Gorczyczewska, Emilia

Biuletyn Szadkowski

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

BIULETYN SZADKOWSKITom 12 2012 ArTykuły przeGlądoWe, noTATki, SprAWozdAniAemilia GorczyczeWSkA*STrukTurA dziAłAlności GoSpodArczeJ  W GMinie SzAdekRodzaje działalności gospodarczej podejmowane na danym terenie determino-wane są potencjałem przyrodniczo-społeczno-ekonomicznym miejsca1� Szadek, jako jedno z najstarszych miast województwa łódzkiego, którego lokacja przypada na drugą połowę XIII w�2, wraz z kształtującym się przez lata zapleczem wiejskim, posiada silne tradycje związane z rozwojem rzemiosła i funkcji handlowej� Stąd istotna rola uwarunkowań historycznych w rozwoju gospodarczym gminy� Mimo iż dominującą funkcją gminy Szadek wciąż pozostaje rolnictwo3, to z roku na rok zwiększa się liczba podmiotów gospodarczych o funkcji pozarolniczej� Wzrost ak-tywności gospodarczej gminy, dotyczący zarówno miasta, jak i otaczającego go obszaru wiejskiego, świadczy o ożywieniu gospodarczym, wzroście przedsiębior-czości mieszkańców, poszukiwaniu nowych form zarobkowania wśród społeczno-ści lokalnej i odchodzeniu od gospodarki rolnej na rzecz innych form działalności� Działania te wpływają na zwiększenie wielofunkcyjności obszaru wiejskiego gmi-ny� W myśl zasad zrównoważonego rozwoju, w monofunkcyjnej dotąd przestrzeni wiejskiej pojawiają się zdywersyfikowane funkcje pozarolnicze4� * Emilia Gorczyczewska, mgr, Katedra Zagospodarowania Środowiska i Polityki Przestrzennej, Wydział Nauk Geograficznych, Uniwersytet Łódzki, 90-142 Łódź, ul� Kopcińskiego 31�1 A� Krakowiak-Bal, Działalność gospodarcza w aspekcie typów funkcjonalnych gmin górskich, „Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich” 2005, nr 4�2 T� Marszał, Szadek. Monografia miasta, Szadek 1995�3 Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i miasta Szadek, Uchwała nr XXXVIII/326/2010 Rady Gminy i Miasta Szadek z dnia 29 stycznia 2010 r�4 I� Wielewska, Przedsiębiorczość na obszarach wiejskich jako efekt zrównoważonego roz-woju i jej wspierania, [w:] Przedsiębiorstwa i organizacje publiczne w zrównoważonym rozwoju obszarów wiejskich, red� M� Adamowicz, „Prace Naukowe KPAiM SGGW” 2006, nr 39�172 Emilia GorczyczewskaPodejmowana w artykule analiza działalności gospodarczej gminy odnosi się do podmiotów zarejestrowanych i zlokalizowanych na terenie gminy Szadek� Praca ma charakter statyczny i przedstawia sytuację gospodarczą gminy w 2011 r� Ze względu na brak niektórych danych za 2011 r�, część prezentowanych infor-macji dotyczy 2010 r� ROZMIESZCZENIE I STRUKTURA RODZAJOWANa terenie miasta i gminy Szadek funkcjonuje 495 podmiotów gospodarczych (2011 r�), z czego 65,05% działa na obszarze wiejskim, zaś 34,95% na terenie miasta Szadek�Obszarem podwyższonej aktywności gospodarczej, skupiającym 82,6% wszyst-kich przedsiębiorstw zlokalizowanych na terenie gminy, jest miasto Szadek oraz graniczące z nim sołectwo Szadkowice� Ponadto na miejsce prowadzenia działal-ności inwestorzy wybierali najczęściej sołectwa sąsiadujące z miastem Szadek od strony południowej i położone wzdłuż dwóch dróg wojewódzkich – prowadzącej w kierunku Łasku (nr 473) oraz Warty i Błaszek (nr 710) (por� ryc� 1)� Struktura działalności gospodarczej w gminie Szadek 177   Ryc. 1. Rozmieszczenie podmiotów gospodarczych na terenie gminy Szadek w 2011 r. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS oraz Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy i Miasta Szadek, Uchwała nr XXXVIII/326/2010 Rady Gminy i Miasta Szadek z dnia 29 stycznia 2010 r.  