Die biblischen sowie pseudobiblischen Seligpreisungen in Friedrich Nietzsches Also sprach Zarathustra im Spiegel der Übersetzungsversuche ins Polnische und Englische

Abstract

Fryderyk Nietzsche należy bez wątpienia do najwybitniejszych i najbardziej znanych myślicieli w dziejach filozofii. Nierzadko jest też uznawany za jednego z najwybitniejszych, jeśli nie najwybitniejszego stylistę w historii języka niemieckiego. Niezwykła szata stylistyczna jego dzieł często prowadzi do sporów, czy jego utwory powinny być przedmiotem badań literaturoznawczych, czy też filozoficznych. Na szczyty stylizacji językowej wzniósł się Nietzsche podczas pisania swego najbardziej znanego dzieła, tj. Zaratustry. Osławiona „książka dla wszystkich i dla nikogo” jest pełna aluzji do wielu filozofii, religii i dzieł literackich, najwyraźniej zarysowuje się w niej jednakże wzorzec biblijny. Sam autor określił swoje dzieło mianem „piątej ewangelii”. O podobieństwie do Biblii stanowi także multum rodzajów i gatunków literackich. W epickie ramy dzieła zostały wtłoczone opowiadania, przemowy, kazania, wyznania, rozmowy i wewnętrzne monologi. Struktura dzieła jest przełamywana przez fragmenty rodem z utworów scenicznych, hymnów, pieśni i wierszowanych utworów lirycznych. Choć Nietzsche podkreślał absolutną oryginalność swojego dzieła, nie da się ukryć, że jego tekst jest bogaty w intertekstualne odniesienia. Wyraźnym wyznacznikiem stylizacji biblijnej jest wplatanie w strukturę tekstu biblijnych cytatów oraz kryptocytatów. Celem niniejszego artykułu jest analiza polsko i anglojęzycznych tłumaczeń fragmentów dzieła wzorowanych na biblijnych „ośmiu błogosławieństwach”, wyprowadzanych charakterystycznych sformułowaniem i odznaczających się odpowiednim szykiem. Zgromadzony korpus językowy pokazuje, że w większości przypadków tłumacze doskonale poradzili sobie z odpowiednią stylizacją swoich przekładów, jednakże nie brakowało niekonsekwencji