Pałubska, Zofia

Rocznik Teologii Katolickiej

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

258 Sprawozdania i recenzje Ks. Michał Sopoćko, Jezus - Król Miłosierdzia.Artykuły z lat 1936-1975. Zebrał ks. Adam Skreczko, Wydawnictwo Księży Marianów MIC, Warszawa 2005, ss. 253 N a nowo opracowany i uporządkowany przez ks. Adama Skreczkę zbiór artykułów autorstwa Sługi Bożego ks. Michała Sopoćki zawiera pisma drukowane w kilku czasopismach polskich w latach 1936- 1975.  Tu, zebrane w jednym tomie, z zachowaniem pierwotnej chronologii publikowania, po­zwalają poznać rozwój myśli Apostoła Bożego Miłosierdzia. Wprowadzenie napisane przez ks . Skreczkę służy poinformowaniu nie tylko o roli ks. So­poćki w rozwoju duchowym św. Faustyny, o jego wpływie na powstanie Dzienniczka,  ale też o rozwoju jego myśli teologicznej odnośnie do istoty Bożego Miłosierdzia, znajdującej odbicie w publikowanych dziełach: wyda­nym w Londynie i Paryżu czterotomowym - Miłosierdzie Boga w dziełach Jego, Miłosierdzie Boże. Studium teologiczno-praktyczne (Wilno 1936), De Misericordia Dei deque eiusdem festo instituendo. Tractatus dogmaticus ac liturgicus (Wilno 1941 ,  Detroit 1943 , Warszawa 1947), Godzina święta i Nowenna o Miłosierdzie Boże nad światem (Poznań 1949), Poznajemy Boga w Jego Miłosierdziu. Rozważania o Miłosierdziu Bożym na tle litanii (Poznań 1949) i przyczynkach publikowanych w czasopismach. Następną informacją, istotną dla odkrywających teologię ks. Sopoćki ,  jest adres bibliograficzny nowo wydanego w białostockim środowisku na­ukowym wyboru z dzieł wyżej wymienionych: Bo na wieki miłosierdzie Jego (Ps 136).  Ks. Michał Sopoćko o Miłosierdziu Bożym, Oficyna Wydawnicza „Wybór", Białystok 200 1 .  Autor Wprowadzenia odsyła potencjalnego od­krywcę zapisanej myśli ks. Sopoćki do opracowań znawcy w tym zakresie -ks. Henryka Ciereszki. Kolejnym postulatem zawartym we Wprowadzeniu jest zachęta do praktycznego wykorzystania orędzia ks. Sopoćki, który pi­sał: „Oprócz czci miłosierdzia Bożego praktycznym wnioskiem z poznania tego przymiotu Bożego winna być ufność w miłosierdzie Boże i naśladowa­nie go w życiu" (s .  6; por. przypis 2 . ) .  Cenną uwagą ks . Skreczki jest rów­nież uprzedzenie czytelnika o niektórych treściach powtarzających się w kilku artykułach oraz wyjaśnienie z czego te powtórzenia wynikły - „Nie­które z [artykułów] jedynie w niewielkim stopniu zostały przeredagowane przez autora, co wobec faktu, że ukazywały się na łamach różnych czaso­pism i w różnym czasie, nie miało znaczenia, a wręcz przeciwnie, było wów­czas pożądane" (s .  7). Na marginesie można wspomnieć, że podobną prak-Sprawozdania i recenzje 259 tykę śledzimy również m.in. w przypadku pism ormiańskiego arcybiskupa Lwowa - J.T. Teodorowicza, przedwojennego pisarza teologicznego. Na zakończenie autor Wprowadzenia zręcznie przechodzi do aktualno­ści idei Bożego Miłosierdzia, potwierdzanej autorytetem Ojca Świętego Jana Pawła II (por. s. 7) ,  co można by jednocześnie uznać za uzasadnienie wydania odnośnych tekstów sprzed ponad pół wieku. Po krótkim, acz niesamowicie bogatym w przekaz treściowy Wprowa­dzeniu ks. Skreczki, w prezentowanej książce umieszczony został artykuł: Apostolstwo prawdy i kultu miłosierdzia Bożego w twórczości piśmienniczej księdza Michała Sopoćki (s .  