Pańkowska, Ewa

Zdanowicz, Iwona

Studia Wschodniosłowiańskie

Ewa Pańkowska

Iwona Zdanowicz

Crossref

Międzynarodowa konferencja naukowa „W kręgu problemów antropologii literatury. Świat rzeczy w literaturze”, Białystok, 21–23 września 2014 r.

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

STUDIA WSCHODNIOSŁOWIAŃSKIE TOM 15, ROK 2015SPRAWOZDANIAMiędzynarodowa konferencja naukowa „W kręgu problemów antropo-logii literatury. Świat rzeczy w literaturze”, Białystok, 21–23 września2014 r.W dniach 21–23 września 2014 roku odbyła się druga edycja cyklicznej mię-dzynarodowej konferencji naukowej organizowanej przez Katedrę Współczesnej Li-teratury Rosyjskiej Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu w Bia-łymstoku. Wzięło w niej udział ponad siedemdziesiąt osób, wśród których znaleźlisię badacze z wielu krajów: Białorusi, Litwy, Łotwy, Polski, Rosji oraz Ukrainy.Konferencję otworzyła i powitała zebranych gości przewodnicząca KomitetuOrganizacyjnego prof. dr hab. Wanda Supa. Następnie profesor Supa poinformowa-ła, że jest to drugi etap konferencji w ramach ogólnego tematu, dotyczącego zagad-nień antropologii literatury, z motywem przewodnim „Świat rzeczy w literaturze”.Pierwszy etap odbył się w Grodnie na Uniwersytecie im. Janki Kupały w dniach18–20 września 2014 roku. Temat przewodni tego etapu brzmiał „Антропологи-ческие сдвиги как результат переломных эпох и их отражение в литературе”(„Zmiany antropologiczne jako rezultat epok przełomowych i ich odzwierciedleniew literaturze”). Grodzieński Uniwersytet gościł ponad stu uczestników z Białoru-si, Łotwy, Polski, Rosji i Ukrainy, którzy obradowali w sześciu sekcjach. Znacznaczęść uczestników wzięła udział w dwóch etapach konferencji i wystąpiła z dwomareferatami, część tylko w konferencji białostockiej.Podczas obrad plenarnych uczestnicy mieli możliwość wysłuchania pięciu re-feratów. Obrady plenarne zainaugurowało wystąpienie pracownika UniwersytetuJagiellońskiego profesora Wasilija Szczukina, pt. В этой маленькой корзинкеесть помада и духи... Вещный мир детских считалок. W referacie szczegól-ną uwagę zwrócono na świat rzeczy w rosyjskich dziecięcych wyliczankach. Autorwystąpienia dokonał próby określenia kryteriów, według których dzieci włączająwybrane przedmioty do swojego „świata zabaw”. Następny referat przedstawiłaprof. Wanda Supa nt. Przestrzeń mieszkalna a jednostkowa i społeczna mentalnośćw prozie rosyjskiej XX i XXI wieku. W referacie krótko omówiono literackie i an-tropologiczne konotacje pojęcia „dom” i różnego rodzaju przestrzeni mieszkalnej.Następnie prof. Supa skupiła się na analizie obrazów mieszkań komunalnych, po-strzeganych przez większość pisarzy rosyjskich jako przestrzeń dla ich mieszkańcówniszcząca. Niektórzy prozaicy (I. Grekowa, J. Czyżowa) dostrzegli jednak takżezbawczą siłę przymusowego sąsiedztwa. Z kolejnym referatem, zatytułowanym Оп-позиция голый/одетый (человек) в культурологическом измерении, wystąpiła652 SPRAWOZDANIAprof. Tatiana Avtukhovich, reprezentująca Grodzieński Uniwersytet im. Janki Ku-pały. W referacie zostały przedstawione zagadnienia związane z opozycją kategoriinagość/ubiór. Poruszono kwestie tradycyjnego (konserwatywnego) i jednocześnienowoczesnego („wyzwolonego”) postrzegania opozycji nagość/ubiór. Na przykła-dzie stale zmieniającej się skali wartości i tym samym zmieniającego się stosunkudo tej kategorii autorka referatu wskazuje na niezwykle skomplikowaną sytuacjękulturową, w jakiej znalazł się człowiek na przełomie XX–XXI