Filipow, Krzysztof

Białostockie Teki Historyczne

Krzysztof Filipow

Crossref

E. I. Łamanskij, Izbrannyje soczinienia,Moskva 2005, ss. 238

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

280 Artykuły recenzyjne i recenzjeE. I. Łamanskij, Izbrannyje soczinienia, Moskva 2005, ss. 238.Ukazało się w Moskwie w 2005 r. jako wydawnictwo Banku Centralnego Fe-deracji Rosyjskiej niezmiernie interesujące opracowanie przygotowane do drukuprzez pracownika banku, dr. Aleksandra Bugrowa. Autor ten znany jest nie tylkoArtykuły recenzyjne i recenzje 281w Rosji z racji swoich publikacji dotyczących historii banku centralnego, aletakże innych instytucji bankowych Cesarstwa Rosyjskiego przed 1917 r.1Dr Bugrow to także badacz dziejów pieniądza rosyjskiego, który brał udziałw licznych międzynarodowych konferencjach naukowych, m.in.: w Mińsku naBiałorusi, w Wilnie na Litwie oraz Białymstoku – Augustowie2.W przygotowanym solidnie pod względem warsztatowym tomie znajdują siępublikowane w czasopismach rosyjskich na początku XX stulecia wspomnieniaoraz listy i prace, które pozostały w rękopisach bądź są trudno dostępne zewzględu na ich rozproszenie lub niewielki nakład.Warto przypomnieć, iż Jewgienij Iwanowicz Łamanskij (1825–1902) był nietylko działaczem gospodarczym i ﬁnansistą, ale także, a może przede wszyst-kim, działaczem państwowym Cesarstwa Rosyjskiego. Był bankierem i uczonym,który położył podwaliny pod stworzenie nowoczesnego Banku Rosyjskiego i ca-łego systemu pieniężnego Rosji w XIX wieku.Jewgienij Łamanskij – petersburgczanin z urodzenia, był budowniczymBanku Państwowego Cesarstwa Rosyjskiego i całego systemu bankowego Ro-sji okresu reformy w drugiej połowie dziewiętnastego wieku. Jego wielce za-służona dla Rosji postać niesłusznie, jak uważa dr Aleksander Burow, jest za-pomniana i praktycznie mało znana. W przygotowanej przez Bank CentralnyFederacji Rosyjskiej publikacji obok zapisków pamiętnikarskich i jego drob-nych prac naukowych po raz pierwszy zostały pokazane jego listy pisane doróżnych osób w państwie. Spuścizna archiwalna Łamanskiego nie tworzyła jed-nego, zamkniętego zespołu archiwalnego. Stąd też dokumenty potrzebne dodruku należało zebrać drobiazgowo z różnych archiwów państwowych FederacjiRosyjskiej.Wykorzystano archiwalia zgromadzone w Rosyjskim Państwowym Archi-wum Historycznym, gdzie znajdują się materiały do jego pełnej biograﬁi. Szcze-gólne nieznane dotąd listy znajdujące się w dziale rękopisów. Pomocne były teżwspomnienia jego brata Władimira, potrzebne do odtworzenia losów rodzinyrosyjskiego bankiera, znajdujące się w petersburskim oddziale Archiwum Rosyj-skiej Akademii Nauk. Po raz pierwszy publikowane w tej książce interesującelisty Jewgienija Łamanskiego do kolegów w Moskwie dla odmiany odnalezionow dziale rękopisów Państwowego Muzeum Historycznego oraz oddziale Rosyj-skiej Biblioteki Państwowej. Wykorzystano także prasę, jakże trudno dostępnądla polskich badaczy, która znajduje się w Rosyjskim Archiwum PaństwowymLiteratury i Sztuki.1 M.in.: A. Bugrov, Epocha zołotovo Standara, Moskva 2009; Pamiatnyje i investicionnyje mo-niety Rosiiji 1832–2008, Moskva 2008 i wiele innych.2 Przykładowo: Vspomogatielnyj bank dlja dvorianstva 1792–1802 gg. (Białystok – Augustów2008); Reforma „svobodnovo pazmiena” 1862–1863 gg. (Augustów 2010) z sesyjnych publikacji.282 Artykuły recenzyjne i recenzjeCałość publikacji dokumentów archiwalnych (s. 87–235) poprzedzona jestbardzo obszerną