Zadanie pt. „Digitalizacja i udostępnienie w Cyfrowym Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego kolekcji czasopism naukowych wydawanych przez Uniwersytet Łódzki” nr 885/P-DUN/2014  dofinansowane zostało ze środków MNiSW w ramach działalności upowszechniającej naukę

Olaczek, Romuald

Polish

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSISFO LIA SOZOLOGICA 1 145—149 1983(A cta U niv. Lodz., Folia sozol.)Rom uald OLACZEKINTERDYSCYPLINARNY ZESPÓŁ NAUKOWO-BADAWCZY OCHRONY ŚRODOWISKA W UNIWERSYTECIE ŁÓDZKIMTHE SCIENTIFIC TEAM FOR RESEARCH ON PROTECTION AND CONSERVATION OF ENVIRONMENT AND ITS ACTIVITY AT UNIVERSITY OF ŁÓD2W maju 1975 r. Rektor Uniwersytetu Łódzkiego powołał w ówczes-nym Instytucie Botaniki i Zoologii (dziś: Biologii Środowiskowej) inter-dyscyplinarny zespół naukowo-badawczy ochrony środowiska (Zarzą-dzenie nr 33 Rektora UŁ z 15 maja 1975). Badania z zakresu ochrony środowiska już wcześniej prowadzone były w kilku instytutach UŁ na wydziałach przyrodniczych, prawnym i ekonomiczno-socjologicznym. Zespołowi postawiono zadanie podejmowania lub inicjowania badań, na które zgłasza zapotrzebowanie życie społeczne i gospodarcze regio-nu objętego oddziaływaniem UŁ, a które nie są prowadzone w żadnym z istniejących instytutów, a  także występowanie z projektami tematów badawczych, studiów i ekspertyz, które w opinii pracowników nauki powinny być podejmowane i spożytkowane w praktyce.Zespół nie miał i nie ma stałych pracowników etatowych. Wszelkie prace wykonywane są w ramach pensum naukowego pracowników In-stytutu Biologii Środowiskowej i współpracujących z nimi stale lub okresowo pracowników Instytutu Geografii, Instytutu Fizjologii i Cy-tologii, w mniejszym stopniu innych instytutów. Do każdego zadania dobierani są wykonawcy na zasadzie pełnej dobrowolności, z chwilą wykonania zadania kończą się zobowiązania wykonawcy wobec zespo-łu. Każde większe zakończone zadanie badawcze, przed oddaniem zle-ceniodawcy lub przed publikacją, referowane jest i dyskutowane na forum zaspołu z udziałem innych osób zainteresowanych tematem.W ciągu pierwszych 5 lat istnienia zespół podjął 8 tematów badaw-czych, niektóre z nich mają charakter badań wieloletnich i wieloza-daniowych. Oto te tematy.1. W ypływ  HjS i CS2 na roślinność w rejonie Tomaszowa Mazowiec-kiego. Pracą wykonano w latach 1975— 1978 na zlecenie Zjednoczenia Przemysłu Włókien Chemicznych w Łodzi. Badania laboratoryjne: reak-cje biochemiczne i fizjologiczne roślin, w tym sosny, na atmosferą za-wierającą H2S i CS2 oraz oba te gazy łącznie, przy różnych czasach ekspozycji i stężeniach. Badania terenowe: analiza przyrostu masy drzew, zmiany tempa przyrostu w okresie od 1900 r., charakterystyka fitocenoz, analiza wpływu emisji przemysłowych na florą grzybów leś-nych i na rozmieszczenie porostów nadrzewnych. Wyniki referowano na ogólnopolskim sympozyjum bioindykacji w Katowicach 29—30 wrze-śnia 1977. Obszerny raport przekazano do Environment and Human Set-tlements Division Europe jakiej Komisji Gospodarczej w Genewie. Zo-stał on wykoirzystany do opracowania zbiorczego referatu pt. Ochrona środowiska w przemyśle chemicznym organicznym  na