Kałuża, Dorota

Szukalski, Piotr

Polish

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

 9    Jakość życia seniorów w XXI wieku  z perspektywy polityki społecznej  – uwagi wprowadzające     Jakość życia staje się tym pojęciem, które w ostatnich dwóch dekadach robi na całym świecie olbrzymią karierę, w równym stopniu dzięki swej kompleksowości, interdyscyplinarności, jak i niedookreśloności. Powyższe cechy sprawiają, iż z jed-nej strony mamy do czynienia z możliwością uchwycenia szerokiego – zaś docelo-wo wyczerpującego – spektrum sfer życia warunkujących jego ocenę. Z drugiej strony, każdy badacz i analityk, niezależnie od swego przygotowania zawodowego  i wyznawanych wartości, może czuć się osobą kompetentną w eksploracji przy-najmniej niektórych składowych jakości życia, wiedząc, iż jego/jej punkt widzenia spotka się ze zrozumieniem i zainteresowaniem innych. Cecha trzecia – niedookre-śloność – pozwala na stosowanie zindywidualizowanego podejścia do badanej kate-gorii, choć postępująca powoli standaryzacja, tak w zakresie konceptualizacji, jak  i operacjonalizacji, z biegiem czasu ów margines swobody zmniejsza. Kategoria jakości życia z uwagi na uwzględnianie subiektywnych ocen stopnia zadowolenia z życia będzie zyskiwać na znaczeniu, albowiem w społeczeństwach żyjących na pewnym poziomie czynniki obiektywne tracić będą na znaczeniu,  a pomyślność społeczeństwa w coraz większym stopniu uwarunkowana będzie ludzką percepcją rzeczywistości, nie zaś samymi fizycznymi owej rzeczywistości charakterystykami. W skali ogólnospołecznej jedną z najważniejszych własności przyszłości będzie postępujące starzenie się ludności całego świata, a zwłaszcza krajów najzamożniej-szych, do których – wbrew obiegowej opinii – należy i Polska. Spodziewany w Pol-sce w nadchodzących dekadach wzrost liczby osób starszych – pomimo ewidentne-go wpływu czynnika kohortowego, tj. dochodzenia w najbliższych latach do cezury wieku utożsamianej z początkiem starości generacji powojennego baby-boomu – będzie mieć charakter trwały, podwyższając znaczenie wszelkich działań publicz-nych ukierunkowanych na zaspokajanie potrzeb tej grupy wieku, a pośrednio na jakość życia. Tom niniejszy poświęcony jest diagnozie jakości życia polskich seniorów z per-spektywy polityki społecznej i w naszym rozumieniu umożliwić ma zrozumienie  10 możliwości skutecznego działania przez instytucje publiczne różnego szczebla na rzecz osób starszych. Praca niniejsza składa się z pięciu części. W pierwszej z nich umieszczono opracowania poświęcone obiektywnym i su-biektywnym czynnikom oddziałującym na jakość życia polskich seniorów w ostat-nich latach. Z kolei część druga poświęcona jest prezentacji polityki społecznej prowadzonej na poziomie narodowym i lokalnym w Polsce na szerszym tle – tle porównań mię-dzynarodowych oraz na tle koncepcji solidarności międzypokoleniowej i integracji intergeneracyjnej. Następny blok tematyczny obejmuje zagadnienia związane z dyskryminacją se-niorów, skupiając się na prezentacji badań empirycznych, prowadzonych w ostat-nich latach w Polsce. Problemem o wzrastającym w najbliższych latach znaczeniu jest opieka instytu-cjonalna. W części czwartej zawarte są badania poświęcone jakości życia mieszkań-ców domów pomocy społecznej oraz czynnikom ową jakość warunkującym. Ostatnia część zawiera opracowania, których częścią wspólną jest próba przed-stawienia społeczno-cywilizacyjnych determinant jakości życia, determinant powią-zanych z takimi fenomenami, jak kapitał społeczny, perspektywa czasowa, czy ma-sowe – w tym i interkontynentalne – migracje. Jak zatem z powyższego, krótkiego przeglądu tematyki opracowań zawartych  w niniejszym tomie wynika, mamy do czynienia ze wspomnianym na wstępie kom-pleksowym, interdyscyplinarnym i poniekąd wynikającym z niedookreśloności ka-tegorii jakości życia spojrzeniem na czynniki determinujące ocenę pomyślności  i zadowolenia z życia na poziomie jednostkowym i zbiorowym. Nie jest dziełem przypadku, iż prezentowana książka ukazuje się pod opieką naukową pracowników Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Jeden z założycieli tegoż Wydziału – profesor Edward Rosset – był prekursorem badań nad procesem starzenia się ludności Polski, zaś w ostatnich la-tach we wspomnianej jednostce naukowej UŁ, nawiązując do tych chlubnych trady-cji, przygotowano kilka opracowań poświęconych różnorodnym aspektom tegoż procesu. Poprzednie opracowania to, idąc