Turczyn, Marcin

Biuletyn Szadkowski

Polish

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biuletyn szadkowski, tom 2 149  Marcin Turczyn     CHARAKTERYSTYKA SPOŁECZNO- -EKONOMICZNA SOŁECTWA LICHAWA**  Sołectwo Lichawa jest najdalej na północ wysuni t  jednostk  miejsko-wiejskiej gminy Szadek. Po reformie administracyjnej ze stycznia 1999 r. sołectwo, jak i cała gmina znalazła si  w powiecie zdu sko-wolskim. Granice sołectwa s  nie tylko granicami gminy, ale tak e całego powiatu. Od północy s siaduje z gmin  Zadzim w powiecie podd bickim, za  od południa z sołectwami Łobudzice, Wola Łobudzka i Krokocice (rys.1). W podziale ko cielnym Lichawa nale y do parafii rososzyckiej, w diecezji włocławskiej. Podziały specjalne kraju przypisuj  Lichaw : Podd bicom — nadle nictwo oraz Zdu skiej Woli — komenda rejonowa policji, s d, prokuratura i opieka medyczna (szpital).  Pod wzgl dem poło enia fizyczno-geograficznego sołectwo le y w mikroregionie Wysoczyzny Podd bickiej, na wysoko ci oscyluj cej wokół 150 m n.p.m. Jest to teren równiny, lekko falisty, w podło u dominuj  osady polodowcowe jak piaski i gliny zwałowe. W dolinie małego strumienia zwanego Pisia znajduj  si  utwory aluwialne i organogeniczne. Obszar ten charakteryzuje si  typowymi warto ciami klimatycznymi jakie wyst puj  w Polsce rodkowej. Historia Lichawy si ga prawdopodobnie XVI wieku, brak jednak dokładnych danych na temat jej powstania. Przez znaczn  cz  jej dziejów była ona maj tkiem ziemskim, ostatnim wła cicielem był hrabia Mrowi ski. Niestety z dawnych                                                            Marcin Turczyn jest asystentem w Zakładzie Zagospodarowania rodowiska i Polityki Przestrzennej UŁ. ** W artykule wykorzystano materiały zebrane i zestawione w pracy dyplomowej Kamili Nowak, Monografia geograficzna sołectwa Lichawa w gminie Szadek, wykonanej w 2001r. na seminarium w Zakładzie Zagospodarowania rodowiska i Polityki Przestrzennej UŁ (promotor: prof. dr hab. T. Marszał). Charakterystyka społeczno-ekonomiczna sołectwa Lichawa 150 zabudowa  podworskich pozostał do dzi  tylko jeden budynek. Po II wojnie wiatowej cało  rozparcelowano pomi dzy przybyłych tu mieszka ców.  Lichawa le y w identycznej odległo ci 26 km od miast powiatowych: Zdu skiej Woli i Podd bic, od Szadku oddalona jest o 14 km, za  od Łodzi o 37 km.  Wie  poło ona jest z dala od wa niejszych tras krajowych i regionalnych, biegn  t dy jedynie drogi lokalne. Stwarza to problemy z komunikacyjne dla mieszka ców sołectwa, mimo kilku poł cze  autobusowych z Podd bicami, Zdu sk  Wol  oraz Sieradzem i Łodzi . Stosunkowo dobrze wygl da sytuacja wyposa enia mieszka ców we własne rodki transportu, około połowy z nich posiada własny pojazd. Jest to wie  jednodro na zaliczana do typu ulicówek, cechuje si  zwart  zabudow , z domami poło onymi po obu stronach drogi. Widocznym elementem w fizjonomii wsi s  obecnie nie wykorzystywane du e budynki gospodarcze, zbudowane z cegły w latach 70-tych i 80-tych, czyli czasach najlepszej prosperity. Rys. 1. Gmina Szadek w podziale na sołectwa ródło: opracowanie własne  Powierzchniowo jest to jedno z najmniejszych sołectw  (3,75 km2) gminy Szadek, zajmuj ce tylko 2,5% całego jej obszaru. Szadek Wilamów Wola Krokocka Choszczewo Prusinowice Borki Prusinowskie Boczki Reduchów Kol. Borki