sympozjum ONZ w sierpniu 1978 r. Całość wyników przygotowana jest do publikacji (Z. Adamczyk, K. Czyżewska, J. Kurows'kl, S. Kuziel, M. Ławrynowicz, B. Narzymski, R. Olaczek, H. Urbanek, J. Zalewska).2. Zmiany środowiska przyrodniczego Łódzkiej Aglomeracji Miejs-kiej pod wpływem rozwoju przemysłu, urbanizacji i sieci kom unikacyj-nej. Temat ten znalazł się wśród problemów ważnych dla życia spo-łecznego i gospodarczego województwa miejskiego łódzkiego, ustalo-nych przez Radę Naukową przy prezydencie miasta Łodzi. Zleceniodaw-ca: Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Łodzi. Prace rozpoczą- to w 1976 r. od analizy i charakterystyki podstawowych składników śro-dowiska przyrodniczego Łodzi. Zestawiono bibliografią i dokonano wstąpnej oceny stanu zbadania komponentów środowiska przyrodnicze-go ŁAM. Wykonano opracowanie budowy geologicznej na podstawie archiwalnych materiałów wiertniczych (J. Ziomek) oraz mapą geomor-fologiczną 1 :25 000 na podstawie zdjęcia terenowego (J. Goździk, G. Wasiak, J. Wieczorkowska). W zakresie przyrody ożywionej zbada-no wpływ środowiska wielkomiejskiego na rozmieszczenie grzybów ma-kroskopowych (M. Ławrynowicz), dokonano oceny aktualnego stanu zachwaszczenia upraw polnych i warzywnych na tle warunków przy-rodniczych ŁAM (J. Wiśniewski), wykonano opracowania na temat aktywności niektórych enziymów, zawartości chlorofilu i siarki oraz zmian nekrotycznych liści drzew na terenie Łodzi, opracowano roz-mieszczenie porostów epifitycznych jako bioindykatorów czystości po-wietrza w Łodzi (S. Kuziel), pochłanianie siarki przez liście drzew i przyczyny wymierania drzew ulicznych (S. Kuziel), eksperymental-ne badania metody bioakustycznej rozpraszania masowych skupisk pta-ków w mieście (J. Markowski, E. Tranda, Z. Wojciechowski, R. Zając). Rozpoczęto zdjęcie terenowe do mapy roślinności potencjalnej 1:25 000 okolic Łodzi (R. Olaczek, A. U. Warcholińska). Pierwsza część wyni-ków badań w hym temacie jest przygotowana do publikacji.3. Studium uciążliwości i prognoza wpływu zbiornika „Lutomiersk" na otoczenie. Seria ekspertyz, wykonanych w latach 1975— 1976 na zle-cenie Biura Projektów Budownictwa Komunalnego w Łodzi, na temat skutków ekologicznych projektowanej budowy zbiornika retencyjnego na Nerze, funkcjonującego jako odbiornik oczyszczonych ścieków z gru-powej oczyszczalni ścieków w Łodzi. Opracowano 5 tematów:— Prognoza kształtowania się fitocenoz makrofitów wodnych i ich rola w oczyszczaniu ścieków. Autorzy: D. K r z y w a ń s k i ,  L. S a m o -s i e  j (23 strony tekstu, 14 tabel, mapa).— Przydatność zbiornika dla życia ryb i rola ryb w obiegu materii zbiornika. Autor: T. P e n c z a k  (12 stron, 2 tabele).— Prognoza udziału fauny w procesie samooczyszczania wód plano-wanego zbiornika oraz jej wpływu na otoczenie. Autorzy: C. T o m a -s z e w s k i ,  Z. M y ś 1 i с к a, E, T r a n d a ,  J. M a г к o w s k i, Z. Ś l i -w i ń s k i  (21 stron, 3 tabele).— Prognoza wpływu zbiornika na roślinność w jego otoczeniu. Au-tor: R. O l a c z e k  (15 stron, 1 tabela, 3 mapy, 2 ryciny).