recenzjaKs. Józef ZabielskiUniwersytet w Białymstok

Zabielski, Józef

Rocznik Teologii Katolickiej

recenzjaKs. Józef ZabielskiUniwersytet w Białymstoku1025425

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

Paweł Murziński, New Age czyli współczesna Wieża Babel Wydawnictwo św. Jerzego, Białystok 2010, ss. 292Człowiek stworzony „na obraz Boży” (Rdz 1, 27) nie zawsze odczytuje w so-bie to „Boże podobieństwo”, czyli naturę i ukierunkowanie ludzkiej egzystencji. Rozpoznanie tego, skąd pochodzę i dokąd zmierzam stanowi fundamentalną powinność człowieka. Poprawne odpowiedzi na te pytania są możliwe wyłącz-nie poprzez odwołanie się do Boga, którego człowiek jest „obrazem” i którego „podobieństwo” jest w osobowej naturze człowieka. Istnieje więc nierozdzielny związek między poprawnym rozpoznaniem Boga i siebie samego. Tylko praw-dziwe rozumienie Boga – Stwórcy pozwala człowiekowi poprawnie zrozumieć siebie – swą naturę i sens ludzkiej egzystencji. Wszelkie deformacje w rozumieniu Boga – błędy i herezje, stanowią największe zagrożenie w pojmowaniu człowieka i jego życiowych zadań. Jest też jednak zależność odwrotna: błędy w rozpoznaniu człowieka, poznawcze i życiowe deformowanie osoby ludzkiej skutkuje wypaczo-nymi pojęciami w odniesieniu do Boga jako Transcendencji wobec ludzkiej natury. Prawda i fałsz w pojmowaniu siebie i Boga mają swe poznawcze zakotwiczenie w człowieku, w jego osobowej naturze obdarzonej rozumem i wolnością. „Osoba – pisze J. Maritain – to wszechświat o naturze duchowej, obdarzony wolnością wyboru i stanowiący tym samym całość niezależną wobec świata. Ani natura, ani państwo nie mają dostępu do tego wszechświata bez pozwolenia. I nawet Bóg, który jest i działa wewnątrz, działa w nim w sposób szczególny i z przedziwną delikatnością, która wskazuje, jak bardzo się z nim liczy: szanuje jego wolność, choć mieszka w jej sercu, pobudza ją, lecz nigdy nie zadaje jej gwałtu”1.Historia ludzkości zawiera bogaty „zestaw” błędnych sposobów wykorzystania przez człowieka swojej wolności, czego świadectwem są różne deformacje, wy-naturzenia, błędy i herezje w rozumieniu siebie, świata i Boga. Czasy współcze-sne – wiek XX – stanowią okres szczególnego rozwoju możliwości technicznych poznawania świata, co skutkuje także nasileniem w deformowaniu prawdy. Tego rodzaju tendencje i przejawy przybrały nawet postać „nowej kultury”, sugerującej „wyzwolenie” z przeszłości, pojmowanej jako ograniczające człowieka „zacofanie” poznawczo-kulturowe. W sposób szczególny dotyczy to sfery religijno-moralnej, postrzeganej jako charakterystyczne ograniczenie ludzkiej wolności. Wielu współ-czesnych ludzi poszukuje „nowej religii”, satysfakcjonującej człowieka w wymiarze emocjonalno-kulturowym, a równocześnie dającej mu pełnię wolności w ka-tegorii nieograniczonej swobody zachowań. Takim zjawiskiem w tym zakresie 1 J. Maritain, Humanizm integralny: zagadnienia doczesne i duchowe nowego świata chrze-ścijańskiego, Londyn 1961, s. 16.255Sprawozdania i recenzjejest New Age. Ta nowa alternatywa ludzkich oczekiwań w sferze sacrum zawiera w sobie liczne ludzkie dążenia oraz tendencje współczesnej kultury w wymiarze holistycznym, stanowiąc równocześnie przedmiot wielu kontrowersji i dyskusji. W pakiet tychże dyskusji trafnie i zasadnie wpisuje się książka ks. dr. Pawła Mu-rzińskiego, zatytułowana New Age czyli współczesna Wieża Babel. Autor tejże rozprawy w jej Wstępie słusznie zauważa, że tytułowy ruch New Age, choć mający już swą przeszłość i krytyczną ocenę, „pozostaje wciąż aktualny, tym bardziej, iż ściśle związany ze współczesną postmodernistyczną kulturą, wraz z którą rozwija się nadal, niejako w rytm szybkich i głębokich przemian w niej zachodzących”2. Dobrze więc się stało, że problem ten został poruszony w omawianej pracy, podej-mującej analizę ruchu New Age z punktu widzenia katolickiej teologii moralnej.Omawiana rozprawa składa się z pięciu rozdziałów, które poprzedza Wstęp, a wieńczy Zakończenie. Wprowadzeniem do podjętego problemu jest słowo wstępne autorstwa abp. E Ozorowskiego- Albo Bóg, albo nic. W rozdziale pierw-szym – Fenomen New Age’u – Autor