W strukturze gałęziowej podmiotów gospodarczych działających w gminie dominują przedsiębiorstwa handlowe – ich udział wynosi 43% ogólnej liczby podmiotów (tab. 1). Na terenie miejskim udział podmiotów handlowych w ogólnej liczbie przedsiębiorstw to 46%, na obszarze sołeckim jest mniejszy o 5%. Wśród działów sekcji handlowej dominuje handel detaliczny. Drugą, spośród najszerzej reprezentowanych w gminie gałęzi gospodarki jest przetwórstwo przemysłowe, skupiające 16% ogólnej liczby podmiotów. Udział firm produkcyjnych w ogólnej liczbie podmiotów zlokalizowanych na obszarze wiejskim i miejskim gminy jest zbliżony i wynosi – 15% na obszarze wiejskim i o 2% więcej w mieście Szadek.   Tablica 1. Podmioty gospodarcze zarejestrowane na terenie gminy Szadek  w 2011 r., według sekcji PKD 2007  Sekcje według PKD 2007 Gmina Miasto Obszar Ryc� 1� Rozmieszczenie podmiotów gospodarczych na terenie gminy Szadek w 2011 r�Źródło: pracowanie własne na podstawie dan  GUS oraz Studium uwarunkowań i kierunków z gospodarowania przestrzennego Gminy i Mias a Szadek, Uchwała n  XXXVIII/326/2010 R dy Gminy i Miasta Szadek z dn  29 stycznia 2010 r�173Struktura działalności gospodarczej w gminie SzadekW strukturze gałęziowej podmiotów gospodarczych działających w gminie dominują przedsiębiorstwa handlowe – ich udział wynosi 43% ogólnej liczby podmiotów (tabl� 1)� Na terenie miejskim udział podmiotów handlowych w ogól-nej liczbie przedsiębiorstw to 46%, na obszarze sołeckim jest mniejszy o 5%� Wśród działów sekcji handlowej dominuje handel detaliczny�Tablica 1� Podmioty gospodarcze zarejestrowane na terenie gminy Szadek  w 2011 r�, według sekcji PKD 2007Sekcje według PKD 2007Gmina SzadekMiasto SzadekObszar wiejskiliczba podmiotów gospodarczychA – rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo, rybactwo 23 1 22B – górnictwo i wydobywanie 1 0 1C – przetwórstwo przemysłowe 78 29 49D – wytwarz� i zaopatr� w energię elektr�, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatycznych 5 1 4E – dostawa wody, gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją 1 0 1F – budownictwo 55 9 46G – handel hurtowy i detaliczny, naprawa pojazdów samocho-dowych, włączając motocykle 166 65 101H – transport i gospodarka magazynowa 16 7 9I –  zakwaterowanie i usługi gastronomiczne 17 9 8K – finanse i ubezpieczenia 13 8 5L – obsługa rynku nieruchomości 4 1 3M – działalność profesjonalna, naukowa i techniczna 21 7 14N – działalność w zakresie administrowania i działalność wspierająca 7 1 6O – administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązko-we ubezpieczenia społeczne 17 3 14P – edukacja 8 5 3Q – opieka zdrowotna i pomoc społeczna 16 7 9R – działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją 9 4 5S i T – pozostała dział� usług�, gosp� domowe zatrudn� pra-cowników i świadcz� usługi na własne potrzeby 38 16 22Ogółem 495 173 322Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Urzędu Gminy i Miasta Szadek oraz GUS�174 Emilia GorczyczewskaEmilia Gorczyczewska 180   Ryc. 2. Struktura branżowa dominujących w gminie Szadek gałęzi gospodarki (PKD 2007) mierzona liczbą podmiotów gospodarczych Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Urzędu Gminy i Miasta Szadek oraz GUS Ryc� 2� Struktura branżo a do inujących  g inie Szadek gałęzi gospodarki (P  2007) ierzona liczbą pod iotów gospodarczychŹródło: opracowanie własne na podstawie danych