— Hipoteza oddziaływania zbiornika na warunki klimatu lokalnego Autorzy: H. D u b a n i e w i c z ,  K. K o ż u c h o w s k i ,  A. Z a w a d ź -  lea, J. B u r c h a r d  (56 stron, 17 tabel, 18 rycin, 2 mapy).Ekspertyzy te wykorzystano przy projektowaniu grupowej oczysz-czalni ścieków i zbiornika na Nerze oraz planowaniu zagospodarowania terenów do nich przyległych.4. Ekologiczne podstawy ochrony przyrody oraz zagospodarowania i konserwacji terenów chronionych. Wieloletnie prace i badania tere-nowe wykonywane na zlecenie urzędów wojewódzkich — wojewódz-kich konserwatorów przyrody na obszarze kilku województw Polski środkowej. W woj. sieradzkim (od 1976 r.) skupiono się na badaniach Załęczańskiego Parku Krajobrazowego — wyniki tych badań będą opu-blikowane w następnym zesziycie Folia sozologica — oraz obszaru chro-nionego krajobrazu wzdłuż doliny Warty. Opracowano dokumentację do projektów dwu rezerwatów przyrody, pięć dokumentacji stanowisk gi-nących gatunków roślin (Taxus baccata, Trollius europaeus, Osmunda regalis, Hedera helix, Carlina acaulis) oraz studium fitosocjologiczne rezerwatu „Wojsławice" i rezerwatu „Węże" do projektów planów za-gospodarowania tych rezerwatów (E. Filipiak, L. Kucharski, M. Kurząc, J. Siciński, R. Sowa, studenci biologii nauczycielskiej i doktoranci UŁ).W woj. skierniewickim (od 1978 r.) podjęto kompleksowe badania przy-rodnicze Puszczy Bolimowskiej do planu zagospodarowania puszczy jako obszaru rekreacyjnego (J. Bagrowska, J. Jakubowska-Gabara, M. Ła-wrynowicz, B. Rakowska, studenci biologii środowiskowej UŁ i dokto-ranci UŁ) oraz wykonano dokumentacje projektowe 3 rezerwatów przy-rody i 6 inwentaryzacji zabytkowych alei drzew (M. Kurząc i studenci biologii środowiskowej). W woj. piotrkowskim (od 1979 r.) rozpoczęto wielostronne badania Puszczy Pilickiej, wykonano studium fitasocjolo- giczne 3 rezerwatów przyrody oraz dokumentacje do projektów 2 re-zerwatów (K. Czyżewska, M. Kurząc, M. Mamińska, J. Markowski, R. Olaczek).Pewne prace w rezerwatach przyrody wykonano też na rzecz woje-wództwa miejskiego łódzkiego i płockiego. Wszystkie te badania służą działalności praktycznej w ochronie przyrody, a jednocześnie dostar-czają nowych informacji i nowych materiałów o florze, roślinności i fau-nae Polski środkowej. Znajdują one oparcie w umowach o współpracy, jakie Rektor Uniwersytetu Łódzkiego zawarł z województwami. Część wyników tych badań jest wykorzystana w niniejszym zeszycie Folia sozologica, część jest publikowana w Folia botanica oraz czasopismach ogólnopolskich.5. Studium ekologicznych podstaw rozwoju przestrzennego miast: Skierniewice, Łowicz, Sieradz i Zduńska Wola. Zleceniodawcy: Biura Planowania Przestrzennego (1976—1978). W ramach studium wykonano mapy roślinności potencjalnej w skali 1 :25 000 i 1 : 5000 na podstawie zdjęcia terenowego, przeprowadzono analizę tych map i ich interpreta-cję na użytek planowania przestrzennego (J. Jakubowska-Gabara, D. Krzywański, R. Olaczek, A. U. Warcholińska). Zespół otrzymuje dalsze zlecenia na tego rodzaju opracowania, służą one zarówno pla-nowaniu przestrzennemu przez wprowadzenie 'treści ekologicznych do tego planowania, jak i doskonaleniu warsztatu badawczego fitosocjo- logii, kartografii roślinności i ekologii