Lamprecht, Mariusz

Biuletyn Szadkowski

Polish

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biuletyn Szadkowski, tom 3 139  Mariusz Lamprecht*    CHARAKTERYSTYKA DEMOGRAFICZNA SOŁECTWA GRZYBÓW**  Sołectwo Grzybów jest poło one w centralnej cz ci gminy Szadek, po południowej stronie rzeki Pichny w odległo ci  ok. 4 km od miasta gminnego i 12 km od Zdu skiej Woli – siedziby powiatu. Niewielka powierzchnia sołectwa, licz cego zaledwie  2,38 km2 (tj. 1,57% całkowitej powierzchni gminy), stawia go  w grupie najmniejszych sołectw w gminie. Bezpo rednie jego s siedztwo stanowi : Prusinowice od północy, Kobyla Miejska od wschodu, Karczówek od południa, Borki Prusinowskie od zachodu. Grzybów jest sołectwem typowo rolniczym: dominuj cy udział  w strukturze u ytkowania ziemi maj  u ytki rolne obejmuj ce 92,4%, tj. 220 ha powierzchni sołectwa, z czego niespełna 80% stanowi  grunty orne.  ródła historyczne podaj  bardzo sk pe informacje na temat rozwoju osadnictwa, jak równie  procesów demograficznych na terenie sołectwa. Pierwsze wzmianki o Grzybowie pochodz   z XVI w. Wie  nale ała wówczas do ksi stwa wielu skiego, które było podporz dkowane województwu sieradzkiemu. W 1530 r. osada nosiła nazw  Kazimierz-Grzybów, pierwszy człon jej nazwy pochodził prawdopodobnie od imienia króla Kazimierza Wielkiego. Co najmniej do 1800 r. wie  Grzybów wchodziła w skład dóbr s siedniej wsi Prusinowice. Grzybów jest tym samym wsi  ukazow , wydzielon  z maj tku Prusinowic. Nazwa wschodniej cz ci wsi „Wolniaki” pochodzi od zamieszkuj cych j  osadników, którzy zwolnieni byli z obowi zku płacenia pa szczyzny. ródła                                                           * mgr Mariusz Lamprecht jest asystentem w Katedrze Zagospodarowania rodowiska i Polityki Przestrzennej Uniwersytetu Łódzkiego. ** W artykule tym wykorzystano materiały zebrane i zestawione w pracy dyplomowej E. Krawczyk, Monografia sołectwa Grzybów w gminie Szadek, wykonanej pod kierunkiem prof. Tadeusza Marszała na seminarium w Zakładzie Zagospodarowania rodowiska i Polityki Przestrzennej UŁ w 2002 r.  Charakterystyka demograficzna sołectwa Grzybów 140 historyczne donosz , i  ludno  obecnego Grzybowa ucierpiała podczas „potopu szwedzkiego” kiedy wie  została spalona, a tak e w 1734 r., gdy s siednie Prusinowice (wówczas Grzybów był ich cz ci ) zostały zniszczona przez oddziały stronników Augusta III. Straty ludno ciowe spowodowała tak e epidemia cholery.  W 1883 r. w posiadaniu wło cian znajdowało si  349 mórg ziemi, osad  zamieszkiwało 266 osób. W okresie mi dzywojennym we wsi było ok. 50 zagród. Znaczne straty ludno ciowe przyniosła druga wojna wiatowa, kiedy niespełna połowa mieszka ców została wywieziona do pracy na terenie Niemiec. Obecnie  w sołectwie jest 39 zagród gospodarskich, w ród których znajduje si  szereg obiektów uj tych w ewidencji wojewódzkiego konserwatora zabytków, m.in. murowany budynek szkoły, wybudowany w 1933 r. oraz drewniane domy pochodz ce  z przełomu XIX i XX w. (Grzybów nr 18, 20, 25, 29, 33, 37, 47). Współcze nie na terenie sołectwa jest zameldowanych  185 mieszka ców (według danych Urz du Gminy w Szadku),  co stanowi niespełna 70% ludno ci Grzybowa z ko ca XIX w. Liczba osób faktycznie przebywaj cych na terenie sołectwa jest ni sza ni  zameldowanych i wynosi 162 osoby (według bada  ankietowych wykonanych w 2002 r.). Pomimo spadku liczby