k.kowalczuk@uwb.edu.plKarol Kowalczuk - doktor nauk społecznych w dyscyplinie pedagogiki, asystent w Zakładzie Dydaktyki Ogólnej Wydziału Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu w Białymstoku.Uniwersytet w BiałymstokuAdams E.: Projektowanie gier. Podstawy. Gliwice: Wydawnictwo Helion 2011. ISBN 978-83-246-2781-3.CODE GOOzina kodowania, http://edu.rsei.umk.pl/godzinakodowania/ (dostęp: 29.08.2016).Drews M.: Jestem w książce i jestem z tego dumny, http://antyweb.pl/jestem- -ksiazce-i-jestem-z-tego-dumny/ (dostęp: 29.08.2016).Mistrzowie Kodowania, http://mistrzowiekodowania.pl/ (dostęp: 29.08.2016).Piotrowska-Gromniak E.: Lekcje programowania już od września w polskich szkołach, http://samsungmedia.pl/pr/252164/lekcje-programowania-juz-od-wrzesnia --w-polskich-szkołach (dostęp: 29.08.2016).Wasilewska-Śpioch A.: GodzinaKodowaniaprogramowania z Gatesem i Zuckerbergiem, wystarczy 60 minut, http://di.eom.pl/hews/49207,0,odzina_Kodowania.:_zasmakuj_ programowania_z_ Gatesem_i_Zuckerbergiem_wystarczy_60_minuthtml (dostęp: 29.08.2016).131

Kowalczuk, Karol

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

W bieżącym numerze-10/156/2016 OD REDAKCJI............................................................................................................ 3 ZAGADNIENIA OŚW IATOWO-EDUKACYJNE Grażyna Gregorczyk, Model SAMR, czyli jak skutecznie stosować technologie informacyjno-komunikacyjne (TIK) w nauczaniu ................................................ . 3 Izabela Rudnicka, Razem z chmurą - zmieniamy metody uczenia się. Czy idzie-� fl�<W� • MIESIĘCZNIK MAWPOlSKIEGO CENTRUM {)l)SKONAlfNIA NAUCZYCIEi/ www.mcdn.edu.pl • WYDAWCA: • Małopolskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli • RADA W YDAWNICZA: : Jarosław Chodźko (przewodniczący), Jolanta Adam­• czyk, Cezary Burtak, Małgorzata Dutka-Mucha, Ta­: deusz Szczeklik my w dobrym kierunk_u? ............................................................................................ . g • RADA REDAKCYJNA: Karol Kowalczuk, Nowe perspektywy wykorzystania gier komputerowych w edukacji ..................................................................................................................... 13 • prof. dr hab. Stanisław Palka (przewodniczący) - UJ, : dr hab. Krystyna Ablewicz prof. UJ, dr hab. W ładysław • Błasiak prot: MWSE, Lech Gawryłow - OKE w Krako-• . . . . . ( • wie, dr Krzysztof Gere - UJ, dr hab. Jolanta Karbow-Agmeszka Szurek, Jakiej strony mternetowej potrzebuje szkoła. . ......... ...... .... .. .. 15 • niczek prot: Ignatianurn, dr Iwona Ocetkiewicz _UP, M ł t O t k D t St O k t · TIK · : dr hab. Teresa Olearczyk prot: KA, prot: dr hab. Marian a gorza a s rows a, anu a ema, wy orzys amu w nauczamu. • Śnieżyński-Akademialgnatianurnw Krakowie Cz. I. Jak wykorzystywać TIK w nauczaniu?............................................................ 17 : REDAGU JE ZESPÓŁ W SKŁADZIE: Małgorzata Karwala, Standardy przygotowania nauczycieli w zakresie techno- : Daria Grodzka (redaktor naczelny), dr Małgorzata • Kaliszewska (Uniwersytet Jana Kochanowskiego logii informacyjnej i komunikacyjnej na podstawie materiałów Polskiego Towa-• w Kielcach), Elżbieta Palka (Kuratorium Oświa-rzystwa I nformatycznego ......•..................................................................................... 