wieku. Następniereferat pt. Symbolika rekwizytów w białoruskim dramacie współczesnym zaprezen-towała dr hab. Beata Siwek, badaczka z Katolickiego Uniwersytetu LubelskiegoJana Pawła II. Artykuł został poświęcony symbolice rekwizytów teatralnych. Swo-ją uwagę autorka skoncentrowała na tekstach wybranych dramatopisarzy białoru-skich takich jak: Siarhiej Kawalou, Ihar Sidaruk, Ales Dudar, Mikola Arachousky.Zdaniem badaczki utwory te w najbardziej wyrazisty sposób sygnalizują ogromnypotencjał znaczeniowotwórczy zawarty w rekwizytach. Na zakończenie sesji ple-narnej wysłuchano prelekcji profesora Jurija Łabynceva nt. Современное интер-нетвидение героики защитников крепости Осовец как кибертекст, w którejprzedstawiono ideę cybertekstu.Następnie odbywały się obrady w trzech sekcjach tematycznych. W sekcjipierwszej omawiano problemy związane z szeroko rozumianym zagadnieniem do-mu i bezdomności. Wystąpienia prelegentów cechowała różnorodność tematyczna,podejmowano zagadnienia dotyczące zarówno literatury rosyjskiej, jak i polskiej(Beata Morzyńska-Wrzosek (Bydgoszcz), Doświadczenie zamieszkiwania bez zado-mowienia. Na przykładzie poetyckiej twórczości Julii Hartwig, Irmina Fornalska(Kielce), Próby oswojenia bezdomności w poezji Zbigniewa Herberta), w związ-ku z czym nawiązał się niezwykle interesujący dialog kultur i literatur. Ożywio-na dyskusja towarzyszyła każdemu referatowi. Szczególne zainteresowanie wzbu-dziły artykuły poświęcone współczesnej dramaturgii (Jelena Lepishova (Mińsk),„Драматургия, которая есть, на сцене театра, которого нет” (сценическоевремя-пространство новейшей русскоязычной драмы Беларуси в постанов-ках „Свободного театра”) i „prozie wiejskiej” na przykładzie twórczości Wa-silija Szukszyna (Natalia Kovtun (Krasnojarsk), „Изба – квартира – перекре-сток”: к вопросу о самоопределении героев в поздних текстах В.М. Шукши-на). Równie interesujące były pozostałe wystąpienia: Ludmila Avdeychik (Mińsk),Символика „небесной обители” в поэзии В.С. Соловьева, Janina Soldatkina(Moskwa), Категория „дом/бездомность” в романах М.А. Булгакова и ро-мане М. Петросян „Дом, в котором...”, Anna Bulgakova (Grodno), Дом и без-домье: топос Дом в пьесе Л. Андреева „Жизнь человека”, Ludmila Gardanova(Grodno), Топос „дом” в поздней лирике Ярослава Ивашкевича, Grażyna Król(Gdańsk), Bezdomność Andrzeja Babińskiego, Marta Niedziela-Janik (Katowice),Obraz bezdomności w twórczości Niny Sadur, Olesia Nikitina (Daugavpils), Домв сказках Леонида и Ирины Тюхтяевых „Зоки и Бада” и „Школа Зоков и Ба-ды”, Weronika Biegluk-Leś (Białystok), Deformacje przestrzeni domu w „Dziew-czynie moich marzeń” Nikołaja Kolady, Irina Sereda (Mińsk), Дом и бездомностьв художественном мире В. Маканина 1990-х–2010-х, Svetlana Liasovich (Po-łock), Метафары дома i бяздомнасцi у сучаснай беларускай лiтаратуры, Pau-lina Charko-Klekot (Katowice), Dom, w którym nie można żyć. ProwincjonalnaSPRAWOZDANIA 653Rosja oczami współczesnych dramaturgów, Anna Tyka (Katowice), W pułapce co-dzienności. Przestrzeń domu w dramaturgicznej twórczości Olega i Władimira Pre-sniakowów, Marija Kozlova (St. Petersburg), Описание интерьеров в произве-дениях современной массовой литературы России как выражение метафори-ческой бездомности героев, Ewa Pańkowska (Białystok), Мир умирающей рос-сийской деревни в творчестве „новых реалистов” (на материале романов:„Санькя” Захара Прилепина и „Елтышевы” Романа Сенчина), Natalia Knekht(Moskwa), Антропология взгляда: человек в меняющейся городской среде, но-вые формы чувственного опыта