pracy charakteryzuje zjawisko ruchu New Age. Dokonał tu najpierw jego zdefiniowania, ze wskazaniem przyczyn i celu powstania. Następnie ukazane zostały jego ideologiczne podstawy w świetle hi-storyczno-kulturowych przeobrażeń. Do nich zalicza: historyczną erę renesansu i reformacji, rozwój naukowej kosmologii i kontestacja biblijnej wizji świata, systemy ezoteryczne XX wieku, zwłaszcza ezoteryczną psychologię, nowożytny spirytyzm jako preludium Nowej Ery oraz postmodernizm jako charakterystyczną jej postać. W ostatniej zaś części tego rozdziału została zamieszczona charakte-rystyka formowania się ruchu New Age. Ksiądz P. Murziński wymienia zmiany w kulturze religijno-moralnej wprowadzone przez rewolucję społeczną lat 60. XX wieku oraz rewolucję naukową lat 70. Mamy tu też charakterystykę channelingu i duchowych przewodników (guru) formującego się ruchu, opis miejsc kultowych i najważniejszych postaci oraz charakterystykę struktury organizacyjnej i stanu aktualnego New Age.Rozdział drugi nosi tytuł Światopogląd Nowej Ery. Zostały tu ukazane ideowe podstawy omawianego ruchu New Age i ich interpretacja. Epistemologiczną podstawą jest holistyczna wizja świata rozpoznawana według holistycznej zasady New Science, swoista rewolucja epistemologiczna stanowiąca nowy paradygmat rozpoznawania człowieka i świata. Szczególny wkład w rozwój myśli Nowej Ery miały systemy religijne Wschodu oraz hipoteza Gaia. Następnie autor ukazuje koncepcję Boga w ideologii Nowej Ery, oraz „chrystologię” i antropologię tejże ideologii. Analizy tego rozdziału koncentrują się na ideowych założeniach podstaw i uwarunkowań „nowej” religijności. W swej istocie ta ideologia Nowej Ery stano-wi deformację chrześcijaństwa i jego teologicznej interpretacji opartej na Biblii.W rozdziale trzecim ks. P. Murziński podjął zagadnienie: Nowa kultura i alter-natywna duchowość Nowej Ery. Rozwijając tak określone zagadnienie najpierw 2 P. Murziński, New Age czyli współczesna Wieża Babel, Białystok 2010, s. 7.256 Sprawozdania i recenzjescharakteryzował pojmowanie i istotę „nowej kultury”, ze wskazaniem zmian w pojmowaniu świata, człowieka i moralności. Następnie ukazana została ducho-wość Nowej Ery, ze wskazaniem jej „kosmicznego” zakotwiczenia i praktycznych zastosowań. Mamy tutaj charakterystykę życia religijnego i etyki wyznawców Nowej Ery, ukazane w kontekście przemian aksjologiczno-moralnych.Czwarty rozdział został zatytułowany: Doktryna Nowej Ery w konfrontacji w Magisterium Kościoła. Zestawiając te dwie koncepcje pojmowania ludzkiego życia i jego celowości, autor skoncentrował się na trzech fundamentalnych zagad-nienia. Najpierw scharakteryzował światopogląd Nowej Ery w konfrontacji z Ma-gisterium Kościoła. Analizy tego zagadnienia koncentrują się wokół wyjaśnienia pojmowania Boga – Stwórcy, człowieka i Chrystusa jako Zbawiciela i perspektywy eschatologicznej. Na bazie tych podstaw została zobrazowana chrześcijańska kultura wobec alternatywy Nowej Ery. W ostatnim punkcie tego rozdziału autor podjął problem duchowości New Age w konfrontacji z wiarą i życiem religijno--moralnym Kościoła.Ostatni – czwarty rozdział omawianej książki nosi tytuł: Odpowiedź pasto-ralna ze strony Kościoła katolickiego. Jest to swoista reasumpcja przeprowa-dzonych analiz całej doktryny New Age i jej życiowych praktyk w zestawieniu z chrześcijańskim-katolickim rozumieniem Boga i człowieka oraz koncepcją życia autentycznego chrześcijaństwa. Autor najpierw ukazał tu osobę Chrystusa jako centrum działalności pastoralnej Kościoła. Takie ukierunkowanie obecne jest w „nowej ewangelizacji” współczesnej kultury oraz tłumaczy uniwersalność chrześcijańskiego przesłania. Chrześcijańska wiara jest zorientowana teocentrycz-nie. Jej elementem jest ufność Bogu i człowiekowi, co wyraża się w osobowym dialogu Boga z człowiekiem. Pastoralną działalność Kościoła charakteryzuje też antropocentryzm, w ramach którego człowiek jest pojmowany i traktowany jako „obraz Boży”, jego zaś godność stanowi wyznacznik uniwersalności chrześcijań-skiej moralności. W swej pastoralnej praktyce Kościół prezentuje też odpowiednie odniesienie do