19 : ty w Krakowie), Joanna Peter (OKE w Krakowie), • Marzena Sula-Matuszkiewicz (PBW w Krakowie), BEZPIECZEŃSTWO W SZKOLE Józef Bednarek, Anna Andrzejewska, Edukacyjny i społeczny wymiar cyber-• Sylwester Kopeć (sekretarz redakcji) oraz zespół : nauczycieli konsultantów: Halina Wesołowska, Ma­• riola Kozak, Elżbieta Lęcznarowicz, Wojciech Papaj, : Teresa Szakiel zagrożeń························································································································ 20 : OPRACOWANIE MATERIAŁÓW I KOREKTA: • Zofia Wyżlińska UCZĘ (SIĘ) W SZKOLE Danuta Sterna, Ocenianie kształtujące. Techniki sprzypjące wprowadzaniu strategii. Cz. II .. .. .. .. . ....... .. .... .... .... ..... .. .. .... .. .. ... ... ..... .. .... .. ....... ...... ...... .. .. .... .. .. ... .. ........ 26 Z NASZYCH DOŚWIADCZEŃ - PRZYKŁADY DOBREJ PRAK TYKI • ADRES REDAKCJI: : Redakcja „Hejnału Oświatowego' • ul Lubelska 23 (MCDN) : 30-003 Kraków • tel.: 12 61 71 111; fax: 12 623 77 41 : http://hejnaloswiatowy.mcdn.edu.pl/ • REDAKTOR NACZEINA: Magdalena Bubula, O możliwości wykorzystania TIK w pracy nauczyciela języ- : Daria Grodzka • tel.: (12) 61 71 111; fax: (12) 623 77 41 ka angielskiegó słów kilka .. .. . ;..................................................................................... 27 • dgrodzka@mcdn.edu.pl SZKOŁA DLA RODZICÓW I W YCHOWAWCÓW • Recenzją objęto materiały z działu: „Dydaktyka i wy­: chowanie - teoria i badania� Halina Czerwińska, Jak rozmawiać z nastolatkami? Lekcja 7 .. .. .. .. .. ................... . 28 : WARUNKI PRZYJMOWANIA MATERIAŁÓW: • Materiały do publikacji należy przesłać na adres re-KONTEKSTY I INSPIRACJE : daktor naczelnej: dgrodzka@mcdn.edu.pl • Tekst: format Word for Wmdows, czcionka Times • • , . : New Roman; rozmiar czcionki 12; odstęp wiersza Kinga Anna Ga1da, Jak uczyc praw człowieka .... .. .. ........ ... .. ...... .... ...... .. .. ............ .. 29 • l,S; wymagany tytu1 i krótkie wprowadzenie -lead; • : krótka informacja o autorze; przypisy i bibliografia KSIĄZKI WARTE POLECENIA • zarnies=ne pod tekstem. Marzena Sula-Matuszkiewicz, TIK wsparciem dla edukacji ............................... 32 Anna Walska, Technologie informacyjno-komunikacyjne a szkolnictwo .. .. .... .. 33 KOMUNIKATY • Redakcja zastrzega sobie prawo do adiustacji i <loko­: nywania zmian formalnych w artykulach. Redakcja : nie zwraca nadesłanych materiałów oraz zastrzega • sobie odmowę publikacji materiału bez podania przyczyny. Przedruk materiałów publikowanych w „Hejnale Regionalny Kk>nkurs MCDN „Kieafywny Nauczyciel" w roku szkolnym : Oświatowym"bez zgody wydawcy jest zabroniony. 2016/2017 ...................................................................................................................... 35 : Czasopismo ukazuje się w wersji papierowej (wersja ZDARZYŁO SIĘ • pierwotna) oraz on-line. • Nakład 1000 egzemplarzy Światowe Dni Młodzieży 2016. Wizyta papieża Franciszka w Polsce - fotogaleria ....... 36 : Skład i druk: Digital Art Studio Okładka: Fot. M. Grewenda 9-[ ----===-� ··-········ • ISSN 1233-7609 ,HEJNAŁ �@AWIA. TOWY Karol Kowalczuk Uniwersytet w Białymstoku ZAGADNIENIA OŚWIATOWO-EDUKACYJNE NOWE PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GIER KOMPUTEROWYCH W EDUKACJI I Gry komputerowe nie tylko stanowią podstawę bogatego rynku cyfrowej rozrywki, ale także coraz czę­ściej stajq. się skutecznym narzędziem dydaktycznym, które ostatnio znalazło szerokie zastosowanie w nauce programowania. Proces edukacyjny przechodzi swo­istą technologiczną rewolucję. Jeszcze niedawno zastanawiano się, czy eduka­cja jest w stanie wykorzystać potencjał, jaki drzemie w nowych technologiach. Dziś nikt nie ma najmniejszej wątpli­wości, że proces kształcenia i innowa­cje technologiczne mogą wzajemnie się przenikać. Dydaktyka oparta na cy­frowej technice wzbogaciła się o nową, atrakcyjną jakość, która jest pożądana wśród jej nastoletnich adresatów. Od­bywa się to nie tylko poprzez zaada­ptowanie przez szkoły atrakcyjnych