Prusinowskie Sikucin Wielka Wie  Szadkowice Karczówek Grzybów Kobyla Miejska Kotlinki Kromolin Dziadkowice Przatów Piaski Lichawa Krokocice Wola Łobudzka Łobudzice Tarnówka Rzepiszew Górna Wola  Marcin Turczyn 151 Tak e pod wzgl dem liczby mieszka ców nale y do najmniej licznych. Mieszka tam 126 osób, co stanowi zaledwie 1,5% ludno ci gminy. Po II wojnie wiatowej liczba mieszka ców sołectwa ulegała do  du ym wahaniom, w okresie lat 70-tych  i 80-tych nast piły najwy szy przyrost naturalny ludno ci. Natomiast od lat 90-tych doszło do stabilizacji przyrostu naturalnego, który obecnie zbli ony jest do zera (rocznie rodzi si  od 1 do 2 osób, tyle samo umiera); tak e odpływ migracyjny do miast znacz co zmalał. Do głównych kierunków migracji ludno ci nale  wi ksze miasta le ce w pobli u sołectwa jak Zdu ska Wola, Sieradz, Podd bice, a nawet Łód . Sołectwo cechuje si  znacznym współczynnikiem feminizacji, na 53 m czyzn przypada a  67 kobiet. W strukturze wieku ludno ci przewa aj  ludzie starsi, w wieku poprodukcyjnym (28%), natomiast wiek przedprodukcyjny osi gn ło 21% mieszka ców sołectwa. Wynikiem tego stanu jest post puj ce si  starzenie tej mikrospołeczno ci. Znaczn  cz  ludno ci dorosłej stanowi  osoby nie pozostaj ce w zwi zku mał e skim, co w przyszło ci mo e wpływa  na zmniejszanie si  liczby mieszka ców Lichawy. Poziom wykształcenia jest niekorzystny (tab.1), poniewa  ponad połowa mieszka ców posiada jedynie wykształcenie podstawowe, zasadnicze zawodowe, lub w ogóle nie uko czyła szkoły. Do tej grupy nale  głównie najstarsi mieszka cy wsi. Wykształceniem rednim i wy szym legitymuj  si  głównie mieszka cy do 30 roku ycia, ze zdecydowan  przewag  kobiet w tej grupie. Najmłodsze dzieci doje d aj  do szkoły podstawowej w Szadku, za  starsze ucz szczaj  do szkół poło onych w najbli szych miastach. Podstawowym ródłem utrzymania mieszka ców jest rolnictwo (zaledwie 20% mieszka ców utrzymuje si  z pracy poza nim). Pracuj cy poza rolnictwem najcz ciej doje d aj  do pracy w pobliskim Szadku, Zdu skiej Woli oraz Łodzi. Najwi ksz  powierzchni  sołectwa, podobnie jak i w przypadku wi kszo ci sołectw gminy Szadek zajmuj  obszary rolnicze. Sołectwo posiada do  dobre warunki naturalne do produkcji rolnej, umo liwiaj ce upraw  wi kszo ci ro lin charakterystycznych dla Polski rodkowej. Charakterystyka społeczno-ekonomiczna sołectwa Lichawa 152 Tabela 1. Struktura demograficzna wykształcenia mieszka ców sołectwa Lichawa niepełne podstawowe podstawowe, zasadnicze rednie wy sze Wykształcenie K M K M K M K M 16–30 lat - - 7 8 11 5 1 1 31–45 lat - - 6 10 5 2 - - 46–60 lat - 2 5 8 3 - - - 61–75 lat 5 5 7 6 1 - - - > 76 lat 7 - 1 - - - - - ródło: opracowanie własne na podstawie K. Nowak, Monografia geograficzna sołectwa Lichawa w gminie Szadek, 2001  Długo  okresu wegetacyjnego przekracza 200 dni, rednie roczne opady wahaj  si  w granicach 520–530 mm, wody gruntowe zalegaj  do  płytko. Nie najlepiej przedstawia si  sprawa jako ci gleb, s  one wytworzone na piaskach i glinach zwałowych, przez to s  to lekkie gleby i mocno przepuszczalne, zalicza si  je do IV i V klasy bonitacyjnej i nale  do kompleksu ytniego słabego i bardzo słabego. Przewa aj  tu grunty orne stanowi c ponad 74% całej powierzchni obszarów rolniczych, oznacza to wyra n  przewag  produkcji ro linnej nad