In this article a list and characterization of endangered species of vascular plants,
found in the area of Kutno in 1992-1994, has been presented. The research was carried out
using a cartogram method.Zadanie pt. „Digitalizacja i udostępnienie w Cyfrowym Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego kolekcji czasopism naukowych wydawanych przez Uniwersytet Łódzki” nr 885/P-DUN/2014  dofinansowane zostało ze środków MNiSW w ramach działalności upowszechniającej naukę

Gmerek, Anna

Warcholińska, Urszula

Folia Biologica et Oecologica

Polish

In this article a list and characterization of endangered species of vascular plants, found in the area of Kutno in 1992-1994, has been presented. The research was carried out using a cartogram method

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Endangered species of vascular plants of Kutno

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

ä ) © Q a  щ  га В w  @  i? ©  0 0  a  G 0 ©  0 ®  ( ä  s  В ©  га ©  В ©2002Folia Biologica et Oecologica 1: 65 -70(Acta Univ. Lodz., Folia Biol, et Oecol.)U r s z u l a  W a r c h o l i ń s k a , A n n a  G m e r e kZagrożone gatunki roślin naczyniowych KutnaEndangered species of vascular plants of KutnoAbstract: In this article a list and characterization of endangered species of vascular plants, found in the area of K utno in 1992-1994, has been presented. The research was carried out using a  cartogram  method.Treść:1. Wstęp2. Teren badań3. M ateriał i uwagi metodyczne4. Lista gatunków5. Uwagi końcowe6. Literatura7. Summary1. WstępFlora naczyniowa miast środkowej Polski, w tym także Kutna, podlega aktualnie gwałtownym przemianom na skutek zmian w sposobach ingerencji człowieka w środowisko miejskie. Procesowi temu, obok zjawiska ekspansji niektórych gatunków, towarzyszy przede wszystkim zjawisko recesji wielu gatunków roślin naczyniowych.Prezentowana praca jest pierwszą próbą zestawienia zagrożonych gatunków roślin naczyniowych Kutna. Zawarte w tym opracowaniu informacje stanowić będą podstawę do prowadzenia szczegółowych badań nad tymi gatunkami w przyszłości oraz określenia przyczyn zagrożenia i możliwości ich ochrony.2. Teren badańKutno należy do miast założonych do 1466 r. ( S z y m c z a k  1984). Leży na skraju regionu geograficznego Równiny Kutnowskiej, nad rzeką Ochnią ( D y l i k o w a  1984a). Położone jest w północnej części województwa łódz-kiego, na międzynarodowym szlaku drogowym E8 (Województwo łódzkie 1 : 500 000, 1999).Na terenie Kutna występują m. in. następujące typy gleb: mady rzeczne, czarne i szare ziemie oraz gleby płowe, brunatne wyługowane i pseudogleje. Są to gleby wytworzone z piasków gliniastych i słabogliniastych oraz glin zwałowych ( D y l i k o w a  1984b).Klimat Kutna cechuje się dużą zmiennością stanów pogodowych, zwłaszcza wiosną ( K o ż u c h o w s k i  1984).Aktualny obraz szaty roślinnej K utna ukształtował się pod wpływem wielowiekowej działalności ludzkiej. Pierwotnie tereny tego miasta pokryte były lasami, przeważnie łęgowymi i grądowymi ( O l a c z e k  1984). Obecnie w obrębie miasta zachowały się niewielkie resztki dawnych lasów (N у с e к1977). Ważnym obiektem o ciekawej florze jest podworski park miejski, w którym oprócz zielnych gatunków roślin chronionych rosną dęby-pomniki przyrody ( O l a c z e k  1971).Na siedliskach synantropijnych zachowało się także dotąd wiele inte-resujących zagrożonych gatunków roślin.3. Materiał i uwagi metodycznePrzy opracowaniu listy gatunków roślin naczyniowych zagrożonych na terenie Kutna wykorzystano wyniki badań własnych oraz dane z literatury (np. D r y m m e r  1885; E j s m o n d  1887; K u c h a r s k i  1984; K u r z ą c  1984; M o w s z o w i c z  1960, 1978; O l a c z e k  1963, 1974).Na liście uszeregowano gatunki w porządku alfabetycznym, stosując nomenklaturę według Vascular plants o f  Poland -  a checklist ( M i r e k  i in. 1995).Kierując się zasadą jednolitości kryteriów oceny stopnia zagrożenia dla wszystkich grup roślin, przyjęto kategorie IUCN, tj. Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Zasobów Naturalnych (How to use... 1980; L u c a s ,  S y n g e  1978; O l a c z e k  1985; Z a r z y c k i ,  K a ż m i e r c z a k o w a  1993; Z a r z y c k i  i in. 1992), a mianowicie: Ex -  gatunki wymarłe i przypuszczalnie wymarłe; E -  gatunki wymierające; V -  gatunki narażone; R -  gatunki rzadkie; I -  gatunki o nieokreślonym zagrożeniu.Poza tym, korzystano z opracowań W a r c h o l i ń s k i e j  (1986-1987, 1991, 1993, 1994, 1998).4. Lista gatunkówG atunekSpeciesKategorie zagrożenia Categories o f threat"•Ex E V R IAethusa cynapium L. ssp. agrestis (Waltr.) Dostał 1Agrostemma gilhago L. • VAlopecurus myosuroides Huds. RAlyssum alyssoides (L.) L. IAnchusa arvensis (L.) Bieb. VAphones microcarpa (Boiss. et Reuter) Rothm. RAquilegia vulgar Li L. RAsarum europaeum L.A vena strigosa Schreb. EBromus arvensis L. ExBromus secalinus L. EBupleurum rolundifolium L. ExCamelina microcarpa Andrz. ex DC. VCampanula rapunculoides L. ICentaurea cyanus L. 1Cerilhe minor L. EChaenorhinum minus (L.) Lange RChenopodium polyspermum  L. IConsolida regalis S. F . G ray IConvallaria majalis L. RDigilaria sanguinalis (L.) Scop. REuphorbia exigua L. VFalcaria vulgaris Bernh. RFrangula alnus Miller RFumaria officinalis L.Gagea pratensis (Pers.) D umort. RGeranium molle L. RHedera helix L.Helichrysum arenarium (L.) Moench ExHerniaria glabra L.Hypericum humifusum L. VKickxia elatine (L.) D umort. ELinaria arvensis (L.) Desf. EMedicago falcata  L.Melandrium noctiflorum (L.) Fr. VMyosurus minimus L. VNeslia paniculata (L.) Desv. VNigella arvensis L. EOdontites verna (Bell.) D umort. IPapaver dubium L. IPapaver rhoeas L. IGatunek/Species Ex E V R 1Ranunculus arvensis L. ESilene dichotoma Ehrh. RSinapis arvensis L. ISorbus intermedia (Ehrh.) Pers. RStachys annua (L.) L. ETaxus baccata L. RValerianella dentata (L.) Pollich EVeronica polita Feries 1* Kategorie zagrożenia: Ex -  gatunki wymarłe i przypuszczalnie wymarłe; E  -  gatunki wymierające; V -  gatunki narażone; R -  gatunki rzadkie; I -  gatunki o nie określonym zagrożeniu.* Categories of threat: Ex -  extinct and probably extinct species; E  -  endangered species;V -  vulnerable species; R -  rare species; I -  indeterminate species.5. Uwagi końcoweNa liście gatunków roślin naczyniowych zagrożonych na terenie Kutna znalazło się 49 taksonów. Stanowi to około 7,0% wszystkich gatunków roślin naczyniowych stwierdzonych dotąd na terenie tego miasta.Do kategorii wymarłych i przypuszczalnie wymarłych (Ex) zaliczono trzy gatunki, wymierających (E) -  dziewięć gatunków, narażonych (V) -  osiem gatunków, rzadkich (R) -  trzynaście gatunków, a do kategorii o nieokreślonym zagrożeniu (I) zakwalifikowano 16 gatunków.Na liście zamieszczono rośliny rodzime (apofity) i rośliny obcego po-chodzenia (antropofity), głównie archeofity.Osiem gatunków znajduje się pod ochroną ( O l a c z e k  1992). Na szcze-gólną uwagę spośród tych gatunków zasługują: Taxus baccata, Sorbus intermedia, Frangula alnus, Aquilegia vulgaris i Helichrysum arenarium.Znaczna liczba zagrożonych gatunków zamieszczonych na liście występuje na pojedynczych rozproszonych stanowiskach i reprezentowana jest przez nieliczne populacje, np.: Aphanes microcarpa, Avena strigosa, Bromus arvensis, В. secalinus, Bupleurum rotundifolium, Camelina microcarpa, Cerinthe minor, Euphorbia exigua, Gagea pratensis, Geranium molle, Hypericum humifusum, Kickxia elatine, Linaria arvensis, Nigella arvensis, Ranunculus arvensis, Silene dichotoma, Stachys annua, Valerianella dentata.Gatunki о nie określonym zagrożeniu (16 gatunków) wymagają dalszej obserwacji, aby można było ocenić ich status.Do najważniejszych czynników zagrażających zamieszczonym na liście gatunkom zaliczyć można: zmiany stosunków wodnych, urbanizację i rozwój komunikacji, intensywne rolnictwo i ogrodnictwo oraz zmiany bioklimatu.6. LiteraturaD r y m m e r  K. 1885. Spis roślin zebranych w pow. kutnowskim  w okolicach Żychlina. Kutna, Krośniewic i Oporowa. Pam. Fizjogr. 5: 39-66.D y l i k o w a  A. 1984a. Położenie geograficzne. [W:] A. Dylikowa (red.). Województwo płockie.Wyd. UŁ, Łódź: 11-16.D y l i k o w a  A. 1984b. Gleby. [W:] A. Dylikowa (red.). Województwo płockie. Wyd. UŁ, Łódź: 63-67.E j s m o n d  A. 1887. Sprawozdanie z wycieczki botanicznej w płockim, rypińskim, sierpeckimi mławskim powiecie, odbytej w lipcu 1885 i 1886 roku. Pam. Fizjograf. 