Milewska, Katarzyna

Biuletyn Szadkowski

Polish

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Sołectwo Kromolin Stary w gminie Szadek – u ytkowanie ziemi i układ przestrzenny 123Katarzyna Milewska*    SOŁECTWO KROMOLIN STARY W GMINIE SZADEK – U YTKOWANIE ZIEMI I UKŁAD PRZESTRZENNY**  Kromolin Stary jest jednym z sołectw gminy Szadek. W jego skład wchodzi wie  Kromolin Stary oraz zlokalizowany na północ od wsi przysiółek Kolonia Aleksandrów.  Sołectwo, poło one w południowej cz ci gminy, od północy graniczy z gruntami sołectwa Kotliny, od północnego wschodu  z sołectwem Wielka Wie  (obydwie jednostki nale  do miejsko-wiejskiej gminy Szadek), za  od południowego-wschodu i południa z Wojsławicami a na zachodzie Pratkowem – sołectwami wchodz cymi w skład gminy Zdu ska Wola. Kromolin Stary jest oddalony o około 4 km od miasta gminnego jakim jest Szadek, natomiast od miasta powiatowego Zdu ska Wola dzieli go dystans 8 km. Opisywana jednostka posiada powierzchni  3,15 km2 (stanowi to nieco ponad 2% z 152 km2 całej powierzchni gminy)  i jest jedn  z najmniejszych w gminie (21 miejsce na 28 sołectw).  Długo  linii granicznej sołectwa wynosi około 7600 m. Jest ona stosunkowo słabo rozwini ta (obszar sołectwa jest zwarty). Wielko  obliczonego współczynnika przyrównuj cego obwód sołectwa do obwodu koła o takiej samej powierzchni (współczynnik V. Millera) osi ga warto  a  0,84 (przy warto ci minimalnej 0 – dla linii najbardziej rozwini tej i maksymalnej  1 – dla koła).  Kromolin Stary posiada dogodn  lokalizacj  zwi zan   z sieci  komunikacyjn . Jest on bowiem poło ony około 2 km na południe od drogi wojewódzkiej nr 710 (ł cz cej Szadek z Wart )                                                           * Katarzyna Milewska jest asystentem w Zakładzie Zagospodarowania rodowiska i Polityki Przestrzennej Uniwersytetu Łódzkiego ** W artykule wykorzystano materiały zebrane i zestawione w pracy dyplomowej Pawła Szukalskiego „Monografia geograficzna sołectwa Kromolin Stary w gminie Szadek” wykonanej w 2001r. na seminarium w Zakładzie Zagospodarowania rodowiska i Polityki Przestrzennej UŁ (promotor: prof. Tadeusz Marszał).  Katarzyna Milewska 124 i około 9 km na północ od przebiegaj cej przez Zdu ska Wol  drogi krajowej nr 14 (ł cz cej Łód  z Sieradzem). Je li chodzi  o poło enie wzgl dem sieci kolejowej to najbli sza stacja jest odległa o około 3 km i znajduje si  w Szadku. Jest to jedna ze stacji le cych na tzw. magistrali w glowej, zbudowanej w latach  1930-1933 linii ł cz cej l sk z Gdyni . Zatrzymuj  si  tu poci gi osobowe o relacji Zdu ska Wola-Karsznice – Bydgoszcz. Pozostałe poł czenia maj  jedynie charakter tranzytowy.  W strukturze u ytkowania ziemi najwi kszy 73,7 % udział maj  u ytki rolne. Lasy pokrywaj  21,3% jego powierzchni, za  pozostałe formy u ytkowania ziemi w sumie 5%, przy 2,2% dla terenów zabudowy zagrodowej, 1,9% dla terenów infrastruktury technicznej oraz odpowiednio 0,3% i 0,6% udziale nieu ytków  i innych terenów. Przyczyny takiego stanu rzeczy mo emy upatrywa  m.in. w warunkach glebowych istniej cych na terenie sołectwa. Najwi kszy areał zajmuj  tu gleby bielicowe znajduj ce si  głównie we wschodniej cz ci oraz gleby pseudobielicowe  i brunatne w zachodniej. Na niewielkiej powierzchni na południu w bezpo rednim s siedztwie cieku wodnego wykształciły si  mady rzeczne. Je li we miemy pod uwag  udział gleb poszczególnych klas bonitacyjnych stwierdzimy, i  do klasy III nale y prawie 30% gruntów (klasa IIIa –2,0%, IIIb-25,8%), za  do klasy IV a  40% (IVa –28,9%, IVb-10,9%). Klasa V obejmuje 23,2% powierzchni sołectwa, VI – 9,0% a VI pod zalesienie-0,2%. Z ogólnej powierzchni u ytków rolnych ponad 90% (210 ha) zajmuj  grunty orne1. Struktura zasiewów na nich nie wskazuje na terenie sołectwa znacznego zró nicowania mi dzy gospodarstwami. Wiosn  zasiewana jest głównie pszenica, mieszanka zbo owa, j czmie  i ziemniaki, za  na zim  yto oraz pszen yto. Ł ki i pastwiska zajmuj  powierzchni  około 22 ha  (9% powierzchni u ytków rolnych). Wyst puj  one w postaci chaotycznie rozrzuconych w ród gruntów ornych enklaw (ryc.1).  