urbanistycznej.6. Ewidencja zespołów zabytkow ych zieleni w województwach Pol-ski środkowej. Temat ten jest kontynuacją prac rozpoczętych jeszcze w latach sześćdziesiątych (R. Olaczek, R. Sowa, H. Rutowicz). Dzięki nagromadzeniu bogatego materiału dokumentacyjnego — planów, opi-sów, fotografii — powierzono Zespołowi opracowanie jednego z pierw-szych tomów Katalogu zabytkowych parków i ogrodów Polski — woj. skierniewickie  i włączono to zadanie do problemów badań międzyre-sortowych MR-III-9, A-I-3 (J. Hereżniak, B. Jost-Jakubowska, L. Kucharski, M. Kurząc, R. Olaczek, studenci UŁ, PŁ i SCGW-AR).7. Opracowanie mapy potencjalnej roślinności naturalnej Belchatow-skiego Okręgu Przemysłowego jako podstawy do wyróżnienia natural-nych jednostek przestrzenno-funkcjonalnych. Zleceniodawca: Zakład Do-świadczalny Ochrony Środowiska w Energetyce „Energopomiai" w Gli-wicach (1977—1980). Na podstawie zdjęcia terenowego roślinności rze-czywistej części obszaru w skali 1 : 25 000 oraz zdjęć lotniczych i ba-dań fitosocjologicznych opracowano mapę w skali 1 : 50 000 dla teryto-rium około 1000 km2 wokół kopalni i elektrowni (K. Czyżewska, J. He- reźniak, J. Jakubów,ska-Gabara, M. Mamiński, R. Olaczek, J. Siciński, A. U. Warcholińska).8. W pływ  Chodakowskich Zakładów Włókien Chemic/Mych na roś-linność Kampinoskiego Parku Narodowego. Pracę rozpoczęto w 1978 r. na zlecenie Zjednoczenia Przemysłu Włókien Chemicznych w Lodzi, mo-dyfikując nieco zestaw metod zastosowanych w badaniach w Tomaszo-wie Mazowieckim (Z. Adamczyk, S. Kuziel, H. Łukasiak).Zespół coraz wyraźniej skupia się na badaniach warunków zachowa-nia układów ekologicznych naturalnych i półnaturalnych oraz układów zieleni zabytkowej w  warunkach rosnącej antropopresji oraz nad indyka- cyjnymi zastosowaniami wiedzy o roślinności. Wyniki prac zespołu słu-żą praktyce ochrony środowiska nie bezpośrednio, lecz poprzez instru-menty planowania przestrzennego oraz projektowania konkretnych za-biegów ochronnych lub konserwatorskich. Szeroko stosowane są meto-dy ekologiczne, przede wszystkim fitosocjologiczne, kartograficzne a także eksperymentalne i analityczne. Ogólna wartość prac wykona-nych w latach 1975— 1979 wyniosła około 5785 tys. zł.W Oistatnich latach (1978—>1979) Zespół odczuł pogorszenie warun-ków pracy w związku z ograniczeniami limitowymi uczelni i wypełnie-niem pensum naukowego członków zespołu i innych pracowników w ich macierzystych zakładach i instytucjach. Z tych powodów nie mogły być podjęte oferty dalszych badań, np. w temacie 5 i 6, zaś problematyka zespołu stopniowo staje się coraz mniej interdyscyplinarna.

The scientific team for research on protection and conservation of environment and its activity at University of Łódź

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/12930/1/Sozologica%2001_1983_144_148.pdf

The scientific team for research on protection and conservation of environment and its activity at University of Łódź

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

The scientific team for research on protection and conservation of environment and its activity at University of Łódź

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w