Ozorowski, Edward

Rocznik Teologii Katolickiej

Edward Ozorowski

Crossref

Francis Cardinal George, OMI, God in Action. How Faith in God can Address the Challenges of the Word, New York 2011, ss. 230

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

Rocznik Teologii Katolickiej, tom XI/2, rok 2012RECENZJEFrancis cardinal george, OMI, God in Action. How Faith in God can Address the Challenges of the Word, new york 2011, ss. 230Znakomity intelektualista amerykański Francis George opublikował niezwykle ciekawą książkę na temat działania Boga w świecie i moż-liwości zsynchronizowania aktywności Boga z poczynaniami ludzi. O poczytności dzieła świadczą m.in. umieszczone na obwolucie lau-dacje różnych wybitnych osobistości. Nie tylko zresztą one, bo książkę czyta się z przyjemnością i pożytkiem. Autor wprawdzie zaadresował ją do kapłanów, ale – myślę – także ludzie świeccy mogą być jej czy-telnikami, bo postawiony problem jest uniwersalny. Brzmi on: Jak wiara w Boga może kierować wyzwania do świata? Ten ogólnie postawiony problem został rozpisany na następujące rozdziały: 1. Bóg w życiu publicznym Ameryki. 2. Wolność religijna w konstytucji Stanów Zjednoczonych: Bóg na ławie oskarżonych. 3. Wolność osobista w kulturze amerykańskiej: Nie możemy działać, jeżeli Bóg nie działa. 4. Wolność i prawda: współpraca z Bogiem. 5. Ciało ludzkie i wolność osobista: Stworzeni na obraz i podobieństwo Boga. 6. Bóg i wojna: Bronisz samego siebie, gdy przebaczasz swoim nieprzyjaciołom. 7. Handel jako substytut wojny: biznes i powołanie od Boga. 8. Migranci: Z kim Bóg podróżuje? 9. Integracja ekonomiczna na półkuli ziemskiej. 10. Ponowne rozpatrzenie narodowej suwerenności: Czy Bóg bierze udział w globalizacji? Postscriptum: Utopie i Królestwo Boże. Wprawdzie autor stawia pytania mieszkańcom Stanów Zjedno-czonych, ale pośrednio adresuje je do wszystkich ludzi, zwłaszcza że oni są coraz bardziej złączeni ze sobą więzami globalizacji. Jest on świadom, że nie jest pierwszy w wyłuszczeniu tych pytań, że przed nim stawiali je przedstawiciele wszystkich religii i że różnie starali się na nie odpowiadać filozofowie, poczynając od starożytnych Greków, poprzez myślicieli Cesarstwa Rzymskiego, po nasze czasy. Zna on światopoglądy: panteistów, deistów, ateistów, marksistów i odcina się od nich, nie chce ich przedłużać. Nie zamierza również traktować książki jako apologetyki, psychologii religii, teologii życia 222RECENZJEAbp Edward Ozorowskiduchowego, teologii historii, eschatologii itp. (s. 2). Nawet katolicka nauka społeczna, chociaż jest mu bliska, nie wyczerpuje treści książki. Autor jedynie pragnie, by jego książka była skromnym wysiłkiem do-strzegania działania Bożego w wyzwaniach naszych czasów: w życiu publicznym i w indywidualnych doświadczeniach ludzi. Duża wiedza, jaką posiada, pozwoliła mu na uporządkowanie i kla-rowne wyjaśnienie takich pojęć, jak: religia, wiara, kultura, prawo, wolność, wojna, rząd, ubóstwo, życie, godność osoby ludzkiej. Trafnie też charakteryzuje zjawisko globalizacji: politycznej, ekonomicznej, kulturowej oraz zasady solidarności i pomocniczości, pomocne w two-rzeniu układów społecznych w zglobalizowanym świecie. Wszystko to stanowi niewątpliwą wartość książki. Może być ona znakomitym materiałem do medytacji. Napisana została z pozycji wiary katolickiej, ale nie stroni od tego, co w wykła-danym przedmiocie mówią nauki świeckie i religie niechrześcijańskie. Wszyscy, którzy w swoim myśleniu kierują się zdrowym rozumem (recta ratio) nie powinni mieć kłopotu z jej odbiorem. Natomiast post-moderniści, którzy odrzucają prawdę absolutną i porządek naturalny w prawie i moralności, pewnie będą mieli z nią kłopoty, jeżeli będą musieli ją przeczytać. Temat „Bóg w działaniu” jest wieloaspektowy. Można go śledzić w świecie przyrody i w świecie ludzi. Pierwszym obszarem zajmuje się filozofia. L. Szestow wykazał, że ma ona z tym wiele kłopotów (Ateny i Jerozolima, Kraków 1993). Bo chociaż wie, że świat zależy od Boga w zaistnieniu i istnieniu, to jednocześnie, poszukując prawdy powszechnej i koniecznej, nie bardzo godzi się na to, by to, co zaist-niało, podlegało zmianom. Seneka, zbierając myślenie starożytnych, postawił tezę: Ipse omnium conditor et rector (...) semel iussit, semper paret. Do dziś filozofia, przyjmując istnienie Boga, woli Go widzieć jako Początek i Cel stworzenia, a nie jako Gospodarza uprawiającego pole. Także przyrodnicy wiedzą, iż prawa fizyczne są nieprzekonywalne. Gdyby wymienione obszary nie zachodziły na siebie, można by po-stawioną kwestią się nie zajmować. Ale każdy myślący człowiek wie, że życie ludzi zależy od świata, w którym żyją i za zasadne uważa py-tanie, jakiego rodzaju jest ta zależność: zdeterminowana do końca, czy podlegająca modyfikacjom. Kard. Francis właściwie nie poświęca temu pytaniu wiele uwagi. Natomiast L. Szestow wyjaśnia: „W granicach rozumu można budować naukę, wzniosłą moralność, nawet religię, ale żeby odnaleźć Boga, trzeba wyzwolić się od czarów rozumu z jego fizycznymi i moralnymi środkami przymusu i zwrócić się ku zupełnie innemu źródłu” (tamże, s. 84). 