9-30) wspomnianego wyżej znawcy teologii Apostoła Bożego Miłosierdzia - ks. Henryka Ciereszki, w którym, po dość pobieżnej charakterystyce j ego sylwetki naukowej (s. 9-10) ,  wspomniał pierwsze publikacje o Miłosierdziu Bożym (s .  10- 11 ) ,  opisał traktat o Miło­sierdziu Bożym (s .  1 1 - 14),  omówił pierwsze powojenne publikacje  przybliża­j ące i upowszechniające nabożeństwo Miłosierdzia Bożego (s. 14- 19),  a na­stępnie publikacje ku ubogaceniu i pogłębieniu tego nabożeństwa (s. 19-25) oraz, na koniec, prace wieńczące i utrwalające naukowy i publicystyczny dorobek na rzecz apostolstwa prawdy i kultu Miłosierdzia Bożego (s .  26-30). Po artykule ks. Ciereszki następuje część zasadnicza książki - artykuły o miłosierdziu Bożym ks. Michała Sopoćki (s .  31-237). Redaktor książki wy­brał 36 artykułów, a wśród nich jeden z obszerniejszych - Miłosierdzie Boże (s .  33-52), pierwotnie drukowany w 6 odcinkach na łamach 10. rocznika ( 1936 roku) „Wiadomości Archidiecezji Wileńskiej" (s .  104-106; 1 18-121 ;  134-137; 152-155; 167-170; 181-185). Został wydany w dwa lata od spotkania ówczesnej siostry Faustyny Kowalskiej , podopiecznej duchowej i penitentki. Podczas gdy ona przeżywała wizje Chrystusa Miłosiernego, jej spowiednik i kierownik duchowy znajdował w Piśmie Świętym potwierdzenie przekona­nia, że „spośród wielu przymiotów Boga, [ . . .  ] ,  najbardziej porywającym i zachwycającym największe umysły świętych, jak i przenikającym do głębi duszy największych grzeszników, jest przymiot miłosierdzia Bożego" (s .  33). W pierwszej części artykułu, na podstawie starotestamentalnych tekstów (m.in. Ps 22,6; Ps 88,2), znajdując potwierdzenie swojego rozumowania w myśli św. Tomasza, odtworzył definicję  miłosierdzia - „[ . . .  ] jest to najwyż­sza doskonałość właściwa tylko Najwyższemu i Najdoskonalszemu Bytowi, w którym ona góruje [. . .] ponad wszystkie Jego przymioty, a nawet ponad miłość" (s .  35) .  Tymczasem „w człowieku, który ma Boga nad sobą, najwyższą i najdoskonalszą cnotą jest miłość Boga [ . . . ] .  Miłosierdzie zaś jest tylko naj­większą cnotą spośród cnót, odnoszących się do bliźniego, jako zewnętrzny wyraz miłości [ . . .  ] .  Wewnętrznie zawsze u ludzi będzie najdoskonalszą cnotą miłość" (s .  36). Wyjaśnia dalej , że najwyższą cnotą Bytu, który nie ma nad sobą żadnej istoty doskonalszej ,  której by winien poddawać się z miłością, jest miłosierdzie. Ks. Sopoćko rozważa Boże miłosierdzie w kontekście Bożej sprawiedliwości, by dojść do wniosku, że miłosierdzie jest większe od spra­wiedliwości, ale nie sprzeciwia się jej - „[ . . .  ] mocen jest darować winy bez260 Sprawozdania i recenzje naruszenia sprawiedliwości" (s .  37;  por. s .  44). Rozważając Boże miłosierdzie w kontekście odkupieńczej śmierci Zbawiciela stwierdził, że jest ono „obja­wem największej wszechmocy Bożej" (s .  