Opublikowano w: Współpraca miejsko-wiejska w Polsce Uwarunkowania i potencjał/ Pod redakcją: Magdaleny Dej, Karola Janasa, Oskara WolskiegoObszary metropolitalne należy traktować jako całości terytorialne (przestrzenne), których
silne wewnętrzne powiązania społeczno-ekonomiczne wymuszają rozwój formalnych (zinstytucjonalizowanych)
i nieformalnych (jednostkowych) form współpracy wiejsko-miejskiej.
Podstawowym warunkiem budowania spójności opartej na współpracy różnych elementów
(jednostek samorządowych wraz z umiejscowionymi tam instytucjami) jest ich
równouprawnienie. Jednostki o dużej sile wynikającej z zasobów zgromadzonych na ich
terytorium nie mogą traktować innych jednostek, zazwyczaj wiejskich, położonych w strefi
e zewnętrznej obszaru metropolitalnego, jako podrzędnych, a tym samym podporządkowanych.
Wynika to z dwóch istotnych przesłanek. Po pierwsze unikatowego charakteru
funkcji, tzn. każdy element (osiedle lub ich zbiór) pełni określoną rolę w organizacji systemu
obszaru metropolitalnego. Funkcja elementu, niezależnie od jej rangi gospodarczej,
społecznej i przestrzennej, utrzymuje system osadniczy obszaru metropolitalnego w równowadze.
Szczególną uwagę należy zwrócić na takie funkcje, których nie da się opisać przy
użyciu kategorii ilościowych lub określenie takie jest niewystarczające. W przypadku obszarów
wiejskich metropolitalnych do funkcji takich można np. zaliczyć „zamieszkiwanie”,
różne funkcje środowiska przyrodniczego, funkcje estetyczne (krajobrazowe), funkcje rekreacyjne
a także funkcje różnej produkcji pierwotnej, w tym również samozaopatrzeniowego
rolnictwa oraz rolnictwa ekologicznego. Drugą przesłanką jest dyfuzja ekonomiczna
(podmiotów gospodarczych i związanych z nimi instytucji) oraz społeczna na tereny
zewnętrze obszarów metropolitalnych. Podstawową ich przyczyną jest poszukiwanie lepszych
warunków życia oraz lokalizacji przedsiębiorstw. Dyfuzja ta z jednej strony prowadzi
do wytwarzania się ściślejszych związków pomiędzy obszarami centralnymi i zewnętrznymi,
z drugiej odpowiedzialna jest za dezintegrację lokalnych powiązań społeczno-gospodarczych
lub/i ich nową organizację, a tym samym komplikację związków różnego rodzaju
w różnych układach terytorialnych (wsi, gmin, obszaru metropolitalnego).Publikacja stanowiła część zadań realizowanych przez Instytut Rozwoju Miast w Krakowie w ramach projektu pn. URMA – Urban-Rural Partnerships in Metropolitan Areas, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego w ramach programu INTERREG IVC