W ich rozmieszczeniu nie mo na si  w zasadzie dopatrywa  wyra nej prawidłowo ci. Wyj tek stanowi  tu ł ki towarzysz ce przebiegaj cemu w południowej cz ci Kromolina rowowi melioracyjnemu.                                                           1 powierzchnia obliczona na podstawie przeprowadzonych bada  terenowych  wynosi koło 170 ha Sołectwo Kromolin Stary w gminie Szadek – u ytkowanie ziemi i układ przestrzenny 125Inaczej wygl da sytuacja je li chodzi o sady. S  one w widoczny sposób zwi zane ze skupiskami zabudowy mieszkaniowo-gospodarczej. Lasy zajmuj  na terenie sołectwa Kromolin Stary powierzchni  prawie 70 ha. Znacz cy powierzchniowo kompleks mo emy zaobserwowa  w jego południowo-zachodniej cz ci, natomiast pozostałe lasy wyst puj  przede wszystkim w cz ci północno-zachodniej  w postaci niewielkich obszarowo zbiorowisk rozrzuconych w ród pól. Tereny zabudowy mieszkaniowo-zagrodowej obejmuj  ł cznie 7 ha analizowanej jednostki administracyjnej.  Jak ju  wspomniano sołectwo Kromolin Stary składa si   z dwóch jednostek osadniczych wsi Kromolin Stary oraz wyodr bnionego w latach sze dziesi tych przysiółka pod nazw  Kolonia Aleksandrów, poło onego na północ od wsi.  W morfologii wsi Kromolin Stary wyra nie zaznacza si  podział na cz  wschodni  i zachodni . Jest on widoczny nie tyle ze wzgl du na przebieg dróg co raczej na rozmieszczenie poszczególnych gospodarstw (ryc.1). We wschodniej cz ci sołectwa zabudowania gospodarcze s  zlokalizowane wzdłu  drogi po jej obu stronach, w ró nych odległo ciach jedno od drugiego, rzadko le c równolegle zarówno wzgl dem siebie,  jak i wzgl dem drogi. Ten fragment wykazuje cechy wsi le no-łanowej zwanej ła cuchówk . Pod wzgl dem zwarto ci osiedla nale ałby uzna  je za skupione. Zachodnia cz  wsi ma natomiast charakter jednostronnej rz dówki, z zabudow  wył cznie po północnej stronie drogi. Gospodarstwa znajduj  si  tutaj w bezpo rednim s siedztwie. Najcz ciej posiadaj  nawet wspólne ogrodzenia lub tylne ciany budynków gospodarczych czy inwentarzowych. Wie  Kromolin Stary kształtem jest zbli ona do prostok ta  o mocno wydłu onej osi wschód-zachód (odległo  pomi dzy najdalej poło onymi gospodarstwami wynosi prawie 1,3 km).  Wielko  gospodarstw jest silnie zró nicowana (od 1 do 15 ha) przy redniej wielko ci 5,7 ha. Gospodarstw o powierzchni do 6 ha jest 12 natomiast powy ej tej warto ci – 18. W przypadku 8 gospodarstw nale ce do nich u ytki rolne znajduj  si  w dwóch Katarzyna Milewska 126oddzielnych kawałkach. Rozdrobnienie to dotyczy głównie gospodarstw o areale powy ej 7 ha.   Ryc. 1. Struktura u ytkowania ziemi w sołectwie Kromolin Stary. ródło: Opracowanie własne na podstawie pracy dyplomowej  Pawła Szukalskiego „Monografia geograficzna sołectwa Kromolin Stary w gminie Szadek”  W granicach administracyjnych drugiej jednostki administracyjnej sołectwa -przysiółku Kolonia Aleksandrów - znajduje si  obecnie 6 gospodarstw, w tym dwa niezamieszkałe, jednio z silnie zniszczon  zabudowa zagrodow  (dom mieszkalny, stodoła, budynki gospodarcze) oraz jedno bez zabudowa  trwałych. Gospodarstwa te s  zlokalizowane wzdłu  dróg pomi dzy lasem  a obszarem wsi. Odległo ci pomi dzy zagrodami s  tu znacznie wi ksze i wynosz  od 150 do 400 m.  Tereny zaj te pod infrastruktur  techniczn  obejmuj   w sumie prawie 6 ha powierzchni sołectwa.   - grunty orne                     - tereny zabudowy zagrodowej - pastwiska i ł ki                - drogi - sady                                 - granice sołectwa - lasy                                  - rów odwadniaj cy - nieu ytkiSołectwo Kromolin Stary w gminie Szadek – u ytkowanie ziemi i układ przestrzenny 127Przez Kromolin Stary przebiega południkowo droga wojewódzka  nr 231. Droga ta spełnia funkcj  pomostu pomi dzy drog  krajow  nr 14 biegn c  na południu a drog  wojewódzk  nr 710 na północy. Stanowi ona jedn  z linii transportowych ł cz cych Szadek ze Zdu sk  Wol . W obr bie sołectwa jej szeroko  (wraz z pasem przydrogowym) wynosi zaledwie około 11 m (przy szeroko ci jezdni około 5 m), a długo  1700 m. Stan powierzchni jest w miar  dobry, poza silnie sp kanymi brzegami, zniszczenia w postaci wyrw wyst puj  głównie w rejonie wsi Kotliny, czyli ju  poza granicami sołectwa.  