerować/zasugerować -I- C; trzeba-, wypada; zabiegać (o to); zachęcać/zachęcić-, zależeć-, zezwalać/zezwolić-, żądać/zażądać', życzyć.PRO PO ZYC JA ĆWICZEŃ PRAKTYCZNYCH SKORELOW ANYCH Z  SUM ARYCZNYM  ZESTAW IENIEM  M ATERIAŁU GRAM ATYCZNO-LEKSYKALNEGOTYP PIERWSZY (różne podmioty w zdaniach)1. Proszę uzupełnić zdania odpowiednimi formami spójnika żeby.Wzór: Koleżanki prosiły mnie, żebym podlała kwiatki.1. Proszę c i ę , ....................................... poszedł ze mną do kina.2. Ojciec p o p ro sił,............................. zajął się naprawą samochodu.3. Ciocia Mela prosiła mnie w ielokrotnie,............. się z nim nie spotykała.4. Proście o to............................. mogli zdawać ten egzamin po wakacjach.5. Zostaliśmy poproszeni o to ....................zajęli się organizacją wyjazdu doParyża.6. Oni poprosili o t o , ....................... jeszcze raz mogli pójść na tę wystawę.2. Proszę wstawić odpowiednie formy czasowników iść, mówić, zachowywać się, wynosić, wrócić, obejrzeć.Wzór: Nalegam, abyście obejrzeli tę wystawę! Już byliśmy tam.a) 1. Proszę cię o to, a b y ś .......................ze mną do teatru dziś wieczorem.2. Niestety jestem zajęta.b) 1. Proszę was o to, abyście n i e ....................................im o tym.2. Ale my przecież nie znamy wcale tej sprawy.c) 1. Proszę cię o to, a b y ś ....................................się ciczej.2. Przepraszam. Czasami jestem tak zapracowany, że nie myślę o innych.d) 1. Janku! Chcę, a b y ś ....................................śmieci.2. Już idę, mamo!e) 1. Chciałbym, a b yśc ie .......................................... dziś wcześniej.2. Postaramy się, bądź pewna!3. Uzupełnij dialog odpowiednimi formami żeby oraz czasowników chcieć, poprosić, proponować, nalegać.Wzór: Jestem w trudnej sytuacji. Oni nalegają bardzo mocno, żebym sprzedał ten dom.1. A: Naprawdę nie wiem, co robić. Ona mnie ciągle okłamuje.B: Czy nie możesz j e j .................... o to, . . .  . była z tobą szczera?2. A: Sądzę, że nie zrozumiałaby tej prośby.B: Wobec t e g o ....................jej matkę o t o , ............................mogli gdzieśwspólnie wyjechać i porozmawiać.3. A: Jej matka mi nie ufa.B : .......................... więc swojej narzeczonej,...................... zastanowiła sięnad waszym związkiem.4. A: Ale prawdę powiedziawszy, ten układ mi odpowiada.B: C hyba ...................................................................... się zdenerwowała. Samsobie wymyślasz problemy.4. W  podanym niżej tekście podkreślone form y trybu rozkazującego proszę przekształcić według wzoru (prosiła, nalegała, pragnęła, proponowała, życzyła sobie, chciała).Wzór: „Kup chleb!" Ona poprosiła mnie, żebym kupił/kupiła chłeb.Pani Anna musi wyjechać na kilka dni. Ponieważ dobrze zna swojego męża, zostawiła mu kartkę, w której przypomina mu o ważnych sprawach: ,,Andrzeju! Pamiętaj podlewaj kwiatki co drugi dzień, zapiać za mieszkanie, zamykaj okna, zadzwoń do cioci Krysi i posprzątajcie z Michałem garaż. Bawcie się dobrze.Pani A n n a ..................................................................................................... Anna1...................................................................................................................................2............................................................................................................. 3  4  5 TYP DRUGI (ten sam podmiot)5. Podane niżej zdania proszę przekształcić według wzoru:Wzór: S ze f sugeruje (dłużej dziś pracować)S ze f sugeruje: żeby dziś dłużej pracować/pracowano.1. Studenci proszą, (zmienić program studiów).2. Andrzej sugeruje, (wyjechać w góry).3. Dziewczyny nalegały, (w miarę możliwości posprzątać po imprezie).4. Lekarzowi zależało na tym, (wysłać próbki leków).5. Policjanci żądali, (dofinansować ich resort).6. Proszę dokończyć podane niżej zdania.Wzór: M atka prosiła, żeby ugotować/ugotowano obiad.1. Klienci domagali s i ę , .....................................................................................2. W  prasie sugerow ano,..................................................................................3. Organizacje charytatywne p ro s iły , ..............................................................4. Kolega c h c ia ł , ..................................................................................................5. Adam zaproponow ał,.....................................................................................6. Lekarz r a d z i ł , ..................................................................................................7. Podany niżej tekst proszę uzupełnić odpowiednią form ą spójników żeby, aby oraz podanych czasowników: błądzić, poznać, jechać, wyjechać, mieszkać, zdecydować, poradzić, skończyć, kupić, poprosić, wyjechać, umieć, (poziom zaawansowany).Wzór: Ewa wie, że tylko wtedy byłoby jej naprawdę dobrze, gdyby zamieszkała w Warszawie.1. Zawsze zależało je j na tym, żeby mieszkać w dużym mieście, dobrze się ubierać, mieć dobrą pracę. Mieszka teraz w małej wiosce na południu Polski, ma 35 lat, jest samotna, bez zawodu ale pełna optymizmu. 