mniej więcej chronologicznie: Sytuacja zdrowotna osób w starszym wieku w Polsce. Aspekt medyczny i społeczno demogra-ficzny pod red. J. A. Indulskiego i J. T. Kowaleskiego (OW IMP, Łódź 1998), osiem tomów pod red. J. T. Kowaleskiego i P. Szukalskiego: 1) Sytuacja zdrowotna osób w starszym wieku w Polsce. Aspekt medyczny i społeczno demograficzny II (OW IMP, Łódź 2000), 2) Proces starzenia się ludności Polski. Potrzeby i wyzwania (Wyd. Biblioteka, Łódź 2002), 3) Nasze starzejące się społeczeństwo. Nadzieje  i zagrożenia (Wyd. UŁ, Łódź 2004); 4) Starość i starzenie się jako doświadczenie jednostek i zbiorowości ludzkich (Zakład Demografii UŁ, Łódź 2006); 5) Pomyślne starzenie się w perspektywie nauk o pracy i polityce społecznej (Zakład Demografii UŁ, Łódź 2008); 6) Pomyślne starzenie się w świetle nauk o zdrowiu (Zakład De- 11 mografii UŁ, Łódź 2008); 7) Pomyślne starzenie się w perspektywie nauk o społecz-nych i humanistycznych (Zakład Demografii UŁ, Łódź 2008); 8) Starzenie się lud-ności Polski – między demografią a gerontologią społeczną (Wyd. UŁ, Łódź, 2008); a także prace pod redakcją: 1) J. T. Kowaleskiego, Ludzie starzy w polskim społe-czeństwie w pierwszych dekadach XXI wieku, Wyd. UŁ, Łódź 2006; 2) B. Urbaniak, Pracownicy po 45. roku życia wobec barier na rynku pracy (DW Elipsa, Warszawa 2008); 3) J. Grotowskiej-Leder, Sieci wsparcia społecznego jako przejaw integracji  i dezintegracji społecznej (Wyd. UŁ, Łódź 2008); oraz dwie prace pod redakcją Piotra Szukalskiego 1) To idzie starość. Postawy osób w wieku przedemerytalnym. Raport z badań (ISP, Warszawa 2008); 2) Przygotowanie do starości. Polacy wobec starzenia się (ISP, Warszawa 2009). W rezultacie Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny UŁ jest jednym z głównych w Polsce miejsc refleksji na problematyką starości i starzenia się z perspektywy szeroko rozumianych nauk społecznych – gerontologii, demografii, polityki spo-łecznej i socjologii. Oddając do rąk Czytelnika niniejszy tom, mamy nadzieję, iż każdy zaintereso-wany problematyką gerontologiczną znajdzie w nim coś interesującego dla siebie, zaś czas poświęcony na lekturę wybranych opracowań oceniony będzie jako poży-teczny i dobrze zainwestowany.    Dorota Kałuża Piotr Szukalski     Literatura:  Grotowska-Leder J. (red.), 2008 Sieci wsparcia społecznego jako przejaw integracji  i dezintegracji społecznej, Wyd. UŁ, Łódź  Indulski J. A., Kowaleski J. T., 1998, Sytuacja zdrowotna osób w starszym wieku w Polsce. Aspekt medyczny i społeczno-demograficzny, OW IMP, Łódź Kowaleski J. T (red.), 2006, Ludzie starzy w polskim społeczeństwie w pierwszych dekadach XXI wieku, Wyd. UŁ, Łódź  Kowaleski J. T., Szukalski P. (red.), 2000, Sytuacja zdrowotna osób w starszym wieku w Polsce. Aspekt medyczny i społeczno-demograficzny II, OW IMP, Łódź  Kowaleski J. T., Szukalski P. (red.), 2002, Proces starzenia się ludności Polski. Potrzeby i wy-zwania, Wyd. Biblioteka, Łódź  Kowaleski J. T., Szukalski P. (red.), 2004, Nasze starzejące się społeczeństwo. Nadzieje  i zagrożenia, Wyd. UŁ, Łódź   12 Kowaleski J. T., Szukalski P. (red.), 2006, Starość i starzenie się jako doświadczenie jednostek  i zbiorowości ludzkich, Zakład Demografii UŁ, Łódź Kowaleski J. T., Szukalski P. (red.), 2008, Pomyślne starzenie się w perspektywie nauk o pracy  i polityce społecznej, Zakład Demografii UŁ, Łódź  Kowaleski J. T., Szukalski P. (red.), 2008, Pomyślne starzenie się w świetle nauk o zdrowiu, Zakład Demografii UŁ, Łódź  Kowaleski J. T., Szukalski P. (red.), 2008, Pomyślne starzenie się w perspektywie nauk o spo-łecznych i humanistycznych, Zakład Demografii UŁ, Łódź  Kowaleski J. T., Szukalski P. (red.), 2008, Starzenie się ludności Polski – między demografią  a gerontologią społeczną, Wyd. UŁ, Łódź Szukalski P. (red.), 2008, To idzie starość. Postawy osób w wieku przedemerytalnym. Raport  z badań, ISP, Warszawa Szukalski P. (red.), 2009, Przygotowanie do starości. Polacy wobec starzenia się, ISP, Warszawa Urbaniak B., 2008, Pracownicy po 45. roku życia wobec barier na rynku pracy, DW Elipsa, Warszawa  

Jakość życia seniorów w XXI wieku  z perspektywy polityki społecznej  – uwagi wprowadzające

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/5327/1/Jako%c5%9b%c4%87%20%c5%bcycia%20-%20polityka%20spo%c5%82eczna.pdf

Jakość życia seniorów w XXI wieku z perspektywy polityki społecznej – uwagi wprowadzające

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)