Zarzycka, Grażyna

Acta Universitatis Lodziensis Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców

Polish

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Urszula Dobesz, Kathrin Hänel, Agnieszka Korman, Małgorzata Pasieka, Magdalena Świątek, Anna Żurek, ABC Polnisch, red. Anna Dąbrowska, Kinga Hartmann, Wydawnictwo GAJT, Wrocław 2009; ABC Polnisch. Lehrbuch, ss. 223 + 2 CD; ABC Polnisch. Arbeitshieft, ss. 194 + 1 CD; ABC Polnisch. Lernspiele, ss. 71; ABC Polnisch. Lehrerhandbuch, ss. 47

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Recenzje  432 nazywających gry, mających rodzaj męskonieŜywotny, występuje z końcówką  -a, np. grać w brydŜa (NSPP, s. 75), grać w pokera, w tenisa, w berka itd., ale grać w bilard (NSPP, s. 255). Liczba takich uchybień w ksiąŜce Nie licz na liczebnik jest o wiele większa, autor powinien więc przygotować erratę do tego wydania, aby cudzoziemcy uczący się języka polskiego nie byli wprowadzani w błąd, a lektorzy nie musieli tłumaczyć, Ŝe forma podana w Kluczu do ćwiczeń jest niepoprawna. W następ-nych wydaniach naleŜałoby, moim zdaniem, dostosować określanie części mo-wy i form liczebników w Kluczu... do propozycji i rozstrzygnięć normatywnych zawartych w słownikach poprawnościowych pod red. A. Markowskiego, które są dostępne w kraju i zagranicą.    GraŜyna Zarzycka  Urszula D o b e s z, Kathrin H ä n e l, Agnieszka K o r m a n, Małgorzata P a s i e -k a, Magdalena Św i ą t e k, Anna ś u r e k, ABC Polnisch, red. Anna Dąbrowska, Kinga Hartmann, Wydawnictwo GAJT, Wrocław 2009; ABC Polnisch. Lehr-buch, ss. 223 + 2 CD; ABC Polnisch. Arbeitshieft, ss. 194 + 1 CD; ABC Pol-nisch. Lernspiele, ss. 71; ABC Polnisch. Lehrerhandbuch, ss. 47  Recenzowana praca ABC Polnisch to czteroczęściowy podręcznik do na-uczania jpjo dla początkujących (na poziomie A1), przeznaczony dla nie-mieckich gimnazjalistów. Został on zrealizowany w ramach polsko-nie-mieckiego projektu unijnego „Interreg III A”, którego kierownikiem była Kinga Hartmann.  Zespół autorski w składzie: Urszula Dobesz, Małgorzata Pasieka, Magdale-na Świątek i Anna śurek stworzył trzy pierwsze części podręcznika: podręcznik podstawowy (ABC Polnisch. Lehrbuch), zeszyt ćwiczeń (ABC Polnisch. Ar- beitshieft) oraz przewodnik dla nauczycieli (ABC Polnisch. Lehrerhandbuch). Zespół ten jest związany z Uniwersytetem Wrocławskim, a w szczególności ze Szkołą Języka Polskiego i Kultury dla Cudzoziemców Uniwersytetu Wrocław-skiego; większość autorek to znane postacie w środowisku badaczy i praktyków parających się glottodydaktyką polonistyczną oraz zaangaŜowanych w proces certyfikacji jpjo. Autorkami kolejnej części podręcznika – gier edukacyjnych (ABC Polnisch. Lernspiele) – są natomiast Kathrin Hänel i Agnieszka Korman (obie – jak czytamy w notach biograficznych − praktykujące nauczycielki jpjo i/lub rodzimego w gimnazjum w Görlitz). Redakcji naukowej podręcznika pod-jęły się, z polskiej strony prof. Anna Dąbrowska, a z niemieckiej − Kinga Hart-mann.  Recenzowaną pracę widzę jako kontynuację bardzo ciekawych i efektyw-nych projektów interkulturowych, podejmowanych przez zespół Uniwersytetu Wrocławskiego − realizowanych od kilku lat z róŜnymi partnerami niemieckimi. Recenzje  433 W tym miejscu wspomnę o projektach nauczania tandemowego, które zostały przedstawione w ksiąŜkach: Małgorzaty Pasieki, Grzegorza Krajewskiego, Su-sanne Kingborn, Tandem językowy. Teoria i praktyka na przykładzie polsko- -niemieckim, Wydawnictwa UWr, Wrocław 2003 oraz Małgorzaty Pasieki i Su-sanne Klingborn Polsko-niemiecki tandem językowy, Oficyna Wydawnicza ATUT, Wrocław-Dresden 2005. W obu pracach (pierwsza zwiera materiały dla słuchaczy na poziomie podstawowym i średnio zaawansowanym, druga dla słu-chaczy początkujących) zawarto scenariusze zajęć opartych na idei nauczania tandemowego. Dokładnie opisano równieŜ metodologię  prowadzenia takich zajęć lub całych kursów. Prace te są dwujęzyczne, stąd ich duŜa przydatność zarówno w Niemczech, jak i w Polsce. Kilka lat później została opublikowana kolejna praca, mieszcząca się w opisanym tu nurcie. Był to podręcznik Urszuli Dobesz i Małgorzaty Pasieki: Polnisch? Aber gern! Polski? Bardzo chętnie! B1, pod red. Anny Dąbrowskiej i Kingi Hartmann, Wydawnictwo GAJT, Wrocław 2007, przeznaczony dla osób przygotowujących się do egzaminu certyfika-towego z jpjo na poziomie progowym B1, a zrealizowany równieŜ w ramach projektu „Interreg III A”. ABC Polnisch to projekt, jak się wydaje, jeszcze szerzej zakrojony niŜ po-przednie. Adresatem podręczników są uczniowie w wieku gimnazjalnym, ma-jący 9–11 lat, którzy wybierają język polski jako obcy na zajęciach fakultatyw-nych (pozalekcyjnych). Niewiele dotąd podręczników do nauczania jpjo stwo-rzono z myślą o młodszych odbiorcach, a przecieŜ poza granicami Polski języka polskiego uczą się przede wszystkim ludzie bardzo młodzi. Niemcy są z pewno-ścią tym krajem, w którym język polski – ze względu na sąsiedztwo obu krajów oraz duŜą liczbę zamieszkałych tam osób polskiego pochodzenia − jest jednym z częściej wybieranych w szkołach. JuŜ więc choćby tylko z tego jednego powo-du projekt naleŜy uznać za bardzo waŜny. Podręcznik ABC Polnisch. Lehrbuch składa się z piętnastu jednostek tema-tycznych, zwanych modułami, a kaŜda z nich podzielona jest na 4 lekcje. Tema-tyka lekcji to kolejno: przedstawianie się, klasa, rodzina, zainteresowania, zwy-czaje kulinarne,  czynności Ŝycia codziennego, plany i marzenia, podróŜe, święta i uroczyste okazje, opowiadanie o przeszłości, pogoda, umawianie się na spo-tkanie  i wakacje. Wszystkie teksty i zadania komunikacyjne dostosowane są do wieku przyszłych odbiorców podręcznika.  Sam podręcznik naleŜy uznać za nietrudny pod względem językowym – rzeczywiście jest utrzymany na poziomie A11. Niemieckojęzycznym adresatom podręcznika ułatwiono rozumienie poleceń dydaktycznych przez podanie ich   1 OdróŜnia go to od znanego, równieŜ wieloczęściowego, podręcznika Małgorzaty Małolep-szej i Anety Szymkiewicz Hurra!!! Po polsku. 1, Szkoła Języków Obcych Prolog, Kraków, 2006, przewyŜszającego moŜliwości percepcyjne wielu słuchaczy zaczynających uczyć się jpjo, mimo deklarowanego poziomu A1. Recenzje  434 w wersjach polskiej i niemieckiej. Zdecydowano się takŜe na ciekawy zabieg, polegający na tym, Ŝe wiadomości o polskich realiach i wybranych aspektach polskiej kultury popularnej i wysokiej podano po niemiecku w części Poznaj Polskę!  Lerne Polen Kennen! Taka kontekstualizacja procesu nauczania języka polskiego pozwoliła na przybliŜenie czytelnikom współczesnej Polski.  Uczniowie poznają więc w swoim języku rodzimym podstawowe informa-cje o geografii Polski, polskich symbolach narodowych, sławnych Polakach, historii Polski (z uwzględnieniem najwaŜniejszych polskich świąt i uroczystości rodzinnych) i innych polskich ciekawostkach (w module 13. podręcznika pod-stawowego dowiadują się np. o znaczeniu bociana w polskiej kulturze). Ponadto zaznajamiają się ze stylem Ŝycia, marzeniami i zainteresowaniami polskich ró-wieśników. Z zaproponowanych w podręczniku tekstów uŜytkownicy podręcz-nika mogą się dowiedzieć np. o tym, jakich przedmiotów się naucza w polskich gimnazjach, jak się pozdrawiają i Ŝegnają polscy gimnazjaliści, co jedzą, czyta-ją, jakiej słuchają