przestrzeni cyfrowych o edukacyjnym charakterze, ale przede wszystkim po­przez nowe spojrzenie nauczycieli na cyfrowy świat. Najbardziej cenne w cyfrowej rewo­lucji dokonującej się w edukacji jest to, iż stanowi ona determinant zmian, ale jednocześnie daje ona narzędzia, dzięki którym te zmiany mogą nastąpić. Wyni­ka to poniekąd z filozofii Web 2.0, która bezpośrednio miała wpływ na rewolu­cję cyfrową szkoły - Szkoły 2.0. Dzięki temu nauczyciele stają się nie tylko bier­nymi odbiorcami środków i materiałów dydaktycznych, ale przede wszystkim ich świadomymi kreatorami. Możliwość bycia odpowiedzialnym za tworzenie środowiska dydaktycznego jest niezwy­kle cenna w obliczu nauczania zorien­towanego na ucznia. Stwarza to szansę nie tylko płynnego dostosowania się do indywidualnych potrzeb uczniów, ale także do specyficznych warunków śro­dowiskowych, w których proces dydak­tyczny zachodzi. Najważniejszą jednak zaletą środ­ków dydaktycznych tworzonych przez nauczycieli w oparciu o nowe techno­logie jest ich bliskość ze środowiskiem wzrastania współczesnych uczniów -cyfrowych tubylców. Dzieje się tak dlatego, ponieważ przestrzeń cyfrowa przenika każdą sferę życia dzisiejszej młodzieży, zaczynając od nauki, na roz­rywce kończąc. I właśnie dzięki temu wspólnemu cyfrowemu mianownikowi daje się skutecznie „zaszczepić" to, co jest najbardziej atrakcyjne w cyfrowej zabawie do sfery cyfrowej dydaktyki. Synonimem cyfrowej rozrywki są oczywiście gry komputerowe, które stanowią bardzo skuteczne połączenie atrakcyjnego i dynamicznego świata z nieustanną potrzebą szybkiego we­ryfikowania i przetwarzania danych. I właśnie ta ostatnia cecha bezpośrednio odnosi się do nauki. Wbrew obiegowej opinii (wyłączając może jedynie naj­prostsze gry zręcznościowe) u podstaw atrakcyjności gry komputerowej znaj­duje się nieustanna potrzeba uczenia się. Jak podaje sp�cjalista z branży gier komputerowych Ernest Adams, gra komputerowa jest tylko wtedy interesu­jąca i przykuwa ciągle uwagę, kiedy daje szansę na ciągłą naukę i permanentne zdobywanie nowych informacji1. Po­twierdza to np. atrakcyjność gier siecio­wych MMO, w których każda rozrywka jest inna i wymaga za każdym razem nowego analitycznego podejścia do gry. Istnieją liczne strategie wykorzy­stania potencjału gier komputerowych w edukacji. Możemy do nich zaliczyć między innymi gamifikację, game de­sign czy naukę programowania. Są to pewne pomysły na wykorzystanie w edukacji nie gotowych gier kompute­rowych sensu stricte, ale skupiające się bardziej na samym wykorzystaniu pro­cesu powstawania gry. Ostatnio coraz większą popularno­ścią w Polsce cieszy się nauka progra­mowania. Chociaż może kojarzyć się ona z umiejętnościami przypisanymi studentom studiów technicznych, to jest również uważana za ważną, klu­czową kompetencję współczesnych cy­frowych uczniów. Definiowanie zbioru zasad określających, kiedy ciąg symbo-li tworzy program komputerowy oraz jakie obliczenia opisuje, jest istotnym elementem powstawania wszystkich aplikacji komputerowych, w tym wir­tualnych gier. I właśnie tworzeniu tych ostatnich poświęca się ostatnio dużo uwagi. Gry komputerowe coraz częściej stają się skutecznym narzędziem dydaktycznym. U podstaw zastosowania progra­mowania gier w dydaktyce leży prze­świadczenie, iż proces ten uczy logicz­nego myślenia, wyciągania wniosków i szukania konkretnych rozwiązań. Te cechy zostały dostrzeżone jako ważne dla rozwoju dzieci i młodzieży. W śród najważniejszych powodów, dla których warto uczyć programowania wymienia się następujące: • Nauka programowania daje dzieciom narzędzie pozwalające odnaleźć się w świecie nowych technologii; • Programowanie to trzeci najbardziej