и борьба за читательское внимание, AndreyTeslia (Chabarowsk), „Русский консерватор” в ракурсе поведенческих моделей,Sergey Preobrazhenskiy (Moskwa), Зимородок-гальциона как символ утрачен-ного и обретаемого дома, Dina Dudinskaya (Mińsk), Апофатическое познаниев тексте культуры: От Царства небесного к хтоническим мирам современ-ности, Birute Merzhvinskite (Wilno), Дорога как дом в современном литовскомромане, Nadzieja Monachowicz (Białystok), Houses in the lives of Doris Lessing’sheroines.Tematem sekcji drugiej była antropologiczno-literacka semantyka rzeczy orazkwestia śmieci jako problemu współczesnej cywilizacji. W związku z tym częśćwystąpień poświęcono relacji człowiek – przyroda (środowisko naturalne). Auto-rzy zwrócili uwagę na niezwykle istotny we współczesnym „zaśmieconym” świecieproblem ekologii (Tatiana Obukhova (Moskwa), Экологический дискурс и ро-бинзонада, Iwona Zdanowicz (Białystok), „Природный человек” в русской про-зе ХХ века в контексте вещного мира), a także na wieloznaczeniowość same-go pojęcia „śmieci” (Kira Gordovich (St. Petersburg), Мотивы и образы книгиЛ. Улицкой „Священный мусор”). Kolejną grupę stanowiły referaty traktująceo roli i znaczeniu rzeczy w życiu człowieka (Matylda Chrząszcz (Kraków), Samo-war jako metafora domu w twórczości rosyjskich pisarzy XIX w., Anna Kononova(Mińsk), Полярная энтропия светоизображения в живописи белорусских ху-дожников рубежа ХХ–ХХI веков, Elwira Michalska (Lublin), В мире предме-тов и их символики в масонской идеологии („Золотой прут” Михаила Хе-раскова), Walentyna Jakimiuk-Sawczyńska (Białystok), Эстетическая обста-новка жизни Тэффи, Olga Barash (Moskwa), Метафизика вещи в творчестве„бездомных” поэтов (З. Херберт и И. Бродский), Natalia Polokhova (Dniepro-pietrowsk), Речовий свiт людини в новелiстицi Г. Тарасюк та Л. Тарнашинсь-ко¨ı, Monika Knurowska (Kraków), Świat rzeczy w zbiorze opowiadań Asara Eppela„Trawiasta ulica”, Olga Nikiforova (Grodno), Рэчы, дарагiя сэрцу, у мастац-кiм свеце лiрычнай прозы Янкi Брыля, Rafał Siwicki (Toruń), Magiczny światrzeczy w twórczości Czyngiza Ajtmatowa, Valentina Bondarenko (Moskwa), Вещ-ная среда в традиционных русских колыбельных песнях, Iwona Mityk (Kielce),Kondycja rzeczy a kondycja ludzka w wybranych opowiadaniach Andrzeja Stasiuka,Irina Kropivko (Dniepropietrowsk), Вещный мир человека в создании метафо-рического художественного пространства в произведениях С. Поваляэвой„Эксгумация города” и М. Тулли „Сны и камни”, Anna Sinickaya (Samara),„При помощи вещей”: сюжет как rebus в новейшей драме, Jevdokija Neste-rova (Moskwa), Золотая окружность: вещная судьба мира (образ золотойокружности в фэнтези: „Властелин Колец” Дж. Р. Р. Толкиена, „Волшеб-654 SPRAWOZDANIAник Земноморья” У. ЛеГуин и „Бесконечная книга” М. Энде), Irina Kogan(Samara), Вещный мир современной отечественной детской поэзии, Weroni-ka Dulęba (Gdańsk), Jak kocha kamień? Status przyrody nieożywionej w wybra-nych utworach Marii Sadowskiej, Jurij Podkovyrin (Kemerowo), Смысловые па-раметры художественного пространства в современной русской и польскойдраме, Valentina Bilacka (Dniepropietrowsk), Функцiя речi в ритуалi та по-всякденному життi в сучасних укра¨ıнських iсторичних романах у вiршах).Wśród analizowanych utworów, oprócz rosyjskich, polskich i białoruskich, pojawi-ły się także przykłady z literatury czeskiej (Dorota Żygadło-Czopnik (Wrocław),„O czym rzeczą rzeczy”, czyli wspomnienia rodzinne w powieści Jany Sˇra´mkovej„Zaziemie”) oraz postjugosłowiańskiej (Magdalena Ślawska (Wrocław), Przeszłośćzaklęta w przedmiotach. O poszukiwaniach pamięci zbiorowej i tożsamości w proziepostjugosłowiańskiej).W ramach sekcji trzeciej „Doświadczanie ciała, relacje ze światem techniki”zaprezentowane zostały referaty dotyczące relacji człowiek–maszyna: Anastasija Li-pinskaya (St. Petersburg), Что значит быть человеком? Тело и машина в но-веллизациях ролевой игры „Warhammer”, Natalia Gorodniuk (Kijów), Мотивадской машины в модернистском романе 20–30-х гг. ХХ в.: компаративныеаспекты. Interesujący referat pt.