Ozorowski, Edward

Rocznik Teologii Katolickiej

Edward Ozorowski

Crossref

Paul Poupard, W sercu Watykanu. Od Jana XIII do Jana Pawła II. Rozmowa z Marie-Joelle Guillaume, Katowice 2005, Księgarnia św. Jacka, ss. 455

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

252 Sprawozdania i recenzje Paul Poupard, W sercu Watykanu.Od Jana XIII do Jana Pawła II. Rozmowa z Marie - Joelle Guillaume, Katowice 2005, Księgarnia św. Jacka, ss. 455 Biografie zwykłych ludzi mało kogo interesują  i przeważnie o nich się nie pisze. Biografie osób wybitnych cieszą się dużą poczytnością. Czytelni­ków najczęściej ciekawi droga, jaką przebył ich bohater, zanim wzniósł się na piedestał chwały lub wpływ, jaki wywarł na otoczenie i ewentualnie na zaszłe w nim zmiany. Tym ostatnim zainteresowaniem cieszą się przeważ­nie politycy, wielcy artyści i naukowcy. Kard. P. Poupard jest po części politykiem, artystą i człowiekiem na­uki. Jest nadto świadkiem Ewangelii, człowiekiem Kościoła i pracownikiem Watykanu, w którego sercu spędził dużą część swego życia. Zasługuje prze­to ze wszech miar na uwagę. Pewnie też nie skąpiono mu słów krytyki na co dzień, a wiele z nich zostało utrwalonych na piśmie. Prezentowana książka jest autobiografią, zredagowaną w formie wy­wiadu. Mamy więc do czynienia z rodzajem literackim, w którym to, co obiektywne, zostało przedstawione przez własne okulary. Z konieczności informacje  zawarte w książce cały czas splatają  się z indywidualną oceną ich autora. Skala ocen jest obszerna: od zachwytu po gorzkie wymówki. Biografia w historii jest jej zapisem i źródłem. Na etapie powstawania czerpie ze wszystkich istniejących informacji, po jej napisaniu staje się opracowaniem i źródłem dla innych prac badawczych. W historii teologii biografie posiadaj ą  jeszcze większą rangę. Jej stopnie zależą od rodzaju świadectwa wiary, jakie daje opisywana osoba. N ajwięlsszą czcią otaczano w Kościele męczenników, po nich zaraz szli wyznawcy. Swięci byli i są źró­dłem teologii. Sięgając do starożytności, łatwo zauważyć, że autorytet w nauczaniu wiary układał się następująco: apostołowie, uczniowie apostolscy, biskupi. Wśród tych ostatnich pierwsze miej sce zajmował biskup Rzymu, po nim biskupi Aleksandrii i Antiochii, a w V w. nadto biskupi Konstantynopola i Jerozolimy. Kardynał Poupard swój autorytet uczonego i biskupa po­twierdził piastowanymi funkcjami i osiągniętymi dokonaniami. Swoją biografię rozpoczyna od domu rodzinnego i prowadzi kolejno la­tami przez niższe i wyższe seminarium duchowne, pracę duszpasterską, służbę woj skową, do stanowiska rektora Instytutu Katolickiego w Paryżu oraz do różnych posług pełnionych w Stolicy Apostolskiej .  Jest to życie barwne, bogate w przeżycia, związane ze zmianami dokonującymi się Sprawozdania i recenzje 253 w świecie i Kościele, jak druga wojna światowa, Sobór Watykański,  wyda­rzenia roku 1968 we Francji i upadek muru berlińskiego. Ludzie, miejsca, problemy i sprawy inkrustują biografię Pouparda. Znajdujemy wśród nich nie tylko papieży, ale także polityków, teologów, artystów, przedstawicieli kultury, gospodarki i w ogóle życia społecznego. Jest to barwny korowód, w którym człowiek spotyka ludzi znanych i tych, o których dowiaduje się po raz pierwszy. Poupard prowadzi czytelnika nawszystkie kontynenty, sugerując mu, że stanie się uczestnikiem wszystkich ważnych spraw, gdziekolwiek tylko one miały miej sce. N aj dłużej oczywiście zatrzymuje  się we Francji .  