natury jako daru Bożego i środowiska życia człowieka. W swych pastoralnych założeniach i praktykach prezentowana przez Kościół koncepcja ludzkiego życia stanowi religijno-egzystencjalną odpowiedź na deformacje ludz-kiej natury i celowości życia człowieka zawarte w doktrynie i praktyce New Age. Poznanie ewangelizacyjnych założeń oraz podjęcie poprawnej praktyki życia Ko-ścioła jest jedyną w swoim rodzaju odpowiedzią na wprowadzane przez Nową Erę zagrożenia ludzkiej egzystencji. „Dlatego – kończy swą książkę ks. P. Murziński – Kościół w swej działalności nie ogranicza się tylko do kontestacji new age-owskiej wizji rzeczywistości, ale przede wszystkim wskazuje na Jezusa Chrystusa jako na jedyną i uniwersalną Prawdę, za którą należy podążać nawracając się i porzucając fałszywych bogów Nowej Ery”3.3 Tamże, s. 276.257Sprawozdania i recenzjeUważna lektura omawianej książki pozwala poznać istotę fenomenu New Age oraz jego zakres oddziaływań na współczesną kulturę życia religijno-moralnego. Podjęty tu problem jest bardzo ważny i aktualny, analizy zaś tego zagadnienia zawarte w książce ks. P. Murzińskiego bardzo trafnie wpisują się w odkrywanie współczesnego zafałszowania sensu ludzkiej egzystencji. Z pewnością lektura tej książki wielu ludziom może „otworzyć oczy” na deformację rzeczywistości świata, człowieka i Boga, jakie zawiera w sobie New Age. Trafnie więc druga część tytułu owej książki określa New Age jako współczesną Wieżę Babel. Pozornie bowiem tytułowa Nowa Era jakby ukierunkowała człowieka na duchowy rozwój i zbliża-nie się do Boga. W rzeczywistości zaś stanowi drastyczne odwrócenie kierunku, zafałszowanie istoty poszukiwań i zniekształcenie ludzkiego życia, a tym samym jego duchowe „samobójstwo”. Treść omawianej tu książki, sposób ujęcia i przedsta-wienia tytułowego zagadnienia, merytoryczne pogłębienie prowadzonych analiz oraz zasadność wniosków i ich logiczne uzasadnienie – to podstawowe wartości tej pozycji, które stanowią podstawę jej promocji i zachęty do lektury. Treści tej książki chronią człowieka przed egoizmem w poszukiwaniu wiecznej szczęśliwo-ści, co zawiera w sobie idea Wieży Babel – tamtej opisanej w Biblii i tej prezen-towanej przez New Age. Chrześcijańska prawda o duchowym rozwoju człowieka i jego wiecznym szczęściu jest zaprzeczeniem ideologii Nowej Ery. Bardzo trafnie i przekonująco wyjaśnia to kard. J. Ratzinger: „Piekłem jest chcieć – być – tylko sobą, do czego się dochodzi, gdy człowiek zamyka się wyłącznie w sobie samym. [...] «Niebo» z istoty swej jest czymś, czego sami nie uczyniliśmy ani uczynić nie możemy; w języku scholastycznym powiedziano, że jako łaska jest ono donum indebitum et superadditum naturae (jest dobrem niezasłużonym, danym naturze). Niebo jako spełnienie miłości, zawsze może być człowiekowi tylko darowane; pie-kłem zaś dla człowieka jest samotność, wynikająca stąd, że nie chciał tego przyjąć, że odrzucił sytuację żebraka i w sobie samym się zamknął”4. Takim odrzuceniem daru nieba – zbawienia jest ideologia New Age, prezentująca pokusę samozba-wienia – czyli w rzeczywistości potępienia przez egoizm. Przed tym przestrzega i chroni lektura książki ks. P. Murzińskiego pt. New Age czyli współczesna Wieża Babel. Równocześnie treść tej książki zachęca człowieka i mobilizuje do pozna-wania i odkrywania rzeczywistej prawdy o sobie i Bogu. Można powiedzieć, że swoiście wpisuje się w apel św. Grzegorza z Nazjansu: „Przyjacielu, poznaj samego siebie. Poznaj swoje pochodzenie i swoją naturę. To jest prosta droga, która cię zaprowadzi do osiągnięcia piękna pierwowzoru –Boga”5.ks. Józef ZabielskiUniwersytet w Białymstoku4 J. Ratzinger, Wprowadzenie w chrześcijaństwo, Kraków 2006, s. 84.5 Św. Grzegorz z Nazjansu, Poezje, I, II, 31, w. 7: PG 37, 011.

Paweł Murziński, New Age czyli współczesna Wieża Babel Wydawnictwo św. Jerzego, Białystok 2010, ss. 292

https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/1265/1/RTK_10_2011_Zabielski_%5brecenzja%5d.pdf

Paweł Murziński, New Age czyli współczesna Wieża Babel Wydawnictwo św. Jerzego, Białystok 2010, ss. 292

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)