7: 94-134.How to use the IU CN red data book categories. 1980.К o ż u c h o w s k  i K. 1984. Klimat. [W:] A. Dylikowa (red.). Województwo płockie. Wyd. UŁ, Łódź: 43-52.K u c h a r s k i  L. 1984. Charakterystyka fo r y .  [W:] A. Dylikowa (red.). Województwo płockie.Wyd. UŁ, Łódź: 68-72.K u r z ą c  M. 1984. Ochrona tworów przyrody. [W:] A. Dylikowa (red.). Województwo płockie.Wyd. UŁ, Łódź: 95-106.L u c a s  G. , S y n g e  H. 1978. The IU CN plant red data book. IUCN, Morges.M i r e k  Z. i in. [P i ę к oś - M i r  к o w a H. , Z a j ą c  A., Z a j ą c  M.] 1995. Vascular plants o fPoland -  a checklist. Polish Academy of Sciences, W. Szafer Institute of Botany, Kraków: 1-303.M o w s z o w i c z  J. 1960. Conspectus fo r ae  lodziensis. cz. I. Rośliny naczyniowe. Prace Wydz.Mat.-Przyr. Łódz. Tow. Nauk. 69: 1-375.M o w s z o w i c z  J. 1978. Conspectus florae Poloniae Medianae (plantae vasculares). Przegląd flory  Polski środkowej (rośliny naczyniowe). Wyd. UŁ, Łódź: 1-395.N y c e k  J. 1977. Kutno i okolice. KAW, Warszawa: 1-50.O l a c z e k  R.  1963. Niektóre rzadkie lub nowe gatunki roślin dla flory województwa łódzkiego.Zesz. Nauk. Uniw. Łódzkiego, ser. II, 14: 73-79.O l a c z e k  R. 1971. Przewodnik po województwie łódzkim. LOP -  Nasza Przyroda, Warszawa:3-223.O l a c z e k  R. 1974. Materiały do flory Polski środkowej. Zesz. Nauk Uniw. Łódzkiego, ser.II, 54: 27-39.O l a c z e k  R. 1984. Zróżnicowanie roślinności. [W:] A. Dylikowa (red.). Województwo płockie.Wyd. UŁ, Łódź: 72-78.O l a c z e k  R. 1985. Kategorie zagrożenia ginących gatunków roślin i zwierząt. Chrońmy przyr. ojcz. 41 (6): 5-21.O l a c z e k  R.  1992. Rośliny chronione w Polsce. LOP. Warszawa: 3-12.S z y m c z a k  A. 1984. Miasta i osiedla w Płockiem (mapa). [W:] A. Dylikowa (red.). Województwo płockie. Wyd. UŁ, Łódź: 118.W a r c h o l i ń s k a  A. U. 1986-1987. Lista zagrożonych gatunków roślin segetalnych środkowej Polski. Fragm. Flor. Geobot. 31/32: 225-231.W a r c h o l i ń s k a  A. U. 1991. Właściwości i współczesne przemiany flory  segetalnej WzniesieńŁódzkich na tle wybranych flor segetalnych środkowej Polski. Fragm. Flor. G eobot. 36 (2): 459-497.W a r c h o l i ń s k a  A. U . 1993. Chwasty polne Wzniesień Łódzkich -  Atlas rozmieszczenia.Wyd. UŁ, Łódź: 5-413.W a r c h o l i ń s k a  A. U. 1994. List o f threatened segetal plant species in Poland. Proc. Internat. Conf., Sätoraljaüjhely: 206-219.W a r c h o l i ń s k a  A. U. 1998. Właściwości zagrożonych segetalnych roślin naczyniowych Polski. [W:] A. U. Warcholińska (red.). Ginące i zagrożone gatunki flory  segetalnej. Acta Univ. Lodz., Folia bot. 13: 4-17.Z a r z y c k i  K.,  К  a ź m i  e r  cz  a k  o w a R. (red.) 1993. Polska czerwona księga roślin. Inst.Ochr. Przyr. PAN, Kraków: 9-310.Z a r z y c k i  K.  i in. [ W o j e w o d a  W. ,  H e i n r i c h  Z.] 1992. Lista roślin zagrożonych w Polsce. Inst. Bot. im. Szafera PAN, Kraków: 3-98.7. SummaryIn the present paper a preliminary list of 49 endangered vascular plant species in the area of K utno is given. M any of them belong to rare species both  in regions as well as in the whole country. The presented list has been prepared as an in troduction to  detailed investigations on rare and endangered species of vascular plants of this town. Moreover, it will constitute a basis allowing comparison of regularly conveyed evaluations of the status of the endangered vascular plant species shown on this list.dr hab. prof. nadzw. U r s z u l a  W a r c h o l i ń s k a , Translated by A n e t a  W a r c h o l i ń s k aA n n a  G m e r e kZakład Ekologii Roślin i Fitosocjologii Uniwersytet Łódzkiul. S. Banacha 12/16, PL 90-237 Łódź

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/12062/1/Biologica%20et%20Oecologica%2001%202002%2060-65.pdf

Endangered species of vascular plants of Kutno

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Endangered species of vascular plants of Kutno

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w