muzyki, jak się bawią, z jakich dowcipów się śmieją, jakie są ich obowiązki domowe. Sporo miejsca poświęcono takŜe wskazaniu polsko- -niemieckich „miejsc wspólnych” – np. pokazano ślady epoki saskiej w Polsce, wskazano zapoŜyczenia niemieckie w polszczyźnie oraz zapoŜyczenia polskie w języku niemieckim. W podręczniku umieszczono minibiogramy znanych w Niemczech Polaków, a takŜe Niemców popularnych w Polsce. Szczególnie wiele miejsca poświęcono przedstawieniu polskiej kariery Steffena Möllera – aktora, artysty kabaretowego i pisarza, entuzjasty języka polskiego (zob. moduł 14 podręcznika). Takie zanurzenie kulturowe byłoby niemoŜliwe, gdyby pod-ręcznik został utrzymany w wersji jednojęzycznej.       Zeszyt ćwiczeń ABC Polnisch. Arbeitshieft ma taką samą strukturę jak pod-ręcznik podstawowy. Znajduje się w nim wiele ćwiczeń, zadań i propozycji pro-jektów odpowiadających tematom podręcznikowym. MoŜna je wykonywać in-dywidualnie lub w parze. W zeszycie ćwiczeń proponuje się róŜnorodne zadania (juŜ  w języku polskim!), w których naleŜy wykorzystać wiedzę o Polsce zawar-tą w tekstach Poznaj Polskę! umieszczonych w podręczniku.  Gry komunikacyjne, wydane w formie oddzielnej ksiąŜeczki: ABC Polni-sch. Lernspiele, zawierają przedstawione w języku niemieckim szczegółowe opisy kaŜdej z gier, jak teŜ materiał językowy i graficzny, który naleŜy wyko-rzystać w klasie2. Gry słuŜą ćwiczeniu wymowy i pisowni polskiej, utrwaleniu określonych kategorii gramatycznych oraz scenariuszy komunikacyjnych (np. przedstawiania się, zakupów). Ich celem jest integracja członków grupy uczniowskiej, wyzwolenie kreacji uczniów i pokazanie tego, Ŝe nauka języka polskiego moŜe być ciekawa, zabawna i dynamiczna. Gry są dopasowane do tema-  2 Prototypowym i cenionym podręcznikiem tego typu do nauczania jpjo jest praca wydana przez łódzką autorkę Teresę Pelc: Teraz Polski. Gry i ćwiczenia komunikacyjne. Podręcznik dla nauczycieli języka polskiego jako obcego, Wydawnictwo Wing, Łódź, 1997. Opisy i scenariusze gier moŜna znaleźć równieŜ w podręcznikach dla nauczycieli serii Hurra!!! Po polsku. Recenzje  435 tyki poszczególnych modułów, mogą więc stanowić element uatrakcyjniający lekcję. Współgrają teŜ z programem językowym realizowanym na pozio- mie A1. W kolejnej części podręcznika, ABC Polnisch. Lehrerhandbuch − przewod-niku dla nauczyciela − w części wstępnej dokładnie przedstawiono koncepcję i strukturę podręcznika, a w komentarzu metodycznym objaśniono najwaŜniej-sze zagadnienia z zakresu polskiej wymowy, ortografii, gramatyki, leksykologii, komunikacji, zgodnie z kolejnością ich pojawiania się w podręczniku podsta-wowym. Przewodnik ten został równieŜ zaopatrzony w klucz do zdań i ćwiczeń oraz w transkrypty nagrań.  Najbardziej chrakterystyczną cechą podręcznika ABC Polnisch wydaje się jego e k l e k t y z m, wyraŜający się w mistrzowskim połączeniu na kartach tej ksiąŜki róŜnorodnych metodologii oraz strategii nauczania jpjo. P o d e j ś c i e  k o m u n i k a c y j n e jest zintegrowane z popularnym jeszcze w latach osiem-dziesiątych XX stulecia k o g n i t y w n y m  n a u c z a n i e m  j ę z y k ó w  o b-c y c h. W tym podręczniku nie ucieka się bowiem od objaśniania podstawowych dla języka polskiego zagadnień gramatycznych, problemów fonetycznych i orto-graficznych. Wręcz przeciwnie – naświetlanie tych zagadnień to bardzo waŜna cecha tej pracy. Autorki kładą szczególny nacisk na objaśnienie miejsc, które mogą sprawić trudność osobom niemieckojęzycznym uczącym się polskiego. Jest to np. pierwszy znany mi podręcznik do nauczania jpjo, w którym tak wiele uwagi poświęcono wymowie, w tym akcentuacji i intonacji. Realizacji tego za-dania słuŜą zebrane w poszczególnych modułach wierszyki znanych polskich autorów (najwięcej jest tu tekstów Ludwika Jerzego Kerna), piosenki i przykła-dy łamańców językowych, zebrane pod nagłówkiem Gimnastyka dla języka  (np.: łamaniec słuŜący wymowie samogłosek nosowych: Spadł bąk na strąk,  a strąk na pąk ./ Pękł pąk, pękł strąk, a bąk się zląkł; Lehrbuch, s. 162).  