Znając wszystkie jej cienie, wytrwale pokazuje czytelnikowi jej blaski. Zafascynowany jest kul­turą francuską i wykorzystuje  każdą okazję ,  by pokazać jak zauroczeni nią byli Paweł VI , uczeni rosyjscy i inne wielkie osobistości. Poupard był też w Rosji i w Polsce. Mimo reżimu komunistycznego ludzie Kraju Rad wyda­wali mu się mili, inteligentni, interesuj ący. Teatr Marylski i Ermitaż w Leningradzie, Galeria Trietiakowska w Moskwie wzbudziły w nim wra­żenie przebywania w świątyniach sztuki. Mniej emocji dostarczała mu Polska, chociaż starał się oddać sprawiedli­wość temu, co świat zawdzięcza Solidarności i papieżowi Janowi Pawłowi II. Ten ostatni cieszy się u niego szacunkiem i sympatią. Innych traktuje zdaw­kowo. N a wet rozmowę z kardynałem Stefanem Wyszyńskim opisuje tak, jakby nie miała ona żadnego ważnego wątku. Wśród rozmówców Pouparda jest B. Geremek, A. Michnik, ks. J. Tischner, arcybiskup K Majdański. Traktuje ich jednak epizodycznie, bez uczuciowego zaangażowania. Czy zresztą można się temu dziwić? Każdy posiada własne odczucie rzeczywistości, z którą się styka. Wartość wywiadu polega właśnie na tym, że dostarcza możliwości kon­frontacji własnej wiedzy z tą, jaką posiada rozmówca. Punktów do dyskusji w książce P. Pouparda jest dużo .  Przez cały bo­wiem czas opowiadając o sobie i opisując swoje  działania, dołącza on do nich swoje uwagi, opinie i oceny. Wiele z nich uderza trafnością, inne inspi­rują do myślenia, jeszcze inne prowokują do dyskusji. Przytoczmy niektóre z nich. Analizując przyczyny laicyzacji Kościoła na Zachodzie w latach pięćdziesiątych minionego stulecia, Poupard stwier­dza: „Wielka część obecnego oderwania młodych pokoleń od Kościoła jest dziełem kobiet. To jest dramat Kościoła, zwłaszcza we Francji. Kobiety zawsze przekazywały, wraz z miłością ogniska domowego, głębokie warto­ści chrześcijańskie. Ta jedność została rozerwana. Dziś, być może, to wła­śnie młode kobiety odchodzą najbardziej masowo od Kościoła, często nie przekazują  już wiary swoim dzieciom i prowadzą niekiedy do rozbicia mał­żeństwa". Do opinii tej dołącza zdanie Leona Bloya: „Im świętsza jest kobie­ta, tym bardziej jest kobieca" (s .  64). Pisząc zaś o swoich kontaktach z ludźmi z Azji i o ich reakcji na przed­stawienia Chrystusa Ukrzyżowanego, dołącza cierpką uwagę o reakcji Eu­ropejczyków na ten temat. „Coraz więcej ludzi z Azji przybywa na Zachód, 254 Sprawozdania i recenzje zwiedza muzea, odkrywa w nich tę obęcność, do której my przywykliśmy. Ich zdziwienie każe mi na nowo odkryć tragizm męki Chrystusa i jego śmierci. My tak jesteśmy przyzwyczajeni do krzyża, że traktujemy go nie­mal jako ornament. . .  Obcując z ateizmem i z niewiarą, nauczyłem się do­strzegać palącą konieczność dla chrześcijan: ponowne odkrycie wagi obja­wienia ukrzyżowanej Miłości" (s .  257) .  Wreszcie jakże trafną podaje charakterystykę Papieża przełomu tysiąc­leci: „Gdybym miał scharakteryzować do głębi działalność Jana Pawła II, powiedziałbym, że jest ona bardzo spójna, oparta na prostej idei - która jest nie tyle ideą, co przekonaniem - na wierze w człowieka stworzonego na obraz i podobieństwo Boże. Opierając się właśnie na tej wizji, papież przy­czynił się do rozpadu systemu komunistycznego i tym samym pociągnię­ciem zaatakował ograniczaj ącą wizję człowieka wyrażoną przez praktycy­styczny materializm Zachodu" (s .  305) .  Dzięki tego rodzaju uwagom książka P. Pouparda pomaga lepiej zro­zumieć zjawiska zachodzące w świecie po II wojnie świtowej . I każdy, kto je będzie analizował, nie straci, jeśli te uwagi uwzględni.  Sam zaś Poupard przez zawarte w książce wydarzenia ukazuje się jako osoba otwarta na świat, obdarzona wrażliwością na człowieka, rozmiłowana w Kościele. Jest trochę podobny do św. Augustyna, piszącego Wyznania . Oczywiście Con­fessiones i W sercu Watykanu różnią się od siebie zasadniczo, duch jednak, w którym zostały napisane, prowadzi czytelnika w tym samym kierunku. Można przeto stwierdzić, iż literatura chrześcijańska otrzymała dzieło po­magające zobaczyć piękno Kościoła Chrystusowego i osoby ludzkiej , dla której Bóg stał się człowiekiem. Bp Edward Ozorowski 

Paul Poupard, W sercu Watykanu. Od Jana XIII do Jana Pawła II. Rozmowa z Marie-Joelle Guillaume, Katowice 2005, Księgarnia św. Jacka, ss. 455

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)