41) ,  bo wydobyło stworzenie ze stanu zła, to znaczy - więcej niż z nicości. Kolejnym porównaniem objął litość, szczodrobliwość, nieskończoną dobroć i skwitował je  wnioskiem: „miłosierdzie Boże jaśnieje w każdej Jego łasce, udzielanej z dobroci, sprawiedliwości lub szczodrobliwości, gdyż wszystkie wymienione tytuły mieszczą się w miło­sierdziu jako w swem pierwszem źródle i w pierwszej przyczynie" (s .  43). Nazwał Boże miłosierdzie niezmiennym stanem zlitowania. Opierając się na myśli św. Augustyna, charakteryzuje  Boże miłosier­dzie - „Bóg w dobroci miłosierdzia nie zatraca surowości swego sądu, [ . . .  ] w sprawiedliwem sądzeniu nie pomija  dobroci swego miłosierdzia" (s .  46) .  Należałoby zatem dostrzec intencj ę  autora artykułu o Bożym miłosierdziu -ukazał obraz Boga wielkiego w swej sprawiedliwości i dobroci, którego mi­łosierdzie poprzedza przyszły sprawiedliwy sąd. Wskazuj e  na inicj acyjną rolę Bożego miłosierdzia oferowanego w sakramencie chrztu, jego odro­dzeńczą moc w sakramencie pokuty - „w sakramencie pokuty objawia się nam największe miłosierdzie Boże, gdyż dokonywa się w niem ustawiczne zmiłowanie nad nędzą naszą i ustawicznie urzeczywistnia się odkupienie [. . .  ] "  (s .  4 7) oraz niezbywalną j ego potrzebę w czasach ostatnich grzesznej ludzkości. Warto zwrócić uwagę na intuicję  ks. Sopoćki, który już w 1936 r. wyrażał potrzebę specjalnego święta ku czci Bożego miłosierdzia i szukał dla niego odpowiedniego dnia w roku liturgicznym. Zakładając, że czytelnik prezentowanego artykułu nie zna trudnej historii Dzienniczka św. Fausty­ny, że dopiero w ostatnich latach życia papieża Jana Pawła II został olśnio­ny nabożeństwem do Bożego miłosierdzia, dzięki niniejszemu zbiorowi ar­tykułów dowie się, jak długi był proces powszechnego uznania i należnego uczczenia wielkości Boga w Jego miłosierdziu. Ostatnia część artykułu ma charakter dydaktyczny. Autor domaga się od czytelnika praktycznych wniosków życiowych - „winniśmy naśladować miłosierdzie Boże w naszem życiu, gdyż to jest warunek zmiłowania się Bożego na sądzie ostatecznym [por. Mt. 5 ,7] "  (s. 50) .  Ponadto wyraża sąd,  że Polacy zobowiązani są do specjalnej gorliwości w tym względzie -„Szczególnie czcić, ufać i naśladować miłosierdzie Boże winni są ci, którzy doznali już tego miłosierdzia najwięcej , a takim [ . . .  ] jest naród polski: z miłosierdzia Bożego został on powołany do chrześcijaństwa, z miłosierdzia Bożego stał się tego chrześcij aństwa przedmurzem, z miłosierdzia spełniał swe posłannictwo w ciągu wieków, a gdy się sprzeniewierzył swemu zada­niu i zasłużył na straszną karę utraty niepodległości, miłosierdzie Boże nie pozwoliło mu zginąć,  [ . . . ] ,  obdarzaj ąc znowu niepodległością i wolnością" (s .  5 1) .  Chciałoby się dalej snuć myśl księdza Sopoćki, że naród polski został szczególnie wyróżniony przez miłosiernego Boga poprzez dar cichego życia św. Faustyny i przez wielki potencjał apostolski Sługi Bożego Jana Pawła II, zmaterializowany w sanktuarium Bożego Miłosierdzia w krakowskich Sprawozdania i recenzje 261 Łagiewnikach, światowe centrum kultu Boga w Jego Miłosierdziu, promie­niującym duchowo na cały ziemski glob. Konstrukcja prezentowanego zbioru artykułów sprawia, że czytelnik odkrywa Kościół w jego funkcji wprowadzającej w komunię z miłosiernym Bogiem. Autor w artykule Idea mił:osierdzia Bożego w liturgii (s .  