Niedosyt moŜna odczuwać natomiast, jeśli idzie o „program gramatyczny” zawarty w podręczniku – systemowo objaśniono w nim i wprowadzono zaledwie cztery przypadki liczby pojedynczej rzeczownika: mianownik, biernik, dopełniacz i narzędnik (jeszcze mniej przypadków w liczbie pojedynczej i w zakresie fleksji przymiotnika), a we fleksji werbalnej pominięto aspekt dokonany czasownika (co nie znaczy, Ŝe w ogóle nie uŜywa się w nim form dokonanych). Sądzę, Ŝe naj-większym niedostatkiem tego programu jest brak systemowego objaśnienia miej-scownika – przypadka o szerokim uŜyciu w języku polskim. Gdy nie wytłumaczy się dostatecznie wcześnie sposobów (skomplikowanych, ale precyzyjnych) two-rzenia w języku polskim form tego przypadka, to komunikowanie o tym, gdzie mieszkamy, gdzie miło spędzamy czas, o czym mówimy, myślimy, marzymy (wszystkie te sytuacje komunikacyjne wymagają uŜycia miejscownika) będzie bardzo trudne, a z pewnością niepoprawne pod względem językowym3.  3 Z drugiej strony, moŜna przyjąć, Ŝe poprawność językowa wypowiedzi uczących nie musi być priorytetem na poziomie A1. Recenzje  436 Elementy m e t o d y  g r a m a t y c z n o - t ł u m a c z e n i o w e j  widać w za-daniach tłumaczeniowych − uczniowie są proszeni o przetłumaczenie poje-dynczych słów i zdań z języka polskiego na niemiecki lub odwrotnie. Włączenie tego typu zadań wydaje się jak najbardziej właściwe w podręczniku prze-znaczonym dla grupy jednojęzycznych odbiorców. P o d e j ś c i e  i n t e r k u l -t u r o w e  stosowane jest z kolei wtedy, gdy porównywane są róŜnorodne aspekty Ŝycia w Polsce i w Niemczech, wspólne i odrębne przestrzenie kultury, komunikacji, języka (w tym wypadku moŜna dodatkowo mówić o stosowaniu p o d e j ś c i a  l i n g w a k u l t u r o w e g o), a celem tych porównań jest wza-jemne zrozumienie  – przybliŜenie tego, co moŜe najpierw dziwić; por. opisane w module 2. podręcznika róŜnice w obyczajach szkolnych w gimnazjum polskim i niemieckim, np. leŜące w zwyczaju polskich gimnazjalistów płci męskiej podawanie sobie ręki i tzw. przybijanie piątki. Bardzo waŜnym spoiwem poszczególnych segmentów tego podręcznika − ćwiczeń, tekstów, zadań − są stosowane w nim często s t r a t e g i e  l u d y c z n e. Proponuje się zabawę językiem polskim za pomocą gier towarzyskich, zabaw ruchowych, graficznych, fonetycznych itd. Ta p e d a g o g i k a  z a b a w y  znów znajduje właściwe uzasadnienie w wieku uczących się, do których kierowany jest ten podręcznik.  W podręczniku ABC Polnisch są stosowane róŜnorodne formy wpro-wadzania i utrwalania wiedzy gramatycznej, m.in. zadania wyboru wielokrot-nego, wymagające transformacji form lub tłumaczenia, rozsypanki wyrazowe i zdaniowe. Podobnie zróŜnicowane typy zadań słuŜą kształtowaniu właściwej wymowy i pisowni; wielkim walorem tego podręcznika jest włączenie do niego duŜej liczby tekstów poetyckich, rymowanek, piosenek, dowcipów, przysłów oraz nazw własnych. Sprawności receptywne − rozumienie ze słuchu i ro-zumienie tekstów pisanych – są rozwijane nie tylko za pomocą klasycznych zadań wymagających stwierdzenia prawdy i fałszu, pytań otwartych czy wyboru wielokrotnego. Proponuje się takŜe zadania wymagające ustalenia kolejności