Nowak, Andrzej

Biuletyn Szadkowski

Polish

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biuletyn szadkowski, tom 2 143  Andrzej Nowak*    UKŁAD PRZESTRZENNY I INFRASTRUKTURA SOŁECTWA TARNÓWKA**  Sołectwo Tarnówka poło one jest w województwie łódzkim, w powiecie zdu skowolskim, w gminie Szadek. W jego skład wchodz  nast puj ce jednostki osadnicze: Tarnówka, Tarnówka Kolonia A, Tarnówka Kolonia B i Tarnówka Folwark. Graniczy ono z nast puj cymi sołectwami: na północy z Wol  Krokock , na północnym-wschodzie z Rzepiszewem, na wschodzie z Górn  Wol , na południowym-wschodzie i południu z Wilamowem, na południu z Piaskami oraz na zachodzie i południowym-zachodzie z miastem Szadek. Pod wzgl dem fizyczno-geograficznym obszar sołectwa znajduje si  w dorzeczu Warty i jest odwadniany przez jeden z dopływów Pisi. Według systemu regionalizacji fizyczno-geograficznej J. Kondrackiego, Tarnówka nale y do Mezoregionu Wysoczyzna Łaska (318.19).  Opisywana jednostka posiada 3,82 km2 powierzchni, co stanowi 2,5% powierzchni gminy Szadek i liczy 153 mieszka ców (g sto  zaludnienia 40,1 osób/km2).  Przez omawiany obszar przebiega wojewódzka droga wojewódzka nr 710 prowadz ca z Łodzi do Warty. Spo ród wi kszych miast najbli ej sołectwa poło ona jest Łód  le ca w odległo ci 34 km od Tarnówki, nast pnie Sieradz: 22 km, Łask: 18 km oraz Zdu ska Wola: 12 km. Mniejsze miasta znajduj ce si  najbli ej sołectwa to: Szadek: 4,5 km, Podd bice: 21 km, Konstantynów Łódzki: 22 km i Uniejów: 34 km.                                                           * Andrzej Nowak jest asystentem w Zakładzie Zagospodarowania rodowiska i Polityki Przestrzennej Uniwersytetu Łódzkiego. ** W artykule tym wykorzystano materiały zebrane i zestawione w pracy dyplomowej Katarzyny Jesiołowskiej, Monografia geograficzna sołectwa Tarnówka w gminie Szadek, wykonanej w 2001 r. w Zakładzie Zagospodarowania rodowiska i Polityki Przestrzennej UŁ (promotor: prof. dr  hab. Tadeusz Marszał)  Układ przestrzenny i infrastruktura sołectwa Tarnówka 144 Struktura u ytkowania ziemi Struktura u ytkowania ziemi sołectwa podkre la jego zdecydowanie rolniczy charakter (tab.1). Podobnie jak i w całej gminie, równie  i na badanym obszarze, najwi kszy odsetek powierzchni zajmuj  u ytki rolne, jednak ich udział w powierzchni sołectwa, si gaj cy 94,5%, jest niespotykanie wysoki nawet jak na tak typow  gmin  rolnicz , jak  jest Szadek. Ponadto struktur  u ytkowania terenów sołectwa Tarnówka uzupełniaj : zajmuj ce niespełna 1/3 ha lasy — 0,31 ha,), wody — 0,5%, tereny osadnicze — 1,6%, tereny komunikacyjne — 12 ha oraz nieu ytki naturalne — 0,3%.   Tabela 1. Struktura u ytkowania ziemi w sołectwie Tarnówka w I kwartale 2001 r. Powierzchnia Typ u ytkowania ziemi ha % powierzchni sołectwa Grunty orne 326 85,27 Sady 10 2,62 Ł ki 14 3,66 U ytki rolne Pastwiska 11 2,88 Lasy 0,31 0,08 Wody 2 0,52 Tereny komunikacyjne 12 3,14 Tereny osadnicze 6 1,57 Nieu ytki naturalne 1 0,26 RAZEM 382,31 100,00 ródło: opracowanie własne na podstawie K. Jesiołowska , Monografia geograficzna sołectwa Tarnówka w gminie Szadek, 2001  Spo ród litologicznych