potrzebny język uczący kreatywnego rozwiązywania problemów; • Nauka programowania rozwija wiele kompetencji potrzebnych dzieciom; • Dzięki programowaniu dzieci po­trafią oswoić (w rezultacie tworzyć nową) technologię; • Rynek pracy potrzebuje coraz więcej programistów2. Korzyści, jakie daje nauka programo­wania są olbrzymie. Sprawia ona przede wszystkim, iż uczeń przestaje pełnić rolę biernego odbiorcy technologii informacyj­no-komunikacyjnej, ale przez fakt, iż rozu­mie, w jaki sposób działa program, potrafi tworzyć własne projekty i wykorzystywać do indywidualnych potrzeb. Pozwala to w dłuższej perspektywie lepiej zrozumieć, a przez to i wykorzystać nowoczesne roz-ZAGADNIENIA OŚWIATOWO-EDUKACYJNE wiązania techniczne, co w konsekwencji prowadzi do zniwelowania cyfrowego anal­fabetyzmu. Samo programowanie zdecydo­wanie wpływa na rozwój kreatywności, lo­gicznego myślenian i inteligencji, a w dalszej perspektywie może decydować o zdobyciu atrakcyjnej pracy również w branżach nie­związanych z informatyką3• Fakt, iż programowanie wiąże się nierozerwalnie z grami komputero­wymi, które dzieci uwielbiają, sprawia, że przy wszystkich korzyściach, jakie ze sobą niesie, może stanowić element ciekawej zabawy. Zrozumienie po­wyższych zależności doprowadziło do wprowadzenia nauki programowania w szkołach. Duże zaangażowanie dzie­ci w proces tworzenie prostych gier komputerowych, ale przede wszystkim edukacyjny charakter tych działań oraz umiejętności, jakie kształtują, zyskały poparcie w wielu krajach. W Polsce na przykładzie Wielkiej Brytanii czy Es­tonii również planowane jest wprowa­dzenie lekcji programowania do cyklu dydaktycznego szkół podstawowych, średnich i wyższych. Programowanie wprowadzane dzisiaj w ramach innowa­cji pedagogicznej niebawem stanie się obowiązkiem szkolnym. Zauważając taką potrzebę, prowa­dzone są projekty krajowe oraz o zasię­gu ogólnoświatowym, których celem jest łączenie atrakcyjności gier z nauką programowania. Jednym z największych ogólnoświato­wych przedsięwzięć związanych z wpro­wadzeniem programowania do placówek edukacyjnych jest projekt The Hour of Code (Godzina Kodowania)4• Jego celem jest uzmysłowienie roli informatyki we współczesnym świecie oraz zainspirowanie uczniów i studentów do nauki programo­wania. Zadanie, które stawiane jest przed uczestnikami projektu, jest proste - należy pomóc wybranemu bohaterowi gry kom­puterowej w zrealizowaniu określonego zadania. Cel ten może zostać osiągnięty jedynie poprzez wybór odpowiednich bloków instrukcji oraz ich właściwe odpo­wiednie ułożenie na planszy. Każdy z blo­ków odpowiada wycinkowi, konkretnemu kodowi. Łącząc bloki, tworzy się pełny ciąg kodu gry. Zadania są poprzedzone wideo poradnikami, w których specjaliści bran­ży IT (m.in. Mark Zuckerberg, Bill Gates) wyjaśniają kwestie związane z podstawą programowania5• Projekt Godziny Kodowania w Sta­nach Zjednoczonych poparł prezydent _. Barack Obama, a w Polsce akcję propa­gował Maciej Marek Sysło i Anna Beata Kwiatkowska6• Chociaż był skierowany głównie do uczniów, każdy mógł w nim uczestniczyć i szkolić swoje umiejętno­ści tworzenia gier. Inicjatywa mająca na celu świadome wykorzystywanie nowoczesnych techno­logii oraz tworzenia narzędzi niezbędnych w życiu codziennym leżała również u pod­staw akcji: Mistrzowie Kodowania7• Akcja pilotażowa była skierowana głównie do szkół podstawowych. W oparciu o pro­gram Scratch - proste narzędzie, oparte na zasadzie budowania z klocków i gotowych komend, nauczano dzieci, jak tworzyć proste gry, pokazy multimedialne lub inne programy. Szkolenie prowadzone przez organizatorów miało na celu rozwinięcie u dzieci umiejętności programistycznych, które