2. Wciąż myśli o tym, co zrobić, . . do stolicy. 3. Jest pewna, że to już najwyższyc z a s , ....................................... co powinna zrobić. 4. Prosiła swoje przyjaciółki,.........................j e j ............................... jak  ma zmienić swoje życie. 5. Martasugerowała,................................... kurs komputerowy i językow y ........................wujka o p ie n ią d ze ,....................................i ..........................................................6. Ala zaproponow ała,............................................. razem. 7. Ale Ewa nie ży-czy sobie tego.................................... ktoś z n i ą ............................  8. Nie zamie-rza się zbytnio przemęczać, tylko po t o , ...........................................język  ob-cy i .................................obsługiwać komputer. 9. M atka Ewy ostrzegała ją,................................ n ic ................................................w chmurach, gdyż to możesię źle skończyć. Ewa nie słuchała rad i sugestii. Wie, że lepiej jest marzyć, aniżeli realizować swoje plany. No cóż, każdemu wolno marzyć!k l u c z  d o  Ćw i c z e ń1 . 1 -  żebyś; 2 -  żeby; 3 -  żebym ; 4 -  żebyście; 5 -  żebyśmy, 6 -  żeby,2. a) poszła; b) mówili/mówiły, c) zachowywał, d) wyniósł; e) wrócili/wróciły,3. 1 -  p o p ro s ić ................... żeby, 2 -  p op roś ..................................... żebyście;3 -  zaproponuj................ żeby, 4 -  chcesz, żebym ;4. Pani Anna -  (prosiła, nalegała, pragnęła, życzyła sobie, chciała), żeby1 -  podlewał; 2 -  zapłacił', 3 -  zamykał; 4 -  zadzwonił; 5 -  posprzątali;5. 1 -  żeby zmienić/zmieniono; 2 -  żeby wyjechać/wyjechano; 3 -  żeby po-sprzątać/posprzątano; 4 -  żeby wysłać/wysłano; 5 -  żeby dofinansować /dofinansowano;6. 2 .......................... ... żeby wyjechać; 3 ..............................żeby zdecydował; 4  , żeby poradziły; 5 ...................... ... żeby skończyła,....................poprosiła ............................ ... ku p iła ....................... i wyjechała;6 .......................   żeby wyjechały; 7 .......................... , a b y .......................jechał; 8 ...................., żeby p o zn a ć ................................................ i umieć;9 ................................................. żeby nie błądziła.WNIOSKIPrzygotowywaniu ćwiczeń do teoretycznego podręcznika Zofii Kaletowej pt. Gramatyka języka polskiego dla cudzoziemców towarzyszyła refleksja dotycząca potrzeb, celów i zasad tworzenia zbiorów ćwiczeń do istniejącego już kompendium informacji na jakiś temat. Z pewnością podręczniki ćwiczeniowe ułatwiają zrozumienie i opanowanie materiału przez studentów. Dołączenie klucza do ćwiczeń pozwala na samodzielną pracę i nie wymaga stałych kontaktów z lektorem oraz daje szybką orientację studentowi w postępach w nauce języka polskiego. Z drugiej zaś strony opracowanie ćwiczeń do części teoretycznej pozwala na dokonanie oceny, czy omówienie materiału gramatycznego jest wystarczająco dokładne i jasne. Opracowanie w ten sposób jednej, wybranej części podręcznika Z. Kaletowej skłania nas do stwierdzenia, że jest ono w pełni wystarczające do stworzenia drugiej, ćwiczeniowej części tego podręcznika.u s s sLITERATURAG r a l a  M.,  P r z y w a r s k a  W., 1978, Z. polskim na co dzień. An Intermediate Polish Course fo r  English Speakers, Warszawa K a l e t a  Z., Gramatyka języka  polskiego dla cudzoziemców, Kraków 1995 K o z a k  K.,  P y z i k  J., 1988, Ćwiczenia z gram atyki funkcjonalnej język a  polskiego dla cudzoziemców, cz. 1, Czasownik, Kraków  u c h a r c z y k  J., 1994, Już mówię po  polsku, Łódź a r  ty  n i u к W., 1991, M ów do mnie jeszcze, Kraków  i o d u n k a  W., 1993, Cześć, ja k  się masz?, Krakówu r p h y  R., 1985, English Grammar in Use. A Self Study Reference and Practice Book for  Intermediate Students, Cambridge R u d z k a  В., 1988, Wśród Polaków, cz. 2, Lublin

Jak poprosić Polaka o pomoc, jak mu coś zaproponować, jak wyrazić swoją sugestię? - zdania podrzędne ze spójnikami żeby, aby, ażeby, by, gdyby

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/12811/1/kpc10Bo%c5%bcena_Sieradzka_Baziur_Joanna_Kozio%c5%8297_103.pdf

Jak poprosić Polaka o pomoc, jak mu coś zaproponować, jak wyrazić swoją sugestię? - zdania podrzędne ze spójnikami żeby, aby, ażeby, by, gdyby

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Jak poprosić Polaka o pomoc, jak mu coś zaproponować, jak wyrazić swoją sugestię? - zdania podrzędne ze spójnikami żeby, aby, ażeby, by, gdyby

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w