Płócienniczak, Dominika

Przegląd Nauk Historycznych

Polish

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Artur Górak, Jan Kozłowski, Krzysztof Latawiec, Słownik biograficzny gubernatorów i wicegubernatorów w Królestwie Polskim (1867–1918), Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2014, ss. 432

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Artykuły recenzyjne i recenzje     201 wojewody brzeskiego kujawskiego Władysława Wierzbowskiego. Jej młodszą siostrą była Jadwiga, żona miecznika brzeskiego kujaw-skiego Stanisława Ciosnowskiego (Czosnowskiego), która po śmierci pierwszego męża poślubiła wojewodzica rawskiego Melchiora Gru-dzińskiego. O obu córkach kasztelana bydgoskiego wspomniano na s. 270 (bez podania jednak ich imion), ale żadnej z nich nie od-notowano w indeksie. Z kolei Michał Zebrzydowski, ojciec podko-morzyny krakowskiej Anny z Zebrzydowskich ks. Czartoryskiej był wojewodą krakowskim. Nieuprawnione jest zatem tytułowanie jego córki kasztelanką krakowską (s. 327). Równie nieprecyzyjne jest stwierdzenie, że wspomniany na s. 340 (bez podania imienia) syn stolnika krakowskiego Franciszka Korycińskiego i Elżbiety Koniec-polskiej był siostrzeńcem kasztelana krakowskiego Stanisława Koniecpolskiego (zm. 1682). W rzeczywistości matkę młodego Ko-rycińskiego oraz pana krakowskiego łączyło dużo odleglejsze pokre-wieństwo – mieli bowiem wspólnego pradziada – zmarłego w roku 1610 Aleksandra Koniecpolskiego, wojewodę sieradzkiego.   Rzecz jasna tych kilka uwag krytycznych nie rzutuje w naj-mniejszym nawet stopniu na ostateczną, zdecydowanie pozytywną ocenę recenzowanej pracy. W moim przekonaniu, ma ona ogromne szanse na to, aby wejść na dłużej do obiegu naukowego. Z pewno-ścią będą musieli sięgnąć po nią wszyscy historycy, którzy podej-mować będą wszelkiego rodzaju badania nad dziejami szlachty koronnej w XVII stuleciu.  ZBIGNIEW ANUSIK UNIWERSYTET ŁÓDZKI     Artur Górak, Jan Kozłowski, Krzysztof Latawiec, Słownik biograficzny guber-natorów i wicegubernatorów w Królestwie Polskim (1867–1918), Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2014, ss. 432.     Przedmiotem recenzji jest publikacja Słownik biograficzny gu-bernatorów i wicegubernatorów w Królestwie Polskim autorstwa pracowników naukowo-dydaktycznych Uniwersytetu Marii Curie-                                                 Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii, Katedra Historii Nowo-żytnej. 202     Artykuły recenzyjne i recenzje   -Skłodowskiej: Artura Góraka – historyka archiwisty i znawcy ad-ministracji Królestwa Polskiego, Krzysztofa Latawca – historyka zajmującego się mniejszością rosyjską na obszarze Królestwa Pol-skiego oraz Jana Kozłowskiego. Każdy z nich jest autorem wielu ogólnopolskich i zagranicznych publikacji z dziedzin, którymi się zajmuje.  Autorzy w swej pracy przedstawili sylwetki wszystkich cywil-nych gubernatorów i wicegubernatorów urzędujących w Króle-stwie Polskim w okresie od 1867 aż do 1918 r. Noty dotyczące badanej przez nich grupy nie stanowią czystej biografii poszcze-gólnych osób, lecz są jedynie wytycznymi do dalszych, już typowo biograficznych, poszukiwań badawczych.  