typów gleb na terenie sołectwa Tarnówka wyst puj  gleby brunatne wyługowane, gleby bielicowe i płowe oraz czarne ziemie zdegradowane. Ostatnie z wymienionych rozmieszczone s  na terenie sołectwa w postaci charakterystycznych wysepek. Oprócz nich wyst puj  tu tak e gleby obszarów podmokłych w zwi zku z obecno ci  zawieszonych wód gruntowych, stawów oraz dopływu Pisi, czyli gleby mułowo-torfowe i torfowo-mułowe, torfowe, murszowo-torfowe, murszowo-mineralne, murszowate oraz mady. Pod wzgl dem bonitacyjnym przewa aj  gleby gorszych klas — od IV do VI, przy braku gleb najlepszych jako ciowo, nale cych do I i II klasy bonitacyjnej (tab.2). Andrzej Nowak 145 W ród u ytków rolnych najwi ksz  cz , bo ponad 90% u ytków rolnych, stanowi  grunty orne, koncentruj c si  głównie w zachodniej, słabiej zamieszkanej, cz ci opisywanej jednostki. Sady, ł ki i pastwiska zajmuj  pozostał  cz  u ytków rolnych w nast puj cym stosunku: ł ki — 14 ha (3,9%), pastwiska — 11 ha (3,0%), sady — 10 ha (2,8%). Tereny te zwi zane s  ze skupiskami zabudowy mieszkaniowo-gospodarczej (sady), b d  te  z przebiegaj c  centralnie przez teren sołectwa rzek  (ł ki i pastwiska). Konsekwencj  bardzo wysokiego stopnia u ytkowania ziemi przez rolnictwo, jest jeden z najni szych w gminie procent lesisto ci — zaledwie na poziomie 0,08%.  Tabela 2. Udział klas bonitacyjnych w gruntach ornych wraz z sadami i w u ytkach zielonych w sołectwie Tarnówka w 1977 r. Udział klas bonitacyjnych w GO wraz z sadami* I II IIIa IIIb IVa IVb V VI - - 19,5 25,5 25,6 5,1 23,8 0,5 Udział klas bonitacyjnych UZ** I II III IV V VI - - - 64,2 38,8 - * Powierzchnia gruntów ornych wraz z sadami w 1977 r. wynosiła 332,04 ha **Powierzchnia u ytków zielonych (ł k i pastwisk) w 1977 r. wynosiła 24,73 ha ródło: opracowanie własne na podstawie K. Jesiołowska , Monografia geograficzna sołectwa Tarnówka w gminie Szadek, 2001  Lasy wyst puj  tutaj w postaci trzech niewielkich obszarowo zbiorowisk rozrzuconych w ród pól głównie w centralnej cz ci sołectwa. Nieco wi ksz  powierzchni  zajmuj  tereny przez wody. Składaj  si  na nie wody płyn ce — wspomniany ju  ciek b d cy dopływem Pisi, oraz wody stoj ce wyst puj ce w postaci trzech zbiorników wodnych w rejonie Tarnówki Folwarku. Tereny zabudowy mieszkaniowo-gospodarczej obejmuj  przede wszystkim wschodni  cz  sołectwa, gdzie koncentruj  si  trzy jednostki osadnicze: Tarnówka, Tarnówka Folwark oraz Tarnówka Kolonia A. Nieu ytki zajmuj  jeden zwarty obszar we wschodniej cz ci sołectwa (rys. 1).  Układ przestrzenny i charakterystyka zabudowy Sołectwo Tarnówka, składa si  z czterech cz ci: wsi Tarnówka (prawdopodobnie genetycznie najstarsza jednostka osadnicza wchodz ca Układ przestrzenny i infrastruktura sołectwa Tarnówka 146 w skład sołectwa) oraz z trzech jej przysiółków: Tarnówki Kol. A, Tarnówki Kol. B i Tarnówki Folwarku. Wie  Tarnówka charakteryzuje si  zwart  zabudow  po obu stronach drogi. Regularny niwowy układ pól, jak i usytuowanie budynków po obu stronach drogi wskazuje na to, i  pod wzgl dem genetyczno-historycznym jest to ulicówka. wiadczy o tym równie  data powstania osiedla — XVI w., zwi zana z intensyfikacj  upraw rolnych przez wprowadzenie gospodarki trójpolowej. Bardzo prawdopodobne jest tak e, i  omawiana wie  powstała z ła cuchówki (wsi le no-łanowej), a wi c osiedlanie si  ludno ci na tych terenach mogło by  zwi zane było z wyst powaniem licznych lasów, które mo na było karczowa . Wskazywałyby na to długie pasy pól usytuowane równolegle do zabudowy. Rys. 1. Struktura u ytkowania ziemi w sołectwie Tarnówka. ródło: opracowanie własne na podstawie K. Jesiołowska , Monografia geograficzna sołectwa Tarnówka w gminie Szadek, 2001 Andrzej Nowak 147 Pewne jest natomiast, e pozostałe cz ci wsi (Kolonie A i B oraz Folwark) s  tworami powstałymi znacznie pó niej by  mo e w wyniku parcelacji, lub w sposób bardziej naturalny, na skutek samoistnego przesiedlania si  ludno ci, spowodowanego poszukiwaniem nowych terenów pod upraw . Zabudowa tych cz ci wsi jest lu niejsza i bardziej chaotyczna. Infrastruktura techniczna Na terenie sołectwa wyró ni  mo na nast puj ce elementy infrastruktury linowej i punktowej:  sie  drogow ;  sie  energetyczn  ze stacjami transformatorowymi;  sie  wodoci gow ;  sie  telekomunikacyjn . Drog  najwy szej rangi jest tu droga wojewódzka jednojezdniowa asfaltowa nr 710, szeroko ci 10 m, prowadz ca z Łodzi do Warty. Pozostałe drogi opisywanej jednostki administracyjnej s  drogami ni szej rangi, s  to przede wszystkim drogi gminne o szeroko ci 6–8 m, nawierzchni szlakowej, wirowo-piaszczystej lub piaszczystej, b d  te  drogi polne o nawierzchni piaszczystej i szeroko ci 4 m. Elektryfikacja sołectwa została przeprowadzona po II wojnie wiatowej i odbyła si  w dwóch etapach. W pierwszym etapie, w ramach planu sze cioletniego (lata 1962-1968), została przeprowadzona linia niskiego napi cia oraz oddana do eksploatacji jedna z trzech funkcjonuj cych na terenie sołectwa stacji transformatorowych. W drugim etapie, w ramach doelektryfikowywania wsi, w lutym 1974 r., uruchomiono na terenie sołectwa dwie kolejne stacje transformatorowe. W chwili obecnej mieszka cy Tarnówki czerpi  wod  z oddanego do eksploatacji w 1993 roku uj cia wody w Łobudzicach. Długo  sieci wodoci gowej na terenie sołectwa wynosi 6 km. Aktualnie wodoci g zaopatruje w wod  wszystkie jednostki osadnicze wchodz ce w skład sołectwa. Do wodoci gu w 2000 r. podł czone były 43 budynki mieszkalne, które czerpały 5,9 tys. m3  wody.  Sie  telekomunikacyjn  podł czono w latach 90-tych. W 2000 r. sołectwo posiadało 26 abonentów Telekomunikacji Polskiej, która jest na razie jedynym na tym terenie przedsi biorstwem wiadcz cym usługi  w zakresie telefonii stacjonarnej. 

Układ przestrzenny i infrastruktura sołectwa Tarnówka

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

UKŁAD PRZESTRZENNY I INFRASTRUKTURA SOŁECTWA TARNÓWKA

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/4322/1/A.Nowak-Uklad_przestrzenny_i_infrastruktura_s.Tarnowka.pdf

Układ przestrzenny i infrastruktura sołectwa Tarnówka

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Układ przestrzenny i infrastruktura sołectwa Tarnówka

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w