Druga droga znajduj ca si  na terenie sołectwa przebiega równole nikowo. To wokół niej wła nie s  skupione zabudowania gospodarcze. Ze wzgl du na rang  dzieli si  ona na cz  powiatow  (nr 229) w cz ci zachodniej wsi oraz dojazdow  na wschód od skrzy owania w Kromolin Stary. W sumie długo  obydwu odcinków w obr bie sołectwa wynosi 1600 m, szeroko  około 9 m, a szeroko  jezdni - 5 m. Prawdopodobnie ze wzgl du na  lokalne znaczenie szlaku i id cy za tym ograniczony transport zamykaj cy si  głównie na dojazdach do domów mieszka ców Kromolin Stary i le cego dalej na wschód Partkowa, jej nawierzchnia jest w dobrym stanie. Obydwie przedstawione powy ej drogi zostały w latach 1980-1981 utwardzone kruszywem wielkopiecowym i utwardzone warstw  asfaltu. Poza drogami o nawierzchni twardej na terenie sołectwa Kromolin Stary wyst puje szereg dróg maj cych rang  dróg dojazdowych. Zlokalizowane s  one głównie we wschodniej cz ci sołectwa (przede wszystkim na granicy z lasem oraz od przysiółka Kolonia Aleksandrów ku wschodowi). Wzdłu  tych dróg przebiega na wschodzie oraz cz ciowo na północy granica sołectwa. W południowej cz ci sołectwa rozci gni tym ku południowi łukiem przebiega wspomniany ju  wcze niej rów odwadniaj cy. Odprowadza on nadmiar wód opadowych w kierunku zachodnim zasilaj c rzek  Pichn . W granicach sołectwa jego szeroko  liczona wraz ze stokiem waha si  od 6 do 7 m a gł boko  około  2 m. Stoki przed erozj  zabezpiecza faszyna, czyli umocnienie wykonane z gał zi lub wikliny u ywane przy pracach ziemnych czy hydrotechnicznych. Poziom wody w rowie spada rzadko poni ej 150 mm. Katarzyna Milewska 128Z elementów infrastruktury liniowej wspomnie  nale y jeszcze o sieciach energetycznej, wodoci gowej  i telekomunikacyjnej. Wszystkie one przebiegaj  wzdłu  ci gów komunikacyjnych, w pasach przydrogowych.  Jedn  z najwa niejszych inwestycji w infrastruktur  techniczn  w Kromolinie Starym była przeprowadzona w 1964 r. elektryfikacja. Lini  energetyczn  poprowadzono z Wojsławic do stacji transformatorowej zlokalizowanej we wschodniej cz ci wsi. Z przył czenia do sieci nie skorzystali wtedy mieszka cy przysiółka Kolonia Antonin wyodr bnionego ze wsi na kilka lat przed rozpocz ciem przedsi wzi cia. Odł czenia administracyjne spowodowało pomini cie znajduj cych si  tu gospodarstw.  Elektryczno  doprowadzono tu dopiero w 1974 roku ze wsi R bieskie. Kolejn  przeprowadzon  inwestycj  było przył czenie wsi do sieci telekomunikacyjnej. Od  1995 roku , gdy było 5 abonentów do chwili obecnej liczba ta wzrosła 5-krotnie, za  w 1999 roku umieszczono na słupie o wietleniowym w Kromolin Stary aparat publiczny. W 1987 roku rozpocz to tu budow  wodoci gu. We wsi R bieskie Nowe w gminie Zdu ska wola zostało wówczas zrealizowane uj cie wody wraz ze stacj  jej uzdatniania. Od niej do Kromolina Starego wodoci g został przył czony od zachodu  i poprowadzony po północnej stronie drogi, zasilaj c równie  Zamłynie i Pratków. Do wodoci gu nie s  nadal podł czone gospodarstwa poło one w Kolonii Aleksandrów. Jej mieszka cy s  zdani na korzystanie jedynie ze studni. 

Sołectwo Kromolin Stary w gminie Szadek - użytkowanie ziemi i układ przestrzenny

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

SOŁECTWO KROMOLIN STARY W GMINIE SZADEK – UŻYTKOWANIE ZIEMI I UKŁAD PRZESTRZENNY*

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/4328/1/K.Milewska-Osiecka-Kromolin.pdf

Sołectwo Kromolin Stary w gminie Szadek - użytkowanie ziemi i układ przestrzenny

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Sołectwo Kromolin Stary w gminie Szadek - użytkowanie ziemi i układ przestrzenny

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w