Метафизика искусственного тела в новеллахР. Брэдбери wygłosiła Nina Moroz (Moskwa). Badaczka wybrała twórczość ame-rykańskiego prozaika Ray Bradbury’ego, klasyka gatunku science ﬁction. W jejartykule oprócz kwestii wzajemnego przenikania się świata ludzi i robotów pojawiłsię także biblijny motyw zmartwychwstania, jak i zagadnienie nierozerwalnej więziduszy i ciała. Dużą grupę stanowiły artykuły, w których rozpatrywano klasycz-ny już motyw drogi (Tatiana Komarovskaya (Mińsk), Архетипы Дома и Дорогив романе Д. Смайли „Частная жизнь”, Nadezhda Zlobina (Moskwa), Метафо-ра дома и дороги в поэме А.Т. Твардовского „Дом у дороги”, Anna Toczyń-ska-Pęksa (Rzeszów), Motyw drogi w liryce Piotra Wiaziemskiego, Vera Shulgan(Krzemieniec), Перехрестя шляхiв: життvi ta poetiчni dorogi I. Я. Franka).Podczas obrad sekcji trzeciej wystąpili również: Marta Zambrzycka (Warszawa),Alkohol, kawa i papierosy. Znaczenie używek w powieści kryminalnej), Liubov’ Ku-rysheva (Nowosybirsk), Сюжет о составной красавице в русской литературеXVIII–XIX вв., Neonila Pawluk (Lublin), Печаль воспоминаний... Простран-ство – время – телесная проксемия в рассказе „Поздний час” Ивана Буни-на, Irina Plekhanova (Irkuck), Метаморфозы тела в одноактной драматургииЛ. Петрушевской, Irina Isakova (Moskwa), Список действующих лиц, костю-мы и их функции в формировании восприятия пьесы читателем и зрителемв пьесе А.Н. Островского „В чужом пиру похмелье” и одноименном спектак-ле А. Коршунова, Irina Rozhdestvenskaya (Dniepropietrowsk), „Plaszcz” M. Go-gola i „Nocna koszula mojej matki” Krystyny Kofty: topos i narracja, Jelena Gule-vich (Grodno), Монтаж как литературно-художественный принцип в твор-честве А. Бирса, Larisa Shchavinskaya (Moskwa), Источники создания и мас-совая рецепция современных марийных текстов от иконных надписаний домультимедийных пространств на примере отображения чуда явления Бого-матери в Августовских лесах осенью 1914 г., Andrey Mardanov (Nowopołock),Феномен замещающей реальность симуляции в творчестве Мартина Эмиса,SPRAWOZDANIA 655Tatiana Svetashova (Mińsk), Новые твe¨рдые поэтические формы в русскоязыч-ном Интернет – пространстве.21 września 2014 r. uczestnicy konferencji wzięli udział w wycieczce, którejgłównym punktem było zwiedzanie zabytków Białegostoku.Wysoki poziom merytoryczny, bogactwo tematyczne oraz mnogość ujęć pre-zentowanych zagadnień dały szansę wszystkim uczestnikom konferencji na wzbo-gacenie własnej wiedzy o doświadczenia innych badaczy. Problematyka nie zostałado końca wyczerpana, co daje nadzieję na kontynuację spotkań.Ewa PańkowskaIwona ZdanowiczBiałystok

Międzynarodowa konferencja naukowa „W kręgu problemów antropologii literatury. Świat rzeczy w literaturze”, Białystok, 21–23 września 2014 r.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

Międzynarodowa konferencja naukowa „W kręgu problemów antropologii literatury. Świat rzeczy w literaturze”, Białystok, 21–23 września 2014 r.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w