przede wszystkim kształtują kreatyw­ne myślenie i umiejętności analityczne8. Duża popularność tego projektu wpłynęła na jego rozszerzenie również na placówki gimnazjalne i ponadgimnazjalne, a także oparcie się już na bardziej zaawansowanym języku programowania - Pythonie. Jest to tylko kilka przykładów uka­zujących szerokie możliwości zastoso­wania gier komputerowych w dydakty­ce, w przypadku nauki programowania, zmierzających do kształtowania kompe­tencji decydujących o sprawnym funk­cjonowaniu uczniów w cyfrowym spo­łeczeństwie jutra. Bardzo ważne jest podkreślenie, że świadome, ale przede wszystkim racjo­nalne korzystanie z gier komputerowych przez młodzież wpływa na pozytywne kształtowanie cech ich twórczości. Przez to stają się bardziej otwarci na nowości, następuje rozwój ich aktywności senso­rycznej, motorycznej, stają się bardziej kreatywni, a co najważniejsze rozwijają się intelektualnie i emocjonalnie. Dzięki temu wzrastają jednostki o charakterze zarówno twórczym, jak i innowacyj­nym, co przekłada się na ukształtowanie świadomego odbiorcy nowoczesnej rze­czywistości9. A to chyba stanowi sedno działań edukacyjnych. PRZYPISY: ' E. Adams, Projektowanie gier. Podstawy, Gliwice 2011, s. 59. 2 Mistrzowie Kodowania, http://mistrzo­wiekodowania.pl/wp-content/upload­s/2013/ 12/ 5-Powodów-by-uczyć-dzieci­-programowania.pdf (dostęp: 29.08.2016). ,HEJNAŁ OSWIA.TOlaY. 3 Mistrzowie Kodowania, http://mistrzo­wiekodowania.pl/programowanie-jako­jezyk-przyszlosci/ (dostęp: 29.08.2016). 4 CODEGOOzinakodowania,http://edu.rsei.umk. pl/godzinakodowania/ (dostęp: 29.082016). 5 A. Wasilewska-Śpioch, Godzina Kodowa­nia - zasmakuj programowania z Gatesem i Zuckerbergiem, wystarczy 60 minut, http:// di.com.pl/news/49207,0,odzina_Kodowa­nia_zasmakuj_ programowania_z_Gate­sem_i_Zuckerbergiem_wystarczy_60_rni­nuthtml (dostęp: 29.08.2016). 6 CODE Godzina kodowania ... 7 Mistrzowie kodowania, http://mistrzo­wiekodowania.pl/ o-programie/ (dostęp: 29.08.2016). 8 E. Piotrowska-Gromniak, Lekcje programo­wania już od września w polskich szkołach, http://samsungmedia.pl/pr/252164/lekcje­-programowania-juz-od-wrzesnia-w-pol­skich-szkolach (dostęp: 29.08.2016). 9 M. Drews, Jestem w ksiqżce i jestem z tego dumny, http://antyweb.pl/jestem­-w-ksiaz ce-i-j estem-z- tego-d u m ny I (dostęp: 29.08.2016) . BIBLIOGRAFIA: Adams E.: Projektowanie gier. Podstawy. Gliwice: Wydawnictwo Helion 2011. ISBN 978-83-246-2781-3. CODE GOOzina kodowania, http://edu.rsei umk.pl/godzinakodowania/ (dostęp: 29.08.2016). Drews M.: Jestem w ksiqżce i jestem z tego dumny, http://antyweb.pl/jestem- -ksiazce-i-je­stem-z-tego-dumny/ (dostęp: 29.08.2016). Mistrzowie Kodowania, http://mistrzo­wiekodowania.pl/ (dostęp: 29.08.2016). Piotrowska-Gromniak E.: Lekcje progra­mowania już od września w polskich szko­łach, http://samsungmedia.pl/pr/252164/ lekcje-programowania-juz-od-wrzesnia --w-polskich-szkołach (dostęp: 29.08.2016). Wasilewska-Śpioch A.: GodzinaKodowania­zasmakuj programowania z Gatesem i Zucker­bergiem, wystarczy 60 minut, http://di.eom.pl/ hews/49207,0,odzina_Kodowania.:_zasma­kuj_ programowania_z_ Gatesem_i_Zucker­bergiem_wystarczy_60_minuthtml (dostęp: 29.08.2016). * * * Karol Kowalczuk - doktor nauk społecznych w dyscyplinie pedagogiki, asystent w Zakładzie D ydaktyki Ogólnej Wydziału Pedagogiki i Psy­chologii Uniwersytetu w Białymstoku. 

Nowe perspektywy wykorzystania gier komputerowych w edukacji

https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/7568/1/K_Kowalczuk_Nowe_perspektywy_wykorzystania_gier_komputerowych.pdf

Nowe perspektywy wykorzystania gier komputerowych w edukacji

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)