fragmentów tekstu/traskryptu, uuzpełnienia luk w wysłuchanym lub przeczy-tanym tekście, wskazanie błędów w transkrypcie czy dopasowania informacji. Rozwijanie kompetencji leksykalnej to równieŜ waŜne zadanie w tym pod-ręczniku − cel ten realizowany jest za pomocą zadań polegających np. na roz-wiązywaniu krzyŜówek, łączeniu słów w kategorie, na wykorzystywaniu antonimii i synonimii. Do mówienia w języku docelowym zachęca się z kolei uczących się za pomocą zadań ukierunkowanych na zadanie pytania, udział w rozmowie, przygotowanie wywiadu, opowiadania czy opisu obrazka. Ele-mentów wizualnych – fotografii, rysunków, rebusów, diagramów − jest w tej pracy moc; zespół autorski docenił i efektywnie wykorzystał walory m e t o d y  p o g l ą d o w e j.  Wszystkie wspomniane tu metodologie, koncepcje, rozwiązania formalne i pomysły połączyły się, tworząc w efekcie przemyślaną i atrakcyjną całość – Recenzje  437 podręcznik,  w którym zagadnienia językowe zostały umieszczone w społeczno- -kulturowej otoczce, atrakcyjnej dla odbiorców w wieku 9–11 lat.  Jest to podręcznik nowoczesny, napisany z myślą o kształtowaniu „interkulturowych rozmówców” z ciekawością odkrywających świat Innych i nieustannie poddających refleksji wartości obecne we własnej kulturze.   Maria Wtorkowska  Barbara K r y ž a n-S t a n o j e v i ć, Ivana M a s l a č, Jolanta S y c h o w s k a- -K a v e d ž i j a, Dominika K a n i e c k a, Učimo poljski. Poljski pravopis za početnike, FF-Press, Zagrzeb 2008, ss. 157  Język polski na Wydziale Filozoficznym w Zagrzebiu (Filozofski fakultet u Zagrebu) ma długą tradycję, gdyŜ od 1919 r. działał tam najpierw lektorat języka polskiego, potem od 1966 r. kierunek studia polonistyczne. W 2008 r. w tamtejszym Instytucie Języków i Literatur Zachodniosłowiańskich (Odsjek za zapadnoslavenske jezike i književnosti) dzięki wydawnictwu FF-Press nakładem 700 egzemplarzy wyszła Polska ortografia dla początkujących (Poljski pravopis za početnike) czterech autorek – Barbary Kryžan-Stanojević, Ivany Maslač, Jo-lanty Sychowskiej-Kavedžiji i Dominiki Kanieckiej. Podręcznik jest przezna-czony dla studentów studiujących język polski na chorwackich uczelniach, któ-rzy według klasyfikacji międzynarodowej opanowali polszczyznę na poziomie B1. Powstał w wyniku wieloletnich doświadczeń autorek w nauczaniu języka polskiego chorwackich studentów, w tym teŜ nauczaniu zasad polskiej ortogra-fii. Dobrą stroną podręcznika jest to, Ŝe autorki nie prezentują polskich zasad ortograficznych tak, jak zwykle czynione jest w pracach przeznaczonych dla polskiego odbiorcy, ale przystosowują ich prezentację do potrzeb chorwackiego uŜytkownika polszczyzny.  Podręcznik ma ułatwić opanowanie przez chorwackich studentów poloni-styki polskich zasad ortograficznych i umiejętności ich praktycznego zastoso-wania. Do tego słuŜą zawarte w nim dyktanda, które – jak słusznie twierdzą autorki – umoŜliwią studentom prawidłowe odczytanie tekstu, rozumienie tekstu ze słuchu oraz identyfikację kodu dźwiękowego i pisanego. W podręczniku znajdziemy objaśnienia polskich zasad ortograficznych, a szczególnie zagadnień sprawiających problemy chorwackim studentom przy-swajającym polszczyznę, a które najczęściej wynikają ze zjawiska interferencji obu języków. Autorki, świadome tych trudności, tak ułoŜyły materiał, aby umoŜliwić studentom ćwiczenia i samodzielne opanowywanie ortografii pol-skiej, co oczywiście nie wyklucza wykorzystania podręcznika przez nauczyciela w jego pracy dydaktycznej. 

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/9282/1/52-zarzycka.pdf

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w