Męcina, Marcin

Przegląd Nauk Historycznych

Polish

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Sprawozdanie z konferencji naukowej pt. „Stanisław Kościałkowski pamięci przywrócony”, Łódź, 14–15 listopada 2014 r.

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Kronika naukowa     225  dzi. Zaprezentował inicjatywy podejmowane przez Komitet w celu zabezpieczenia sytuacji finansowej zarówno przedsiębiorców, jak  i zwykłych obywateli. Kończąc swoje wystąpienie magister Górecki zwrócił uwagę słuchaczy na problematykę strat natury finansowej, jakie zostały poniesienie przez osoby fizyczne i prawne z terenu miasta Łodzi w wyniku I wojny światowej oraz jak starano się przed nimi zabezpieczyć bądź łagodzić ich skutki.  Kiedy magister Górecki zakończył swoje wystąpienie, głos za-brała przewodnicząca obrad, profesor Jolanta Daszyńska. Pani Pro-fesor zaprosiła uczestników obrad do dyskusji nad wygłoszonymi referatami. Pytania, podobnie jak w poprzedniej dyskusji, wiązały się głownie z prośbami o szersze opisanie pewnych zarysowanych jedynie problemów, na których pełniejsze omówienie zabrakło refe-rentom czasu. Dyskusja musiała jednak zostać przerwana ze wzglę-du na ograniczenia czasowe. Przewodnicząca obrad podziękowała wszystkim uczestnikom konferencji na wzięcie udziału w obra-dach, a referentom za trud włożony w przygotowanie wystąpień. Profesor Daszyńska wyraziła również nadzieję, że rozpoczęta na konferencji dyskusja wokół problematyki dziejów Legionów Pol-skich, zaowocuje kolejnymi wydarzeniami naukowymi, służącymi upamiętnieniu tej istotnej dla historii Polski jednostki.   ANNA KOWALCZYK  UNIWERSYTET ŁÓDZKI    Sprawozdanie z konferencji naukowej  pt. Stanisław Kościałkowski pamięci przywró-cony, Łódź, 14–15 listopada 2014 r.    Pod znamiennym tytułem Stanisław Kościałkowski pamięci przywrócony w dniach 14–15 listopada 2014 r. odbyła się konfe-rencja naukowa zorganizowana przez dr hab. Małgorzatę Dąbrow-ską (Katedra Historii Średniowiecznej UŁ), przy udziale Katedry                                                 Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii, Katedra Historii Nowo-żytnej. 226     Kronika naukowa  Historii Nowożytnej kierowanej przez prof. dr. hab. Zbigniewa Anusika oraz Katedry Historii Historiografii i Nauk Pomocniczych Historii kierowanej przez prof. dr. hab. Rafała Stobieckiego. Konfe-rencja miała za zadanie przywrócić pamięć i przybliżyć nieznane fakty z życia profesora Stanisława Kościałkowskiego, wybitnego polskiego historyka.  W obradach wzięli udział naukowcy reprezentujący Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Uniwersytet Gdański, Uniwer-sytet im. Mikołaja Kopernika, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Akademię Pomorską w Słup-sku, Państwową Wyższą Szkołę Wschodnioeuropejską w Przemyślu, Uniwersytet w Wilnie oraz Uniwersytet Łódzki. Obrady otworzył prorektor UŁ do spraw nauki prof. dr hab. Antoni Różalski. Tema-tykę konferencji można podzielić na pięć głównych obszarów roz-ważań. Pierwszy stanowiły referaty poświęcone wileńskiemu okre-sowi życia profesora Kościałkowskiego. Drugi odnosił się do badań uczonego nad postacią Antoniego Tyzenhauza, natomiast trzeci  i czwarty dotyczyły odpowiednio sylwetek uczniów wileńskiego hi-storyka i ich powojennych dziejów oraz losów Stanisława Kościał-kowskiego w latach 1939–1960. Ostatni obszar rozważań dotyczył postawy i poglądów profesora.  W zagajeniu, pt. Z Wilna przez Woldenberg do Łodzi. Bogumił Zwolski i Jego sentyment do mistrza, dr hab. Małgorzata Dąbrowska (UŁ), przedstawiła sylwetkę swego bohatera, związanego z Uniwer-sytetem Łódzkim od roku 1945 aż do śmierci w 1979 r. Opisując różne rodzaje aktywności uczonego, autorka wskazywała na wpły-wy Kościałkowskiego w formowaniu sylwetki naukowej i pedago-gicznej B. Zwolskiego. Część konferencji poświęconą młodości Sta-nisława Kościałkowskiego i wileńskiemu okresowi w jego życiu, rozpoczął dr Algirdas Kasperavicius (Uniwersytet Wileński) refera-tem zatytułowanym Stanisław Kościałkowski w Wilnie. Młode lata i praca nauczycielska (do 1921). Autor przedstawił drogę młodego Kościałkowskiego, począwszy od nauk pobieranych w grodzieńskim gimnazjum, następnie przez uniwersytety w Warszawie i Krakowie, a zakończywszy na aktywności naukowo-pedagogicznej w Wilnie, gdzie Stanisław Kościałkowski m.in. współtworzył od 1907 r. To-warzystwo Przyjaciół Nauk. Temu zagadnieniu poświęcony został referat kolejnego prelegenta, dr. hab. Romana Jurkowskiego (UWM Olsztyn), pt. Działalność Stanisława Kościałkowskiego w Towarzy-stwie Przyjaciół Nauk w Wilnie w latach 1907–1939. Sprawując Kronika naukowa     227  funkcję sekretarza Towarzystwa od roku 1907 do 1919, Kościał-kowski był jednocześnie głównym archiwistą i członkiem komisji bibliotecznej. W okresie wojny polsko-bolszewickiej, dzięki jego ofiarności, udało się zabezpieczyć cenne zbiory Towarzystwa. Ar-chiwizacja materiałów rękopiśmiennych zajmowała Kościałkow-skiego do 1939 r. Ostatnim referatem w tej części konferencji było wystąpienie prof. dr. hab. Zbigniewa Opackiego (UG), noszące tytuł Stanisław Kościałkowski na tle akademickiego pejzażu Uniwersyte-tu Stefana Batorego w Wilnie. Prelegent podkreślił najistotniejsze momenty życiowe, które w jego ocenie zaważyły na późniejszej ka-rierze Stanisława Kościałkowskiego, konstatując z żalem, że nie ma dotąd całościowego opracowania poświęconego jego postaci.  Referaty drugiej części pierwszego dnia obrad, dotyczyły badań profesora Kościałkowskiego nad postacią Antoniego Tyzenhauza, jak i samej sylwetki podskarbiego nadwornego litewskiego. Doktor hab. Witold Filipczak (UŁ) wygłosił referat pt. Stanisława Kościał-kowskiego badania nad życiem politycznym Litwy w czasach Anto-niego Tyzenhauza, uznając, że tą pracą profesor Kościałkowski zapewnił sobie czołowe miejsce pośród badaczy dziejów politycz-nych Wielkiego Księstwa Litewskiego w czasach stanisławowskich. Autor zwrócił uwagę, że szeroka kwerenda źródłowa oraz rzetel-ność badawcza Kościałkowskiego sprawiły, iż większość jego usta-leń zachowała aktualność. Kolejnym prelegentem był prof. dr hab. Artur Kijas (UAM), który zaprezentował referat pt. Działalność go-spodarcza Antoniego Tyzenhauza. Autor przybliżył reformatorskie działania podskarbiego litewskiego, szczególnie projekt przywróce-nia gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej. Kwestię ekonomiczną rozwinął dr hab. Selim Chazbijewicz (UWM Olsztyn) w referacie pt. Tatarzy w planach gospodarczych Tyzenhauza. Omówiwszy osad-nictwo tatarskie oraz posiadane majątki ziemskie w okresie panowa-nia króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, prelegent przedsta-wił kontrowersyjną postawę podskarbiego w sprawie rewindykacji dóbr w litewskich ekonomiach królewskich w czasie trwania trze-ciej fali emigracji tatarskiej. Ostatnim prelegentem pierwszego dnia obrad był Michał Kozłowski (KUL). W referacie zatytułowanym Wychowawca i nauczyciel. O uczniach Kościałkowskiego autor scha-rakteryzował sylwetki najznamienitszych uczniów profesora Ko-ściałkowskiego: Marty Burbianki, Aleksego Derugi, Antoniego Go-łubiewa, Pawła Jasienicy, a w szczególności Leonida Żytkowicza.  Drugi dzień konferencji i zarazem panel poświęcony działalno-ści Stanisława Kościałkowskiego w latach 1939–1960, otworzył dr 228     Kronika naukowa  hab. Mariusz Wołos (UP w Krakowie). W referacie pt. Wspomnienia Kościałkowskiego z Syberii, autor scharakteryzował postawę uczo-nego, odwołując się do niezwykłego źródła, jakim był prowadzony przez niego raptularz, czyli dziennik na wygnaniu. Z kolei dzieje profesora Kościałkowskiego w Londynie przedstawił prof. dr hab. Jan Draus (PWSW w Przemyślu) w referacie zatytułowanym Emi-gracyjna działalność Kościałkowskiego w Londynie (1950–1960). Autor zwrócił uwagę na symboliczny powrót profesora Kościał-kowskiego do korzeni wileńskich, jakim było nauczanie historii  w konwencie Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu, od 1947 r. działającego w Pitsmoore w Anglii. J. Draus podkreślił wzruszenie Kościałkowskiego na wieść o odnalezieniu w 1958 r. rękopisu dzie-ła o Antonim Tyzenhauzie, uznanego za zaginiony. Następnie prof. dr hab. Jerzy Hauziński (AP w Słupsku) wygłosił referat pt. Orien-talne pasje Kościałkowskiego. W sierpniu 1943 r. wileński uczony wydał niewielką pracę: Iran i Polska poprzez wieki, której egzem-plarz został później wręczony drogą dyplomatyczną szachowi Mo-hammadowi Rezie Pahlawiemu. J. Hauziński zwrócił uwagę na owocną współpracę pomiędzy profesorem Kościałkowskim a orien-talistą Franciszkiem Machalskim, późniejszym wykładowcą na Uniwersytecie Jagiellońskim.  