ludno ci na przestrzeni ostatnich stu dwudziestu lat, g sto  zaludnienia w sołectwie, wynosz ca 77,7 osób/km2, nale y do jednej z najwy szych w gminie (wy sz  posiadaj  jedynie sołectwa Szadkowice i Szadek). Zmiany w liczbie ludno ci na przestrzeni ostatniej dekady s  niewielkie, si gaj  kilku osób w ci gu roku. Ludno  na terenie sołectwa jest skoncentrowana wzdłu  drogi nr 231 biegn cej równole nikowo przez wie . Koncentracja jest niesymetryczna – niemal 100% budynków mieszkalnych na terenie Grzybowa poło onych jest po północnej stronie drogi, odwrotna sytuacja panuje jedynie we wschodniej cz ci wsi –  w Wolniakach, gdzie niemal wszystkie budynki zostały wybudowane po południowej stronie drogi. W poszczególnych gospodarstwach zamieszkuje od 1 do 8 osób (bior c pod uwag  faktycznie przebywaj cych), rednio 3–4 osoby, przy czym najwi ksza koncentracja ludno ci  w budynkach wyst puje w cz ci Grzybów-Wolniaki ( rednio  6 osób w gospodarstwie). Mariusz Lamprecht 141  Rys. 1. Rozmieszczenie ludno ci w sołectwie Grzybów w 2002 r.   ródło: opracowanie własne na podstawie: E. Krawczyk, Monografia sołectwa Grzybów w gminie Szadek, 2002  rednia wieku mieszka ców sołectwa wynosi 44 lat i jest znacznie wy sza od redniej w gminie (36 lat). Współczynnik obci enia demograficznego (stosunek osób w wieku produkcyjnym do osób w wieku nieprodukcyjnym) jest stosunkowo  Charakterystyka demograficzna sołectwa Grzybów 142 korzystny – na 93 osoby w wieku produkcyjnym (19–59 lat) przypada 69 osób w wieku nieprodukcyjnym.  Piramida wieku ludno ci jest zbli ona do piramidy wieku społecze stwa Polski – widoczne s  braki w populacji, spowodowane stratami i migracjami wojennymi, odpowiedzialnymi równie  za niski przyrost naturalny ludno ci w latach sze dziesi tych i dziewi dziesi tych oraz efekty wy u demograficznego w okresie powojennym i w latach siedemdziesi tych. W sołectwie zaznacza si  nietypowa przewaga m czyzn nad kobietami w rocznikach: 55–59, 70–79.    Rys. 2. Struktura wieku mieszka ców sołectwa Grzybów ródło: opracowanie własne na podstawie:E. Krawczyk, Monografia sołectwa Grzybów w gminie Szadek, 2002   Wska nik feminizacji wynosi 78 (na 100 m czyzn przypada 78 kobiet), co wiadczy o bardzo niekorzystnej strukturze płci. Najwi ksze dysproporcje wyst puj  w ród ludno ci w wieku 15–39 Mariusz Lamprecht 143 lat, gdzie wska nik feminizacji jest jeszcze ni szy i wynosi zaledwie 61,5. Nadwy k  kobiet nad liczb  m czyzn notuje si  jedynie w przedziale wiekowym powy ej 60 lat, co jest zjawiskiem typowym dla całej Polski - współczynnik feminizacji dla tej grupy wynosi 138,4.  Du a wymiana ludno ci powoduje, e spo ród 162 osób przebywaj cych na terenie sołectwa jedynie 40 mieszka ców stanowi  rodowici grzybowianie. Najcz stszym kierunkiem emigracji stałych s  kolejno miasta: Szadek, Zdu ska Wola, Łód ,  a tak e aglomeracja warszawska oraz w mniejszym ju  stopniu s siednie sołectwa, gdzie ludno  przeprowadza si  na skutek zawierania mał e stw z mieszka cami okolicznych wsi. Miejscem pochodzenia imigrantów s  najcz ciej wsie z gminy Szadek, m.in. Choszczewo, Sikucin, Kotliny, Prusinowice, Wielka Wie  (najcz ciej wskutek zawierania mał e stw) oraz Sieradz, Podd bice, Zdu ska Wola, Łód  i Konstantynów. Najbardziej mobiln  grup  s  kobiety, które w ród osób przybywaj cych na teren sołectwa stanowiły a  62,5%, natomiast w ród ludno ci opuszczaj cej sołectwo 67%. Poniewa  saldo migracji jest ujemne, zmniejsza si  liczba kobiet w Grzybowie. Fakt ten jest bezpo redni  przyczyn  silnej maskulinizacji, a tak e po rednio wpływa m.in. na przyrost naturalny, który w ostatniej dekadzie przyjmował zazwyczaj ujemne warto ci. O wielko ci przyrostu naturalnego decyduj  tak e wzgl dy ekonomiczne, które wpływaj  na model rodzin wieloosobowych, mieszkaj cych na terenie sołectwa: niespełna 60% rodzin preferuje obecnie model „2 + 2” lub „2 + 1”.  