Skreczko, Adam

Rocznik Teologii Katolickiej

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

Sprawozdania i recenzje P.J. Cordes, Zagubione ojcostwo,Pelplin 2005, ss. 228 255 Książka Cordesa opiera się głównie na materiale empirycznym zebra­nym przez amerykańską dziennikarkę Susan Faludi. Wyłonił się z niego następujący obraz: we współczesnym społeczeństwie ojcowie odgrywają marginalną rolę. W wychowaniu dzieci dominują  matki: stosunek ojca do potomstwa jest często zaburzony. A tymczasem udział ojca w kształtowaniu tożsamości dorastającego człowieka jest niezbędny. Te empiryczne fakty, niewątpliwie ciekawe, posłużyły autorowi za punkt wyjścia do rozwinięcia właściwego tematu. Autor Paul Josef Cordes jest prze­wodniczącym Papieskiej Rady „Cor Unum". W Polsce opublikowano m.in. ta­kie jego książki jak Communio: utopia czy program?, Czynne uczestnictwo w Eucharystii? oraz Znaki nadziei. Ruchy i nowe rzeczywistości w życiu Kościo­ła w wigilię Jubileuszu. Przygotowując się do pracy, arcybiskup przeanalizował nie tylko po­glądy S .  Faludi, ale również prawodawstwo w Niemczech i Francji dotyczą­ce ojcostwa. Pomocą w jej napisaniu była także książka Karola Wojtyły Promieniowanie ojcostwa . - Byłem zdziwiony, z j aką precyzją  i głębią przy­szły Papież analizował relacje między ojcami i córkami - stwierdził abp Cordes .  Cordes nie napisał praktycznego poradnika na temat jak być dobrym ojcem. Jako teolog stawia głębsze pytania, chcąc skłonić czytelnika do re­fleksji na temat istoty ojcostwa. Najważniej sze pytanie brzmi: co ma wspólnego ojcostwo z wiarą i Bogiem? Książka traktuje o zachwianych re­lacjach ojciec - dziecko i problemach z odnalezieniem tożsamości mężczy­zny, a także o potrzebie ojcostwa duchowego. Autor przestrzega przed upa­trywaniem w feminizmie jedynej przyczyny zaburzonej tożsamości wielu współczesnych mężczyzn i ojców. Jego zdaniem, świadczyłoby to o niezro­zumieniu problemu, a przynajmniej o powierzchowności obserwacji. Pod­kreśla, że obraz ojca ulega erozji od dwóch stuleci, jest zniekształcany przez nowe koncepcje  życia, które prowadzą np. do upadku autorytetu, będącego jedną z zasadniczych cech relacji ojciec - syn. Analizując przyczyny kryzysu ojcostwa, autor omawianej książki do­chodzi do wniosku, że wynikł on najpierw z fundamentalnej zmiany wy­obrażeń o autorytecie. Jeśli w strukturze rolnej obowiązywało, że syn uczył się od ojca, to teraz młodszy dzięki komputerowi wie więcej niż starszy. Autorytet nie rośnie już z wiekiem i uznaniem. System demokratyczny 256 Sprawozdania i recenzje wywodzi go z wolnego przyzwolenia i o)rresowo ogranicza. Również zmiana w relacjach między płciami obciąża wzrastaj ąco rolę ojca. Badania np. Rady Europejskiej w Strasburgu z roku 1998 pokazują, że mężczyźni zbliżają  się swoim zachowaniem i reakcjami do zachowań i reakcji kobiet i matek. Również ustawodawstwo uwzględniło przewartościowanie żeńskich wła­ściwości: we Francji,  w Niemczech, w Wielkiej Brytanii i w USA prawo mężczyzn do opieki nad dziećmi zostało znacząco ograniczone. Jednakże, co podkreśla Cordes ,  istnieje niezastępowalność męskości przy dorastaniu małego dziecka: doświadcza ono innej miłości od ojca niż od matki, poszukuje w ojcu tej osoby, która w niebezpieczeństwie obiecuje zachowanie życia. Tylko wtedy, gdy ojciec, zakłócając porządek, wkracza w obszar dziecko - matka, „sięga ono do swojej tożsamości". Abp Cordes zwrócił uwagę na pewną zależność. Jan Paweł II nauczał, że ojcostwa można nauczyć się przez macierzyństwo. Gdy kobiety nie chcą być matkami, mężczyznom trudniej odnaleźć się w ojcostwie. Dodatkowo w czasach naznaczonych egoizmem mężczyznom trudniej niż kobietom jest się przed nim bronić, ponieważ kobiety są bardziej otwarte na drugiego człowieka właśnie dzięki macierzyństwu. Ojcostwo staje się wzbogaceniem mężczyzny. Wskazuj ą  na to takie terminy, jak: obdarowanie, pokonanie narcyzmu, nauczenie się poświęce­nia, wytrzymanie próby, istnienie doświadczeń granicznych, otwarcie na transcendencję .  U niektórych myślicieli naszych czasów słowa te podnie­sione są do rangi cennych skarbów. Tak pojmował ojcostwo Karol Wojtyła. Stąd też jego poglądy zostały przedstawione w niniej szej publikacji .  