Pozycja podzielona została na trzy, dość wyraźnie odznaczające się, części. W pierwszej z nich zamieszczono ogólne wiadomości  o stanowiskach gubernatorskich, zarys rozwoju administracji lo-kalnej w Imperium Rosyjskim oraz w Królestwie Polskim od 1867 r. Na tym etapie podkreślono zależności urzędnicze gubernatorów oraz ich zastępców, także ich prawa i obowiązki. Odnotowano również problemy wynikłe w czasie badania źródeł, a dotyczące awansów urzędniczych oraz funkcjonowania rang i ich klas, woj-skowych, cywilnych, jak i dworskich. Dla zaznajomienia czytelnika z tematem zamieszczono tabelę prezentując w niej poszczególne rangi i porównano je ze sobą. Następnie podkreślono warunki, któ-re spełniać musiał kandydat na gubernatora bądź jego zastępcę, począwszy od rodzinnych, skończywszy na wykształceniu. Badacze przedstawili wykaz guberni istniejących w Królestwie Polskim wraz z listą osób i okresem sprawowania przez nich urzędu gubernatora bądź wicegubernatora. Na samym końcu omówili państwowe ro-syjskie odznaczenia, którymi wielokrotnie nagradzani byli guber-natorzy i ich zastępcy. Ukazali ich znaczenie, wygląd oraz miejsce przypięcia na odświętnym ubraniu, nie zapominając jednak też  o orderach pruskich, którymi urzędnicy rosyjscy byli niejedno-krotnie nagradzani.  Drugą część pracy stanowią ułożone w punktach, alfabetycz-nie, noty dotyczące urzędników Królestwa Polskiego, jakimi byli gubernatorzy i ich zastępcy. Zamieszczono w nich imię i nazwisko danego urzędnika pisane cyrylicą, datę i miejsce urodzenia, wy-znanie, pochodzenie stanowe, wykształcenie, wszelki posiadany przez niego majątek nieruchomy, małżonki i dzieci, rodziców i dal-szą rodzinę, przebieg służby, odznaczenia, wyróżnienia, nagrody, awanse we wszystkich rangach wraz z datami, varia, daty i miejsce Artykuły recenzyjne i recenzje     203 oraz okoliczności śmierci, literaturę i źródła, z której jednak za-czerpnięto wyłącznie informacje interesujące samych autorów.  W trzeciej części zamieszczono wykazy dokumentów, z których korzystano. Podzielono je na źródła archiwalne – zarówno zagra-niczne, w szczególności rosyjskie, jak i krajowe – źródła drukowane, dziewiętnastowieczną prasę, źródła epigraficzne oraz opracowania.  Recenzowana pozycja jest bardzo znacząca dla badań dotyczą-cych rosyjskich urzędników administracji Królestwa Polskiego  w rozpatrywanym okresie. Brak jest w literaturze przedmiotu pu-blikacji, ukazujących sylwetki postaci związanych z najwyższymi urzędami w guberniach. Praca rzuca zupełnie nowe światło na ro-syjskich urzędników w Królestwie Polskim i stanowi swego rodzaju fundament do pogłębionych badań, także biograficznych, nad tą grupą. Sprawujący wysokie stanowiska gubernialne, jak w wielu przypadkach podaje słownik, są niejednokrotnie powiązani z róż-nymi działami XIX-wiecznej rosyjskiej nauki. Bardzo dobrym roz-wiązaniem, zastosowanym przez autorów jest krótka notka biogra-ficzna dotycząca członków rodziny gubernatora – zarówno rodziców, rodzeństwa, jak i żony czy dzieci. Podobnie rzecz się ma, jeśli cho-dzi o varia. W tej części publikacji zawarte są krótkie informacje na temat działalności pozaadministracyjnej carskich urzędników oraz, niekiedy, wzmianki na temat ich osobowości.  Negatywnym aspektem opracowania jest jednak pewna niesta-ranność w gromadzeniu informacji dotyczących rosyjskich urzęd-ników. Autorzy w czasie kwerendy materiałów nie dotarli do wielu informacji, które powinni w swej książce zamieścić. Spowodowało to liczne braki w przedstawianych przez nich biogramach. Dodat-kowo w adnotacjach osobowych pominięto ich rodzeństwo, które zmarło w dzieciństwie. Czy jest to właściwe? Wydaje się, że nie, bo przecież oni także wchodzili w skład rodziny, z której wywodzili się lokalni urzędnicy. Drugą