Urzędu G iny i iasta Szadek oraz  GUS175Struktura działalności gospodarczej w gminie SzadekDrugą, spośród najszerzej reprezentowanych w gminie gałęzi gospodarki jest przetwórstwo przemysłowe, skupiające 16% ogólnej liczby podmiotów� Udział firm produkcyjnych w ogólnej liczbie podmiotów zlokalizowanych na obszarze wiejskim i miejskim gminy jest zbliżony i wynosi 15% na obszarze wiejskim i o 2% więcej w mieście Szadek� Wśród działów przetwórstwa przemysłowego gminy dominują dwie grupy: odzieżowo-tekstylna – udział 39% oraz związana z przetwórstwem rolno-spo-żywczym – udział 14% (ryc� 2)� Firmy reprezentujące obie grupy należą do naj-większych pod względem liczby pracowników podmiotów gospodarczych gminy� Wśród przedsiębiorstw zajmujących się produkcją spożywczą znajdują się m�in�: Młyn Zbożowy „Jerzy Łaszkiewicz i Synowie” – jako jedyny wytwarzający pro-dukt rozpoznawalny, kojarzący się z regionem – mąkę szadkowską, Ubojnia Trzody Chlewnej w Szadku, Wytwórnia Pasz „CezMar” w Szadku oraz „Zbig-Rol” – go-rzelnia w Prusinowicach� W branży przemysłu lekkiego gminy działają podmioty gospodarcze trudniące się dziewiarstwem, produkcją odzieży i bieliźniarstwem� Wyróżnić tu należy dwa dawne zakłady państwowe „Wartatex” (dawna „Sira”) i „Szatex” (dawny „Terpol”), jak również przedsiębiorstwo „Anmar”z Szadkowic� Dominacja podmiotów branży odzieżowo-tekstylnej oraz związanych z produkcją spożywczą ma podłoże historyczne� Powstanie pierwszych młynów i gorzelni sięga XIX w� i związane jest z rozwojem wiejskiego zaplecza miasta� Tradycje włókienni-cze gminy są młodsze i wiążą się z centralnie planowaną gospodarką czasów PRL-u�Trzecią co do wielkości gałęzią gospodarki gminy jest budownictwo� Udział podmiotów budowlanych w ogólnej liczbie podmiotów gminnych wynosi 11%� Większość firm budowlanych znajduje się na obszarze wiejskim� Na terenie mia-sta sektor budownictwa nie jest tak silnie reprezentowany i zdecydowanie ustę-puje sektorowi usług� Wśród podmiotów budowlanych gminy przeważają firmy o profilu remontowo-budowlanym i instalatorskim�WIELKOŚĆ, FORMY WŁASNOŚCI I STRUKTURA  ORGANIZACYJNO-PRAWNAWszystkie spośród podmiotów występujących na terenie gminy Szadek za-liczane są do sektora MŚP5� Pod względem klas wielkości, mierzonych liczbą pracowników, dominują mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające do 9 osób� Do kla-sy mikro zalicza się aż 93,7% ogólnej liczby przedsiębiorstw (tabl� 2)� Na ob-szarze wiejskim mikroprzedsiębiorstwa stanowią 95% wszystkich podmiotów 5 Sektor MŚP – sektor małych i średnich przedsiębiorstw� W jego skład wchodzą przedsiębior-stwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 mln euro, a/lub całkowity bilans roczny nie przekracza 43 mln euro� Kategorie wyróżnione w sektorze MŚP to: mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa (Rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 364 z dnia 25 lutego 2004 r., Dz� U� UE 2004, nr L 63/22)�176 Emilia Gorczyczewskagospodarczych, natomiast w mieście Szadek – 91,3%� Kolejne pod względem liczby podmiotów są przedsiębiorstwa małe – zatrudniają do 50 osób� Na tere-nie gminy klasa przedsiębiorstw małych jest reprezentowana przez 5,6% ogólnej liczby podmiotów gospodarczych� W podziale na obszar wiejski i miasto Szadek, liczba małych przedsiębiorstw wynosi odpowiednio 4% – na terenie miasta i 5,6% – na obszarze wiejskim� Najmniej licznie reprezentowaną grupę stanowią przedsiębiorstwa średnie, zatrudniające do 249 