Jej autor, Paul Josef Cordes będąc (od ponad dwudziestu lat) współpra­cownikiem papieża Jana Pawła II w Kurii Rzymskiej w Watykanie, nie chciałby jednak pod tytułem „Jak stanę się dobrym ojcem?" przedstawiać wątku przewodniego kursu szkoleniowego. Jako duszpasterz opisuje on dane antropologiczne, aby doprowadzić do odpowiedzi wiary na drażliwy problem. Próbuje on zabrać czytelnika na most prowadzący od doświadcze­nia i filozofii w świat wiary. Wypowiedzi cierpiących i wierzących mężczyzn wskazuj ą  mu przy tym drogę, jeśli ci - wobec niezdolności wybaczenia ojcu - zwracają  się do Ojca w niebie i u Niego wypraszają  siłę do kroku wykra­czaj ącego poza ludzki wymiar. W ten sposób książka dotyka zagadnienia: Co ojcostwo ma wspólnego z wiarą i Bogiem? Arcybiskup Cordes wyszedł w swoich rozważaniach od ludzkiej relacji ojciec - dziecko, aby następnie przej ść do transcendentalnej relacji Bóg -człowiek. Wykorzystał do tego autentyczne doświadczenia mężczyzn, któ­rym udało się dzięki Bogu wybaczyć swoim ojcom ich nieobecność lub bru­talność relacji. Punkt styczności empirii z transcendencją znajduje  się wła­śnie w doświadczeniu przebaczenia przez Boga-Ojca, który nam przebacza. Autor książki zwraca też uwagę na przywilej , jakim chrześcijanie zo­stali obdarzeni przez Jezusa: zwracania się do Boga słowem „Ojcze". Jest to nie do pomyślenia w innych religiach monoteistycznych, np. w islamie. Sprawozdania i recenzje 257 Także Marcin Luter odszedł od tego przywileju, co zdaniem abp. Cordesa wiązało się z jego trudnymi i skomplikowanymi relacjami z rodzicem. O niezwykłej obecności Boga w ludzkich relacjach ojciec - dziecko ar­cybiskup opowiedział na przykładzie św. Franciszka z Asyżu i jego ojca, a także na przykładzie Abrahama i Izaaka. Zaraz za wstępem do wydania polskiego, autorstwa Kardynała Józefa Glempa, Prymasa Polski, znajdu­jemy ciekawą opinię z listu Botho Strausa, znanego niemieckiego poety, napisanego do Cordesa: „Najbardziej spodobało mi się w tej rozprawie to, że jej ośrodkiem jest najgłębsza i najbardziej ogólnoludzka opowieść o ojcu i synu: historia Abrahama i Izaaka, która pobudza nas do radykalnej , wła­ściwie antycznej litości. Historia ta także i dziś fascynuje każdego, kto zdo­łał uwolnić się od postawy wiecznego (Bogo-) ojcobójcy - postawy przez dłu­gi czas typowej w naszej powojennej kulturze. A następnie zwłaszcza cu­downa teologia apostrofy «Ojcze mój»  - precyzyjne uchwycenie poprzez znamienny szczegół rewolucyjnego przełomu dzielącego Nowy od Starego Testamentu. Te fragmenty należą do najlepszych w tej książce, za którą należy się wdzięczność Autorowi w obliczu współczesnej klęski relacji ojciec - syn, mistrz - uczeń, której skutkiem jest zresztą nie tyle zerwanie z tradycją, ile - z buntem". N a koniec swojej książki abp Cordes zwraca uwagę na istnienie takie­go rodzaju ojcostwa, które nie ma podstaw biologicznych, a polega na więzi duchowej . Szukają jej ludzie potrzebujący kierownictwa i naśladownictwa, z drugiej zaś strony ojcostwo tego rodzaju oferują przeróżni mistrzowie życia: rabin czy rosyjski „starzec", twórca zakonu czy pustelnik, mnich lub inny przewodnik duchowy, guru czy mistrz zen. Powszechne występowanie kierowników duchowych we wszystkich religiach wskazuje na istotny sens tej instytucji. Kluczem do zrozumienia duchowości Jana Pawła II jest wła­śnie kierownictwo duchowe i jego młodzieńcze spotkanie z Janem Tyra­nowskim, krawcem i świeckim katechetą. Książka jest wyjątkowa, a temat śmiały i odważny. Dominują  w niej akcenty ojcostwa i autorytetu, czyli tego, czego szczególnie brakuje dzisiaj w pełnym spojrzeniu na człowieka. Zawiera obserwację o chorym obrazie ojca we współczesnym świecie, co pociąga za sobą chorobę życia społecznego z powodu braku autorytetu. Obraz własny wielu mężczyzn i ojców doznaje  dziś poważnego uszczerbku. Mężczyźni nie wiedzą już  co  o sobie myśleć. Niektórzy kompensują  tę niewiedzę sukcesami zawodowymi, inni uciekają  w życie chwilą. Nagminnie pojawia się również temat pokoleń i roli mę­skiego rodzica w wychowaniu dzieci . Warto więc tę książkę przeczytać , aby bardziej zrozumieć postawiony problem. Wyrazić też należy radość, że do­czekała się polskiego tłumaczenia. Została wydana przez Wydawnictwo Diecezji Pelplińskiej „Bernardinum" w serii „Biblioteka Pastores". Ks. Adam Skreczko 

P.J. Cordes, Zagubione ojcostwo, Pelplin 2005, ss. 228

Adam Skreczko

Crossref

Polish

http://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/5057/1/RTK_4_2005_A.Skreczko_rec_PJ.Cordes_Zagubione_ojcostwo.pdf

P.J. Cordes, Zagubione ojcostwo, Pelplin 2005, ss. 228

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

Crossref