6 1-73) pokazuje,  że czyni to poprzez liturgię Mszy świętej (por. 62-64), poprzez liturgię godzin, zwłaszcza responsoria (por. s .  64-65) ,  poprzez liturgię sa­kramentów świętych (por. 65-70), poprzez wskazanie na Jezusa Chrystusa - uosobienie Bożego miłosierdzia - w Jego ziemskim życiu, które należy naśladować. Wskazanie na Serce Jezusa - symbol miłości Boga-Człowieka (s .  93-100),  która jest miłosierdziem, uświadamia, że j est Ono również sym­bolem Bożego miłosierdzia. Subiektywne nastawienie grzesznego człowieka do Bożej miłości skłania go do nazywania jej raczej miłosierdziem niż miło­ścią: „Wyraz miłosierdzie Boże bardziej niż miłość pobudza zarówno grzeszników do nawrócenia, jak i sprawiedliwych do postępu w cnotach" (s .  104), a ogrom duchowych potrzeb skłania ponadto do szukania orędow­nictwa Maryi - Matki Miłosierdzia (s .  206-2 10)  i korzystania z posługi ka­płanów, szafarzy Bożego miłosierdzia poprzez sprawowanie liturgii Mszy świętej ,  jak też sakramentów świętych (s .  90-92). Wiele miej sca poświęcił autor ufności wobec Boga (s. 169-205), który przez bezgranicznie udzielane miłosierdzie daje  podstawy, by ją mieć. Ostatnią część książki stanowi bibliografia publikacji ks. Michała So­poćki w opracowaniu ks . Tadeusza Krahela (s. 239-249). Nie sposób przece­nić jej wartości. Już pobieżne spojrzenie na mnogość tytułów prac ks. So­poćki wprowadza w zdumienie nad jego pracowitością. Zaś wnikliwsze czy­tanie treści tytułów pozwala stwierdzić, że jako autor był wierny idei Boże­go Miłosierdzia. Skądinąd wiemy, że z miłości został wybrany, by je propa­gować - „Tak postępuję  z nim na świadectwo, że dzieło to moim jest. Po­wiedz mu, niech się nie lęka niczego, wzrok mój j est zwrócony dzień i noc na n�ego. Tyle koron będzie w koronie jego, ile dusz  się zbawi przez dzieło to" (Swięta Faustyna Kowalska, Dzienniczek, 90) .  Zatem pełna lista pism ks . Michała Sopoćki ułatwi potencjalnym badaczom jego nauczania wnikli­we studium, a odczytanie go w kontekście Dzienniczka umożliwi odkrycie zamysłu Bożego względem miłosierdzia wobec nas i całego świata. , Artykuły ks. Sopoćki, skonstruowane na podstawie tekstów Pisma Swięte­go, przy wsparciu ich starożytnej interpretacji św. Augustyna i scholastycznego wykładu św. Tomasza z Akwinu, wypełnione osobistą refleksją, w zestawieniu z Dzienniczkiem św. Faustyny i nauczaniem papieża Jana Pawła II dają wy­obrażenie o nieustannej emanacji Bożego Miłosierdzia w całej historii zbawienia. Zatem nie można było zrobić lepiej , jak wydać je, może nawet w pełniejszym wymiarze, oraz udostępnić jak najszerszemu gronu czytelników. / I Zofia Pałubska 

Ks. Michał Sopoćko, Jezus - Król Miłosierdzia. Artykuły z lat 1936-1975. Zebrał ks. Adam Skreczko, Wydawnictwo Księży Marianów MIC, Warszawa 2005, ss. 253

Ks. Michał Sopoćko, Jezus - Król Miłosierdzia. Artykuły z lat 1936-1975. Zebrał ks. Adam Skreczko, Wydawnictwo Księży Marianów MIC, Warszawa 2005, ss. 253

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

Crossref