kwestią jest problem przytaczania przez badaczy daty śmierci danego urzędnika. W pracy zastosowano przyimek „po”, w momencie braku informacji dotyczącej owej daty. Dla dalszych, zazwyczaj regionalnych badań, przydatniejszy stałby się przyimek „przed”, który ustanawiałby górną granicę poszuki-wań naukowych. Także wykorzystane źródła i literatura zostawiają wiele do życzenia. Podane w pracy akta wraz z publikacjami, nie-jednokrotnie odnoszą się wyłącznie do rodziny carskiego urzędni-ka, nie zaś do niego samego.  Informacje zamieszczone w Słowniku podane są w sposób dość szczegółowy, mimo – jak już zaznaczono – bardzo licznych braków. 204     Artykuły recenzyjne i recenzje   Publikacja została skonstruowana w sposób systematyczny, z jed-nej strony łącząc ze sobą po kolei poszczególne zagadnienia, z dru-giej zaś przedstawiając w sposób alfabetyczny sylwetki cywilnych urzędników Królestwa Polskiego. Spowodowało to nierówność po-szczególnych części publikacji, w sposób jednakże uzasadniony. Książka napisana jest językiem zrozumiałym, a zamieszczone skróty wyjaśniono w drugiej części pracy. Autorzy w czasie przygotowy-wania swej pracy korzystali nie tylko ze źródeł i literatury dostęp-nej na terenie kraju. Była ona jedynie dodatkiem. Fundamentem Słownika stały się akta rosyjskich archiwów, które niejednokrotnie zostały przez badaczy porównane i poddane analizie. Do wymienio-nych powyżej dołączono także epitafia nagrobne osób związanych  z rosyjską administracją Królestwa Polskiego.  Publikacja autorstwa Artura Góraka, Jana Kozłowskiego i Krzysz-tofa Latawca mimo pewnych braków warta jest polecenia, szcze-gólnie osobom zainteresowanym, z jednej strony rosyjską admini-stracją lokalną na obszarze Królestwa Polskiego, z drugiej zaś mniejszością rosyjską, której zarówno gubernatorzy, jak i wicegu-bernatorzy byli przedstawicielami. Stanowi ona także, a może przede wszystkim, ogromne wsparcie dla środowiska naukowego, ogólnokrajowego i lokalnego w dalszych badaniach nad grupą urzędników administracji rosyjskiej sprawujących rządy w guber-niach Królestwa Polskiego.   DOMINIKA PŁÓCIENNICZAK KALISKIE TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ NAUK     M. Wołos, O Piłsudskim, Dmowskim i zamachu majowym. Dyplomacja so-wiecka wobec Polski w okresie kryzysu politycznego 1925–1926, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2013, ss. 461.     Mariusz Wołos, profesor Uniwersytetu Pedagogicznego im. Ko-misji Edukacji Narodowej w Krakowie, jest autorem szeregu prac  z zakresu stosunków międzynarodowych i dyplomacji, m.in. sto-sunków francusko-sowieckich w okresie międzywojennym1. W la-                                               1 Alfred Chłapowski (1874–1940). Biografia ambasadora Polski we Francji, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 1999; Francja – ZSRR. Stosunki polityczne w latach 

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/9144/1/12Plocienniczak.pdf

Artur Górak, Jan Kozłowski, Krzysztof Latawiec, Słownik biograficzny gubernatorów i wicegubernatorów w Królestwie Polskim (1867–1918), Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2014, ss. 432

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Artur Górak, Jan Kozłowski, Krzysztof Latawiec, Słownik biograficzny gubernatorów i wicegubernatorów w Królestwie Polskim (1867–1918), Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2014, ss. 432

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w