pracowników� Podmioty tej klasy stanowią 0,6% wszystkich podmiotów gospodarczych gminy� Tablica 2� Podmioty gospodarcze zarejestrowane na terenie gminy Szadek według klas wielkości, 2011 r�Podmioty gospodarcze według klas wielkościGmina Szadek Miasto Szadek Obszar wiejskiliczba podmiotów gospodarczychMikro (l� zatrud� < 10) 464 158 306Małe (l� zatrud� < 50) 28 13 15Średnie (l� zatrud� < 250) 3 2 1Ogółem 495 173 322Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS�W gminie Szadek zdecydowanie przeważają podmioty sektora prywatnego, stanowiąc aż 96,6% ogólnej liczby przedsiębiorstw� Wśród form organizacyjno-prawnych podmiotów prywatnych prowadzących działalność w gminie dominują osoby fizyczne – 86,9% wszystkich prywatnych podmiotów gospodarczych (tabl� 3)� Pozostałe formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw to: prywatne stowa-rzyszenia i organizacje (7,3%), spółki handlowe (4,3%), spółdzielnie (1,3%), spółki handlowe z udziałem kapitału zagranicznego (0,2%)� Tablica 3� Formy organizacyjno-prawne podmiotów gospodarczych sektora prywatnego zarejestrowanych na terenie gminy Szadek w 2011 r�Formy organizacyjno-prawnepodmiotów gospodarczychMiasto Szadek Obszar wiejski%Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą 86,7 87,1Spółki handlowe 5,6 3,6Prywatne stowarzyszenia i organizacje społeczne 5,6 8,0Spółdzielnie 1,4 1,3Spółki handlowe z udziałem kapitału zagranicznego 0,7 0,0Ogółem 100 100Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS�177Struktura działalności gospodarczej w gminie SzadekAKTYWNOŚĆ GOSPODARCZA GMINY NA TLE POWIATUWedług danych za 2010 r�, podmioty gminy Szadek stanowią 8% liczby przed-siębiorstw działających w powiecie zduńskowolskim (por� tabl� 4)� Najmniej pod-miotów gospodarczych prowadzi działalność na terenie gminy Zapolice (5%)� Pod względem liczby zarejestrowanych przedsiębiorstw w powiecie dominuje miasto Zduńska Wola z udziałem sięgającym 73% oraz gmina wiejska Zduńska Wola (14%)� Tablica 4� Podmioty gospodarki narodowej gmin powiatu zduńskowolskiego wpisanych do rejestru REGON w 2010 r�Wyszczególnienie Powiat Szadek ZapoliceZduńska Wola(miejska)Zduńska Wola(wiejska)Podmioty wpisane do rejestru REGON ogółem6 153 489 336 4 472 856w tym w sektorze: przemysłowym 899 84 51 608 156budowlanym 796 60 68 520 148usługowym 4 378 317 205 3 331 525Podmioty gospodarki narodowej wpi-sane do rejestru REGON na 10 tys� ludności3 121 667 694 1 020 740Osoby fizyczne prowadzące działal-ność gospodarcząna 10 tys� ludności2 544 521 595 815 613Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS�Zróżnicowana jest także liczba podmiotów gospodarki narodowej zarejestro-wanych w REGON oraz liczba osób fizycznych prowadzących działalność gospo-darczą na 10 tys� ludności w poszczególnych gminach powiatu zduńskowolskiego (tabl� 4)� Najwyższe wartości występują w mieście i gminie Zduńska Wola, niższe w gminach Szadek i Zapolice� Kolejną miarą charakteryzującą potencjał gospo-darczy gminy jest liczba podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w REGON na 10 tys� ludności w wieku produkcyjnym w porównaniu do średniej powiatu (ryc� 2)� Jedyną gminą, w której wartość badanego zjawiska przewyższa wartość średnią obliczoną dla powiatu, jest miasto Zduńska Wola� Dominującym w gminach powiatu zduńskowolskiego sektorem gospodar-ki narodowej – mierzonym liczbą zarejestrowanych podmiotów gospodarczych 178 Emilia Gorczyczewska– jest sektor usługowy (tabl� 4)� Liczba podmiotów