Du a przewaga m czyzn nad kobietami, zwłaszcza  w przedziale od 20 do 44 lat, ogranicza liczb  zawieranych tutaj zwi zków mał e skich. W rezultacie 32% osób w wieku powy ej 20 lat pozostaje w stanie wolnym i w znacznej wi kszo ci s  to m czy ni. Na 39 rodzin (pomijaj c rodziny jednoosobowe) jedno dziecko ma co dziesi ta rodzina, prawie połowa (48,3%) posiada dwójk  dzieci, natomiast rodziny wielodzietne to 41,5%. Znaczn  cz  rodzin (10) stanowi  rodziny niepełne, zazwyczaj jest to matka z niezam nym synem, b d  samotnie mieszkaj ce rodze stwo. Charakterystyka demograficzna sołectwa Grzybów 144 Wi kszo  mieszka ców sołectwa ma jedynie podstawowe wykształcenie: 44,9% kobiet i 30,4% m czyzn. Szkoły zawodowe uko czyło 33,8% m czyzn i 16,8% kobiet – w ród kierunków wykształcenia dominuj  takie zawody, jak: rolnik, mechanik, kierowca lub szwaczka. Pozostała cz  mieszka ców ma wykształcenie rednie, jednak s  to przede wszystkim osoby  w wieku do 45 lat. Mimo, i  wi kszo  osób posiada wyuczony zawód rolnika, tylko 50% ludno ci Grzybowa czynnej zawodowo jest zatrudniona  w rolnictwie (cz sto stanowi ono drugorz dne ródło utrzymania). ródłem utrzymania pozostałej cz ci ludno ci zawodowo czynnej jest głównie przemysł (22%) oraz usługi i handel (19%), zlokalizowane poza granicami sołectwa, a w znacznej mierze tak e poza granicami gminy.  Warunki mieszkaniowe w Grzybowie s  do  dobre.  Na jednego mieszka ca statystycznie przypada 28,9 m2 powierzchni mieszkalnej, co jest warto ci  wy sz  od redniej dla Polski rodkowej. Bezpo redni  przyczyn  tej sytuacji jest zmniejszaj ca si  liczba mieszka ców sołectwa. Domy  w przewa aj cej cz ci s  wieloizbowe: budynki posiadaj ce 5 lub wi cej izb stanowi  45% ogółu, czteroizbowe 21%. Do  dobrze jest rozwini ta sie  infrastruktury technicznej, co sprzyja rozwojowi osadnictwa: sołectwo jest w 100% zelektryfikowane  i zwodoci gowane, 44,7% gospodarstw posiada łazienk  i 42% centralne ogrzewanie. Sie  telefoniczna nie obejmuje jedynie cz ci wsi Grzybów-Wolniaki. W całym sołectwie brakuje sieci kanalizacyjnej.  Literatura Chlebowski B., Sulimierski F. i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowia skich, t.V., Warszawa 1984. Krawczyk E., Monografia sołectwa Grzybów w gminie Szadek, praca licencjacka UŁ, Łód  2002. Materiały archiwalne Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków  w Piotrkowie Trybunalskim. Materiały statystyczne Urz du Gminy i Miasta Szadek. 

Charakterystyka demograficzna sołectwa Grzybów

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

CHARAKTERYSTYKA DEMOGRAFICZNA SOŁECTWA GRZYBÓW

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/4301/1/M.Lamprecht.pdf

Charakterystyka demograficzna sołectwa Grzybów

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Charakterystyka demograficzna sołectwa Grzybów

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w