W ostatniej części konferencji, grupującej wystąpienia o charak-terze historiograficznym, znalazły się trzy referaty. Pierwszy, zaty-tułowany „Historyka” Stanisława Kościałkowskiego, wygłosił prof. dr hab. Rafał Stobiecki (UŁ). Przedstawiając Streszczenia i uzupeł-nienia wykładów i ćwiczeń proseminaryjnych, autor przypomniał podział tego opracowania na heurystykę, krytykę i syntezę. R. Sto-biecki uznał, że praca wykazuje większe powiązania z niemiecką aniżeli polską tradycją historiograficzną. Z kolei dr hab. Andrzej Zakrzewski (UW) wygłosił referat pt. Stanisław Kościałkowski a li-tuanistyka polska XX wieku, w którym podkreślił aktualność pracy dotyczącej Antoniego Tyzenhauza i przytoczył opracowania litew-skich autorów, w których ustalenia Kościałkowskiego są ciągle obecne. Autor przypomniał także o wkładzie bohatera konferencji w edycję Akt cechów wileńskich. Wymienił również uczniów Ko-ściałkowskiego, którzy napisali prace magisterskie dotyczące Wiel-kiego Księstwa Litewskiego doby stanisławowskiej. Ostatni referat pt. Wokół światopoglądu Profesora Stanisława Kościałkowskiego, wygłosił dr hab. Marek Kornat (IH PAN). Autor poświęcił swoje rozważania poglądom historyka w wymiarze religijnym, naukowym i społecznym. Za deklarację światopoglądową profesora uznał pra-Kronika naukowa     229  cę Via Lucis. Skonstatował, że przywiązanie do religii chrześcijań-skiej konstytuowało postawę życiową uczonego, a głęboka wiara pozwoliła mu przetrwać wiele trudnych chwil, a nade wszystko niewolę w ZSRR.  Dwudniowe obrady licznego grona prelegentów przywróciły pamięć o Stanisławie Kościałkowskim. Zaprezentowane referaty zostaną opublikowane w formie książkowej. Tym samym stanie się zadość potrzebie środowiska historycznego, by wileński uczony doczekał się całościowego opracowania poświęconego swemu życiu i działalności.                            MARCIN MĘCINA  UNIWERSYTET ŁÓDZKI    Sprawozdanie ze spotkania z prof. dr hab. Alicją Szymczak, Łódź, 24 listopada 2014 r.    W dniu 24 listopada 2014 r. w Sali Rady Wydziału Instytutu Historii Uniwersytetu Łódzkiego odbyło się spotkanie z przecho-dzącą na emeryturę prof. dr hab. Alicją Szymczak, połączone  z wręczeniem dedykowanego Jej tomu „Rocznika Łódzkiego”.  W uroczystości wzięli udział licznie zgromadzeni pracownicy Insty-tutu Historii, wypromowani przez Panią Profesor doktorzy, Jej ro-dzina, przyjaciele oraz znajomi, studenci UŁ. Spotkanie otworzyła Prezes Oddziału Łódzkiego Polskiego Towa-rzystwa Historycznego, prof. dr hab. Jolanta A. Daszyńska, witając serdecznie Jubilatkę oraz zebranych gości. W krótkim wystąpie-niu przybliżyła ona sylwetkę Profesor A. Szymczak oraz jej działal-ność na stanowisku prezesa PTH. Jubilatka została członkiem Oddziału Łódzkiego PTH w 1974 r., prezesem zaś tego Oddziału była w latach 2003–2009 (dwie kadencje). W tym czasie prowa-dzona była akcja systematycznych odczytów, których odbyło się  w sumie 111 (43 w Instytucie Historii UŁ i 68 poza tym ośrod-kiem). Zorganizowano uroczyste obchody 80-lecia Oddziału Łódz-                                                 Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii, Katedra Historii Śre-dniowiecznej. 

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/9113/1/17Mecina.pdf

Sprawozdanie z konferencji naukowej pt. „Stanisław Kościałkowski pamięci przywrócony”, Łódź, 14–15 listopada 2014 r.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Sprawozdanie z konferencji naukowej pt. „Stanisław Kościałkowski pamięci przywrócony”, Łódź, 14–15 listopada 2014 r.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w