funkcjonujących w sektorze usługowym jest pięciokrotnie wyższa w porównaniu do sektora przemysłowego i budowlanego�Ryc� 3� Podmioty wpisane do rejestru REGON na 10 tys� ludności w wieku produkcyjnym w relacji do średniej powiatu zduńskowolskiego w 2010 r�Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUSPODSUMOWANIEWśród podmiotów zarejestrowanych na terenie gminy Szadek dominują jed-nostki gospodarcze sektora prywatnego, mikroprzedsiębiorstwa prowadzone przez osoby fizyczne� Podmioty gospodarcze gminy to przede wszystkim małe, rodzinne firmy, często działające na zasadzie samozatrudnienia� Znaczący udział drobnych podmiotów gospodarczych wynika prawdopodobnie z małych nakła-dów finansowych, niezbędnych do rozpoczęcia działalności oraz popytu na rynku lokalnym, związanego z zaspokajaniem podstawowych potrzeb mieszkańców�Analiza klasyfikacji działalności gospodarczych (według PKD 2007) podej-mowanych na obszarze gminy wskazuje na przewagę trzech sekcji: handlu, bu-downictwa i przetwórstwa przemysłowego�Występuje wyraźna dysproporcja między gęstością rozmieszczenia podmio-tów gospodarczych w ośrodku miejskim w stosunku do obszaru wiejskiego gmi-ny� Potencjał gospodarczy jednostki skupiony jest na terenie miejskim, gdzie na 1 km2 przypada 9 podmiotów, podczas gdy na obszarze wiejskim gminy wskaźnik ten wynosi 2�Pod względem aktywności gospodarczej gmina Szadek najbardziej podobna jest do gminy Zapolice� Ze względu na typowo rolniczy charakter obu jedno-stek, ich aktywność gospodarcza jest niższa w porównaniu do pozostałych gmin powiatu�179Struktura działalności gospodarczej w gminie SzadekIstotne z punktu widzenia poprawy sytuacji gospodarczej gminy jest podej-mowanie działań wspierających rozwój firm, także średnich, o dobrej organiza-cji, nowoczesnym profilu działalności i szerokim rynku zbytu, zapewniających większą liczbę nowych miejsc pracy� Wzrost aktywności gospodarczej obszaru gminy i zwiększenie przedsiębiorczości jej mieszkańców wymaga podejmowania szeregu inicjatyw lokalnych oraz wsparcia ze strony władz samorządowych� Ze względu na niskie dochody własne gminy, wpieranie przedsiębiorstw z budżetu gminy może okazać się trudne�BibliografiaKrakowiak-Bal A�, Działalność gospodarcza w aspekcie typów funkcjonalnych gmin gór-skich, „Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich” 2005, nr 4�Marszał T�, Szadek. Monografia miasta, Szadek 1995�Mikołajczyk M�, Uwarunkowania i preferencje lokalizacyjne pozarolniczej działalności gospodarczej w mieście i gminie Szadek, praca magisterska, Katedra Zagospodarowania Środowiska i Polityki Przestrzennej, Uniwersytet Łódzki, Łódź 2004�Polska Klasyfikacja Działalności Gospodarczych z 2007 r�Rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 364 z dnia 25 lutego 2004r., Dz� U� UE 2004, nr L 63/22�Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i miasta Szadek, Uchwała nr XXXVIII/326/2010 Rady Gminy i Miasta Szadek z dnia 29 stycz-nia 2010 r�Wielewska I�, Przedsiębiorczość na obszarach wiejskich jako efekt zrównoważonego rozwoju i jej wspierania, [w:] Przedsiębiorstwa i organizacje publiczne w zrówno-ważonym rozwoju obszarów wiejskich, red� M� Adamowicz, „Prace Naukowe KPAiM SGGW” 2006, nr 39�www�stat�gov�pl

Struktura działalności gospodarczej w gminie Szadek

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/3210/1/E.Gorczyczewska.pdf

Struktura działalności gospodarczej w gminie Szadek

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)