zwierz c  (rys.2). Najwi ksz  cz  zasiewów stanowi  zbo a alimentacyjne ( yto, pszen yto i pszenica) oraz j czmie  i owies, a tak e buraki i ziemniaki. Mniejsze znaczenie maj  warzywa, które s  przeznaczone na sprzeda  w okolicznych miastach. W produkcji zwierz cej, która odgrywa znacznie mniejsz  rol , zaznacza si  przewaga hodowli bydła o dominuj cym kierunku mlecznym. We wsi jest 47 krów i 30 jałówek oraz ponad 110 sztuk trzody chlewnej. Chów zwierz t nie jest zmechanizowany, w zwi zku z tym nale y do pracochłonnych. W sołectwie nawo enie mineralne jest niewielkie, cz ciej wykorzystuje si  nawo enie naturalne w postaci obornika. Niewielki odsetek gruntów sołectwa stanowi  lasy (10%) zlokalizowane w północno-wschodniej cz ci sołectwa (jest to fragment dawnego parku z 1910 roku o powierzchni prawie 3 ha) oraz nieu ytki (ponad 8%). Mał  powierzchni  zajmuj  sady oraz ł ki i pastwiska — jest to zaledwie 8%. Sady znajduj  si  przewa nie w pobli u zabudowa  wiejskich, natomiast na skutek znacznego Marcin Turczyn 153 rozdrobnienia i przemieszania (szachownicowy układ gruntów) grunty orne s  cz sto znacznie oddalone od gospodarstw. Zwykle jeden gospodarz posiada niewielkie pola rozmieszczone w kilku parcelach, co znacznie utrudnia efektywne wykorzystanie ziemi. Na terenie sołectwa przewa aj  małe gospodarstwa o powierzchniach w przedziale od 2 do 5 ha (69% wszystkich) oraz rednie o powierzchni od 5 do 7 ha (20%). Pod wzgl dem własno ci w sołectwie przewa aj  gospodarstwa indywidualne. Pogarszaj ca si  z roku na rok sytuacja w rolnictwie doprowadziła do tego, e coraz mniej mieszka ców wsi uprawia w cał  sw  ziemi , ograniczaj c si  do uprawy w takiej skali, aby zaspokoi  jedynie własne potrzeby, w ten sposób szybko przyrasta ilo  ziemi le cej odłogiem i nieu ytków. Rys. 2. Struktura u ytkowania ziemi we wsi Lichawa ródło: opracowanie własne na podstawie K. Nowak, Monografia geograficzna sołectwa Lichawa w gminie Szadek, 2001               - tereny zabudowane         - po la uprawne                  - granice  wsi             - ł ki i pastwiska                                                         -  drogi                                                                                                 -  rz ekiKROKOCICELICHAWACharakterystyka społeczno-ekonomiczna sołectwa Lichawa 154 Lichawa jest typowo rolniczym sołectwem posiadaj cym niestety mało sprzyjaj ce warunki społeczno-ekonomiczne, które ograniczaj  jej mo liwo ci rozwojowe. Niekorzystna sytuacja ekonomiczna w Polsce z ko ca lat 90-tych stanowi dodatkow  barier  rozwojow  dla tego typu sołectw. Coraz mniej przeznacza si  pieni dzy dla tych najmniejszych jednostek terytorialnych, których potrzeby stale rosn . W zwi zku z tym aby przyszło  sołectwa była lepsza wiele zale y od przedsi biorczo ci oraz kreatywno ci samych mieszka ców Lichawy.  

Charakterystyka społeczno-ekonomiczna sołectwa Lichawa

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

CHARAKTERYSTYKA SPOŁECZNO--EKONOMICZNA SOŁECTWA LICHAWA

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/4298/1/M.Turczyn.pdf

Charakterystyka społeczno-ekonomiczna sołectwa Lichawa

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Charakterystyka społeczno-ekonomiczna sołectwa Lichawa

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w