biograﬁą bohatera wydawnictwa (s. 5–86). Część archiwalnapodzielona została przez dr. Bugrowa na trzy zasadnicze części: wspomnienia(s. 87–186); listy (s. 87–186) i projekty, wykłady i varia (s. 218–235).Solidnie przygotowana biograﬁa twórcy rosyjskiej bankowości opisuje do-kładnie kolejne etapy życia, kariery służbowej i działalności naukowej. Anali-zowane są także przygotowane przez Łamanskiego projekty związane z przygo-towywaniem reformy ﬁnansowej państwa z jego udziałem w latach 1850–1860.Edycja przygotowana została zgodnie z przyjętymi normami wydawnictw źródło-wych. Zaopatrzona w przypisy, komentarze wydawcy oraz zaznaczone zmianyi uzupełnienia tekstu oryginalnych dokumentów. W przypisach uwzględniono teżnajnowszą literaturę przedmiotu. Szczególnie to ostatnie zostało solidnie przy-gotowane przez dr. A. Bugrowa. Zadbał o konieczne wyjaśnienia, komentarzewsparte dodatkowymi źródłami archiwalnymi i bibliograﬁą przedmiotu. Pozwalato m.in. na pełne poznanie kręgu zainteresowań bankiera i naukowca, a takżeszeroko pokazać znajomość bohatera książki w jego najbliższym otoczeniem,które stanowili wyżsi urzędnicy Petersburga.Warto w tym miejscu przypomnieć, iż wspomnienia Łamanskiego już dwu-krotnie ukazywały się drukiem, w 1915 r. i 1995. Lecz jego listy i projekty ﬁnan-sowe, znajdujące się w archiwum Federacji Rosyjskiej ujrzały światło dzienne poraz pierwszy. Są one wspaniałym źródłem do poznania bankowej historii Rosjilat 1860–1870. W szerokim zaś aspekcie historycznym przybliżają polskim, i nietylko – bo przede wszystkim – rosyjskim czytelnikom rozwój ekonomiczny Ce-sarstwa Rosyjskiego w epoce wielkich reform państwa. Jest to tym istotniejsze,że sytuacja miała wpływ na ekonomię Królestwa Polskiego tej epoki, a w póź-niejszym okresie na Kraj Nadwiślański, jak w Rosji nazywano Kongresówkę poupadku Powstania Styczniowego. W ten sposób materiały źródłowe Łamanskiegopotrzebne są polskim historykom do badań nie tylko nad historią gospodarcząKrólestwa Polskiego drugiej połowy XIX stulecia, ale także polskiej bankowościpołączonej przecież z bankowością rosyjską. Nie sposób badać dziejów BankuPolskiego do czasów jego likwidacji bez znajomości prac i projektów twórcyrosyjskiej bankowości Jewgienija Łamanskiego.Wydanie publikacji, przeznaczonej, jak zakładają wydawcy – co budzi mojezdziwienie – dla szerokiego kręgu odbiorców, jest iluzoryczne. Książka, mimoże wydana w 1000 egz., jest praktycznie niedostępna. Przygotowana przez De-partament Komunikacji Banku Rosji książka weszła do obiegu „tylnym” niejakowejściem. Przeznaczona była na wymianę pomiędzy instytucjami bankowymiw Rosji i poza nią. Przyczynia się jednak niewątpliwie do popularyzacji dzie-jów Banku Centralnego i bankowości rosyjskiej XIX w., a także państwowegosystemu pieniężnego Cesarstwa Rosyjskiego.Poznanie wspomnień Jewgienija Łamanskiego oraz jego listów i prac po-zwala na dogłębne poznanie dziejów początkowego okresu działalności BankuArtykuły recenzyjne i recenzje 283Rosji w latach 1860–1870. Nie bez satysfakcji w tym miejscu należy przypo-mnieć, że Bank Polski założony w 1828 r. był o wiele starszym bankiem odrosyjskiego i to na nim wzorowano się, zakładając Bank Centralny ImperiumRomanowych3.Krzysztof FilipowBiałystok3 W. Morawski, Zarys powszechnej historii pieniądza i bankowości, Warszawa 2002, s. 353–354.

E. I. Łamanskij, Izbrannyje soczinienia,Moskva 2005, ss. 238

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)