223RECENZJEFrancis Cardinal George, OMI, „God in Action. How Faith in God can...Nasz Dostojny Autor wiedział, że jest tu ukryta pułapka i zrezy-gnował z szukania Boga w przyrodzie, a zajął się śledzeniem aktyw-ności Boga w świecie ludzi. Pisze interesująco, po mistrzowsku. Tym niemniej prowokuje do postawienia pytania: Jaką moc dowodową posiadają stawiane przez niego tezy? Rozum przyjmuje za prawdę to, co jest udowodnione. Nie istnieją dla niego prawdy nieudowodnione. Inaczej jest w dziedzinie wiary. Pan Bóg nie dowodzi. Pan Bóg wymaga posłuszeństwa. Nie oznacza to ślepej wiary. „(Sit) rationabile obsequ-ium vestrum” (Rz 12, 1). Wiara biblijna ma swoje sposoby dowodzenia. Kościół w nauczaniu wiary odwołuje się do Objawienia i jednocze-śnie to, co objawione, konfrontuje z rozumem. Teologia jest próbą ro-zumienia tego, co Bóg objawił. Kard. Francis zastrzega jednak, że jego książka nie jest teologią. A to prowokuje pytanie: Jaką moc dowodową posiadają jego wywody? Zwłaszcza, że ogarnia on nimi sprawy świec-kie: politykę, ekonomię, relacje międzynarodowe itp. Próbę oceny tych rzeczywistości podejmowali filozofowie greccy i starożytni myśliciele chrześcijańscy. Wychodzili oni z założenia, że podstawowe prawdy o świecie posiadają ludzie zapisane w swoich umysłach. Tak np. św. Justyn męczennik głosił, że każda prawda, gdziekolwiek i przez kogo-kolwiek była głoszona, jest prawdą boskiego Logosu. A w XV wieku kwitła prisca theologia – przekonanie o nawarstwianiu się mądrości. Przedstawicielem takiego myślenia był m.in. Mikołaj z Kues († 1464). Przedstawiciele tego kierunku, znając dobrze objawienie judeochrze-ścijańskie, czerpali jednocześnie pełną garścią z mądrości swoich poprzedników. Argument teologiczny nie wyklucza racji wziętych z innych obszarów prawdy. Francis George odwołuje się często do Pisma Świętego, cytuje do-kumenty Soboru Watykańskiego II i wypowiedzi papieży Jana Pawła II oraz Benedykta XVI. Szanuje wielkich prezydentów Stanów Zjed-noczonych oraz postanowienia konferencji międzynarodowych. Na końcu książki znajduje się wykaz autorów, do których się odwoływał. Nie jest on wprawdzie najbogatszy, ale wystarczający do potwierdzenia wiarygodności tego, co pisze. W wykazywaniu aktywności Boga w świecie, autor oczywiście po-zostaje w sferze teorii. Dowodów praktycznych mogłaby dostarczyć wiara. Zwykle wtedy takie wydarzenia określa się jako cudowne, tzn. niezwykłe, nie dające się wytłumaczyć prawami natury. Gdy jednak tworzy się teologię, nie sposób jest utrzymać się w obszarze zarysowanym tematem. Tak również jest w książce naszego autora. Wychodząc z założenia, że Bóg jest nie tylko Pierwszym Motorem, milczącym Absolutem, lecz że stworzywszy ludzi z miłości, kocha ich 224RECENZJEAbp Edward Ozorowskii chce doprowadzić do siebie, tworzy z tego punktu wyjścia światło oświecające drogę człowieka i ludzkości. Stąd też, chociaż czytelnikowi wydaje się czasem, że autor odszedł od tematu, to jednak tak nie jest i powinien spokojnie dać się jemu prowadzić.  Busolą, pomocną w kroczeniu tą drogą, jest Chrystusowe rozróżnie-nie: „Oddajcie Cesarzowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga” (Łk 20, 25). Paul Valadier pisze, że „chrześcijaństwo – przez to, że przynosi to rozróżnienie i nieustannie o nim przypomina na prze-kór wszelkim pokusom, wynikającym z jego zapoznawania – zachowuje zadziwiającą świeżość. Zachowuje ją nawet z powodu dwuznaczności i niejasności, które mimo pozornej formalnej klarowności to rozróżnie-nie zawiera: problematyczność tego stosunku z konieczności związana z tym rozróżnieniem, zmusza do dyskusji, a nawet do kwestionowania samej formuły” (Nędza polityki i moc religii, Warszawa 2007, s. 5-6). Hi-storia pokazuje, że zawsze, gdy dominowała jedna strona rozróżnienia, dochodziło do wojny i ucisku. Natomiast poszanowanie Boga i właści-we wykonywanie władzy wprowadza pokój i harmonijne współżycie między ludźmi. Jestem przekonany, że kard. F. George taki cel założył w swojej książce i go osiągnął. Abp Edward Ozorowski 

https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/1244/1/RTK_11.2_2012_Ozorowski_%5brecenzja%5d.pdf

Francis Cardinal George, OMI, God in Action. How Faith in God can Address the Challenges of the Word, New York 2011, ss. 230

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)